సాహిత్య ప్రస్థానం ఆగస్టు 2016

సాహిత్య ప్రస్థానం ఆగస్టు 2016

సాహిత్య ప్రస్థానం ఆగస్టు  2016

ఈ సంచికలో ...

  1. కవిత
  2. జ్వలిత గోదావరి (కథ)
  3. కుసుమ ధర్మన్న - మా కొద్దీ నల్లదొరతనం
  4. మెతుకుల దిబ్బ (కథ)
  5. కవిత్వం రాస్తే చాలదు ప్రజలకు చేర్చాలి
  6. ఒక కలానికి ఊపిరిలూదిన తీర్పు
  7. అవతలి గట్టు (కథ)
  8. అణగారిన బతుకుల్లో అక్షర కిరణం
  9. అంపశయ్య నవీన్‌ కథా సాహిత్యం
  10. వల (కథ)

జ్వలిత గోదావరి

దాట్ల దేవదానం రాజు
9440105987  


''ఇప్పటికైనా ఆయిల్‌ కంపినీవోడు దిగొత్తాడంటావా?'' 
''నలభై ఏడు రోజుల్నుండి గుడారాలేసుకుని కూచుంటే దిక్కు లేదు. వాళ్ళు గొప్ప ముదుర్లు. ఇలాంటి వాటికి లొంగుతారా? అమాయత్వం కాకపోతే..'' అన్నాడు పినపోతు వీర్రాజు ఆకాశం వైపుకు చూస్తూ.
''ఈ దెబ్బతో వాడి తలలో జేజమ్మ లొంగుతాది. అరవై గ్రామాల పెజల దీచ్చ . గాడిమొగ, పోర, పల్లంకుర్రు, బలుసుతిప్ప, యానాం లోని వారందరి కడుపుమంట పోరాటం ఇది'' లంకే రాముడు అన్నాడు.
''ఏనాడైనా విన్నామా... కన్నామా...అయిదొందల బోట్లతో గోదావరి ముట్టడి. నీటి మీద యుద్ధం...చమురు జిడ్డుతో గోదారిని మురికి చేసేత్తున్నారు, నాయాళ్ళు...చేపలకు ఊపిరందడం లేదు....బతికే జాడలు నాశనం చేసేత్తున్నారు...మనల్ని ఎదవల్ని చేసి '' మల్లాడి భైరవస్వామి గట్టిగా అరుస్తున్నట్లుగా అంటున్నాడు.

అణగారిన బతుకుల్లో అక్షరకిరణం మహాశ్వేతాదేవి

బెందాళం క్రిష్ణారావు

7306434888

ప్రజాజీవితంలో మమేకమైనవారే సమాజానికి
ఉపయోగపడే సాహితీవేత్తలు కాగలరని అక్షరాలా రుజువుచేసిన మహాశ్వేతాదేవి జూలై 28న సాహితీలోకం నుంచి  నిష్క్రమించారు. ఆమె ఒక సాహితీవేత్తగా మాత్రమే కాదు నిజమైన ప్రజాఉద్యమకారిణి, అణగారిన జీవితాల్లో అక్షరచైతన్య కిరణంగా తన చివరిశ్వాస వరకూ నిలిచారు.
 ''రచయితలంతా తమ తరానికి జవాబుదారులు, తమకు తాము జవాబు చెప్పుకోవాల్సిన వాళ్లు...అంత:సాక్షి ఉన్న రచయిత పీడిత ప్రజల పక్షాన దృఢంగా నిలవాలి. అలా కాకపోతే ఆ రచయితల్ని నిర్దోషులుగా భావించే ప్రసక్తేలేదు ''
''నేను అభాగ్యుల పక్షాన నిలబడి నా శాయశక్తులా కలంతో పోరాటం కొనసాగిస్తున్నాను. ఆ విధంగా నాకు నేను సంజాయిషీ చెప్పుకోవాల్సి వస్తే తలదించుకోవాల్సిన అగత్యం ఏనాడూ కలగబోదు'' ఒక ఇంటర్వ్యూలో మహాశ్వేతా దేవి చెప్పిన మాటలివి.
సామ్రాజ్యవాద దోపిడీశక్తుల పీడనలో నలిగిపోతున్న సామాన్యుల ఆక్రందనలను సామూహిక చైతన్యంగా మల్చడానికి ఒక చోదక శక్తిగా చివరివరకూ నిలిచిన మహాశ్వేతాదేవి అప్పటి అవిభక్త బెంగాల్‌లోని ఢాకాలో జనవరి14, 1926లో జన్మించారు.  ఆమె తండ్రి మనీష్‌ ఘటక్‌ ప్రముఖ కవి. బెంగాలీ సాహిత్యంలో పేరు పొందిన సాహితీ వేత్త. మనీష్‌ ఘటక్‌ 'యువనాశ్వ 'పేరిట కల్లోల ఉద్యమంలో భాగంగా కవిత్వం చెప్పాడు.

