సాహిత్య ప్రస్థానం జూన్‌ 2018

సాహిత్య ప్రస్థానం జూన్‌ 2018

సాహిత్య ప్రస్థానం జూన్‌ 2018

ఈ సంచికలో ...

  • పూనమ్‌ - రాజీవ్‌త్యాగి
  • కార్పొరేట్‌ అంబలి - ఎల్‌. శాంతి
  • రంగుల హరివిల్లు - కె. ఉషారాణి
  • నాటి చాసో బృందం లేఖలు - నేటి సాహిత్య రేఖలు - తెలకపల్లి రవి
  • ప్రజా రంగస్థలం - రోమెన్‌ రోలాండ్‌
  • చలం జీవిత కథ - మందరపు హైమవతి
  • అల'ల సవ్వడి - రత్నాల బాలకృష్ణ
  • మధ్యతరగతి జీవితం కథలకు మాగాణం (ఇంటర్యూ) - పెద్దిభొట్ల సుబ్బరామయ్య
  • పాఠకులనూ, రచయిత్రులనూ పెంచిన సులోచనారాణి - తెలకపల్లి రవి

పూనమ్‌

ఆంగ్ల మూలం :  రాజీవ్‌ త్యాగి

తెలుగు : కె. సత్యరంజన్‌

పూనమ్‌ది వానా కాలపు చదువు. గంతకు తగ్గ బొంత అని ఒక సంబంధం కుదిర్చి పెళ్ళి చేసేసారు రెక్కల కష్టం మీద బతికే ఆమె తల్లిదండ్రులు. అతగాడా పచ్చి తాగుబోతు. ఆ తాగుడు అలవాటు మూలంగా ఏ పనిలోనూ నిలదొక్కుకోలేకపోయాడు. తన చాతకానితనాన్ని అంతా భార్యని చావచితక కొట్టడం ద్వారా వదిలించుకుంటూ ఉండేవాడు. ఇద్దరు ఆడపిల్లలకి తల్లి అయిన పూనమ్‌ సంసారం నడిపించే బాధ్యత అంతా తన నెత్తిన వేసుకుంది. ఒళ్ళు మర్దనా చెయ్యడం నేర్చుకుని ఇంటింటికి తిరిగి ఆయమ్మ ఈయమ్మ ఒళ్ళు పట్టి నాలుగు డబ్బులు సంపాదించుకు వచ్చి ఇల్లు నెట్టుకొస్తా ఉండేది. అనోటా ఈనోటా పూనమ్‌  పనితనం ఊరంతా పాకి మొత్తానికి తను సంపాదనతో ఒక స్కూటర్‌ కొనుక్కుని దీనిమీద కాస్త దురాబారాలు కూడా వెళ్ళి ఒళ్ళు మర్దనా చేసి వచ్చేదాకా పెరిగింది. ఇంటి బాధ్యత లేకపోడంతో మొగుడుకి పట్టపగ్గాలు లేకుండా పోయాయి. పగలూ, రాత్రి తాగుడుతోనే సావాసం. ఆ సావాసం కోసం పూనమ్‌ కష్టపడి సంపాదించి ఇంట్లో దాచిపెట్టుకున్న సొమ్ముని దొంగతనం చేసయినా తీసుకుపోయే స్థాయికి దిగజారిపోయాడు. చేతికి డబ్బు దొరకకుండా చేసిన రోజున పూనమ్‌ని తన్ని మరీ తన తాగుడుకు కావాల్సిన డబ్బు గుంజుకు పోయేవాడు. తన వృత్తిలో భాగంగా చాలా పెద్ద కుటుంబాల ఆడవాళ్ళతో పూనమ్‌కి పరిచయాలు ఏర్పడ్డాయి. ఆ ఊరి మేజిస్ట్రేటు గారి భార్యకూడా పూనమ్‌కి అలానే పరిచయం అయింది. పూనమ్‌ సంసారం గురించి తెలుసుకున్న ఆవిడ ''అలాంటి తాగుబోతు వెధవని ఇంకా భరించేది దేనికి, ఏ నీకాళ్ళ మీద నువ్‌ నిలబడలా ఇన్నాళ్ళు . అయ్యగారితో మాట్లాడి ఆ పాపిష్టోడితో నీకు విడాకులు అయ్యేలా చూస్తాలే'' అని సముదాయించింది.

