సాహిత్య ప్రస్థానం సెప్టెంబర్ 2020

ఈ సంచికలో ...

కథలు

ఉద్భవామి - డా|| ఎం. ప్రగతి
అమ్మ - ఎ. అన్నపూర్ణ
మామిడి తోపు - మూగాటి శబరీష్‌
అనూహ్యం - పి.ఎల్‌.ఎన్‌. మంగరత్నం

కవితలు
మేకిన్‌ ఇండియా - రాధేయ
చుక్‌..చుక్‌ బండీ పోతుంది.! - పోతగాని సత్యనారాయణ
జ్ఞాపకాల సంతకం - సాంబమూర్తి లండ
అన్ని గుండెలూ అమ్మవే - అడిగోపుల వెంకటరత్నమ్‌
చీకటిలాంటి బాధ - హరి
గాయపడ్డ పిడికిళ్ళు - మల్లారెడ్డి మురళీమోహన్‌
గాయాల దండయాత్ర - వల్లభాపురం జనార్దన
మౌన రోదన - సి. శేఖర్‌
జ్ఞాపకాల నిశీధి - సునీత గంగవరపు
ఎదురు దాడి - డా|| బి. నాగశేషు

ఉద్భవామి!


- డా|| ఎం. ప్రగతి
9440798008

2019 నవంబరు నెల. హేమంతపు చలిగాలులు మెల్లగా పరుచుకుంటున్నాయి. మరో రెన్నెల్లల్లో తమ
ద్విదశాబ్దపు విజన్‌ ఫలితాలు ఎలా ఉండబోతున్నాయో అంచనా వేసుకునే పనుల్లో వివిధ దేశాధినేతలు నిమగమై ఉన్నారు.

ఒక విషాద జీవన కావ్యం - పిరదౌసి

విశ్లేషణ
- మందరపు హైమవతి9441062732

'సుకవితా యద్యస్తి రాజ్యేనకిం' మంచి కవిత్వమే వుంటే రాజ్యమెందుకు' అని అన్నారు. రాజ్యం కంటె కవిత్వం గొప్పది. రాజు విగ్రహాల్లో శిలగా నిలిచిపోతే కవి ప్రజల గుండెల్లో నిలిచిపోతాడు. ప్రజల గుండెల్లో గూడు కట్టుకొని నిలిచిపోయిన కవి జాషువా. అంటరాని కులంలో పుట్టి ఎన్నో అవమానాలు పొందినా తన కవిత్వంతో తెలుగు సాహిత్యంలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయాడు. అస్పృశ్యుడని ఈసడించబడిన తెలుగు నేలలోనే గజారోహణాది ఘనసన్మానాలు పొందాడు. నవయుగ కవి చక్రవర్తి వంటి బిరుదులు పొందాడు.

అమ్మ

కథ
- ఎ. అన్నపూర్ణ9440386328


''అమ్మా! మా మాట ఇనుకో. నాయన లేని ఈ ఇంట్ల ఎంతకాలం ఒంటిగా వుంటావ్‌. ఇల్లు బేరం పెట్టిన. మాతోబాటు వుందుగాని..'' అన్నాడు సూర్యం.
''నా కాలూచెయ్యీ బాగున్నాయి. ఇక్కడ బాగానే వుంది. మరికొంత కాలం పోనిరు నాన్నా...'' అంది అంజమ్మ.
''ఇప్పటికి అయిదు సంవత్సరాలుగా ఇదే మాట చెబుతూ వచ్చావు. నలుగురూ ఏమంటారు... తల్లిని కొడుకు పట్టించుకోడు అంటారు. ఏ రోజు ఎట్టా వుంటావో.. ఈ ఇల్లు 100 ఏళ్ళనాటిది. పాడైపోయింది. పడగొట్టి కట్టించాలి. సిటీలో జాగా కొనుక్కోవచ్చు. నా మాటిను ఈ సారి నేనిక వూరుకునేది లేదు. బయల్దేరు.'' అంటూ గట్టిగా చెప్పాడు.

పాలనా భాషగా తెలుగు - సమస్యల మూలాలు - పరిష్కారాలు

విశ్లేషణ
- నందివెలుగు ముక్తేశ్వర రావు - 9491428078

ఆ మధ్య నేను పుష్పక విమానం సినిమాను చూసాను. ఆ సినిమా మొత్తం మీద ఒక్క సంభాషణ కూడా ఉండదు. అందరూ సైగలతోనే ఒకళ్ళతో ఇంకొకళ్ళు మాట్లాడుతూ
ఉంటారు. ఇది ఆ సినిమా నేపథ్యం. తెలుగు సినిమా చరిత్రలో ఇలాంటిది ఒకటే వచ్చింది. తక్కినవన్నీ కూడా సంభాషణలు ఉన్నవే. అంటే దీన్ని చూస్తే మనకు ఏమని అర్థం అవుతుంది?

వలస జీవుల యదార్థగాధ

విశ్లేషణ

- డా|| ఎ.ఎ. నాగేంద్ర9490188263


కరోనా వైరస్‌ మానవ మనుగడకే సవాలు విసురుతోంది. మనుషుల మధ్య మరణభయాన్ని నిలిపింది. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఎంతోమందిని పొట్టన పెట్టుకుంటోంది. రెండో ప్రపంచయుద్ధం తర్వాత మానవుడు ఎదుర్కొంటున్న అతి పెద్ద సవాల్‌గా మనిషి ముందు నిలబడింది.

