చేనుగట్టు పియానో - సరికొత్త కవిత్వ సస్యరాగం

మల్లెల నరసింహమూర్తి,
9848155716  


''నా రక్తంలో కదలాడే నీడలు మనుషులే. వాటి పరిమళాలే... పలకరింపులే... పలవరింతలే... నా కవితలు.'' అని అంటున్న కవి ప్రసాదమూర్తి. నేటి ఆధునిక తెలుగు కవిత్వంలో నిరంతర కవితా తపస్వి. అరుదైన కళాత్మక అభివ్యక్తితో, వర్తమాన కాలీన ధాతువులు కవితా వస్తువులుగా కవిత్వ రచన చేస్తున్న కవి శిల్పి.
సమాజాన్ని పీడనకు గురి చేస్తున్న విధ్వంసక శక్తుల్ని ఆధిక్షేపిస్తూ, నిలదీస్తూ ఒక గొప్ప మానవీయ ప్రగతిశీల, ప్రేమాన్విత సమాజాన్ని, దేశాన్ని, ప్రపంచాన్ని కలగంటూ, ఆ దిశలో తన్ను తాను నిర్మలంగా, నిర్ద్వంద్వంగా సమర్పించుకుంటూ, సకలశక్తుల్ని ధారపోస్తూ, గుండెనిండుగా భరోసానిస్తూ, పురోగమిస్తున్న ప్రసాదమూర్తి ఒక 'ప్రామిసింగ్‌ పొయెట్‌'. కళ సామాజిక ప్రయోజనం కోసమేనన్న అభ్యుదయ కళా సూత్రాన్ని విశ్వసించి, ఆ మార్గంలో తన కావ్య సృష్టిని చేస్తూ ముందుకు సాగుతున్న బాధ్యతాయుతమైన కళాకారుడు. ''కవిత సామాజిక బాధ్యతను కలలో కూడా విస్మరించరాదనే నా వాదన.. నా నివేదన అని తన సామాజిక నిబద్ధతను చెదరని గుండె దిటవుతో ప్రకటించుకున్న కవి ప్రసాదమూర్తి. ఈ తాత్విక నిబద్ధతనే ప్రస్తుత తన 'చేనుగట్టు పియానో' కవితా సంకలనంలో మరింత స్పష్టపరుస్తున్నాడు. 'ఎవరున్నారు వాళ్ళకి' అనే మొట్టమొదటి కవితలో ఇలా.
''ఆకుపచ్చ రాత్రులై భూగోళమంతా అల్లుకున్నా / పేగుల్లో ఆకలి మిన్నాగులు కదులుతున్న అసహాయులకు ఎవరున్నారు?....
మట్టికింద తమను పాతుకుని/నాగలికర్రుకు నెత్తుటి సంతకమై వేలాడే మట్టి మనుషులకు ఎవరున్నారు ఇంకెవరున్నారు...కవులు తప్ప?..
ఇదే సంపుటిలోనే చివరి కవితలో కూడా నిబద్ధత కలిగిన కవులు, రచయితలు, కళాకారులు, ప్రజాపోరాటాల యోధులు నిలబడేది, నిలిచి సర్వశక్తుల్ని ధారపోసేది ప్రజల పక్షాన వుంటూనే అన్న సత్యాన్ని ఇలా అక్షరీకరించాడు. ''స్టేట్‌తో మనకు పనేంటి?/ స్టేట్‌ ధిక్కారమే మన పని కదా/పాలకులు మారితే మనకేంటి/మనం పాలితుల పక్షం కదా.
కులాలు... మతాలు... ప్రాంతాలు/ఎవరి అస్త్రాలైతే మనకెందుకు/మన విల్లంబులు జనం కదా. మానవ సమాజం కేంద్రంగా, బహుముఖీనమైన మానవ జీవనం తన కవిత్వ రచనకు కేంద్ర బిందువుగా ప్రసాదమూర్తి తన తాత్విక నేపథ్యాన్ని ప్రకటించుకున్నాడు. ఈ ఇరుగట్లు మధ్య తన కవిత్వపు సృజన ఝరి, నదీ ప్రవాహం వైవిధ్యభరితంగా, అనేక మలుపులతో మజిలీలతో కొనసాగుతుంది. ఈ ప్రవాహ ధృతిలో, శృతిలో, గతిలో విస్తృత, భౌతిక జీవితం, దాని తాలూకు భౌతిక, వాస్తవికత, సామాజిక సంక్షోభాలు, అలజడులు, ఆందోళనలు, మానవక్రందనలే, మృగ్యమైపోతున్న మానవతా విలువలు సహజమైన మానవ సంబంధాల మధ్య ఏర్పడుతున్న అగాధాలు, రాజకీయ వంచనలు, కుట్రలు, కుతంత్రాలు మూసిపోతున్న నీతి, ధర్మ మార్గాలు.. ఇలాంటి అనేకానేక కల్లోలాల్పించి ఈ కవి గుండె గొంతుకతో అనుభవసారాన్ని పలికిస్తాడు. సంవేదనల్ని అక్షరీకరిస్తాడు. చలనశీలియైన సమాజం పట్ల, జాగరూకత, మమేక వ్యగ్రత కలిగిన ప్రసాదమూర్తి నిరంతర సంవేదనాశీలాన్ని, సామాజిక కళాభివ్యక్తిని తన కవితా సంపుటాలు కలనేత (1999), మాట్లాడుకోవాలి (2007) నాన్న చెట్టు (2010), పూలండోయ్‌పూలు (2014) అన్నింటిలోనూ స్పష్టంగా అవగతమౌతోంది.
ప్రస్తుత కవితా సంపుటి 'చేనుగట్టు పియానో' కూడా కాంతివంతంగా, శక్తివంతంగా, పదునుదేరిన కళాత్మక సంవిధానంలో, వస్తు రూప సమ్యక్‌ సమ్మేళనంతో, సమన్వయంతో సాగింది.

