నిర్భయంగా ఉద్యమించడం అవసరం

- నందనారెడ్డి

సెప్టెంబరు 5 సాయంత్రం బెంగుళూరులో జరిగిన హత్య గౌరీ లంకేశ్‌ విధినిర్వహణలో కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వ అసమర్థతను, బీజేపీ రాజకీయ ప్రణాళికలను ప్రస్ఫుటం చేసింది. 2015లో ధార్వాడ్లో జరిగిన కల్బుర్గీ హత్యకు, సెప్టెంబరులో బెంగళూరులో జరిగిన గౌరీ హత్యకు సంబంధం ఉన్నట్టు బెంగుళూరు పోలీసులు అనుమానిస్తున్నారు. హతులిద్దరూ దామపక్ష రాజకీయాలను విమర్శిస్తున్నవారే! ఇద్దరినీ వారి నివాసాలలోనే గుర్తు తెలియని వ్యక్తులు మోటారు సైకిళ్ళమీద వచ్చి, దగ్గరగా కాల్పులు జరిపిహత్య చేశారు. 2015లో కొల్హాపూర్లో జరిగిన గోవిందపన్సారె హత్యకు, 2013లో పూణేలో జరిగిన నరేంద్రదభోల్కర్‌ హత్యకు గూడా సామ్యం ఉన్నట్టు గుర్తించారు. పన్సారె, కల్బుర్గీ హత్యలకు ఉపయోగించిన తుపాకీ గూడా ఒకటేనని నిర్ధారించారు. తరువాత ఆ తుపాకీ పోలీసులకు దొరికింది. పన్సారె హత్యకు ఉపయోగించిన రెండవ తుపాకి దభోల్కర్‌, కల్బుర్గీ, గౌరీ హత్యలకు గూడా ఉపయోగించినట్టు తెలుస్తున్నది. అంటే ఈ నాలుగు హత్యలకు సంబంధం ఉన్న విషయం స్పష్టమవుతున్నది.

''సనాతనసంస్థ'' పేరుతో ఒక హిందూ తీవ్రవాద సంస్థను ఒక అనధికారనిధి స్థాపించింది. దభోల్కర్‌, పన్సారే హత్యలతో సంబంధం ఉన్నవారికి ఆ సంస్థతో సంబంధం ఉన్నట్టు అనుమానించి అరెష్టు చేశారు. కాని వారిని ప్రశ్నించిన తరువాత తెలిసిన సాక్ష్యం తగినంత బలంగా లేదని వారిని విడిచిపెట్టారు. 2009లో గోవాలో జరిగిన బాంబు ప్రేలుళ్ళకు గూడా వీరిపైనే అనుమానం. కల్బుర్గీ హత్య విషయంలో పోలీసులు ఇంకా స్పష్టమైన నిర?యానికి రాలేదు. సరైన సాక్ష్యం దొరకలేదని చెపుతూనే నిందితులు పలుకుబడి కలవారని చెపుతున్నారు. సనాతన సంస్థ ప్రతినిధి చేత న్రాజన్‌ గౌరీ హత్యతో తమకు సంబంధంలేదని చెపుతూనే తమ సంస్థలోని హిందువులు హత్యకు గురైనప్పుడు ఎవరూ ఖండించలేదని, గౌరీ కారణంగా బాధపడిన వారికి ఎవరూ సానుభూతి చూపించలేదని వాపోయాడు. (అంటే గౌరీ కారణంగా కొందరు బాధపడ్డారని సూచిస్తున్నాడు. వారెవరు?)

