సాహిత్య ప్రస్థానం, అక్టోబరు 2021

ఈ సంచికలో ...

కథలు
వాట్సాప్‌ 2.0
ఏ వెలుగులకీ ప్రస్థానం
ఆ నలుగురూ లేనినాడు
ఫేస్‌బుక్‌ - వాట్స్‌ ఆప్‌

వాట్సాప్‌ 2.0

జి.ఉమామహేశ్వర
ఉదయం పదకొండవుతోంది. టీకప్పు తీసుకుని హాల్లోకి వచ్చింది శారద. ఎదురుగా మామయ్యగారి కుర్చీ విషాదాన్ని మోస్తోంది. ఇల్లంతా బోసిపోయి శూన్యమై తోస్తోంది. రామకృష్ణ గారు పోయి రెండు వారాలవుతోంది. శారద ఇంకా మామూలు మనిషి కాలేదు. తెలిసీ తెలియని వయసులో తండ్రిని పోగొట్టుకున్నప్పుడు కూడా ఇంత బాధ పడలేదు
ఈటైముకెల్లా ఇద్దరూ కలిసి టీ తాగేవాళ్ళు. టీ తాగుతున్నంతసేపూ ఆయన ఏవో ముచ్చట్లు చెబుతుండేవారు. ఆయన స్నేహితులందరూ శారదకు అలా పరిచయమైనవారే! రామకృష్ణ ఇరిగేషన్‌ డిపార్ట్మెంట్‌లో ఎస్‌ఇగా రిటైర్డ్‌ అయిన నాలుగేళ్ళకి భార్య క్యాన్సర్‌ వ్యాధితో చనిపోయింది. అప్పటినుండీ దాదాపు పదహారేళ్లుగా ఆయన కొడుకు దగ్గరే ఉన్నారు. కొడుకు దగ్గర అన్న మాటే కానీ నిజానికి కోడలితోనే ఆయన అనుబంధమంతా! వయసుతో సంబంధం లేకుండా పిల్లాడిలా చిన్న చిన్న పనుల్లో శారదకు సహాయపడేవాడు. సరుకులు తేవడం, ఆకు కూర వలవడం, పాలు తెచ్చివ్వడం, డైనింగ్‌ టేబిల్‌ సర్దడం, సోఫా కవర్లు సరిచేయడం, ఇలాంటివి చిన్న చిన్న పనులే అయినా, శారదకు చాలా తృప్తినిచ్చేవి. స్కూటర్లో సూపర్‌ మార్కెట్టుకో, బయటకో వెళితే చూసిన వాళ్ళు తండ్రీ కూతుళ్ళనుకునేవారు. ఇద్దరూ ఒక్కోసారి తండ్రీ కూతుళ్ళలాగా, ఒక్కోసారి తల్లీ కొడుకుల్లాగా అనిపించేవాళ్ళు.

మహా'ముద్రణ' ప్రస్థానం

తెలకపల్లి రవి
''ఈ మధ్యనే 'మహాప్రస్థానం' గీతాల్ని అచ్చువేయటానికి నా టరమ్సు ఏమిటని కొందరడగవస్తే ఇలాగే అన్నాను : 'నాకొక్క దమ్మిడీ కూడా ఇవ్వనక్కరలేదు. నేను కోరిన విధంగా అచ్చు వేయడానికి ఎన్ని వందల రూపాయలు నష్టపోవడానికి సిద్ధపడుతున్నారు?' అని. ఒకమారు వేళాకోళానికి 'నా దగ్గర డబ్బుంటే ఈ గీతాలను నిలువుటద్దం సైజులో అచ్చు వేయిస్తానన్నాను. ఈ యుద్ధపు రోజుల్లో అది అందరికీ కీల్పాకు వూహ అనిపించింది. సరే. ఎందుకు, అప్పుడూ ఇప్పుడూ కూడా నాకీ ఊహ ఆచరణ సాధ్యంగానే కనబడుతోంది.''
- కన్యాశుల్కం చిత్ర సన్నాహక దశలో రాసిన వ్యాసంలో శ్రీశ్రీ.

