సాహిత్య ప్రస్థానం ఏప్రిల్‌ 2017

సాహిత్య ప్రస్థానం ఏప్రిల్‌  2017

ఈ సంచికలో ...

  • కూడు (కథ)
  • మహోన్నత మానవుడు రాహుల్‌ సాంకృత్యాయన్‌
  • నాటక సాహిత్య సజీవ నది శ్రీశ్రీ
  • ప‌డుగు పేక‌ల క‌ల‌నేత క‌వి శీలా వీర్రాజు
  • బొగ్గు బట్టి (కథ)
  • వాస్తవ జీవిత ప్రతిబింబాలు నిర్మలా రాణి క‌థ‌లు
  • పూర్వీకు ఎముకు (కథ)
  • తొగు నేపై కన్నడ శాసనాలు:  కరీంనగర్‌ జిల్లా

చరిత్ర చెత్తకుప్ప !

నిఖిలేశ్వర్‌ 

9177881201
చరిత్ర చెత్తకుప్పలోకి
విసిరి వేయవసినవన్నీ
ఫేస్‌బుక్‌ నకిలీముఖాతో
పడగవిప్పిన పాముల్లా
ప్రలోభా కోరతో
సైబర్‌ ప్రపంచమంతా
విషం చిమ్ముతున్న దృశ్యం !

మత రాజకీయా
ముసుగులో
నాగరికత
కుం కంచెమాటున
తెగ ముఠారాజకీయా
అగ్గిని రాజేస్తున్న
కుటినాయకత్వం

మహోన్నత మానవుడు రాహుల్‌ సాంకృత్యాయన్‌

దాసరి శివకుమారి
రాహుల్‌ సాంకృత్యాయన్‌ తన జీవన ప్రధమసోపానంలో దయానంద సరస్వతి పట్ల, ఆర్య సమాజ సిద్ధాంతా పట్ల గొప్ప ఆకర్షితుయ్యారు. దయానంద విరచిత ‘సత్యార్థ ప్రకాశిక’’ను ప్రామాణిక గ్రంధంగా అంగీకరించి దానికనుగుణంగా నడుచుకున్నారు. ఆ తర్వాత బౌద్ధ త్రిపిటక, సిద్ధాంతా పట్ల ఆకర్షితుయ్యారు. వాటిని ఎంతగానో ఆరాధించారు. బౌద్ధయుగం నాటి భారత దేశ చరిత్రను గురించి తాను తొసుకుని తన ఉపన్యాసా ద్వారా, రచన ద్వారా ప్రజకు తెలియజేశారు. బుద్ధుని నీతి న్యాయసూత్రాు, టిబెటన్‌, పాళీ, పైశాచీ భాషల్లో ఎన్నో వే తాళ పత్ర గ్రంధాల్లో పొందుపరచబడి వున్నాయి. వాటన్నింటినీ అధ్యయనం చేసి అనువాద గ్రంధా ద్వారా  మనకందించిన మహోన్నతుడు. అంతకు మించిన ప్రతిభావంతుడు.
విక్షణ ప్రపంచ యాత్రికునిగా, ఉత్తమ చరిత్ర పరిశోధకునిగా, బహుభాషా పండితునిగా, రాహుల్‌ సాంకృత్యాయన్‌ విశ్వ ఖ్యాతి నార్జించారు. భారతదేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాు, ముఖ్య నగరాు, చారిత్రిక ప్రదేశాు దర్శించి, అచటి ప్రజ ఆచార వ్యవహారాు. భాషా, వారి సాంఘిక కట్టుబాట్లను గురించి కూంకషంగా పరిశీనా, పరిశోధనా జరిపారు. ప్రపంచ పర్యటనలో టిబెట్‌, సింహాళం జపాన్‌, ఇరాన్‌, ఇరాక్‌, రష్యా ఇంగ్లాండ్‌ మొదగు దేశాు పర్యటించారు.