ఈ హత్యలు బీజేపీ అధికారంలో లేని రాష్ట్రాలలో జరిగిన కారణంగా ఆ రాష్ట్రాలను గూడా తమ పార్టీకి అనుగుణంగా మార్చుకోవాలన్న ప్రయత్నం జరుగుతున్నట్టు అనుమానించాల్సి వస్తున్నది. మంగుళూరులో జరిగిన హిందూ కార్యకర్తల హత్యలకు నిరసనగా భారతీయ జనతాపార్టీవారు, యువమోర్చావారు కలిసి బెంగుళూరు నుంచి సైకిల్‌ ర్యాలీ నిర్వహించాలని ప్రయత్నించారు. అందుకోసం వేలాది పార్టీకార్యకర్తలు గౌరీ హత్య జరిగిన రోజు ఉదయం ఫ్రీడం పార్కులో సమావేశమయ్యారు. ఆ ఊరేగింపు అశాంతికి కారణమవుతుందన్న భయంతో పోలీసులు అనుమతి నిరాకరించారు. కొంత అల్లరి జరిగినా పోలీసులు ఆ ఊరేగింపుని ఆపగలిగారు. ఆ సాయంత్రమే గం.7.45 నిమిషాలకు గౌరీ హత్యజరిగింది. అందుకు వెంటనే ప్రజల నుంచి తీవ్రస్పందన కనిపించింది. ''నిన్న కలుÄర్గీేకి నేడు గౌరీ, రేపెవరు?'' అన్న నినాదాలతో ఆప్రాంతం ప్రతిధ్వనించింది. ''కల్బుర్గీకి న్యాయం జరగాలని రెండేళ్ళు నిరీక్షించినా ఫలితం శూన్యమే. కాని గౌరీ విషయంలో అలా జరగటానికి వీలులేదు'' అని ఆందోళన మొదలైంది.

గౌరీ సోదరుడు ఇంద్రజిత్‌ ఒక టీవీ చానెల్‌కు ఫోన్‌ ద్వారా జరిపిన సమావేశంలో సీబీఐ ద్వారా విచారణ జరగాలని కోరాడు. అంటే రాష్ట్ర ప్రభుత్వం జరిపే విచారణ మీద నమ్మకం లేదని సూచించాడు. గౌరీకి రక్షణ కావాలని తాను కోరినా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం స్పందించలేదని ఆరోపించాడు. ఇంద్రజిత్‌ భారతీయ జనతాపార్టీ అనుయాయి. నరేంద్రమోదీకి, యడ్యూరప్పకు భక్తుడు. గౌరీ హత్యకు నక్సలైట్లు బాధ్యులని కొత్త నినాదం లేవదీశాడు. కాని గౌరీ సోదరి కవిత ఆ నినాదాన్ని ఖండించింది. మామూలుగానే సాంఘిక మాధ్యమంలో రకరకాల చర్చలు ప్రారంభమయ్యాయి. గౌరీ నక్సలైటని, ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకి అనీ, హిందూ మతద్వేషి అనీ రకరకాలుగా వ్యాఖ్యానాలు వచ్చాయి. ఎవరికి తోచినట్టు వారు ప్రచారం చేశారు. చివరికి ఆమె విపరీత భావాల కారణంగానే ఆమె మీద దాడి జరిగిందని తీర్మానించారు. (అంటే ఆహత్యకు ఆమే కారణం గాని ఇతరు లెవరూ కాదని సూచించారు.) ట్విట్టర్మాధ్యమంలో మోఢ అనుయాయులు కొందరు తమకు వ్యతిరేకులైన వారి జాబితా తయారుచేస్తున్నారు.

గౌరీ హత్య జరిగిన తరువాత ఆమె పేరుని లిస్టు నుంచి తొలిగించి ''ఇక తరువాత అరుంధతీరారు వంతు'' అని ప్రకటించారు.