దేవరాజు మహారాజు వైజ్ఞానిక నాటికలు

విశ్లేషణ
- కె.పి.అశోక్‌ కుమార్‌ - 9700 000948


తెలంగాణ ప్రజల భాషలో కవిత, కథ చెప్పి మెప్పించి దేవరాజు మహారాజు కవిగా, కథకుడిగా స్థిరపడ్డారు. భారతీయ భాషల కవిత్వాన్ని తెలుగులోకి అనువదించి, తెలుగు కళ్ళకు ఇరుగుపొరుగు దశ్యాల్ని చూపించారు. తెలుగు సాహిత్య పాఠకులకు ఒక కొత్త కిటికీ తెరిచారు. వెండితెర కవిత్వంగా కొనియాడబడుతున్న భారతీయ సమాంతర సినిమాను విశ్లేషించారు.

మామిడి తోపు

కథ
- మూగాటి శబరీష్‌- 9885566388

ఆకాశంలో మబ్బులు కమ్ముకొని ఉండటం వల్ల వర్షం పడుతుందనే ఆశతో మామిడితోపులోని చెట్లన్నీ మురిసిపోతున్నాయి. మామిడి తోపుకు అటువైపుగా దళితవాడ దర్శనమిస్తోంది. మామిడితోపుకు పడమర దిక్కుగా కాస్త దూరంలో పెద్దకులం వాళ్ల ఇండ్లు అగుపిస్తున్నాయి. వాన రావడానికి ముందు గాలి చప్పుడు గొల్లున వినిపిస్తోంది. ఎటుచూసినా రణగొణ ధ్వని ఆవహించి ఉంది. రోజూ నాయుడుపల్లి గోలగోలగా ఉంటుంది.

ఆలోచనాత్మక అనుభూతుల కవిత్వం

విశ్లేషణ
- డా. స్వర్ణలత గొట్టిముక్కల9951095636

కవిత్వాన్ని ప్రాచ్యులు, పాశ్చాత్యులు చాలా రకాలుగా నిర్వచించారు. అయితే ఏ కవి కవిత్వాన్నైనా ఏ ఒక్క నిర్వచనానికో పరిమితం చేసి చెప్పలేము. ఎన్నో రంగులు కలిసి అందమైన ఇంద్రధనువైనట్లు ఒక కవి కవిత్వం లోని పలు పార్శ్వాలు పలు నిర్వచనాలను గుర్తు చెయ్యొచ్చు. ఒక్కోసారి కవి రాసే కవిత్వమే కొత్తగా కొన్ని నిర్వచనాలను కూడా ఇవ్వవచ్చు. ఈ మధ్య విజరు కోగంటి వెలువరించిన ''ఒక ఆదివారం సాయంత్రం- ఇంకొన్ని కవితలు'' కవితాసంపుటి పైవాక్యాలకు స్ఫూర్తి. రెండేళ్ల క్రితం నాటి తన మొట్ట మొదటి కవితా సంపుటి ఇలా రువ్వుదామా రంగులు ద్వారా మంచి గుర్తింపు, పురస్కారాన్ని, అభిమానులను సంపాదించుకున్న ఈ కవి తన తాజా సంపుటి లోనూ తమదైన ప్రతిభ చూపారు.

రాయలసీమ మట్టిపరిమళం

నచ్చిన రచన

- కొత్తపల్లి సురేష్‌ - 9493832470

రాయలసీమ కథా ప్రస్థానం 19వ శతాబ్ధంలో మొదలైందని ఇటీవల పరిశోధనలు తెలుపుతున్నాయి. రచయిత ఎవరో తెలియని స్పష్టతలేని కథలు మినహాయిస్తే 1926 నాటి మత భేధం తొలి రాయలసీమ కథగా నిర్ధారణ అయ్యింది. ఇంకాస్త ముందుకెళ్తే సంతోషం తర్వాత తొలిసీమ కథగా చెప్పబడుతున్న రామకృష్ణ 'చిరుజీవులు' కథ ఇప్పుడు పూర్వపక్షమైంది.

అనూహ్యం

కథ
- పి.ఎల్‌.ఎన్‌. మంగరత్నం9701426788


చాలా రోజులుగా...
చెవిని ఇల్లు కట్టుకుని పోరుతున్న స్నేహితుడు మహీపాల్‌ మాటను కొట్టెయ్యలేక, ఓ ఆదివారం రోజున కొడుకు చరణ్‌ ని తీసుకుని పెళ్ళి చూపులకని బయలుదేరాడు శివరావు..
ఉప్పలగుప్తానికి.
ఉప్పలగుప్తం మండల హెడ్‌ క్వార్టురు... వాళ్లుండే పాత గన్నవరానికి ఎంతో దూరం కాదు. కారులో అయితే ముప్పావు గంట ప్రయాణం.
మహీపాల్‌ స్కూల్‌ టీచరు. స్వంత ఊరు అదే కావడంతో ఉప్పలగుప్తం చుట్టుప్రక్కల గ్రామాలలోనో, మండలాల్లోనో పోస్టింగులు వేయించుకుని సుఖప్రదమైన జీవితం గడుపుతున్నాడనే చెప్పొచ్చు.