సాహిత్య ప్రస్థానం డిసెంబర్‌ 2020

ఈ సంచికలో ...

కథలు
మనిషితనం - దార విజయకుమారి
బోరింగ్‌ నీళ్లు - సర్వమంగళ
మగ్గం బతుకు - కాశీవరపు వెంకటసుబ్బయ్య
స్వాములొచ్చారు... - శ్రీనివాసమూర్తి


కవితలు
గుండె నిండిన స్వప్నాు - క్లొూరి
చకోర పక్షీ...నేనూ... - ‘మూన్‌’
పాపం పిల్లి - విజయ్‌ కోగంటి
విహంగిని  - సునీత గంగవరపు
నిందితుంతా నిర్దోషులే - నిఖిలేశ్వర్‌

మనిషి తనం

- దార విజయ కుమారి
9177192275

గుంతకల్‌ బస్టాండ్‌ ఉదయం 9.30. ఆలూరు బస్‌ ఎక్కి కూర్చున్నాను. ఆూరులో చిన్న పని ఉంది. అది చూసుకుని నంద్యా వెళ్లి పోవాలి. బస్సు ఖాళీగానే
ఉంది. నన్ను బస్‌ ఎక్కించి అర్జంటు పని ఉందని మామయ్య వెళ్లి పోయాడు. బస్‌లోకి ఒక్కొరొక్కరే ఎక్కుతున్నారు. బస్‌ నిండేదాకా బస్‌ కదిలేలా లేదు. ‘‘నేమకల్‌..చిప్పగిరి.. రాయదుర్గం..కమ్మర్చేడు.. చికడోన.. ఢనాపురం.. ఆలూరు.. రాండి.. రాండి.. ఎక్కండి’’ ఎవరో అరుస్తున్నారు. ఆ అరుపుకు కిటికీలోంచి చూశాను.. బస్సు పక్కగా డోర్‌కు దగ్గరగా ఒకామె నిల్చోని ఈ వరుసలో ఊర్ల పేర్లు చెప్తూ అరుస్తోంది. త్లెగా పండిపోయిన జుట్టు..ముతక చీర..ముడుతు పడిన శరీరం. కానీ ఆమె గొంతు బాగా స్పష్టంగా.. గట్టిగా ఉంది. ఆమెకు ఆ గొంతుకు మ్యాచ్‌ కావడం లేదనిపించింది.

అర్థం కాని కవిత్వం వ్యర్థం

- దేవిప్రియ
జర్నలిజం, సినిమా, అడ్వర్టయిజ్‌మెంట్‌ ఇలా వివిధ వ్యాపకా మధ్య కవితా రచన కొనసాగించడంలో సమస్యు సదుపాయాు ఎలా వున్నాయి?
నాకు సాహిత్యమంటే ఏమిటో చూచాయగా తెలిసింది 1966-67 ప్రాంతాల్లోనే. తెనాలి విఎస్‌ఆర్‌ కాలేజీలో చదువుతున్నప్పుడు మా కాలేజీ మ్యాగజైన్‌లో కొన్ని రచను చేశాను. గుంటూరు ఎసి కాలేజీలో బిఎలో చేరిన తర్వాత కరుణశ్రీ జంధ్యా పాపయ్యశాస్త్రి, స్పూర్తిశ్రీ వంటి అధ్యాపకు ప్రభావం వ్ల ప్రాచీనకవిత్వం గురించి అంకారా గురించి కొంత వరకు తొసుకోగలిగాను. అలా కవిత్వం మీద ఆసక్తి అభిమానం పెరుగుతూ వచ్చాయి. అయితే జీవితం ఒక్కొక్క దశలో ఒకో పని చేస్తూ వచ్చాను. అలా వెళ్లవసిన అవసరం నాకు ఏర్పడిరది. నా లోప కవితా దాహం మాత్రం అలాగే వుండిపోయింది. నాకు కిటికీు ఎక్కువ. అన్నిట్లోంచి చూడటం నా నైజం. సినిమాలు, రంగస్థం చదువుకునే రోజుల్లోనే చాలా సమయం తినేసేవి. అయితే మార్కు కూడా బాగానే వచ్చేవి కనక టీచర్లు ఏమనేవారు కాదు. సినిమాు చాలా ఎక్కువగా చూసేవాణ్ని. 15, 20 సార్లు చూసినవి కూడా వున్నాయి.

