సాహిత్య ప్రస్థానం ఫిబ్రవరి 2018

సాహిత్య ప్రస్థానం ఫిబ్రవరి 2018

సాహిత్య ప్రస్థానం ఫిబ్రవరి 2018

ఈ సంచికలో ...

  • ఇల్లులో జీవించిన మనిషి
  • కాలకూటం
  • శిక్ష
  • శ్వాస
  • నీలాంటి స్నేహితుడు కావాలి
  • సంఘంలో రచయిత పాత్ర
  • సాహిత్య రంగంలో సమూహాలు, స్వమోహాలు
  • దళిత ముస్లిం అస్తిత్వ సంవేదనా కథలు
  • సలీం కథల్లో ముస్లిం జీవన చిత్రణ
  • రాచమల్లు రామచంద్రారెడ్డి జీవన రేఖలు
  • చేనుగట్టు పియానో - సరికొత్త సస్యరాగం
  • కవిత్వ గరిమనాభి - వాకిలి తెరవని వాన

ఇల్లులో జీవించిన మనిషి

అద్దేపల్లి ప్రభు
9848930203


ఆ యింటికి వెళ్దామని నిశ్చయించుకున్నాం. ఆ యింట్లో అతని దగ్గర ఎక్కడా దొరకని రంగు చేపలున్నాయి. వెళ్ళి ఆ చేపల్ని కొనుక్కుని మాచిన్న ఎక్వేరియంలో పెంచుకోవాలి.
యిల్లు చూస్తే దడగా వుంటుంది. శిథిలాల్లో మిగిలిపోయిన నిర్మాణంలా ఉంటుందా యిల్లు. డాబా గోడల మీద రకరకాల మొక్కలు మొలిచి ఉన్నాయి. ఎండకి ఎండీ.. వానకి నానీ ఇల్లు గోడలన్నీ నాచుపట్టి నల్లగా ఉన్నాయి. బయిట గేటు సగం విరిగిపోయి ఉంది. చుట్టూ     ఉన్న స్థలంలో మొక్కలన్నీ పిచ్చి పిచ్చిగా పెరిగి ఉన్నాయి.
యిల్లొక ప్రశ్న...అనుమానం... కుతూహలం...
యింటో అతను.. భార్యా... ఇద్దరోముగ్గురో కూతుళ్ళు ఉంటారు. వాళ్ళు బయటకి వొచ్చినప్పుడు చూస్తుంటాం గనక అది తెల్సు. కానీ అతనికి గానీ... వాళ్ళకి గానీ చుట్టూ ఎవరితోనూ ఎటువంటి సంబంధాలూ లేవు. అతను మాట్లాడడు. భార్య మాట్లాడదు. ఆవు చేన్లో మేస్తే దూడ గట్టు మీద మేస్తుందా.. పిల్లలూ అంతే..
అతని గురించి అందరికీ సందేహమే.. అసలా కుటుంబం ఏమిటీ? ఎందుకు వాళ్ళలా ఉంటున్నారో..
అవును ఇవన్నీ మనకనవసరం. మనకి చేపలు కావాలి. అంతే. వెళ్ళాం.
గేటు చప్పుడు కాడంతోనే చూర్లో ఉన్న గబ్బిలాలు ఓసారి కదిలి మళ్ళీ వేళ్ళాడ్డంలో మునిగిపోయాయి. గేటుకి గుమ్మానికీ మధ్య కాస్త ఖాళీ. అరుగు ఎక్కి గుమ్మం దగ్గరకెళ్ళి తలుపు కొట్టాం. తాతల కాలం నాటి తలుపు. గట్టిగా తడితే పడిపోతుందేమో.. తటపటాయిస్తూనే మళ్ళీ కొట్టాం.

