సాహిత్య ప్రస్థానం, నవంబరు, 2022

ఈ సంచికలో ...

కథలు
తొలగిన మబ్బులు
ఆఖరి మజిలీ
ఆరడుగుల నేల
పొలిమేర
నిరీక్షణ

కవితలు
శ్రమాక్షరం
కడలి ఘోష
ఆకలి కేక
సృజనే జీవన చైతన్యం

తొలగిన మబ్బులు

గూడూరు గోపాల కృష్ణమూర్తి
73824 45284
''మనిషి జీవన ప్రయాణంలో అన్నీ తను అనుకున్నంతగా సాఫీగా సాగిపోవు. అనుకోని మలుపులు ఉంటాయి. ఒక మలుపు మన దృష్టిని పెంచితే, మరో మలుపు మనం ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలో తెలియజేస్తుంది. జీవితంలో ఒక సమస్య తీరిన తర్వాత మరో సమస్య ఎదురవుతుంది. చిన్న సమస్య దగ్గరే ఆగిపోతే మనం మన జీవితాన్ని పోగొట్టుకున్నట్టే. అందుకే సమస్యల్ని ధైర్యంగా అధిగమించాలి'' అని అనుకుంటాను నేను.
''సమస్యల నుంచి బయటకు వచ్చి ఆలోచిస్తే పరిష్కారానికి దారి దొరుకుతుందని చెప్పడం సులభమే కానీ, పాటించడం కష్టం. దృఢమైన మనస్తత్వం గలవారు మాత్రమే వాటిని అధిగమిస్తారు.'' ఇలా ఆలోచిస్తున్నాను, పెరట్లో మొక్కల మధ్య కూర్చీవేసుకొని.

సుప్రసిద్ధ కథల సమైక్య వేదిక కథా స్రవంతి

ఎమ్వీ రామిరెడ్డి

098667 77870
తెలుగు కథ వయసు నూటపది సంవత్సరాలు. ఆ కథన కౌశలాన్ని నాలుగు తరాల రచయితలు సుసంపన్నం చేశారు. వస్తువును సామాజికపరం చేశారు. శైలీశిల్పాలను తీర్చిదిద్దారు. భాషను కదం తొక్కించారు. ప్రయోగాల బాట పట్టించారు. విశ్వవేదికపై కథాకేతనం ఎగరేశారు. 'ఆ దీపధారులను ప్రతి తరానికీ పరిచయం చేయాలి. ఆ కథాకాంతులను ప్రసరింప జేయాలనే నిర్మాణాత్మక బాధ్యతను అరసం - గుంటూరు జిల్లా శాఖ చేపట్టింది'.
1943 ఫిబ్రవరి 13, 14 తేదీల్లో గుంటూరు జిల్లా తెనాలిలో ఆవిర్భవించిన అభ్యుదయ రచయితల సంఘం సామాజికాభ్యుదయానికి సాంస్క తిక బాటలు వేసింది. సాహిత్యాన్ని ప్రజాపక్షం చేసింది. ప్రత్యేకించి గుంటూరు జిల్లా అరసం శాఖ విశేషంగా కషి చేసింది. 'కథాస్రవంతి' శీర్షికన 80వ దశకంలో విలువైన కథలతో నాలుగు సంకలనాలతో పాటు విస్మ త కథ, విశాలాంధ్ర తెలుగు కథ వంటి అరుదైన సంకలనాలను పాఠకుల చేతిలో పెట్టింది.