ఏ వెలుగులకీ ప్రస్థానం

గన్నవరపు నరసింహమూర్తి
77520 20123
ఇంజనీరింగ్‌ పూర్తి కాగానే నా స్నేహితులందరూ అమెరికాకి ప్రయాణం కట్టారు. టోఫెల్‌ రాయడం, మంచి విశ్వవిద్యాలయాల్లో సీటుకి ప్రయత్నించడం వంటి పనుల్లో బిజీ అయిపోయారు. కొందరు కేంపస్‌ ప్లేస్‌మెంట్స్‌లో వచ్చిన ఉద్యోగాల్లో చేరిపోయారు.
నేను చదివింది మెకానికల్‌ ఇంజినీరింగ్‌. కంప్యూటర్‌ ఉద్యోగాలు నాకిష్టం లేదు. ఏదైనా మన దేశంలోనే
ఉద్యోగం చెయ్యాలన్న కోరిక. గ్రూప్‌ 1, సివిల్‌ సర్వీసెస్‌, ఇంజనీరింగ్‌ సర్వీసెస్‌... గేట్‌ ఇలా చాలా పరీక్షలు రాశాను. కానీ వేటిలోనూ అర్హత సాధించలేక పోయాను. కాలేజీల్లో సరిగ్గా చెప్పకపోవడం ఒక కారణమైతే, నాలాంటి చాలామందికి లెక్కలు, సైన్స్‌ల్లో సరైన జ్ఞానం లేకపోవడం మరొక కారణం. ఎవరికైతే ఐక్యూ పది స్కేలు మీద 7 దాటుతుందో వాళ్ళకే ఇంజనీరింగ్‌, సైన్స్‌ బాగా పట్టుబడుతుంది అని మా ప్రొఫెసర్‌ ఒకరు చెప్పేవారు. అది నిజమేననీ ఇప్పుడు తెలుస్తోంది.

వర్గ వైరుధ్యం సృష్టించిన నెత్తురు నది

వి.రెడ్డెప్ప రెడ్డి
94400 44922
తమిళ మూలం : కురితిప్పునాల్‌,
రచయిత : ఇందిరా పార్థసారథి,
ఆంగ్లానువాదం : ఇందిరా పార్థసారథి
తెలుగు అనువాదం : రాచపాళెం చంద్రశేఖరరెడ్డి
2020 ఆక్స్‌పామ్‌ లెక్క ప్రకారం.. మన దేశంలో 42.5 శాతం సంపద ఒక శాతం సంపన్నుల వద్ద ఉంది. 50 శాతం జనాభా వద్ద 2.8 శాతం సంపద మాత్రమే ఉంది. ఈ అసమానతలు ఇంకా పెరిగితే దేశం ఏమౌతుంది? బాంబులతో నింపిన జీపును ముంబాయిలో వీధి చివరన నిలిపి, ఆసియాలోనే అత్యంత సంపన్నుడిని ఒక సర్కిల్‌ ఇనస్పెక్టర్‌ భయపెట్టే స్థాయికి దేశం ఎదిగింది. పరిస్థితులు ఇలాగే కొనసాగితే దేశం ఇంకెంత ఎదిగేనో?