పైన ప్రస్తావించబడిన మూలాంశాలు ప్రసాదమూర్తి కవిత్వం నిండా పరచుకొని వుండే విలక్షణ గుణాల కారణంగానే, ''ప్రసాదమూర్తి కవిత్వం నిండా వర్తమాన కాలీన ధాతువులు పూర్తిగా మెరుస్తున్నాయి. ఆర్ద్రమైన అభివ్యక్తి ఒక వైపు, అధిక్షేప తీవ్రోక్తి మరొకవైపు గాఢంగా కనిపిస్తున్నాయి.'' అని డా|| సి. నారాయణ రెడ్డి ప్రశంసించటం.

''పోర్చుగీసు కవి అద్రాదే అన్నట్లు ప్రసాదమూర్తి కవితలన్నీ కాంతితో కొట్టుకుంటూ, భూమి మొరటుతనంతో తొలకరి వచ్చాక, కాలువ వదిలాక, ఎండాకాలం అంతా ఎండిన నెర్రెలు పడ్డ చేలల్లోకి తొలిసారి నీళ్లు పారేటప్పుడు వచ్చే వాసనతోనూ, సంగీతంతోనూ, గాలి ఈలల్తోనూ కదులుతూ వుంటాయి.'' అని కె. శివారెడ్డి మెచ్చుకోవటం.

ఈ కవితా సంపుటి చేనుగట్టు పియానోలో కవి ప్రసాదమూర్తి ఆర్తి కలిగిన మనిషిగా, జీవన సంస్కారం తెలిసినా సామాజికునిగా, కళాత్మకత, భావుకత పండిన కవిగా దర్శనిమిస్తాడు. తన చుట్టూ చలన శీలియైన సమాజంలోని ప్రతి వస్తువులోని అంతర్వస్తువు''ని దర్శించగలిగిన కవి తన అంతర్నేత్రాలతో లోకాన్ని వీక్షించే సాధన దృగ్గోచరమౌతుంది ప్రతి కవితలోను. హడ్సన్‌ ప్రవచించినట్లు ప్రతి సహృదయుడూ, రసహృదయుడూ, మన లోపలి ప్రపంచం పట్ల బయటి ప్రపంచం పట్ల, సావధానులమౌతాం. అటువంటి చేతనకు, ఎరుకకు ప్రసాదమూర్తి ప్రతి కవితా ఉదాహరణంగా నిలుస్తాయి. వస్తుతత్వాన్ని, అంతస్తత్వాన్ని రేకు రేకూ విడమరచి విప్పి చెబుతాడు ఈ కవి. అలా చెప్పటం ఈ కవికి మహా ఇష్టం.