ఆఖరి మజిలీ

వంజరి రోహిణి
90005 94630
''ఒళ్ళు బలిసి లేచిపోయిందంటారా..! ముండ. పిల కాయలు, మొగుడినీ వదిలేసి ...'' ఎగతాళిగా అన్నాడతను. ఇంతకుముందెప్పుడు నేనతన్ని చూడలేదు.
''అంతేనా.. ఆ ఐరావతమ్మకి మందు పెట్టి మాయ చేసి ఆస్తంతా రాయించేసుకుందట''
కోర్టు మెట్లు ఎక్కుతుంటే వినిపించాయి ఆ మాటలు నాకు. మరి ప్రసాద్‌ వాళ్ళ అమ్మ నన్ను దేవత అంటోంది ఎందుకని?
అవసరం.. అసహాయత ...
''ఈ టైములో నన్ను స్టేషన్‌ కి వెళ్ళమంటావు ఏంది'' చాలా విసుగు పుడుతోంది నాకు. కోపం కూడా వస్తోంది. క్షణం తీరిక లేకుండా పొద్దున్నుంచి చాకిరీ చేసి చేసి నా తనువు, మనసు కూడా అలిసిపోయాయి.
''తిరప్తి నుంచి నా స్నేహితుడు కొత్త నవలలు, స్టేషనరీ పుస్తకాలు తెస్తున్నాడు. నువ్వు ఆటోలో పోయి ఆ పుస్తకాలు తీసుకుని వచ్చేయి రమా'' మంచం మీద నుంచే ఆర్డర్‌ వేసాడు నా మొగుడు అనబడే శీనయ్య.
మంత్రసాని పనికి ఒప్పుకున్నాక ఏదైనా చెయ్యాల్సిందే కదా. బైట సన్నగా తూర పడుతోంది. గాలి కూడా తోడైంది నేనున్నా నంటూ.
''ప్రయాణికులకు విజ్ఞప్తి. తిరుపతి నుంచి నెల్లూరుకు వచ్చే పాసెంజర్‌ మరికొద్దిసేపట్లో రెండో నెంబర్‌ ప్లాటుఫార్మ్‌ మీదకు వచ్చును'' అనౌన్స్మెంట్‌ పూర్తయ్యేలోగానే పాసెంజర్‌ రైలు వచ్చేసింది. టైం పది నలభై. ప్లాట్ఫారం నిర్మానుష్యంగా ఉంది. రైలు నుంచి చాల కొద్దిమంది దిగారు. ఎవరి చేతుల్లో పుస్తకాల ప్యాకింగ్‌ పెట్టెలు లేవు. అతను రాలేదేమో.. చాలా చికాగ్గా ఉంది. ఇక వెళదామని వెనుతిరిగి నాలుగడుగులేశాను.

తప్పులను సరిదిద్దే కవులు కావాలిప్పుడు ...

ప్రముఖ కవి డాక్టర్‌ రావి రంగారావు
''తెలుగు భాషే అంతరిస్తున్న దశలో కవిత్వం బాగా రాసేవాళ్ళను ప్రోత్సహించడం, బాగా రాయనివాళ్ళకు ఎలా రాయాలో చెప్పి వాళ్ళకు మార్గదర్శనం చెయ్యగలిగే గురువులు ఈనాడు కావాలి. వర్ధమాన కవులను విమర్శించడంకంటే, తప్పులు సరిదిద్ది, ప్రోత్సహించేవారు కావాల''న్నారు ప్రముఖ కవి, రచయిత డా.రావి రంగారావు . కవి, రచయిత డా.టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య 'సాహిత్య ప్రస్థానం' తరఫున రావి రంగారావుతో ముచ్చటించారు. ఆ ముఖాముఖి ఇదీ..
నమస్కారం రంగారావు గారూ.. మీతో కొన్ని సాహిత్య విషయాలు మాట్లాడాలనుకుంటున్నాను. మొదటగా మీ బాల్యం, విద్యాభ్యాసం గురించి క్లుప్తంగా చెప్పండి?
చాలా సంతోషం. నేను అక్షరం ముక్కరాని నిరుపేద కుటుంబంలో పుట్టినవాణ్ణి. ప్రకాశం జిల్లాలో గుళ్ళాపల్లికి దగ్గర ఉన్న రాచవారిపాలెం అనే ఒక గ్రామంలో మా తండ్రి వీరయ్య జన్మించాడు. తరువాత మా నాన్న అక్కలిద్దరు గుంటూరు పక్కన ఉన్న అనంతవరప్పాడులో ఉండడంవల్ల మా నాన్న అక్కడికి వలస వచ్చారు. తర్వాతి కాలంలో మా నాన్నకు నార్నే వారి అమ్మాయి అచ్చమ్మతో వివాహం జరిగింది. అలా మా నాన్న కష్టపడి వ్యవసాయ పనులు చేసుకుంటూ ఎకరా, రెండెకరాలు కొనుక్కున్నాడు. అక్కడే నా ప్రాధమిక విద్యా భ్యాసం గడిచింది.