అనువాదాల వల్ల భాషా సంస్క ృతులు బలోపేతం

కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కార గ్రహీత
రంగనాధ రామచంద్రరావు
కర్నాటక రాష్ట్రం చామరాజనగర్‌ నుంచి వలసొచ్చి కర్నూలు జిల్లా ఆదోనిలో హౌటల్‌ వ్యాపారంతో స్థిరపడ్డ కుటుంబంలో 28.04.1953న రంగనాథ రామచంద్రరావు జన్మించారు. తెలుగు, కన్నడ భాషల్లో పట్టున్న ఆయన స్వతహాగా కథకులు. తెలుగు కథాసాహిత్యంలో దింపుడుకల్లం పేరుతో ఆయన రాసిన కథ సంచలనమైంది. వృత్తిరీత్యా గణిత ఉపాధ్యాయుడైన రంగనాథ రామచంద్రారావు అనువాద సాహిత్యంలో చేసిన విశిష్టమైన కృషికి నిదర్శనంగా ఈ ఏడాది కేంద్రసాహిత్య పురస్కారానికి ఎంపికయ్యారు. వృత్తి పట్ల అంకితత్వం, నిబద్ధత కలిగిన ఉపాధ్యాయుడుగా అందరికీ సుపరిచితులు. తెలుగు- కన్నడ భాషల వారధిగా అను వాదాలలో తనకంటూ ఒక ప్రత్యేకతను చాటుకున్న రచయిత. రంగనాథ రామచంద్రారావుకు 2001లో జిల్లా ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారం, 2007 నవంబర్‌ 1న తెలుగు కళాసమితి కర్నూలు పురస్కారం, 2008లో సాహితీ మిత్రులు మచిలీపట్నంవారి పురస్కారం, కొడవలూరి బలరామయ్య అవార్డు, 2011లో పఠాభి కళాపీఠం అవార్డు, బాలసాహిత్య పరిషత్‌ హైదరాబాద్‌ వారి బాలసాహితీరత్న అవార్డు, 2013లో రాళ్ళు కరిగే వేళ అనువాద గ్రంథానికి తెలుగు విశ్వ విద్యాలయం ఉత్తమ అనువాదకుడి అవార్డు, నేనున్నానుగా రచనకు జివిఆర్‌ సాహితీ కిరణం వారి పురస్కారం లభించాయి. తిక్క లక్ష్మమ్మ అవ్వకథ, ఓ చంటిగాటి ఇంటి కథ అనే టెలిఫిల్మ్స్‌లో నటించి నటుడుగానూ మెప్పించారు. 2011లో రిటైర్‌ అయిన వీరు పూర్తికాలం రచనలకే వెచ్చిస్తూ హైదరాబాద్‌లో స్థిరపడ్డారు. అనువాద సాహిత్యంలో కేంద్రసాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందిన సందర్భంగా ఆయనతో ముఖాముఖి..

సతీస్మ ృతి సత్యారాధేయం

డాక్టర్‌ జోస్యుల కృష్ణబాబు
98664 54340
ఎలిజీ అంటే స్మ ృతి కావ్యం. తెలుగులో 'ఎలిజీలు' కొంచెం అరుదుగానే కనిపిస్తాయి. అందులోనూ సతీస్మ ృతి మరీ అరుదు.
''అంతెపేరునకంతె భార్యాస్థిగాని
నాశరీరాస్థి నిజము కఅష్ణార్పణమ్ము''
అంటూ విశ్వనాధ తన భార్య వరలక్ష్మీదేవి మరణానంతరం ఆమె అస్థికలను కృష్ణలో నిమజ్జనం చేస్తూ పొగిలి పొగిలి విలపించారు. ''నానా విచిత్ర జన్మకృతా స్మదఘరాశి'' పండి పండి ఇలా భార్యా వియోగంగా పరిణమించిందంటూ వాపోతారు. దువ్వూరి రామిరెడ్డి గారి 'భగహృదయం' అనే కావ్యం సతీ స్మ ృతికి నివాళి వంటిది.
''హృదయమును దొంగిలించిన రీతిగానె
స్మ ృతిని సైతంబు నీవు హరింపుమతివ''
అంటూ విలపిస్తారు ఆయన.