'చేనుగట్టు పియానో' కవితలో కవి రైతు తన వ్యవసాయాన్ని ఎంత సుందరంగా నిర్వహించాడో చిత్రించబడింది. ''రోజూ పొద్దున్నే మేఘం భుజాన వేసుకొని/వ్యవసాయానికి పోతాను./రాత్రి ఏరుకున్న చుక్కల్ని కొప్పునిండా తురుముకొని/ఇంద్రధనుస్సుల కొంగుల్ని బొడ్లో దోపుకొని/చెట్లు నా పొలంలో అక్షరాల నాట్లు వేస్తాయి./ఆకాశమూ నెమలీ ఏరువాక పాట నందుకుంటాయి./చేనుగట్టు పియానో మీద ఎలాగూ పిట్టలు నాట్యమే చేస్తాయి.''

అలా కవిరైతు సాగించిన జీవన సంగీతం సాగు సాలంతా సాగి కాలం పొడవునా పరిమళించిన మానవ స్వప్నం పంటగా అందితే దాన్ని ప్రపంచ మార్కెట్లో అమ్మకానికి పెట్టి శాంతిని రేటుగా ప్రకటిస్తాడు. ప్రకృతి రుణమాఫీ పత్రాన్ని కవిరైతు చేతుల్లో పెట్టి వెన్నుతడుతుంది. అప్పుడు అర్ధాంతరంగా అప్పుల భాధలతో మరణించిన రైతుల ఆత్మలన్నీ చల్లని జల్లులై కురుస్తాయి. ఇదంతా ఒక ఎత్తైతే ముగింపులో ''రైతుని బాబయ్యా, పచ్చి పలవరింతల బైతుని'' అని చెప్పటంలో కవి విలక్షణ వ్యక్తీకరణ శక్తి మెరుపులా మెరుస్తుంది. ఈ ముగింపులోని వాక్యానికీ, 'ఎవరున్నారు వాళ్ళకి అనే కవితలో కవి ఆర్తితో చెప్పిన వాక్యాలకూ అంతస్సూత్రం, అనుసంధానం వుంది చూడండి. ''మట్టికింద తమను పాతుకొని/నాగలి కర్రుకు నెత్తుటి సంతకమై వేలాడే మనుషులకు/ఎవరున్నారు? ఇంకెవరున్నారు కవులు తప్ప.''

ఈ విధంగా ప్రసాదమూర్తి కవిత్వ సృజనలో వివిధ కవితల్లో వ్యక్తీకరణల భిన్నత్వంలో, తన మౌలిక భావనల, ఆలోచనల నిబద్ధతల ఏక సూత్రత కనిపించడం మరొక విలక్షణతగా గుర్తించగలం.

ఈ కవితా సంపుటిలో విశేషం వస్తువిస్తృతి. అనేక సామాజికాంశాలు కవితా వస్తువులుగా రూపొందాయి. విలక్షణ కవి ధృక్పథంతో. 'చెరువులో పిట్టల అడుగులు,' 'ఆల్చిప్ప', పిల్లలేంచేశారు, 'నాక్కాస్త చెప్పండి,' 'ఇక్కడ నది వుండాలి,' 'ఘర్‌ వాపసీ,' 'ఒంటరి దు:ఖం,' 'వర్షం,' 'మనదారి రహదారి' మొదలైనవి భిన్న వస్తు సంక్షేమం.

ప్రసాదమూర్తి కవిత్వ సృష్టిలో వస్తువు పట్ల శ్రద్ధ, రూపం పట్ల మక్కువ ద్యోతకమవుతాయి. అయినా వస్తురూప సమన్వయం కవిత్వమంతటా అంతర్లీనంగా కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. ఈ సమన్వయ సిద్ధి కవి సాధనతో, సంయమనంతో లభించిందని మనం గ్రహిస్తాం.