ప్రజా రంగస్థలం

ఆంగ్ల మూలం:  రోమెన్‌ రోలాండ్‌, తెలుగు:  అనంతలక్ష్మి, 9491672311

Romain Rolland
29.01.1866 - 30.12.1944

పెట్టుబడి(డబ్బు) సమీకరించబడి, ప్రజలు సిద్ధంగా వున్నప్పుడు రంగస్థలం తన లక్ష్యాలను చేరడానికి (విజయవంతమవ్వడానికి) ఆవశ్యకమైన ఇతర విషయాలేమిటి?

ఏ నియమమూ శాశ్వతమైనది కాదు. అయితె కొన్ని మంచి నియమాలు దీర్ఘకాలం పాటు మనగలగడం వల్ల సమాజంలో ఒక మంచి మార్పు సాధ్యమౌతుందని మనం గమనంలో వుంచుకోవాలి. జనబాహుళ్య కళ కూడా అనివార్యంగా మార్పు చెందుతుంది.

ప్రజా రంగస్థలానికి ఆవశ్యకమైన మొదటి లక్షణం ప్రేక్షకులకు వినోదాన్ని పంచడం. రోజంతా పనితో అలసిన శ్రమజీవులు ఆనందంతో శారీరకంగా, మానసికంగా సేదతీరాలి. శ్రోతలకు బాధ, విసుగు కలిగించకుండా వారికి ఉల్లాసాన్ని, ఉత్సాహాన్ని ఇచ్చే విధంగా నాటక రంగాన్ని తీర్చి దిద్దవలసిన గురుతర బాధ్యత నాటక రంగ రూపసశిల్పుల మీద వుంది. ఆధునిక వినోదం పేరుతో స్వార్ధపూరిత, తెలివి తక్కువ ఆలోచనతో నీతి మాలిన కళను ప్రోత్సహించినట్లయితే అది ప్రజల మెదళ్ల మీద ప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపిస్తుంది. బాధల బరువుతో కుంగిపోతున్న సగటు జనానికి ఉన్నతవర్గాల వారి బాధలు, సందేహాలు చెప్పి వారిపై మరింత భారాన్ని మోపడం సరికాదు. ప్రజలను బాగా అర్ధం చేసుకున్న టాల్‌ స్టాయ్‌ కూడా ఈ తప్పిదానికి అతీతంగా ఉండలేక పోయారు. 'ది పవర్‌ ఆఫ్‌ డార్క్‌ నెస్‌' లో ఆయన ప్రేక్షకులకు అందించిన మంచి విషయాలకంటే తన అభిప్రాయాలను వారిపై రుద్దాలనే అత్యుత్సాహం ప్రదర్శించి వారిని నిరుత్సాహపరిచారు.

చలం జీవిత కథ

మందరపు హైమవతి, 9441062732

తుఫానులా ముంచెత్తే కోరిక, గోదావరి వరదలాట మోహం, అణచుకోలేని కామం, ప్రాణాన్నైనా ఇవ్వగల స్నేహం, సంప్రదాయాల సంకెళ్ళు తెంచే సాహసంగల స్త్రీ పాత్రలను సృష్టించాడు చలం. సంప్రదాయ ప్రపంచంలో కలవరం రేపాడు. ఇలాంటి చలం జీవిత చరిత్రను ''ప్రేమకు ఆవలితీరం'' నవలగా చిత్రీకరించారు ప్రముఖ నవలా రచయిత అంపశయ్య నవీన్‌.