అమృతకవికి 'రసగంగాధర తిలకం'

డా|| తోట వెంకటస్వామి
94926 31323
ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో కృష్ణశాస్త్రి, శ్రీశ్రీల తరువాత యువకవి లోకాన్ని మిక్కిలిగా ప్రభావితం చేసిన అమృత కవి కీ.శే. దేవరకొండ బాలగంగాధర తిలక్‌ (1921-1966). వీరి శతజయంతి సందర్భంగా వీరి ప్రియశిష్యులైన మద్గురువర్యులు ఆచార్య తంగిరాల వెంకట సుబ్బారావు గారు... తాము రచించిన ఏడు అద్భుతమైన వ్యాసాలను ఒక అందమైన గ్రంథంగా వెలువరించారు. తిలక్‌ గారు ఎంత అందంగా ఉండేవోరో ఈ పుస్తకం కూడా అంత అందంగా ముద్రితమయింది! తంగిరాల వారు తప్ప ఇతరు లెవ్వరూ రాయలేని ఒక విశిష్టమైన వ్యాసం ('తిలక్‌ అభిరుచులు- అలవాట్లు')తో ఈ సంపుటి ప్రారంభమవుతుంది. ఇది ఈ గ్రంథంలోని ప్రత్యేకాంశం. 1966 జూన్‌ 30వ తేదీ రాత్రి (జులై 1వ తేదీ కాదు) తిలక్‌ గారు హఠాత్తుగా 45 సంవత్సరాల వయస్సులో చనిపోయినప్పుడు శ్రీశ్రీ గారు 'జవాబు రాని ప్రశ్న' అనే స్మ ృతిగీతం (వశ్రీవస్త్రy) రాశారు.

అమ్మకానికి మీడియా దుర్భరంగా మనుగడ

తెలకపల్లి రవి
కరోనా నేపథ్యంలో సంప్రదాయ మీడియా... మార్కెట్‌లో అమ్మకానికి సిద్ధంగా వుందని 'వైర్‌' పత్రిక వ్యవస్థాపకుల్లో ఒకరైన ఎం.కె.వేణు ఇటీవల పతాక కథనం రాశారు. పత్రికలు, టీవీ ఛానళ్లు కష్టనష్టాలలో మునిగి పాలకులకు సన్నిహితులైన కార్పొరేట్ల గుప్పిట్లోకి పోతున్నాయని ఆయన ఉదాహరణలతో సహా చెప్పారు. లేదంటే పైకి చెప్పని సబ్సిడీదాతలు వాటిని నడిపిస్తున్నారు. దేశంలో మీడియాను మోడియాగా మారుస్తున్నారనే కథనాలు, కల్పిత వార్తల కలవరం, టీఆర్‌పి స్కామ్‌లలో అరెస్టులు, సుప్రీం కోర్టు దాకా వెళ్లగా మీడియా సంస్థలపై దాడులు మరోవైపు సాగుతుండగా ఈ పరిణామ క్రమం ఆందోళనే కలిగిస్తోంది.

ఫేస్‌బుక్‌ - వాట్స్‌ ఆప్‌

యక్కలూరి శ్రీరాములు
99856 88922
నాకు ఈ మధ్య అమెరికా నుంచి ఒకామె (అమెరికన్‌), బ్రిటన్‌ నుంచి ఒకామె (బ్రిటని) ఫేస్‌బుక్‌ ద్వారా పరిచయమయ్యారు. అమెరికా ఆమె ఫ్యాషన్‌ డిజైనర్‌, వ్యాపారవేత్తనీ; బ్రిటన్‌లో వున్న ఆవిడ రియల్‌ ఎస్టేట్‌ బిజినెస్‌ చేస్తున్నాననీ చెప్పారు. ఫేస్‌బుక్‌లో నేను పోస్ట్‌ చేసిన 'షేడ్స్‌ ఆఫ్‌ మూన్‌ లైట్‌', 'ఎలగ్సిర్‌ ఆన్‌ ఎర్త్‌' కవితలు బాగున్నాయని చెప్పారు.

మన మధ్యన మనిషి

కుంచెశ్రీ
99088 30477

చీకటి తెర సగం కూడా తెరవకనే
కీచురాళ్ళ చప్పుళ్ల సుప్రభాతంతో
పల్లె వేకువలో ఉషోదయ సంగీతం వింటూ
కిర్రుమనే చెప్పుల వేగంతో...
ప్రకృతి భూమితో స్నేహ హస్తం కలుపుతాడు!

కాలంతో పాటు నడిచే దావలో...
రోజూ ఎదురుపడతాడు!