ప్రసాదమూర్తి ప్రతి కవితా వస్తువు సామాజిక సమకాలీనతను కలిగి ఉంటుంది. వర్తమాన చరిత్రలో కొనసాగుతున్న దుర్మార్గ పరిణామాలను, దుస్సంఘటనల్నీ, కవులు, కళాకారులు నిండు హృదయంతో, మమేకతతో,

ఉద్వేగంతో పట్టించుకోవాలి. ప్రతిస్పందించాలన్నదే ఈ కవి ప్రగాఢమైన భావన, తీవ్రమైన ఆలోచన. అందుకే తన కవిత్వ, తాత్విక దృక్పథాన్ని తానే వివరిస్తూ, విశ్లేషిస్తూ ఇలా అంటాడు. 'నా కవిత్వానికి వస్తే నాకో చూపుంది.' దానికెంత స్పష్టత

ఉందో చెప్పలేను గాని, చూడాల్సిందేదో చెప్పగలను'. రాయాల్సిందేదో రాసేతీరతాను. ఈ అభిప్రాయానికి బలమైన సాక్ష్యంగా, 'నాకాస్త చెప్పండి' అనే కవిత ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది. మత మౌఢ్యాన్ని ప్రశ్నిస్తుంది. మతం వెనుక ఉన్న రాజకీయ షడ్యాంతరాన్ని కుట్రను ప్రశ్నిస్తుంది. మతం పేరుతో విడిపోతున్న మనుషుల్ని కలపాలని, కాపాడుకోవాలని ఆరాటపడుతుంది. కవి జ్వలిత హృదయం ఊగిపడుతూ,

ఉద్రేకపడుతూ, అమానవీయ, అసాంఘిక శక్తుల్ని జుట్టుపట్టి నిలదీస్తూ, జనంపట్ల నిబద్ధతతో, నిమగ్నతతో జనం పక్షాన నిలబడి మాట్లాడతాడు చూడండి ఆ తీవ్ర స్వర ప్రకంపనలు ఈ కవితలో. కవి మనల్ని పిలవడం కాదు, మనం అత్యంత స్వచ్ఛందంగా కవి వెంట ప్రశ్నల దారుల్లో నడిచి వెళ్తాము

ఉద్యమ దీప్తితో.

''మనుషుల్ని తినే మతం వాడిది/మన అన్నం కంచాల దగ్గర వాడికేం పని పొమ్మనండి/ అన్నట్లు నేను వెన్నెల తిని, వెలుగును తాగి/దిగంతాలలో ఆనంతానంద తాండవం చేస్తాను. ''నా వెన్నుపూసలో చలి కాగుతున్న వీరులనెలా నిషేధిస్తారు!'' మనం మనుషులం కదరా/కౌగిలించుకోవడం మాత్రమే తెలిసిన పసిపిల్లలం కదరా/పిల్లల్ని బజ్జో పెట్టడం కూడా చేతకాని

వాళ్లు మనుషుల్నేం పాలిస్తారు/చెప్పండి నాకు. మనిషి నుండి మనిషినెలా నిషేధిస్తారు/నానుండి నా కవిత్వాన్నెలా నిషేధిస్తారు.''

ప్రసాదమూర్తి  కవిత్వంలో పలవరించి కలవరించే జనం, పీడిత జనం, శ్రామిక జనం, రైతు సోదరులు, వీరందరినీ మనం కూడా కవితోపాటు అక్కున చేర్చుకుంటాం, వాళ్లకు తోడుగా నిలుస్తాం, ఓదారుస్తాం, ధైర్యాన్నిస్తాం. బతుకుపట్ల గాఢమైన విశ్వాసం అనే ఆయుధాన్ని చేతుల్లో పెడతాం. ఈ సందర్భంలోనే ప్రసిద్ధ కవి పాబ్లోనెరుడా కవితా పలుకులు స్ఫురణకొస్తాయి. ''ఈ భూ ప్రపంచంలో మానవులే మరిచిపోయిన బడుగు, బలహీన వర్గాల మానవులున్నారు/వారందరూ నా కవిత్వం కన్నా, నా కవిత్వంలోని పదాల కన్నా గొప్ప వారుగా నాకు దర్శనమిస్తారు.''

    ప్రసాదమూర్తి కవిత్వం క్రొంగొత్త కవిత్వపు పరిభాషతో, సౌందర్యాత్మక అభివ్యక్తితో కూడిన అలంకారికతతో, అత్యంత నవ్యతతో కాంతులొలికే శిల్ప ప్రతిభతో, వస్తురూప సమన్వయంతో అలరారుతూ కవిత్వ ప్రేమికుల్ని, మానవత్వపు విలువలతో పచ్చగా ఎదిగే సమాజం కోసం కలిసిమెలిసే ఉన్నత మానవీయ సంస్కారం కలిగిన మానవ  సమూహం కోసం వాగ్దానం చేస్తున్నది.