మామూలుగా మనకు కథలు నవలలు, జీవిత చరిత్రలు ఆత్మకథలు పరిచితమే. గాంధీ, నెహ్రూల జీవిత చరిత్రలు, హంపీ నుండి హరప్పాదాకా ''కథలు, గాధలు'' మొ||ఆత్మకథలు మనం చదివినవే కానీ ఒక రచయిత జీవితగాధను నవలా వస్తువుగా ఎన్నుకొని గొప్ప సాహసం చేసారు నవీన్‌ గారు.

తన మొదటినవల 'అంపశయ్య'తో అశేషాంధ్ర పాఠకుల హృదయాల్లో అభిమాన రచయితగా చిరస్థానం సంపాదించుకున్నారు. అదేపేరును ఇంటిపేరు చేసికొని అంపశయ్య నవీన్‌గా పేరుపొందారు.

చలంతో సన్నిహిత పరిచయం వున్నవ్యక్తి నవీన్‌.  ఆయనతో కొంతకాలం ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు జరిపారు. చలంకి ప్రశ్నలు పంపించి మొట్టమొదటిసారి సమగ్రమైన ఇంటర్వ్యూ చేసారు. నవీన్‌ పంపించిన ప్రశ్నలను చదివి తను చాలా ఎక్సైట్‌ అయిపోయాననీ చలాన్ని ఇంత బాగా అర్థం చేసుకొన్న వాళ్ళు ఆంధ్రదేశంలో చాలా తక్కువగానే ఉన్నారని అంటూ నవీన్‌ ప్రశ్నలకు చక్కని సమాధానాలు రాసి పంపించారు చలం.

కార్పొరేట్‌ అంబలి

ఎల్‌. శాంతి

సుమిత్ర స్కూటీతో నేరుగా ఆ కార్పొరేట్‌ కంపెనీ కాంపౌండ్‌లోకి దూసుకొచ్చింది. వారిస్తున్న సెక్యూరిటీ వింగ్‌ని నెట్టుకుంటూ లోనికి వెళ్లింది. ఆమె కళ్లు చింత నిప్పుల్లా ఎర్రబడి ఉన్నాయి. ముుఖం ఉబ్బి ఉంది. బాగా ఆగ్రహంతో, ఆవేశంతో ఉన్నట్టుంది. అంతకు మించి ఏదో ఆవేదన ఆమెను అతలాకుతలం చేస్తోంది. ఆమె నేరుగా ఎండి ఛాంబర్లోకి చొచ్చుకు వెళ్లింది.

'అయ్యా! ఎండీ గారూ... నమస్కారం. రాత్రి ఎంతమందికి మందు పోయించారు? ఎంతమంది చేత పీకలదాకా తాగించి.. పబ్బులో గెంతించారు? మీకు కనీస బాధ్యత ఉందా?' అని గట్టిగా, ఏడుపుగొంతుతో అడిగింది. ఆ హఠాత్పరిణామానికి ఎమ్డీ అవాక్కయ్యాడు. వెంటనే తేరుకొని 'హే... హు ఆర్యూ? వాట్‌ నాన్సెన్స్‌ యూ ఆర్‌ టాకింగ్‌? అసలెవరు మీరు? ఎవరు రానిచ్చారు లోపలికి?' అంటూ అరిచాడు.

''అయ్యా.. నా కడుపు మండిపోతోంది. నా గుండె రగిలిపోతోంది. నా ఒక్కగానొక్క బిడ్డ.. నా బంగారు తండ్రి..'' అంటూ సుమిత్ర గొంతు పెగలక ఒక్కక్షణం ఆగింది. ఆమెను దుఖ:ం కమ్మేసింది. వెక్కివెక్కి ఏడ్చింది.

మధ్యతరగతి జీవితం కథలకు మాగాణం

పెద్దిభొట్ల సుబ్బరామయ్య

రచయిత కావడం ఎలా సంభవించింది?