నీలాంటి స్నేహితుడు కావాలి

ఎ. అన్నపూర్ణ
9490295170


''అపర్ణా! నేను ఇండియా వెళ్ళి కొంతకాలం వుండాలను కుంటున్నాను'' మార్నింగ్‌ బ్రేక్‌ఫాస్ట్‌ చేస్తూ చెప్పాడు మహేష్‌ భార్యతో!
''ఇప్పుడు కోడలికి డెలివరీ టైమ్‌ నేను రాలేను కదా! తర్వాత వెడదాం'' నచ్చచెబుతూ అంది అపర్ణ.
''ఇలా చాలాకాలంగా వాయిదాలు వేస్తున్నావ్‌. నీకెప్పుడూ తీరికవుండదు. నేను ఒక్కణ్ణీ వెడతాను...'' అంటూ కోపంగా తనరూమ్‌లోకి వెళ్ళిపోయాడు మహేష్‌.
 ''చెెబితే అర్ధం చేసుకోవు. నీ పట్టుదల నీదే. వెళ్ళి ఒక్కడివే ఎలావుంటావ్‌?''
కొడుకు వంశీతో చెప్పింది. అతను చెబితే వింటాడేమోనని!
''అలాగే చెప్పిచూస్తాను. నాకూ నమ్కకంలేదు..'' అంటూ తండ్రిగదిలోకి వెళ్ళాడు, ''డాడ్‌ చాలాకాలం తర్వాత మీ ఊరు చదువుకున్న స్కూలు కాలేజీ చూడాలనుకోవడం మంచిదే. నేను అర్ధం చేసుకోగలను. నెక్ట్స్‌ ఇయర్‌ అందరమూ కలిసి ప్లాన్‌ చేద్దాం'' అంటూ తండ్రి దగ్గర కూర్చున్నాడు.
''నువ్వు, మీ మామ్‌ డాక్టర్లు. తీరిక వుండదని నాకు తెలుసు. మీకూ నాకూ కుదరదు. నేను వెళ్ళగలను. కొద్ది కాలం అక్కడ గడపాలనీ, ఫ్రెండ్స్‌ని కలుసుకోవాలనీ వుంది. నన్నెవరూ ఆపకండి.''
''డాడ్‌ మీరు ఒక్కరూ ఒంటరిగా ఎలావుండగలరు? తోడుకావాలి. మాకు వర్రీగావుంటుంది.''

స్త్రీవాద తాత్విక ఆలోచనలలో నేర్చుకోవలసింది ఎంతో ఉందనిపించింది

ఓల్గా

ఇంటర్వ్యూ:  గనారా
సాహిత్యం పట్ల ఆసక్తి ఎలా కలిగింది?
నాకు ఊహ తెలిసేనాటికే నా చుట్టూ పుస్తకాలు, పత్రికలు, వార్తా పత్రికలూ ఆకర్షణీయంగా ఉండేవి. మా నాన్న వాటిని సీరియస్‌గా చదువుతుండేవాడు. మా అమ్మ తన పనులు ముగించుకుని పుస్తకపఠనంలో మునిగేది. నాకంటే నాలుగేళ్ళు పెద్దదైన మా అక్కయ్య వేళ్ళనంటిపెట్టుకుని ఎప్పుడూ ఏదో పుస్తకం ఉండేది.
పుస్తకాలు చాలా విలువైనవనే ఆలోచన చిన్నతనంలో  కలగటం, ఆ పుస్తకాలలో ఎక్కువ భాగం సోవియట్‌ యూనియన్‌ నుంచి వెలువడిన అనువాద పుస్తకాలు - టాల్‌స్టాయ్‌, గోర్కి, గొగోల్‌, తుల్గనీవ్‌ వంటివారివై వుండటం, తెలుగు పుస్తకాలు కూడా శ్రీశ్రీ, చలం, కొ.కు. వంటి వారివై వుండటంతో నాకు చిన్నతనంలోనే మంచి సాహిత్యపు రుచి తెలిసింది. ఆ రోజులలో ఆంధ్రపత్రిక, ఆంధ్రప్రభలలో మార్క్‌ట్వైన్‌ నవలల అనువాదాలు, గొప్ప రచయితల రచనలు వచ్చేవి. ఆ పత్రికలు నాకు పోషకాహారమూ, చిరుతిండీ అన్నీ అయి నాకు బలమైన సాహిత్యాభిరుచి కలిగించాయి.
మీ కుటుంబ నేపథ్యం గురించి చెప్పండి?
మా నాన్న పోపూరి వెంకట సుబ్బారావు గారిది గుంటూరు జిల్లా యడ్లపాడు (చిలకలూరిపేట దగ్గర) మా అమ్మ స్వగ్రామం పక్క గ్రామమైన ఉన్నవ. ఇద్దరివీ రైతు కుటుంబాలు. మానాన్న 1920లో పుట్టాడు. 18 ఏళ్ళు వచ్చేసరికి స్వతంత్రోద్యమం, 20 ఏళ్ళొచ్చేసరికి కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం ఆకర్షించాయి. వాటిలో పాల్గొన్నాడు. 1955 తర్వాత కొంత ఆసక్తి తగ్గింది. 1964లో పార్టీ చీలిక తర్వాత నిరాశ చెందానని చెప్పాడు.