నాటక సాహిత్య సజీవనది శ్రీశ్రీ

డా॥ కె.జి. వేణు
9848070084

రేడియో మాధ్యమానికి తగిన విధంగా మాట పొదుపుతో, ఆసక్తికరమైన సన్నివేశాతో, శ్రోతను మైమరపించే మాటతో, రచనకు సాంకేతిక మిమ జోడిరచి ఆయన జరిపిన ప్రయోగాన్నీ ఒక జీవనది ప్రవాహంలా సాగిపోతాయి. ఈ నాటిక అవసరం అప్పటికే కాదు, ఇప్పటికీ వుందనిపిస్తూ వుంటుంది. మనిషికి, మనిషికీ మధ్య ఆకాశం ఎత్తుదాకా బిగించబడిన ఇనుప తెరల్ని క్షే,óధించటమే ధ్యేయంగా ఈ నాటికు సాగిపోతాయి.
శ్రీశ్రీ మహాకవి మాత్రమే కాదు. గొప్ప నాటక కర్త కూడా. నాటక శాస్త్రాన్ని, నాటక తత్వాన్ని, నాటక ప్రయోజనాన్ని సంపూర్ణంగా ఆకలింపుచేసుకొని, నాటక అస్తిత్వాన్ని అపూర్వంగా ఆవిష్కరించిన గొప్ప మేధావి శ్రీశ్రీ. ఆయన కం నుంచి జాువారిన 1G1R1 సంపుటిలోని అన్ని నాటికు ఆణిముత్యాలే. ఈ నాటికలోని ఇతివృత్తాన్నీ సాధారణ ప్రజ జీవితాతో ముడిపడి వున్న కథాంశాు మాత్రమే. కథ, కథనం, శ్పిం, సన్నివేశాు, సంభాషణు, సందేశాు.. ఏవీ కూడా కృత్రిమంగా కనిపించవు. అన్నీ సజీవ స్వరూపాలే. మెదళ్ళకు కదలిక కలిగించే మేను పర్వతాలే. ఈ సంపుటిలోని నాటికు అత్యధికం రేడియో నాటికలే. రేడియో మాధ్యమానికి తగిన విధంగా మాట పొదుపుతో, ఆసక్తికరమైన సన్నివేశాతో, శ్రోతను మైమరపించే మాటతో, రచనకు సాంకేతిక మిమ జోడిరచి ఆయన జరిపిన ప్రయోగాన్నీ ఒక జీవనది ప్రవాహంలా సాగిపోతాయి. ఈ నాటిక అవసరం అప్పటికే కాదు, ఇప్పటికీ వుందనిపిస్తూ వుంటుంది. మనిషికి, మనిషికీ మధ్య ఆకాశం ఎత్తుదాకా బిగించబడిన ఇనుప తెరల్ని క్షే,óధించటమే ధ్యేయంగా ఈ నాటికు సాగిపోతాయి.
నాటిక ప్రారంభమే ఆసక్తిని, సరిక్రొత్త ఆలోచనల్ని మనకు కలిగిస్తాయి. ‘బలి’ నాటిక ప్రారంభంలోనే రాక్షసరాజు ‘బలిచక్రవర్తి’, దేవత రాజు ‘ఇంద్రుడు’ వీరిద్దరి మధ్యనున్న పోలిక మీద ఆసక్తికరమైన చర్చ సాగుతుంది. బలిచక్రవర్తి రాక్షసు రాజు అయినప్పటికీ అతడు ఎంతో ధర్మమూర్తి, దాన పరాయణుడు, ప్రజు మెచ్చిన పాకుడు, సర్వశాస్త్రా నియమాను ఎపుడూ ఉ్లంఘించిన దాఖలాు లేని స్వచ్ఛమైన జీవితాన్ని సొంతం చేసుకున్న చరిత్ర ప్రసిద్ధుడు. తన్ను అర్థింప వచ్చిన వామనుడికి తన సర్వస్వం అర్పించి పురాణ, ఇతిహాసాలో ‘తనకు తానే సాటి’ అని నిరూపించుకున్న మేటి చక్రవర్తి అతడు. మరి ఇంద్రుడు అందుకు పూర్తిగా విరుద్ధం. దేవత రాజయిన ఈయన దుష్టులో దుష్టుడు. అతని అసూయకు మితిలేదు. తన పదవి నిుపుకోవటానికి ఎంతటి నీచమైన పద్ధతులైనా అవంభిస్తాడు. ఇంద్రుడు భోగలాసుడు. మునిపత్ని అహ్యను చెరచటానికి సైతం సంకోచింపని వాడు. వెరసి ఇంద్రుడు మహా పాపాత్ముడు. అయినా అతడు స్వర్గానికి రాజు. ఇదేం నీతి? ఇలాంటి వాడికి రాజు పదవి ఎలా దక్కింది? అంటూ నాటికలో ఒక పాత్ర ప్రవేశిస్తుంది. ఈ  నాటిక చదివిన తరువాత ఈ దేశంలో పాకుంతా ఇంద్రుడి వారసులేమోననిపిస్తుంది.