ఎక్కువ అభ్యాసం చేత వచ్చేది కవిత్వం. మధనపడడం వల్ల వచ్చేది కథ. చిన్నతనంలో మా ఒంగోలు ప్రాంతంలో కాలేజీలు లేవు. మున్సిపల్‌ హైస్కూల్లో చదివాను. మా తెలుగు మాష్టారు సాహిత్యం గురించి చెబుతుండేవారు. ఆయన సంస్కరణవాది. వితంతు వివాహం చేసుకున్నారు. ఆయన ప్రేరణతో 'భారతి, కోమలి' వంటి పత్రికలు చదివేవాళ్ళం. ఇంటర్మీడియట్‌కు వచ్చేసరికి కెవి రమణారెడ్డిగారు మాకు చరిత్ర బోధించేవారు. ధారా రామనాథశాస్త్రి గారు కూడా ఒక లెక్చరర్‌. చిన్నప్పుడే కాలేజీ మ్యాగజైన్‌లో కథ రాశాను. అయితే దాన్ని మొదటి కథగా పరిగణించననుకోండి. ఇంటర్మీడియట్లో స్పెషల్‌ తెలుగు తీసుకున్నా బిఎలో కూడా ఎస్‌ఆర్‌ఆర్‌ కాలేజీలో విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, మెట్లపల్లి సీతాపతిరావు, జటావలోక పురుషోత్తమరావు, జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణ వంటివారు మా లెక్చరర్లు. స్పెషల్‌ తెలుగులో నలుగురమే. విశ్వనాథ కొన్నిసార్లు క్లాసుకు వచ్చేవారు కాదు. వెళ్లి అడిగితే ఇంటికి రమ్మనేవారు. వెళ్తే చాలాసేపు చెప్పేవారు.

బిఎ పూర్తిచేశాక- లయోలా కాలేజీలో ట్యూటర్‌గా ఉద్యోగం వస్తుందని వెళ్లమన్నారు. బస్సెక్కి వెళ్తుంటే విజయవాడ జవహర్‌ టాకీస్‌ (ఇప్పటి విజయ)లో సత్యజిత్‌రే 'పథేర్‌ పాంచాలి' నడుస్తోంది. అక్కడే దిగిపోయాను. ఎందుకంటే ఆ సినిమా గొప్పతనం గురించి, న్యూయార్క్‌లో ఒకే థియేటర్‌లో ఆరు నెలలకు పైగా నడవడం గురించి 'టైమ్‌' మ్యాగజైన్‌లో చదివి ఉన్నాను. కాలేజీకి వెళ్లడం కుదరలేదని ఇంట్లో చెప్పాను.

నిశ్శబ్ద విప్లవాన్ని ధ్వనిస్తున్న సత్యాగ్ని కథలు

డా|| తవ్వా వెంకటయ్య

9703912727

ప్రపంచంలోనూ, భారతదేశంలోనూ, సమాజంలో పెనుమార్పులను తీసుకువచ్చిన 18వ శతాబ్ది నుండి, ఆయా సామాజిక, రాజకీయ, ఆర్థిక మార్పులను సాహిత్యం ప్రతిబింబిస్తూనే ఉంది. వర్తమానంలోని సాంఘిక లొసుగులను విమర్శిస్తూనే, భవిష్యత్తు నిర్దేశం చేసింది. దీన్నే సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవంగా కొనియాడారు చరిత్రకారులు. దీన్నే సంఘసంస్కరణ రచనలు అన్నారు సాహిత్యకారులు. ఇందుకు ప్రాచీన సాహిత్యంకంటే ఆధునిక సాహిత్యం ప్రధాన భూమిక పోషించింది. అందులో పద్యకవిత్వం, గేయకవిత్వం, వచనకవిత్వం, కథ ఈ ప్రక్రియలు మిగిలిన ఆధునిక సాహిత్య ప్రక్రియల కంటే ముందున్నాయనడంలో సందేహం లేదు. వర్తమానంలోని సమస్యలను కవిత్వం, కథ ప్రక్రియలు వీలైనంత ఎక్కువగా ప్రతిబింబించాయి. ముఖ్యంగా సామాజిక రుగ్మతల్ని 'ఎక్కడికక్కడ' విమర్శనాత్మకంగా చిత్రించడంతోపాటు ఆ సమస్యలకు పరిష్కార మార్గాన్ని కూడా సూచించాయి. భారతీయ సమాజాన్ని పట్టిపీడిస్తున్న భారతీయతను ప్రతిబింబించే గొప్ప రచనలే. అందులో సందేహం ఏమాత్రం లేదు. ఈ పరంపరలో 1980 ప్రాంతంలో కలంపట్టి తన చుట్టూ ఉన్న అంతర్గత సమస్యలను భావి ప్రపంచానికి తెలియజేస్తున్న కథారచయిత షేక్‌ హుస్సేన్‌ సత్యాగ్ని.

