సాహిత్య ప్రస్థానం

నవంబర్‌ 2018

సాహిత్య ప్రస్థానం నవంబర్‌ 2018

ఈ సంచికలో ...

   కథలు

   కవితలు

   వ్యాసాలు

   సాహిత్య ప్రస్థానం అక్టోబర్‌ నెల పురస్కారాలు

   స్వీకారం

   డైరీ

 

నికా

కథ

- షేక్‌ హుసేన్‌ సత్యాగ్ని -  9866040810

బంధుమిత్రులతో షాదీఖానా నిండుగా ఉంది.  ఇంకా అడపాదడపా వస్తూనే ఉన్నారు.  పెళ్ళివారు 'రండి రండి' అని ఆహ్వానిస్తూ, సీట్లు లేనివారికి అదనపు కుర్చీలు వేసి కూర్చోబెడుతున్నారు.

వేదికకు ఎదురుగా మూడు వరుసల్లో స్త్రీలు కూర్చున్నారు.  అక్కడక్కడా పలుచగా బురఖాలు లేనివాళ్ళున్నా బురఖాలు వేసుకున్న వాళ్ళే ఎక్కువ.  అయినా వాళ్ళు వేసుకున్న నగలు, కట్టుకున్న బట్టలు చూచాయగా కనిపిస్తూనే ఉన్నాయి.  ఆమె చీర బాగుంది, ఈమె నగ మోడ్రన్‌గా చేయించింది - అంటూ పరస్పరం చూపించుకుంటూ వారిలో వారు చర్చించుకుంటున్నారు. కొందరు యువకులు పెళ్ళికాని అమ్మాయిలను రహస్యంగా సైగలతో చూపిస్తూ, తమ తోటివారితో గుసగుసలాడుతున్నారు.

మట్టిపెల్ల వాసన

కథ

- విజయ్‌ -  9490122229

అది కటారుపల్లె.

వేమన నడయాడిన పల్లె.  ఇప్పుడక్కడ వేమన సమాధి ఉంది.  సమాధి చుట్టూ వేమన చెప్పిన పద్యాలు గోడలపై చెక్కినారు.  ఆయన సమాధి చూసేందుకు రోజూ ఎవరోఒకరు వచ్చిపోతుంటారు. వేమనను గుర్తుచేసుకుంటూ ఉంటారు.

ఆ రోజు ఓ స్కూలు బస్సు వచ్చి ఆగింది.  బస్సులోంచి పిల్లలందరూ దిగుతున్నారు.

''జాగ్రత్తగా దిగండి. అందరూ క్యూలో వేమన సమాధి దగ్గరకు వెళ్ళండి'' సంధ్య టీచరు జాగ్రత్తలు చెపుతోంది.     పిల్లలందరూ క్యూలో లోపలికి వెళ్లారు.

దళితుడే రాసిన తెలుగు దళిత నవల 'నవయుగం'

పరిశీలన

- డా|| పొదిలి నాగరాజు - 9052038569

తెలుగు నవలా సాహిత్యంలో దళిత నవలల స్థానం పరిమితమేనని చెప్పాలి. తొలి తరంలో దళిత నవలను దళితేతరులు సంఘసంస్కరణ భావజాలంతో రాశారు. దీనికి గాంధీజీ హరిజనోద్ధరణ కారణంగా ఉండవచ్చు. జాతీయోద్యమ కాలంలో గాంధీగారి సంస్కరణ కార్యక్రమాలలో హరిజనోద్ధరణ ప్రముఖపాత్ర వహించింది. ఈ నేపథ్యపరంగా దళితుల దుర్భర జీవితాన్ని నవలల ద్వారా చిత్రించటానికి ఆనాటి ప్రముఖ నవలా రచయితలు ఎంతోమంది ముందుకువచ్చారు. వారిలో తల్లాప్రగడ సూర్యనారాయణ (హేలావతి - 1913) తొలి దళిత నవలా రచయితగా గుర్తించాం.

అట్టడుగుల ఆగ్రహ ప్రకటన ''నీలవేణి'' కథాసంపుటి

విశ్లేషణ 

- ఎమ్వీ రామిరెడ్డి -  9866777870

కడుపు నిండినోడు ఏం జేస్తాడు?

