సాహిత్య ప్రస్థానం డిసెంబర్‌ 2017

సాహిత్య ప్రస్థానం డిసెంబర్‌ 2017

సాహిత్య ప్రస్థానం డిసెంబర్‌  2017

ఈ సంచికలో ...

  • గల్ఫ్‌ బండి (కథ)
  • సి.వి.కి నివాళి
  • సాంస్కృతిక పునర్వికాస శక్తులు
  • ఒక వేదిక మీదకు రావాలి
  • తెలంగాణ పాట - ప్రాదేశికత
  • మిషను శబ్దం (కథ)
  • వదరుబోతుకు వందేళ్ళు
  • 'పద్మావతి'పై పగబట్టిన పరివారం
  • మైనారీటీల సాంఘిక జీవిత ప్రతిబింబం 'అలావా'
  • బువ్వ (కథ)

చరిత్రలో చేగువేరా !

నిఖిలేశ్వర్‌
9177881201


అండిస్‌ పర్వత పంక్తుల నీడలో
బొలివియన్‌ గ్రామం లాపిగోయిరాల -
యాభై సం.ల నాటి హత్యకు సజీవ సాక్ష్యం,
సి.ఐ.ఎ. (జIూ) దళారీ సైనికుల గుండ్లకు
ధైర్యంగా ఎదురునిలిచి,
''ఒరేయ్‌ పిరికిపందా !
ఇంకా ఏం ఆలోచిస్తున్నావ్‌ కాల్చేయ్‌
అని నినదించిన ''ఛే'' -
ఒక అంతర్జాతీయ కామ్రేడ్‌ !
నడచిన చరిత్రలో విప్లవ యోధుడిగా
కార్పొరేట్‌ వ్యాపారాల ప్రతీకగా
ప్రపంచమంతా గుర్తించిన ఒక 'ఐకాన్‌' (Iషశీఅ)
బొలివియాలో రైతుల - కమ్యూనిస్టుల
మొద్దునిదురవదిలించి నియంతను
కూలదోయాలనే విప్లవ స్వప్నంలో
కడతేరిన సాహస గెరిల్లా దళ నాయకుడు !

ప్రముఖ రచయిత సి.వి. కన్నుమూత

14.01.1930 - 08.11.2017
 సాంఘిక విప్లవకారుడు, పరిశోధకుడు, విద్యార్థి, యువజన లోకపు మస్తిష్కాలకు పట్టిన ఛాందస భావాల దుమ్ము దులిపి.. వారిని తన సాహిత్యం ద్వారా అభ్యుదయం వైపు నడిపించిన వచన కవితాగ్రేసరుడు, సాహితీలోకంలో సి.వి.గా సుపరిచితుడూ, సుప్రసిద్ధుడూ అయిన చిత్తజల్లు వరహాలరావు నవంబర్‌ 8న విజయవాడలోని తన స్వగహంలో కన్నుమూశారు. ఆయన వయస్సు 88 సంవత్సరాలు. లక్ష్మీదేవమ్మ, వెంకట చలపతి దంపతులకు 1930 జనవరి 14న గుంటూరులో సివి.జన్మించారు. అక్కడే ఎస్‌ఎస్‌ఎల్‌సి, ఇంటర్‌, బిఎ చదివారు. మద్రాసులో 1953లో ఎకనామిక్స్‌లో మాస్టర్‌ డిగ్రీ చేశారు. దళిత కవి శివసాగర్‌ (కెజి సత్యమూర్తి) ఆయన సహాధ్యాయి. మద్రాసులోనే ఉంటూ అక్కడి కన్నెమెర లైబ్రరీలో రోజుల తరబడి భారత దేశంలో ఒక ప్రత్యామ్నాయ సంస్క తి ఏర్పాటుకు సంబంధించి ఆయన రాసుకున్న నోట్సు ఆధారంగా ఆయన అనేక పుస్తకాలను రాశారు. 1950 దశకంలో వామపక్ష ఉద్యమాల్లో క్రియాశీలంగా పనిచేశారు. 1970ల్లో తెలుగు సాహితీ లోకంలో  ప్రగతిశీల శక్తులకూ, హేతువాదులకూ అక్షరాయుధాలను అందించారు.