కందుకూరి - గురజాడ తునాత్మక అధ్యయనం

- ప్రొఫెసర్‌ వెమ సిమ్మన్న
9440641617

‘‘రస ప్రపంచంలో గురజాడ ధ్రువతార అయితే వీరేశలింగం ఒక విజ్ఞాన సర్వస్వం. దురాచారా గాఢాంధకారంలో నిద్రపోతున్న జాతిని మేల్కొలిపి, విజ్ఞానపు మెగు ప్రసరించిన మహనీయుడు. ఆంధ్రు అభ్యుదయోద్యమానికి మూ పురుషుడు. ప్రతికూ శక్తు రaంరaా ప్రభంజనానికి చెక్కు చెదరకుండా నిబడి శాఖోపశాఖుగా విస్తరించిన వటవృక్షం. తొగులో మొట్టమొదటి వాస్తవిక నాటకం గురజాడ రచిస్తే, మొట్టమొదటి వాస్తవిక నవను వీరేశలింగం రచించాడు. తన కథలో, కవిత్వంలో గురజాడ భావ విప్లవం తీసుకువస్తే, వీరేశలింగం తన జీవితంలో దాన్ని ప్రత్యక్షంగా ప్రదర్శించాడు. విభిన్న భావా సంఘర్షణలో తటస్థానికి విరుగుడు శాస్త్రీయ విజ్ఞానమేనని ఇద్దరూ తమ రచన ద్వారా ప్రచారం చేశారు గిడుగు, గురజాడ, వీరేశలింగం వీరు జల్లిపోయిన విజ్ఞాన బీజాు యిప్పుడిప్పుడే ఫవంతమవుతున్నాయి. అభ్యుదయ రచయితమైన మనం, గిడుగు సాంప్రదాయాలో, గురజాడ కావ్య వాహినులో, వీరేశలింగం విప్లవధోరణులో, ప్రాణవాయువు ప్చీుకుంటున్న మనం నిస్సందేహంగా ఆంధ్రసాహిత్య పరిణామంలో అగ్రశ్రేణిలో పయనిస్తున్నాం’’ - శ్రీశ్రీ.

సగటుజీవి 'తలరాతలు'

- ఎమ్వీ రామిరెడ్డి

9866777870

సాంకేతిక ఫలాలు వచ్చి ఒళ్లో వాలాయన్న నమ్మకం హద్దులు మీరి, మనిషి చూపులు ఆకాశం వైపు ఎగబాకుతున్న రోజులివి. మాల్స్‌లో షాపింగులూ, రెస్టరెంటులో భోజనాలూ, విల్లాల్లో కాపురాల కోసం కలలు ఎగసిపడుతున్న కాలం. ఇప్పుడు ఆకలి మూలాల గురించి ఆలోచించే నాథుడు లేడు. పూరిగుడిసెల గురించి పట్టించుకునే నాయకుడు లేడు. తడికెల తలుపులు, సొరుగుదడి, కట్టెల పొయ్యి, పొయ్యిలో పిల్లుల గురించి పరామర్శించే వాతావరణం లేదు.

రచయితలైనా ఆ చిరునామాలు అన్వేషించే ప్రయత్నం చెయ్యాలి. ఆ లోగిళ్లలోని పేదరికపు నీడల్ని అక్షరాల్లోకి తర్జుమా చెయ్యాలి. అక్కడి బక్కజీవుల బతుకుగాథల్ని కథారూపంలో గానం చెయ్యాలి. అదే పనిచేశాడు డాక్టర్‌ జడా సుబ్బారావు. తన కథల్ని సగటుజీవి తలరాతలతో నింపేశాడు. అర్థవంతంగా ఆ కథాసంపుటికి ''తలరాతలు'' అనే మకుటాన్ని తొడిగాడు.

16 కథలున్న ఈ సంపుటిలో సగంపైగా కథలు దుర్భర దారిద్య్రపు ఆనవాళ్లను చిత్రిస్తాయి.

కరోనా కలకలం దృశ్యరూపం...