మెతుకుల దిబ్బ

బిరుసు సురేష్‌బాబు
7569480800


''ఇదొక్క ముద్ద తిను బంగారం. నా కన్న కదూ...నా బుజ్జి కదూ...'' అమ్మ అన్నం గిన్నె చేతిలో పెట్టుకొని తన రెండేండ్ల కొడుకును వేడుకొంటోంది. ఓ పక్క తినాలని
ఉన్నా, అమ్మ బుజ్జిగింపు కోసమే వేచి ఉన్న కొడుకు. అమ్మకు దొరకకుండా బుడి బుడి అడుగులతో అటూ, ఇటూ పరిగెడుతున్నాడు. ఎలాగైతేనేం చివరకు అమ్మకు దొరికిపోక తప్పలేదు బిడ్డ.
''నాన్న ముద్ద తిన్నావూ...అక్క ముద్ద తిన్నావూ...అవ్వ ముద్ద తిన్నావూ...మరి నా ముద్ద తినవా?'' అని ధీనంగా ముఖం పెట్టిన అమ్మను చూసి పసి గుండె కరిగిపోయింది. ''ఆఁ...'' అంటూ నోరు తెరిచి చివరి ముద్ద నోట్లో పెట్టించుకున్నాడు. గిన్నెలో అరముద్ద మిగిలింది. అదెటూ ఇంక తినడని అమ్మకు తెలుసు. ఆ చుట్టు ప్రక్కల ఎవరూ లేరు. తన దిష్టి బిడ్డకు తగులుతుందేమోనని, మిగిలిన అన్నాన్ని చేతిలోకి తీసుకొని బిడ్డ తల చుట్టూ మూడు సార్లు తిప్పి, తుపు...తుపు...తుపు...అని ఊసి బయట పారేసింది. ప్రపంచంలోని సంపదనంతా ఒక పక్క వేసి, అమ్మ ప్రేమను ఒక వైపు వేసి తూస్తే నిస్సంకోచంగా అమ్మ ప్రేమే గెలుస్తుందన్నట్లు.

వల

చందనపల్లి గోపాలరావు
9440104546


సాయంకాలం ఈదురుగాలి కొడుతోంది. చెట్టు కొమ్మకు వేళాడుతున్న పక్షి గూడు అటూ ఇటూ ఊగుతోంది. గూడులోని పక్షి పిల్లల అరుపులతో విశాలంగా కొమ్మలతో విస్తరించిన వేపచెట్టు ఆ వాతావరణానికి కల్లోల పడుతున్నట్టుగా ఉంది.
పట్టణ శివార్లో కట్టుకున్న ఇంటి లోపల నుండి తలుపుతీసి బయటకు వచ్చింది సీతాలమ్మ. గాలికి తలుపులు కొట్టుకోవడంతో లోపలికి వెళ్ళి గడియ వేసుకుంది. ఇంతకు ముందు ఇలా ఎన్నిసార్లు చేసిందో. కొత్తగా వెలిసిన కాలనీలో ఆడుకుంటున్న పిల్లాడు  ఎవరో విసిరేసిన అగ్గిపెట్టెలు లాగా అక్కడ ఒకటి ఇక్కడ ఒకటి ఇళ్లు. తన లాగే ఆ ఇళ్ళల్లో కూడా ఒక ముసల్దో, ముసలాడో. తెల్లారి గూడును వదలి బయటకి పోయిన పక్షులు ఏ సాయంత్రానికో, రాత్రికో చేరినట్లు ఉద్యోగాల కోసం వెళ్ళిన వాళ్ళు ఇళ్ళకు చేరేసరికి చీకటి పడుతుంది. అంతవరకూ వయసు మళ్ళిన జీవితాలకు జైళ్ళో ఉన్నట్లే ఉంటుంది.