ఆరడుగుల నేల

జాని తక్కెడశిల
72595 11956
''సాయంత్రమైతాంది.. ఇంకెప్పుడు శవాన్ని ఎత్తేది? రాత్రి చచ్చిపోతే యాడ బూడ్సాలో కూడా తెలియడం లేదు. పెద్దోలు ఊరకే అన్నారా! చేసుకున్నోలకు చేసుకున్నంతని. సచ్చిపోయిందని బాధపడుతుందా, తల్లిని బూడ్సడానికి ఇంత మట్టి దొరకడం లేదని బాధపడుతుందా? ఆ పాప ముఖం చుస్తాంటే కడుపు తరక్కపోతాంది. అల్లుడు గుట్ట మీద ఉండే మజీద్‌ వాళ్లను అడిగితే ఒప్పుకోలేదంటేనే నిజమేనా!?'' అంటూ పక్కనే ఉన్న గౌసియాను అడిగింది ముంతాజ్‌.
''అవునంట ఒప్పుకోలేదంటక్క. గుట్ట మీద ఉండే మజీద్‌ మాత్రమే కాదు.. జెండామాను మజీద్‌, ఇస్లాంపురం మజీద్‌, బజార్లో ఉన్న పెద్ద మజీద్‌ వాళ్లు కూడా ఒప్పుకోవడం లేదంట. సొంత భూమి కూడా లేకపాయ.. యాడ బూడ్సుకుంటారో ఏమో!?''
''పెద్ద బీబీ చాలా మంచి మనిషి. గతిలేక ఈసరయ్య దగ్గరికి చేరుకుంది కానీ లేదంటే అలాంటి పని చేసేది కాదు. ఉన్న ఒక్క బిడ్డ యాడికని పోరాడుతుంది'' అంటూ గుంపులో నుంచి మరొకామె గొణిగింది.

అనిసెట్టి రేడియో నాటికలు ఒక పరిశీలన

కె.పి.అశోక్‌ కుమార్‌
97000 00948

అనిసెట్టి సుబ్బారావు కవి, కథకుడు, అనువాదకుడు, నాటక కర్త. సినిమా రచయిత. అభ్యుదయ రచయితల సంఘం నిర్మాణంలో కీలకపాత్ర పోషించారు, నరసరావుపేట హైస్కూల్లో చదువుతున్నప్పుడే నాయని సుబ్బారావు ద్వారా అనిసెట్టికి రచన పట్ల ఆసక్తి కలిగింది. కుందుర్తి, రెంటాల గోపాలకృష్ణ, బెల్లంకొండ రాఘవరావు, మాచిరాజు దేవి ప్రసాద్‌ వంటి వారు ఆయన సహా విద్యార్థులు.

పొలిమేర

కాశీవరపు వెంకట సుబ్బయ్య
98498 00389
''ఒరేయ్య! సుంకన్నా! ప్యాటకు పొయి గొడ్లకు తౌడు చెనిక్కాయ చెక్క త్యాపోరాబ్బి! పచ్చిమ్యాత యాడా చేలల్లో ల్యాకపోయె. ఆటి మోగాన అయన్నా బేచ్చే ఇన్ని పాలిచ్చాయి. ఈ కరువు కాలంలో అయ్యే మనకు ఆదరువు. బెర్రీన (తొందరగా) పోయిరా పో నాయిన! ఇంగో మాట. ఆ జమడక్కు పిల్లోడు మార్కట్టులో కనపడ్తే ఇత్తనాల లెక్కడుగు. పోయినేడు వానలు పడ్తే చేలల్లో ఇత్తు కుందామని ఇత్తనం గింజలు తెచ్చుకొంటిమి. వానలు పడకపోయె. ఇత్తనాలు మిగిలిపోయె.