- ఇనాయతుల్లా

9849367922

2007లో ఒకసారి, 2009లో మరోసారి కర్నూలు జిల్లాను వరద చుట్టుముట్టి జన జీవితాన్ని అతలాకుతలం చేసింది. జిల్లాలో సాధారణ జన జీవితాన్ని అల్లకల్లోలం చేసింది. 2009 అక్టోబర్‌ 2 రాత్రి టీవీ ఛానళ్లు ఉదయం నిద్ర లేచేటప్పటికి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ చిత్రపటం నుండి కర్నూలు మాయమవుతుందేమోననే సందేహాత్మక, సంచలనాత్మక వార్తలు ప్రసారం చేసి ఈ జిల్లా జనాన్ని భయాందోళనలకు గురి చేశాయి. సగం కర్నూలు నగరం శివారులో ఉండే జగన్నాథగట్టు ఎక్కింది. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్రంలోని అన్ని జిల్లాల ప్రజలు అప్పుడు కర్నూలు వైపే చూశారు. సరిగ్గా ఇదే పరిస్థితిని గుర్తు చేసిన మరో సందర్భం 2020 ఏప్రిల్‌, మేలో కర్నూలులో సంభవించింది. అదే వాట్సప్‌లో, ఫేస్‌బుక్‌లలో వైరల్‌ అయిన వైరస్‌ వార్త. కర్నూలులో కరోనా సృష్టించిన కల్లోలం ఈసారి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఎల్లలు దాటి భారతదేశమంతా ప్రాకింది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోనే అత్యధిక కరోనా పాజిటివ్‌ కేసులు నమోదైన జిల్లాగా భారతదేశంలోనే అత్యంత వేగవంతంగా కరోనా వ్యాపిస్తూ విజృంభిస్తున్న జిల్లాగా కర్నూలు నమోదైంది.

బోరింగ్‌ నీళ్ళు

-  సర్వమంగళ

8240497942

ఆ రోజు సూర్యోదయానికి ముందే నిద్రలేచి చక్కగా పుస్తకాల్లో మునిగింది మా నిశ్చల. ఏంటబ్బా! ఈ రోజు సూర్యుడు ఎటువైపు ఉదయించాడో అని అనుకుంటూ, వంటగది వైపు నడిచాను. నా సవ్వడి విని 'గుడ్‌ మార్నింగ్‌ అమ్మా' అంది- నేను చదువుకుంటున్నాను అని చెప్పాలని. నేనూ గుడ్‌ మార్నింగ్‌ బంగారం అని నా పనిలో మునిగిపోయాను. కాసేపు కూరగాయలు తరుగుతున్న నాకు నా మెడ చుట్టూ తన బుల్లి చేతులతో చుట్టేసి నా బుగ్గ మీద ముద్దు పెట్టింది. నేనూ ముద్దు పెట్టి కళ్ళతోనే అడిగాను ఏంటి అని! ఆమెకి ఏదో కావాలని అనిపించి. 'అమ్మా రథ యాత్రకు వెళదామా' అని అడిగింది సూటిగా. సరే అన్నాను.
రాఘవ్‌ ఆఫీసుకు బయల్దేరే సమయం దగ్గర పడింది. వంట రెడీ చేసి డైనింగ్‌ టేబుల్‌ మీద భోజనం పెట్టి
'రాఘవ్‌! నిశ్చల నేనూ రథయాత్రకు వెళతాం ఈ రోజు'' అన్నాను రెడీ అవుతూ బ్యాగు సర్దుతున్న రాఘవ్‌తో.

అసమానతలపై అక్షర సమతా లావాగ్ని

- డా|| పెంకి విజయ కుమార్‌
9553 39 29 49

డిగ్రీ రెండవ సంవత్సరం విద్యార్థిని మిట్టే శ్రీనిధి
'విప్లవ శ్రీ' అనే కలం పేరుతో అన్యాయాలపై, అసమానతలపై అక్షర లావాగ్నిని కుమ్మరిస్తూ 'రాలిన చుక్కలు' అనే వచన కవితా సంపుటితో ముందుకు వచ్చారు. పిన్న వయస్సులో కవితా తరుణోపాయాలతో వయస్సుకు మించిన కార్య దక్షతను చేబూనిన ఈ తరుణిని తొలిగా ప్రశంసిస్తూ, సంపుటిని పరికించి చూస్తే.. 'నా అంతరంగం' అనే కవితలో 'సమస్యలను అధ్యయనం చేశాకే/ అక్షర బాణాలను సంధిస్తాను/ అక్షర సత్యాలను రాసేందుకు నేను/ సత్యాన్వేషణ చేస్తున్నాను../  సత్యాన్వేషణలో సమాజాన్ని/ ఔపాశన పట్టేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నాను' అంటూ సమస్యలను అధ్యయనం చేశాకే అక్షర శరాలను సంధించాలని, సత్యాన్వేషణలో సమాజాన్ని అవగాహన చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించాలని స్వీయ సూచనతో ముందుకు సాగడం కవిలోని నిబద్ధతకు నిదర్శనంగాను, ప్రస్తుతం కవిత్వం వ్రాస్తున్న, వ్రాయబోయే కవులకు ఒక సూచన పాఠంగాను గోచరిస్తుంది.