కవిత్వం రాస్తే చాలదు- ప్రజలకు చేర్చాలి!

మామూలుగా కవులుగా పేరు వచ్చాక సినిమాల్లో అవకాశం కోసం ప్రయత్నిస్తుంటారు. తర్వాత కవిత్వంపై పెద్దగా శ్రద్ధ చూపరు. కాని మీరు వంద సినిమాల తర్వాత కవిత్వంపై ఇంత మక్కువ చూపడం, వెన్నముద్దలు ఇంతగా ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లడంలో ఇంత మంచి ఫలితాలు సాధించడం ఎలా జరిగింది?
   నేను మొదట సాహిత్యం చదువుకుని అటు నుంచి సినిమాల వైపు వచ్చిన వాణ్ని. గొప్పవాళ్లనుకున్న చాలామంది రచనలు చదివాకే వచ్చాను. సినిమాల్లోనూ ఒక దశ వరకూ వెళ్లిన మాట నిజమే. అయితే సినిమా అనేది ఒక్క వ్యక్తి రాసేది కాదు. అనేకమందికి నచ్చాలి. చర్చించాలి. ఆ సంభాషణలు మలుపులు  ఎలా వుండాలనే దానిపై ఎంతో కసరత్తు వుంటుంది. ఉదాహరణకు ఒక హీరో మాట్లాడేమాటలు ఆ హీరో పాత్రవే కాని నావి కాదు. కనుక అక్కద సంతోషం చాలా వున్నా రచయితగా  సంపూర్ణమైన సంతృప్తి రాకపోవచ్చు. కాని కవిత్వం పూర్తిగా నా స్వంతం. ఇక్కడ సంపూర్ణమైన సంతోషం వుంటుంది.
రెండింట్లో ఏది బాగుంటుంది?
నిజం చెప్పాలంటే దాంట్లో వున్నప్పుడు ఇది బాగుంటుంది. దీంట్లో వున్నప్పుడు అది బాగుంటుంది. . 

'చెరుగ్గడ'లో జీవిత సత్యాలు

డా|| గుమ్మా సాంబశివరావు
9849265025


ఆధునిక కవిత్వంలో వచ్చిన ప్రక్రియల్లో 'రెక్కలు' ఒకటి. దీని సృష్టికర్తగా ప్రసిద్ధులు ఎం.కె.సుగమ్‌బాబు. పైగంబర కవుల్లో ఒకరిగా సాహిత్యలోకానికి పరిచితులైన సుగమ్‌బాబు సృష్టించిన రెక్కలు ప్రక్రియ ఆధునిక కవుల్ని బాగానే ఆకట్టుకోవడం వల్ల చాలా సంపుటాలు వచ్చాయి. సుగమ్‌బాబు వెలువరిస్తున్న నాల్గో సంపుటి 'చెరుగ్గడ'.
రెక్కలన్నీ ముక్తకాలే. ఆరు పాదాల్లో ఉంటాయి. మొదటి నాలుగు పాదాల్లో చెప్పదలచుకొన్న విషయాన్ని ప్రతిపాదించి ఆ తర్వాత రెండు పాదాల్లో ప్రతిపాదించిన విషయాన్ని సమర్థించే భావం ఉంటుంది. ఇందులో చివరి రెండు పాదాలు ఎంతబలంగా ఉంటే ఆ రెక్క అంత పుష్టిమంతంగా ఉంటుంది. ఈ రెండు పాదాలు ఒక్కోసారి చదవగానే అర్థమయ్యేవిగా ఉండవచ్చు. మరోసారి ఆలోచనామృతాలు కావచ్చు. ఏదిఏమైనా రెక్కలు ప్రక్రియ తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రస్తుతం బాగానే ప్రచారంలో ఉందని చెప్పవచ్చు.