సమాజ హితం కోరే సాహిత్య విమర్శకుడు ఆచార్య రాచపాళెం

ఆచార్య దార్ల వెంకటేశ్వరరావు
91826 85231

సుదీర్ఘమైన బోధనానుభవం, నిరంతర అధ్యయనం, స్పష్టమైన ప్రాపంచిక దృక్పథం, దేశం నలువైపులా విస్తరించిన శిష్య బృందం గల ప్రసిద్ధ సాహిత్య విమర్శకులు ఆచార్య రాచపాళెం చంద్రశేఖరరెడ్డి గారు. ఆయన దగ్గర ప్రత్యక్షంగా చదువుకున్న వాళ్లు మాత్రమే కాదు, ఆయన రచనల్ని పరోక్షంగా చదువుకున్న వాళ్లు, ఆయన ప్రసంగాలు విన్నవాళ్ళు కూడా అనేకమంది ఆయన్ని గురువుగానే భావిస్తారు. ఆయన వ్యక్తిత్వాన్ని గమనించిన వారు ఆయనకు అభిమానులుగా మారిపోతారు.

వివక్షకు అక్షర రూపం జాషువా కవిత్వం

సామాజిక, రాజకీయ విశ్లేషకులు తెలకపల్లి రవి ్జ పాపినేని శివశంకర్‌కు జాషువా పురస్కారం
పాపినేని శివశంకర్‌కు పురస్కార ప్రదానం చేస్తున్న తెలకపల్లి రవి, ఎమ్మెల్సీ కెఎస్‌లక్ష్మణరావు తదితరులు

సమాజంలో వివక్షతకు, అసమానతలకు అక్షర రూపం జాషువా కవిత్వమని, జాషువా సాహిత్యం సమకాలీన సమాజంలో ప్రాధాన్యం సంతరించుకుందని ప్రముఖ రాజకీయ, సామాజిక విశ్లేషకులు తెలకపల్లి రవి అన్నారు. జాషువా 127వ జయంతి సందర్భంగా గుంటూరులోని గుర్రం జాషువా విజ్ఞాన కేంద్రం ఆధ్వర్యంలో గుంటూరు బ్రాడీపేటలోని విజ్ఞాన కేంద్రంలో 27.9.2022వ తేదీన సభ నిర్వహించారు.

అన్నవరం దేవేందర్‌ కవితా సంకలనాల ఆవిష్కరణ

పుస్తకావిష్కరణ చేస్తున్న ఆచార్య ఎన్‌ గోపి,
పక్కన కవి అన్నవరం దేవేందర్‌ తదితరులు

అన్నవరం దేవేందర్‌ వర్తమాన తెలుగు సాహిత్యనికి ప్రాతినిధ్య కవి అని కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కార గ్రహీత తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ వైస్‌ ఛాన్సలర్‌ ఆచార్య ఎన్‌ గోపి అన్నారు. అక్టోబర్‌ 16 2022 ఆదివారం కరీంనగర్‌లో 'అన్నవరం దేవేందర్‌ కవిత్వం 1988 - 2022 (పన్నెండు గ్రంథాల రెండు బహత్‌ సంకలనాలు) ఆవిష్కరించారు. దేవేందర్‌ మూడు దశాబ్దాలుగా అలుపెరుగక నిరంతరం రాస్తున్న కవి అన్నారు. సమావేశానికి కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అనువాద పురస్కార గ్రహీత డాక్టర్‌ నలిమెల భాస్కర్‌ అధ్యక్షత వహించారు. తెలంగాణ మీడియా అకాడమీ చైర్మన్‌ అల్లం నారాయణ మాట్లాడుతూ, దేవేందర్‌ తెలుగు నేల మీది అన్ని ఉద్యమాలను కవిత్వీకరించారని అన్నారు.