ఒక మెత్తటి రహస్తంత్రీ గానం

శ్రీరాం, 9963482597

''కప్పులూ, సాసర్లూ మరియూ కొన్ని కొడిగట్టిన పడికట్టుపదాలు, నువ్వు అరవయ్యేళ్ళ ముసలాడివా,

ఫిక్షనూ, డిక్షనూ, డిష్యూం డిష్యూం  పాతపాటే  కరాటే

స్వర్ణభస్మమురా మన కవిత : అలజడి చెందిన అక్షర సమూహము''- అంటాడొక కవితలో అరుణ్‌ సాగర్‌. రూపశిల్పాల నుండి ఉత్తరదిశగా  కత్తిలా దూసుకుపోయేదే కవిత్వమని చెప్పి అతగాడు  వెళ్ళిపోయాడు. పదాల వాడుకలో వాక్యం పొదగటంలో కొత్త కవులదో ప్రత్యేకమైన మార్గం. అప్పుడెప్పుడో అరవైల్లోనే తిలక్‌ చెప్పినట్లు కవిత్వం మారిపోతుంది. కవితా స్వభావమూ మారిపోతుంది.

అలా మారిపోతున్న కవిత్వ ఆకాశమంతా నిండిపోయేలా, సరికొత్తగా బాల్కనీలో మళ్ళీ పుట్టి, కొమ్మనీడ, పిట్టపాట, పువ్వు వాసన, ఏదో ఒకటి కావాలిప్పుడు - అని మనందరం పలవరిస్తున్నపుడు నేలగుండెలో నిచ్చెనతో కిందకెక్కుతూ (?) నవ్వుతూ వస్తాడు సిద్దార్ధ. యెస్‌  'ఒక' అతని తొలి కవితా సంపుటి.

ఒకానొక..ఒకొక..ఒకేఒక. ఒక నిద్రపోని విస్మయ సాయంత్ర స్వప్నాన్వేషణ.

తొలినాళ్ళలో పిల్లలెంత సుకుమారులూ. ఎంత సౌందర్యంగా, ఇష్టాతి ఇష్టంగా, నదుల అంచులకు రంగులు పూస్తూ కూచుంటారు. సిద్దూ అలాంటి లేలేత సౌందర్యాలను పుస్తకం మొత్తం విప్పి  సగం చెట్టెక్కుతూ జారిన ఉడుతపిల్లలా  తిరుగుతాడు. రమారమి 50  కవితలున్న ఈ పుస్తకంలో అతను కొత్తగొంతుకతో పాడిన పాటలే వినమ్రంగా వినిపిస్తాయి. నిజం చెప్పాలి కదా..అసలు వ్యక్తీకరణ మొత్తం ఎ స్త్రీం ఆఫ్‌ సుతిమెత్తని డ్రీంసాంగ్స్‌.

''కాలం ఎవరో వెలిగించిన దీపపు ప్రమిద

మనిషి వెలుగుచుట్టూ తిరిగే రెక్కల పురుగు

మేఘం..ఆకాశం పొదువుకున్న ఉగ్గిన్నె

నేల నీళ్ళకోసం అరుస్తున్న పసిపిల్ల