ఒక కలానికి ఊపిరులూదిన తీర్పు

మూర్ఖత్వం నల్లగా దట్టంగా అలుముకున్నప్పుడు ఏ కొంచెం కామన్‌సెన్స్‌ అయినా కొట్టొచ్చినట్టు ప్రకాశిస్తుంది. తమిళ రచయిత పెరుమాళ్‌ మురుగన్‌ కేసులో మద్రాసు హైకోర్టు వెలువరించిన తీర్పు కూడా వర్తమాన పరిస్థితుల మధ్య అలాంటి వెలుగే. ఏడాదిన్నర క్రితం పెరుమాళ్‌ మురుగన్‌ రచయితగా తాను మరణించినట్టు ఫేస్‌బుక్‌లో చేసిన ప్రకటనతో ఒక అణచివేత వెలుగులోకి వచ్చింది. ఆయన నవల 'మాధోరుబగన్‌' 1940ల్లో తిరుచెంగోడ్‌ పట్టణంలో పిల్లలు లేని దంపతులు కాళి, పొన్నల కథ చెబుతుంది. ఇద్దరూ ఎన్ని గుళ్లు తిరిగినా, ఎవరికి మొక్కినా ఫలితం దక్కదు. చివరికి ఒకటే దారి కనిపిస్తుంది. తిరుచెంగోడ్‌ అర్ధనారీశ్వరుడికి జరిగే రథోత్సవ వేడుకల్లో 14వ రోజున సాంఘిక కట్టుబాట్లు వదులవుతాయి. ఆ రాత్రి ఎవరు ఎవరితోనైనా శ ంగారంలో పాల్గొనవచ్చు. ఈ వేడుక కాళి, పొన్నల సంసారంలో ఏ మార్పు తీసుకొచ్చిందన్నది అసలు కథ. ఇలాంటి సంప్రదాయం ఏదీ లేదని, పెరుమాళ్‌ మురుగన్‌ కల్పితకథతో తమ దేవుడ్నీ, స్తీల్రను అవమానించాడని కొన్ని హిందూసంస్థలు గొడవకు దిగాయి. పెరుమాళ్‌ మురుగన్‌ చేత పోలీసుల సమక్షంలో క్షమాపణ చెప్పించాయి. అయినా గొడవ కోర్టుకెక్కి ఏడాది పాటు విచారణ సాగింది.

అనంతపురం జిల్లాలో కన్నడ శాసనాలు

తవ్విన కొద్దీ చరిత్ర - 2
- ఈమని శివనాగిరెడ్డి
9848598446


ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు నైరుతి దిక్కులోనున్న అనంతపురం జిల్లా కర్ణాటక రాష్ట్ర సరిహద్దుగా ఉండి, కన్నడ ఏలికల పాలనలో ఉండేది. అనంతపురం జిల్లాలో దాదాపు 180 కన్నడ శాసనాలున్నాయి. రాజవంశాల వారీగా బాదామీ చాళుక్యుల శాసనాలు - 3, రాష్ట్ర కూటుల శాసనం -1, బాణుల శాసనం -1, యాదవరాజుల శాసనం -1, హేమావతి రాజుల శాసనాలు -5, తాడిపత్రి రాజుల శాసనం-1, నొలంబ పల్లవుల శాసనాలు -28, కళ్యాణ చాళుక్యుల శాసనాలు- 37, హొయసల రాజుల శాసనాలు 9, విజయనగర రాజుల (నాలుగు వంశాలు కలిసి) శాసనాలు -93 ఉన్నాయి. ఈ శాసనాల్లో ఎన్నో రాజకీయ, సామాజిక, ఆర్థిక, సాంస్క ృతిక విషయాలున్నాయి. వివరాల్లోకి వెళితే, బాదామీ చాళుక్య రాజులైన రెండో పులకేశి, విజయాదిత్య సత్యాశ్రయ, కీర్తివర్మ సత్యాశ్రయుల శాసనాలున్నాయి.