నాకు దళిత నేపథ్యం నుంచి స్త్రీ గా రాయాలనిపించింది.

చల్లపల్లి స్వరూపరాణి
అ మీ కుటుంబ నేపథ్యం చెప్పండి...
అ మా స్వస్థలం గుంటూరు జిల్లాలో తెనాలి పట్టణానికి దగ్గర గ్రామం, ప్యాపర్రు. మాది దళిత(మాల) సామాజిక వర్గంలో దిగువ మధ్య తరగతి వ్యవసాయ కుటుంబం. మా తల్లిదండ్రులు- మరియమ్మ, మంత్రయ్య. మేము ఆరుగురం సంతానం - ఐదుగురు అమ్మాయిలు, వొక అబ్బాయి. అన్న అందరికంటే పెద్ద, నేను ఆడపిల్లల్లో మధ్య. మా అమ్మ తన తల్లిదండ్రులకు వొక్కతే సంతానం కావడం వలన మేము మా అమ్మ పుట్టింట్లో అంటే అమ్మమ్మ, తాతయ్యలతో కల్సి వుండేవాళ్ళం. మా తాతయ్య, అమ్మమ్మలకు మగ సంతానం లేరని వాళ్ళు మా అన్నయ్యని బాగా గారాబం చేస్తే మా నాన్నకి ఆ ధోరణి నచ్చేది కాదు. ఆయన మాత్రం ఆడ పిల్లల్ని మొగపిల్లవాడితో సమానంగా చూడడమే కాదు. అన్ని పనులు చెయ్యడం, సొంతగా ఆలోచిస్తూ ఆత్మ గౌరవంగా వుండడం అలవాటు చేశాడు. మా అమ్మ యేడవ తరగతి వరకు చదువుకుంటే, నాన్నకి ఫార్మల్‌ యెడ్యుకేషన్‌ లేదు. అయినా కొంచెం చదవడం, రాయడం తెలుసు. ఆయనలో చదువుకి సంబంధం లేని గొప్ప సంస్కారం, రిఫైన్‌మెంట్‌ వుండేది.      
అ మీ రచనా నేపథ్యం...
అ నేను డిగ్రీ యెకనామిక్స్‌ లో,  ఎం.ఏ ఆర్కియాలజీ లో,  ఎం.ఫిల్‌ హిష్టరీ లో, పీ.హెచ్‌ డీ రీజినల్‌ స్టడీస్‌  లో చెయ్యడం వలన అన్ని సామాజిక శాస్త్రాలను చదివే అవకాశం కలిగింది. కుల వ్యవస్థ, మతం మీద పరిశోధన చేసేటప్పుడు ఆంత్రోపాలజీని కూడా అధ్యయనం చేసే అవకాశం వచ్చింది.

ధన శ్వాసలో మరణం...!

ఝాన్సీ కె.వి.కుమారి
9010823014


గడిచిన కాలమంతా
నువ్వు నడిచి వచ్చిన
పంట పొలాలన్నీ
దేశానికి అన్నం ముద్దలయ్యాయి...
ఆరుగాలాల పంటలతో
సస్యశ్యామల ధరణి
రైతు గుండెలో
సంతృప్తి రాగాలు మీటింది...
కానీ... ఎక్కడో
మనిషి కన్ను కుట్టింది
కాలం కన్నెర్రజేసింది
పంట పొలాలన్నీ
ధన రత్న గర్భాలుగా
దర్శనమిచ్చాయి
రైతన్న మెడను
ఉరితాడై కౌగిలించాయి...