ఉగాది పిలుపు

కొల్లూరు మురళీ కుమారి
9963744104

ఇక్కడ కవు
కవితు కబోసుకుంటున్నారు
ఆలోచనకు అందని మెదడుతో
పాత భావాకు రంగుద్ది
శిధి దేహానికి
నూతన వస్త్రం తొడిగి
నటించే ఆత్మలా
నర్తించే దేహంలా
హాలా హలానికి
అడ్డుకట్ట తీస్తున్నారు
నూతన శకం చూసి
భయపడతారు
అంతరాత్మ గూర్చి
వల్లిస్తారు
అంతర్మధనాన్ని
వదిలేస్తారు
బూజు దుపాల్సిన
అవసరం వచ్చింది
భుజం భుజం కపాల్సిన  
కాం వచ్చింది
శిధి పునాది నుంచి
నూతన రూపం తెచ్చుకుందాం
పూత పూసినట్లు
కొమ్మ రెమ్మా విరగ గాసినట్లు

ప‌డుగు పేక‌ల క‌ల‌నేత క‌వి శీలావీర్రాజు

డాక్టర్‌ రాధేయ
9985171411

కవిగా, చిత్రకారుడిగా, కథారచయితగా, నవలాకారుడిగా, వివిధ ప్రక్రియల్లోనూ ప్రతిభామూర్తు శీలావీర్రాజు. ఇటువంటి గొప్ప ప్రతిభామూర్తిని, ప్రయోగవాదిని, విజ్ఞులైనవారు, విమర్శకు పెద్దగా పట్టించుకున్న దాఖలాు నాకు కన్పించలేదని చెప్పాలి. కవిత్వంలో కథాకావ్యాల్లో, వస్తుశిల్పాల్లో వీర్రాజు ప్రదర్శించిన ప్రతిభాపాటవాు సామాన్యంకాదు. వారి సాహితీ వ్యక్తిత్వం స్ఫూర్తివంతంగా నిుస్తుంది.
పరిశ్రమించి మనిషి గొప్ప రచయిత కాగడు. కాని గొప్పమనిషి కాలేడు. రచయిత వ్యక్తిగా కూడా ఆదర్శప్రాయుడు కావాలి. శీలావీర్రాజు అటువంటి వ్యక్తి. రచయితకన్నా వ్యక్తిగా శీలావి మిన్న. ఆయన సాహిత్యం కూడా దీన్ని బపరుస్తుంది. సాహిత్యంలోనేకాదు, వారి చిత్రకళలోనూ ఆయన వ్యక్తిత్వాన్ని గుర్తించవచ్చు. శీలావి సమాజానికి ఎదురీదుతూ తన్నుతాను కాపాడుకుంటూ తాను నమ్మిన జీవితానికి కట్టుబడి, ప్రగతిశీతని నిబెట్టుకున్నాడు.
` జయధీర్‌ తిరుమరావు
కొందరు ప్రతిభామూర్తు కాక్రమంలో పరిమళిస్తూ, తన ఉనికిని చాటుకుంటూ వుంటారు. మరికొందరు అదృష్టవంతు అవకాశాను ఊతంగా చేసుకొని ప్రకాశిస్తూ ఉంటారు. ప్రతిభామూర్తికి అదృష్టంతో అవసరంలేదు. అదృష్టవంతుడికి ప్రతిభాసామర్థ్యాు ప్రధానం కాదు. వీరికి రాజకీయాు, వ్యక్తిగతస్నేహాు నిచ్చెనమెట్లుగా మారి అందమెక్కిస్తాయి. ఈ క్రమంలో గొప్పగొప్ప మేధావు, సాహితీవేత్తు, రచయితూ, కళాకాయీ మినహాయింపుకాదు.