బ్రేవ్‌ మని త్రేన్చి, బ్రేకింగ్‌ న్యూస్‌ సృష్టిస్తాడు. పోసుకోలు కబుర్లతో పోరంబోకు సంఘాలు స్థాపిస్తాడు. పని గట్టుకుని పనికిమాలిన వ్యవహారాల్లో తల దూరుస్తాడు. తన కులాన్నో మతాన్నో అధికారాన్నో సంపదనో ప్లకార్డులా పట్టుకుని ఆధిపత్యం నిరూపించుకోవడానికి శ్రమిస్తాడు.

కడుపు మండినోడు ఏం జేస్తాడు?

వెన్నెల కురిసిన రాత్రి

కథ 

- టి.వి. -  7382863523

నిశిరాత్రి మరిపించే నిండు వెన్నెల కొండల చాటున సూర్యుడిలా మబ్బుల మాటున అందంగా నిండు పున్నమి రేరాజుగా చంద్ర కిరణాలతో శ్వేతవర్ణం కురిపిస్తున్నాడు. అంత అందమైన వెన్నెల చూడడం ఒక ఎత్తు. ఆ అందమైన వెన్నెల ఆహ్లాదాన్ని ఆస్వాదించడం మరో ఎత్తు. తన ఆలోచనల్లో వున్న గోపాలం ఈ లోకంలోకి వచ్చాడు. 'ఓ' ఈ రోజు పౌర్ణమి కదా, రాత్రి సమయం 7 గం|| అవుతోంది. కొడుకు, కోడలితో వెళ్ళాలనుకొన్నాను. మరి వీళ్ళు ఏమి చేస్తున్నారో అని హాల్లోకి వచ్చాడు. గోపాలం, మంగమ్మా! అని పనిమనిషిని పిలిచాడు. ఏం అయ్యగారూ! అంటూ ఆమె వచ్చి నిలబడింది. పిల్లలు భోజనం చేశారా? అని అడిగాడు. చేశారు అయ్యా అని చెప్పింది. అయితే ఈ పూటకు పిల్లలు మాత్రమే ఇంట్లో వుంటారు.

తెల్లకాగితం!

కవిత
- దార్ల వెంకటేశ్వరరావు - 9182685231

ఎన్నాళ్ళిలా రాతలున్నా

అక్షరాల్లేనట్లుండే కాగితమలా నరాల్లో

నేరాల్ని దాచుకుని శ్వేతపత్రంలా మెరుస్తుంది?

కవితలు

ఓ నిశీధి రాత్రి -  లోసారి సుధాకర్‌

ఇదే...నేటి నిజం ! - హరి అంబటి

ఊరి చివర - జాని. తక్కెడశిల

ప్రజాగ్రహం  - పుట్టి గిరిధర్‌

దండించాల్సిందే

కవిత

- డా|| కప్పగంతుల మధుసూదన్‌ -9246468076

ఆవేదనతో....

ఔను ! వాళ్ళను దండించాల్సిందే.

తొలిపొద్దులోనే పొలాలకెళ్ళి

దున్నుకోడమో .. విత్తుకోడమో చెయ్యకుండా,

ఆళ్ళ చెమట దిగుబడిని

యే దళారులకో.. దగుల్బాచులకో కట్టబెట్టకుండా ,

గంగ నుండి ఓల్గాకు..

కవిత

   - డా.దిలావర్‌ - 9866923294


మనమంతా బంధువులం!

ఆహా! ఏమి ప్రవచనాలండీ!

ఎవరికి ఎవరు బంధువులు?

ఉన్నోళ్ళకు ఉన్నోళ్ళు

పై కులపోళ్ళకు పై కులపోళ్ళు!

మరో తేనె పూసిన అభిభాషణ-

పవిత్ర గంగా నది బిందువులం!

ఎంత శ్రవణ పేయ సమాహితమండీ!

నువ్వే ఓ మహాత్ముడివి

కవిత

- మాధవి పిన్నమనేని

వేకువనే నువ్వు స్వేచ్ఛగా ఎగిరే విహంగానివి

మధ్యాన్నం నువ్వు పంజరాన బంధించినట్లు

వ త్తిచట్రంలో బంధితుడివి..

సాయంత్రాలలో నీవు సీతాకోకల వర్ణమద్దుకున్న సుకుమారుడివి