సాంస్క ృతిక పునర్వికాస శక్తులు ఒక వేదిక మీదికి రావాలి

తెలకపల్లి రవి

ఇది ఒక గొప్ప సందర్భం. ఇది ఒక సంకేతం కూడా. ఇది ఒక గొప్ప సంఘర్షణకు నాందీ భూతం. నవ్యాంధ్రప్రదేశ్‌లో అనేకానేక మాయాబజార్లున్న విజయవాడను వేదికగా చేసుకున్నాము. నిజంగా నవ్యాంధ్రప్రదేశ్‌ గర్వించదగిన నాందీ ప్రస్తావన ఏదైన ఉన్నదంటే అది ఈ రోజున సివిగారికి చేసేటువంటి సత్కారమనడంలో సందేహం లేదు. అందలాలెక్కినవారిని సన్మానించడానికి చాలా మంది ఉంటారు. కాని ఒక జాతి ఒక చైతన్యవంతమైన ఒక సామాజిక బృందం ఒక రచయితని, కవిని 40 సంవత్సరాల తర్వాత గుండెల మీద పెట్టుకుని మీరు వేసిన అంకురాలతోనే చైతన్యవంతంగా ముందుకు పోతున్నామని చెబుతున్నామంటే బహుశా సివిగారికి జీవితంలోి ఇంతకంటే సంతోషం  ఏముండదని నేననుకుంటున్నాను. తాను రాసింది  జాతి మంత్రంగా మార్మోగాలని శ్రీశ్రీ అన్నాడు. 40 ఏళ్ల  తర్వాత కూడా తన రచనలు ఇంకా జాతి ఆమోదం పొందుతాయోమోనని వేచిచూస్తున్నానన్నాడు చలం. కాని ఇక్కడ చేరిన చాలా మంది  సి.వి.గారు ఆనాడు వేసినటువంటి అంకురాలే.. ఇది ఒక సాహిత్య, రాజకీయ సమ్మేళనం. ఇందులో గొప్ప సంకేతం ఉంది. సివి ఆనాడు ఆకాంక్షించిన సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనం శక్తులు, సాంస్కృతిక పోరాట శక్తులు ఉండటమే కాదు ఒక వేదిక మీదకు సాంస్కృతిక వికాసం కోసం ఉద్యమించే సందర్భం ఉన్నదని ఈ సమావేశం చెబుతుంది.

నేలా-అతనూ-ఓ కలా

సి.హెచ్‌.వి.బృందావనరావు
9963399189


అతనిది అనంతమైన కల
దినదినమూ అదే కలను వండుకుంటూ
మోరలెత్తి - కనిపించని వరదాత కోసం
ఆకాశం వైపు చూస్తూనే ఉంటాడు
నేలను ప్రేమగా - జాలిగా
నిమురుతూ తడుముతూ
ధరాగర్భంలో కాసిని ఆశలను నిక్షేపించుకొని
ఒక దయామేఘపు శకలం కోసం
ఎదురెదుర్లు చూస్తూనే ఉంటాడు
ఒక ఆకుపచ్చని దుప్పటి వచ్చి
తన మీదా, తన కుటుంబం మీదా
వాలి పోతుందనే దివాస్వప్నంలో
తిరుగుళ్ళు పడుతూనే ఉంటాడు
ఆ భూమీ - ఆ తూటా
తరాల నుండీ తనతో సహజీవనం చేసే
ఆ ఆకుపచ్చని పాటా