సలీం కథల్లో ముస్లిం జీవన చిత్రణ

డా. వి. గీతానాగరాణి   
తనని తాను మైనారిటీగానో ముస్లింగానో భావించుకోలేని రచయిత సలీం. వాటి పరిధుల్నీ, పరిమితుల్నీ అధిగమించిన సృజనాత్మక వ్యక్తిత్వం అతనిది. అతని కథల ఇతివృత్తాల్లో సింహభాగం సార్వజనీనమైన అంశాలే చోటుచేసుకున్నాయి. అయినప్పటికీ ముస్లిం జీవితాల్లోని వైరుధ్యాలను,  సాంప్రదాయాల పేరిట జరుగుతున్న స్త్రీల అణచివేతను, మతాచారాల ముసుగులో మగవాళ్ళ దాష్టికాల్ని కథాంశాలుగా తీసుకుని డజనుకి పైగా కథలు రాశారు.
    తెలుగు సాహిత్యంలో రచయితగా సలీంకి ప్రత్యేకస్థానం ఉంది. నవలా రచయితగా, కథా రచయితగా ఆయన సాహిత్యప్రయాణం విలక్షణమైనది. ఇప్పటివరకు పదిహేడు నవలలు రాశారు. రెండువందలకు పైగా కథలు రాశారు. తొమ్మిది కథాసంపుటాలు వెలువరించారు. తనని తాను మైనారిటీగానో ముస్లింగానో భావించుకోలేని రచయిత సలీం. వాటి పరిధుల్నీ, పరిమితుల్నీ అధిగమించిన సృజనాత్మక వ్యక్తిత్వం అతనిది. అతని కథల ఇతివృత్తాల్లో సింహభాగం సార్వజనీనమైన అంశాలే చోటుచేసుకున్నాయి. అయినప్పటికీ ముస్లిం జీవితాల్లోని వైరుధ్యాలను,  సాంప్రదాయాల పేరిట జరుగుతున్న స్త్రీల అణచివేతను, మతాచారాల ముసుగులో మగవాళ్ళ దాష్టికాల్ని కథాంశాలుగా తీసుకుని డజనుకి పైగా కథలు రాశారు. అవి తలాక్‌, ఆరో అల్లుడు, మెహర్‌, ఖులా, బురఖా, మంద, పుట్ట, రెండో భార్య, ఆకుపచ్చని కన్నీరు, నిశ్శబ్ద సంగీతం, దూరపు కొండలు, ఆలియాబేగం, నిఖా, కళ తప్పుతోంది, లోహ ముద్ర. వీటిల్లోంచి కొన్ని ముఖ్యమైన కథల గురించి చర్చించాల్సిన అవసరం ఉంది.

రాచమల్లు రామచంద్రారెడ్డి జీవన రేఖలు

తక్కోలు మాచిరెడ్డి

కడప జిల్లా సింహాద్రిపురం మండలం పైడిపాళెం అనే గ్రామంలో 1922 ఫిబ్రవరి 28న జన్మించినాడు రాచమల్లు రామచంద్రా రెడ్డి. తండ్రి బయపురెడ్డి, తల్లి ఆది లక్షుమ్మ. రారా అన్న భైరవ కొండారెడ్డి. ప్రాచీన సాహిత్యం మీద గట్టి పట్టువున్న కవి, కాంగ్రెస్‌లో వుంటూ సత్యాగ్రహం చేసిన వాడు. రారా తమ్ముళ్లు ముగ్గురు - సాంబశివారెడ్డి, రామకృష్ణారెడ్డి, శేఖర్‌రెడ్డి. అందరూ బుద్ధిజీవులే. ఇంట్లో మేధో వాతావరణం ఉండేది. రారాకు వీరుగాక ఇద్దరు సోదరీమణులు కూడాఉండేవారు. రాచమల్లు రామచంద్రారెడ్డి కడప జిల్లా పులివెందులలోని డిస్ట్రిక్ట్‌ బోర్డు హైస్కూల్లో చదువుకున్నాడు. (1931-37), ఇంటర్‌ అనంతపురంలో ఆనాటి దత్త మండలం జిల్లా కాలేజీ (అదే ఇప్పుడు ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్‌ కళాశాల అయింది)లో చదివాడు (1037-39). ఆయన సంవేదనశీలి అన్న విషయం ఇంటర్‌ చదువుతున్నప్పుడు జరిగిన ఒక సంఘటన తెలియజేస్తుంది. రారా గ్రామానికే చెందిన పి.సి. రెడ్డి చెప్పినట్లు రారాకు చదువు మీద ఆసక్తి లేదట. ఆయన ఎక్కువ భాగం పేకాట ఆడుతూ గడిపేవాడట. ఇది తెలిసి వాళ్ల నాన్న రామచంద్రారెడ్డి రూము మార్పించాడు. ఆయనను పి.సి. రెడ్డి రూములో ఉంచాడు. పి.సి. రెడ్డి సంరక్షణలో ఉంటే చదువుకుంటాడు, బాగుపడతాడు అనే ఉద్దేశంతో ఈ పని చేశాడు. కాని తాను మరొకరి సంరక్షణలో ఉండటమేమిటని రారా 'నేనే రైలు కింద పడి చస్తా'నని అన్నాడట పి.సి. రెడ్డితో సీరియస్‌గా.