వాస్తవ జీవిత ప్రతిబింబాలు నిర్మలారాణి కథలు

ఆచార్య కొలకలూరి  మధుజ్యోతి
9441923172

ఈ ప్రాంత సాహిత్య సృజనలో స్త్రీ ప్రాతినిధ్యం ఎంత ఉందో గుర్తించవసిన అవసరం కూడా ఉంది. సంఖ్యకు అతి తక్కువగా లేరు. కాని గుర్తింపు విషయం పరిశీలించవసిందే. డా.కె. శ్రీదేవి, తంగిరా మీరా సుబ్రహ్మణ్యం, చక్కిం విజయక్ష్మి, కోమలాదేవి, ఆర్‌. వసుంధరా దేవి, డాఎం.కే. దేవకి, ఇలా ప్రముఖు
ఉన్నారు. కాని లెక్క నిగ్గు త్చేవసి ఉందని ఈ సందర్భం గుర్తు చేస్తూ ఉంది.
కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ, బెంగుళురు ‘రాయసీమ రచయిత్రు కథు ` స్త్రీ జీవిత చిత్రణ’ అనే అంశంపై నారీచేతన సాహిత్యసభ నిర్వహించ తపెట్టింది. ఇది ఆలోచించదగ్గ అభినందించదగ్గ ప్రయత్నం. కరవు కాటాకాకు నియమైన రాయసీమ, అదే కారణం వ్ల అన్ని విషయాలోనూ వెనుకబడిరది. అటువంటి ప్రాంత సాహ్యితం పట్ల చూపు సారించటం అనివార్యంగా నేడు అవసరం. అంతేకాదు ఈ ప్రాంత సాహిత్య సృజనలో స్త్రీ ప్రాతినిధ్యం ఎంత ఉందో గుర్తించవసిన అవసరం కూడా ఉంది. సంఖ్యకు అతి తక్కువగా లేరు. కాని గుర్తింపు విషయం పరిశీలించవసిందే. డా.కె. శ్రీదేవి, తంగిరా మీరా సుబ్రహ్మణ్యం, చక్కిం విజయక్ష్మి, కోమలాదేవి, ఆర్‌. వసుంధరా దేవి, డాఎం.కే. దేవకి, ఇలా ప్రముఖు ఉన్నారు. కాని లెక్క నిగ్గు త్చేవసి ఉందని ఈ సందర్భం గుర్తు చేస్తూ ఉంది.

నిశ్శబ్ద స్వరం

బిరుసు సురేష్‌బాబు
966861565

కులాధిపతులే కుపతులైనచోట
అహంకారం ఆకాశమై
వాడ మనుషుకు ‘వెలే’ మిగిలింది
మానవ హక్కుల్ని కారాసే నేరగాళ్ళే మంత్రులైన చోట
రక్తంతో తడిచిన చేతులే రాజ్యమేుతున్నచోట
ఉరిశిక్ష నేరమన్న పాపానికి
ఉరే మిగిలింది
కసాయి కాషాయానికి
అధికార ఖడ్గం చేజిక్కినచోట
విద్యానవనాు నేమట్టమై
రో‘హిత’ పుష్పాకు చితే మిగిలింది
ఎన్ని కన్నకలాట మధ్య
చివరి శ్వాస విడిచావో
గాయపడిన నీ గుండెకు తప్ప
మరెవరికి తొస్తుంది
నువ్వు వెళ్ళేముందు..
ఈ మత పిశాచాు ముఖానికి పుముకున్న
రాజకీయ రంగుపై
నువ్వు కాండ్రిరచి ఉమ్మేసిన ఉమ్మిని

నేనెక్కడ?

కె. ఉషారాణి
9492879210

విశ్వాంతరాళంలో నేను
అయినా నేనెక్కడ?
నదీనదాన్నీ నావే
అయినా నేనెక్కడ?
అవనీ ఆకాశం నావే
అయినా నేనెక్కడ?
కాంతి నేనే శాంతి నేనే
అయినా నేనెక్కడ?
గగనంలోని మెరుపు విరుపు నుండి
పృధ్విని తాకి ఎగిసిపడబోతున్న
నిశీధిలోని ఉల్కాపాతాన్నై
భూనభోంతరాళకు మెగు విరజిమ్ముతూ
హిమగిరు నుండి ఎగసిపడి
సంద్రాన్ని చేరే లోపే సియి పండిరచబోతున్నా
విశ్వమంతా నాదే
విజయాన్నీ నావే..
అంతటా నేనే