బువ్వ

చిత్తలూరి
9133832246


బువ్వ దొరకనొళ్లు శాన మందున్నరు లోకమ్మీద... నువ్వు బువ్వొద్దంటవేంది తిను మల్ల... గుర్‌ గుర్‌... ముట్టెతోటి ముందుకు తోస్తూ పిల్లను తొందర చేస్తుంది తల్లి వరహం. ''నాకీ బువ్వొద్దు... తినబద్దయిత లేదమ్మా ఎందుకట్ల యిసిగిస్తవ్‌ నన్ను''ఏంది యిసిగిస్తున్ననా... ఎక్కడో కాల్తెనట గుర్రమైన వొరి గడ్డి తింటదట అట్లుంది నీ బడాయి... తిన్తిను.. దేశం మీన గీ బువ్వ గూడా దొరకనోళ్లు శానా మంది వున్నరు... మల్ల గా మనుషులోస్తే... గీ బువ్వ గూడా దొర్కదు.. అగో స్తంభం కాడ ఇందాకట్నుంచి ఒకడు గీ కూడు కోసమే నాచు పెట్టుకునున్నడు.... కనపడ్త లేదా''తల్లి వివరణతో మూతి ముందుకు సాచి బలవంతంగా ముద్ద నోట్లో పెట్టుకోడానికి తెగ ప్రయత్నం జేస్తున్నది పిల్ల వరాహం. ఊహు.. ససేమిరా నోట్లోకి బోతలేదు. మాంచి ఆకలి మీదనే వున్నది మల్ల... ఏమయిందమ్మా గీ పిల్లకు దీంతో ఎట్లా పాడయిద్ది... ఇంకా సేపయితే ఆ మాసిన గడ్డపోడు ... సగం సినిగిన అట్టు కట్టిన జిడ్డోడుతున్న,  పాయింటు తప్ప ఒంటి మీద మరో గుడ్డయినా లేక అర్థ నగ్నంగా వున్న ఆ బిచ్చపోడు స్తంభం సాటు నుంచి కుక్కలా నాచు పెట్టి చూస్తున్నోడు కర్ర దేవులాడుతున్నట్టుంది... దీని కేమో ఎంత సెప్పినా అర్థమైతలేదు ఏంజేయాలిగ....ఒకటే పరేశానయితుంది తల్లి వరాహం.
ఇంతలో వంటి మీద బట్టల్లోని మురికి కంటే కళ్ళల్లో ఆకలి ఎక్కువ కనబడుతున్న ఆ బిచ్చగాడికేదో కర్ర దొరికినట్టే వుంది. తమ కేసి రావటం చూసిన తల్లి వరాహం గుర్రంటూ ముట్టె పైకెత్తి పక్కనే వున్న మొండి గోడ దాటి కొంచెం ముందుకొచ్చింది. అప్పటి దాకా దాని ఆకారం సరిగా కనిపించని ఆ బిచ్చగాడు వొళ్లు భయంతో జలదరించింది. అది పర్వతమల్లె వుంది మరి దాడికి సిద్ధమైనట్టుగా వుంది. పైగా తమకు లభించిన ఆహారాన్ని తాను లాగేసుకోవాలని చూస్తున్నాడాయె.
నోట్లోకి ససేమిరా ముద్ద దిగని పిల్ల వరాహం తల్లిని... చేతిలో కర్ర జారిపోయి భయంతో రెండడుగులు వెనక్కేసి నిలబడ్డ బిచ్చపోడిని మార్చి మార్చి సూస్తుంది.

వదరుఁబోతు కు వందేళ్లు...!

డా|| అప్పిరెడ్డి హరినాథరెడ్డి
9963917187


తెలుగు వ్యాసానికి తొలిదశలో ప్రమేయాలు, సంగ్రహం, ఉపన్యాసం తదితర పదాలు సమానార్థాలుగా కొనసాగాయి. రాజమండ్రిలో జిల్లా న్యాయమూర్తిగా ఉద్యోగ బాధ్యతలు నిర్వహించిన సామినేని ముద్దునరసింహం నాయుడు తన వ్యాసాలను 'ప్రమేయాలు'గా పేర్కొన్నాడు. బందరు నుండి వెలువడే 'హితవాది' పత్రికలో 1842 నుండి 1847 వరకు ఇవి ప్రచురిత మయ్యాయి. 1862లో 'హితసూచిని' పేర అవి పుస్తకంగా  వెలువడినాయి. హేతువాద దృక్పథంతో, సంఘసంస్కరణ ఇతివృత్తంగా ఈ వ్యాసాలు కొన సాగాయి. లభిస్తున్న ఆధారాలలో తెలుగు వ్యాసరచయితలలో వీరు ప్రథములు. తరువాత తరాలకు మార్గదర్శకులు కూడా.
ఏదైనా ఒక విషయాన్ని వివరించి రాయటమే వ్యాసం. విషయ ప్రధానంగా, సులభంగా అర్థమయ్యేలా, సంగ్రహంగా రాయటం వ్యాస ప్రధాన లక్షణం. ఫ్రెంచ్‌ రచయిత మాంటెన్‌ 1571లో తాను రాసిన వచన రచనకు ఫ్రెంచ్‌భాషలో 'ఎస్సె' అని పేరు పెట్టాడు. ఫ్రాన్సిస్‌ బేకన్‌ దీనిని స్వీకరించి ఆంగ్ల సాహిత్యంలో ఈ ప్రక్రియను విస్తృతపరిచాడు.

కులరక్కసి పొలికేకలు....

సి హెచ్‌ .వి .లక్ష్మి
9493435649


చితికిన ఆశల శిఖరాలపై
ఎక్కిన సిరి కల్లు  తాగిన కోతిలా
శివాలెక్కి చిందేస్తుంటే
 విరిగిన కెరటాలపైన నిలచిన

 బ్రతుకు నావ డిస్కోలు చేస్తోంది .
 అసమానతల తలపై కెక్కి
 అస్త్రాలను సంధిస్తూ పాడుతున్న
 ప్రగతి గీతికలు ఎవరిని మాయచేయటంకొ
 పరవళ్ళు తొక్కుతున్న స్వేద సముద్రములో
కొట్టుకుపోతూ కులరక్కసి
పెడుతన్న పొలికేకలు .....