మగ్గం బతుకు


- కాశీవరపు వెంకట సుబ్బయ్య
7382623397

నరసయ్య దిగువ మధ్య తరగతికి చెందిన చేనేత కుటుంబీకుడు. జీవితంలోని ఒడిదుడుకుల వల్ల హైస్కూల్‌ ఫైనల్‌ వరకు కూడా చదవలేనివాడు. అతని బాల్యమంతా ఖాళీ కడుపుల్తో మంచినీళ్లు త్రాగి బతికిన రోజుల్తో నిండిపోయింది. తెల్లని అన్నం మెతుకుల్ని ఎరగని జీవితం అతనిది. అరికెలు, కొర్రలు, జొన్నలు, రాగులే అతని ఆహారం. అవి కూడా అరకొరగానే ఆకలి తీర్చేవి. దుమ్మధూళికి పెరిగి గాలికి ఎదిగి యవ్వనంలోకి అడుగుపెట్టిన వాడు నరసయ్య.
అతని బతుకుతెరువుకు మగ్గమే అదరువు అయింది. గంతకు దగ్గ బొంతలాగా అతని జీవితంలోకి నారమ్మ ప్రవేశించింది. ఆశలు, కోరికలు అంటే ఏమిటో తెలియని పేద మనస్తత్వం ఆమెది. కారం సంగటి పెట్టినా తిని, భర్తకు చేదోడు వాదోడుగా నిల్చింది.
సావకార్లు ఇచ్చిన నూలు తెచ్చుకొని, భర్త మగ్గం నేస్తంటే తాను రాట్నం వడికి బోట్లు చుట్టీ భర్తకు ఇచ్చేది.

శ్రామిక నవల 'జేజవ్వ'

- రాచపాళెం చంద్రశేఖర రెడ్డి
9440222117
''మన సమాజంలో ఈ (ఆర్థిక) అంతస్తులు ఉల్లిపాయ పొరలాగ ఒకదానిమీదొకటి నిర్మించబడి ఉంది. దాని నెవరు నిర్మించారో తెలియదు. ఆర్థికమైన అంతస్తులతోబాటు కులాలకు సంబంధించిన అంతస్తులు కూడా హెచ్చు అంతస్తులు పెంచుకొని ఈ దేశస్తులు ఒకరితో ఒకరు లేకుండా వున్నారు. లేనిపోని ప్రతిష్టలను పెంచుకొని బాధపడుతున్నారు.'' (జేజవ్వ).
పాటూరి రాజగోపాలనాయుడు తెలుగు రాజకీయ నాయకులలో పెద్దల తరానికి చెందినవారు. ఎన్‌.జి. రంగా అనుయాయులు, నీతి, నిజాయితీలకు మారుపేరు. రాజన్నగా ప్రజల చేత పిలిపించుకున్నారు. రాయలసీమలో చిత్తూరు జిల్లాలోని దిగువ మాఘం వాసి. ఆయన సాహితీపరుడు కూడా. కవి, పరిశోధకుడు, విమర్శకుడు, నవలా, నాటక రచయిత, ఆయన రచనలలో ఒకటి 'జేజవ్వ' నవల, జేజవ్వ' సాంఘిక నవల. ఇది 1995లో అచ్చయింది అయితే ఈ నవలలో కథాకాలం ఇంకా ముందరి కాలానికి చెందినది.

స్వాములొచ్చారు.....

- శ్రీనివాస మూర్తి
7499985329

రామకుప్పం మండలాఫీసు దగ్గరలో కొంచెం బయలు ప్రదేశం వున్న ప్రాంతం. పదిమంది  యువకుల గుంపు. వయసు పద్దెనిమిది నుంచి ముప్పై మధ్య.... వాళ్ళతో పాటూ ఒక బక్కపల్చటి పెద్దాయన, సుమారు నలభై ఏండ్లు వుండొచ్చు. అద్దాలు పెట్టుకున్నా చికిలించినట్టు కనబడే కళ్ళు. హడావుడిపడుతూ ఏదో ఏర్పాటు చేసుకుంటున్నారు.
స్కూళ్ళు వొదిలే సమయం కాబట్టి  దారినబడిపోతున్న  కాలేజి పిల్లలు, స్కూలు పిల్లలతో అక్కడ సందడిగా వుంది. ప్రజల ధ్యాసను తమవైపు మళ్లించడానికి ఏం చేద్దామని వాళ్ళ నాయకుడు ఆలోచిస్తున్నాడు...వాళ్ళ దగ్గర డప్పుగానీ, తప్పెట గానీ అందుబాటులో లేవు. అంతలో హఠాత్తుగా జనం మధ్యలోకి ఒక సాధువు చొచ్చుకొచ్చాడు. మెరుపులు మెరిసే పదునైన కంఠం తో పద్యం ఎత్తుకున్నాడు.