గౌరీ తండ్రి పి.లంకేశ్‌ 1980లో సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కార గ్రహీత. విమర్శనాత్మకమైన వారపత్రిక ''లంకేశ్‌ పత్రిక'' స్థాపించిచాడు. గాంధీó నిర్వహించిన ''హరిజన్‌'' పత్రిక స్థాయిలో దానిని నిర్వహించాడు. సామాన్యంగా పత్రికలు ప్రకటనల ద్వారా వచ్చే ఆర్థిక సహాయంతోనే నడుస్తుంటాయి.. ఒక్కొక్కసారి వారి అవసరాలకనుగుణంగా రాయవలసి వస్తుంది. అది లంకేశ్‌కి ఇష్టంలేదు. అందువలన ప్రకటనలు తీసుకోకుండా పత్రికను నడిపించాడు. అందుకు ఎంతో కష్టపడవలసి వచ్చింది. కేవలం పాఠకుల చందాలతోనే నిర్వహించాడు. దళితులకు, స్త్రీలకు, బడుగు వర్గాలకు అండగా నిలిచిన పత్రిక అది. చురుకైన విమర్శలతో అప్పటి రైతు ఉద్యమాలకు, బడుగు వర్గాల ఆందోళనలకు ప్రోత్సాహమిచ్చిన పత్రిక అది. పాఠశాలల్లో సంస్కతం ప్రథమ భాషగా ప్రవేశపెట్టాలని ప్రతిపాదన వచ్చినప్పుడు అందుకు వ్యతిరేకంగా ఉద్యమం నడిపాడు. తరువాత సమతాభావాలతో ఆనాటి సోషలిష్టులు యు.ఆర్‌.అనంతమూర్తి, గోపాల గౌడ, యస్‌. వెంకటరాం, వై.యం. క ష?మూర్తి, కావేరి శామణలకు సన్నిహితుడయ్యాడు. మాకు కుటుంబ మిత్రుడయ్యాడు. 1970లో లంకేశ్‌ రచించిన నాటకం ''విప్లవం వస్తున్నది''లో హింసను రాజకీయ అస్త్రంగా వాడుకోగూడదని సూచించాడు. అది మా తండ్రి పఠాభిరామిరెడ్డి ఆకర్షించింది. ఆ నాటకం ఆధారంగా ''చండమారుతం'' అన్న చిత్రాన్ని నిర్మించారు. ఆ చిత్రనిర్మాణం ముగిసిన రోజునే ఇందిరా గాంధి అత్యవసరపరిస్థితిని ప్రకటించింది. ఆవెంటనే మా తల్లిగారైన స్నేహలతారెడ్డిని అరెష్టు చేశారు. ఆచిత్రంలో ఆమె ముఖ్యపాత్ర పోషించింది. నేను గూడా నటించాను. ఆ చిత్ర నిర్మాణంలో పాలుపంచుకున్నవారు చాలామంది ఎమర్జెన్సీకి వ్యతిరేకంగా పోరాడారు.

లంకేశ్‌ ఆలోచనాపరుడు. ఇతరుల భావాలతో పాటు తన భావాలను గూడా ప్రశ్నించుకుని పరీక్షించుకునేవాడు . అందుకు మా తండ్రి ఎంతో సంతోషించేవారు. వారిద్దరికీ సత్యాన్వేషణ ఒక వ్యసనం. వారి స్నేహానికి అదే పునాది. లంకేశ్‌ మనసులోని భావాలను స్పష్టంగా చెప్పేవాడు. ఇతరులతో నిష్కర్షగా మాట్లాడేవాడు. వామపక్ష భావాలను, వ్యక్తిత్వాన్ని తండ్రి నుంచి పుణికిపుచ్చుకున్నది గౌరీ. 2000లో తండ్రి మరణం తరువాత పత్రిక ఇంద్రజిత్‌ అధ్వర్యంలో నడిచింది. కాని 2005లో అన్నాచెల్లెళ్ళ మధ్య అభిప్రాయభేదాలు తలెత్తాయి.. గౌరీ వామపక్షభావాలను నక్సలైట్‌ భావాలుగా ఇంద్రజిత్‌ నిరసించాడు. పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేసే దాకా వెళ్ళాడు. పత్రిక ఆఫీసుని మూసివెయ్యాలని పోలీసులకు సూచించాడు. చివరికి గౌరీనే తుపాకి చూపించి బెదిరించే స్థితికి దిగజారాడు. ఆ కారణంగా గౌరీ విడిపోయి ''గౌరీలంకేశ్‌ పత్రిక'' అన్నపేరుతో ఆ పత్రికను పునఃప్రారంభించి నడుపుతున్నది. తండ్రి వారసత్వాన్ని కాపాడింది.వీరశైవమతంలో ఒక భాగంగా ఉన్న లింగాయతులు తమను ప్రత్యేక మతంగా గుర్తించాలని ఉద్యమించినప్పుడు గౌరి ఆ ఉద్యమాన్ని సమర్థించింది. ఆ కారణంగా వీరశైవులు ఆమెకు వ్యతిరేకంగా శత్రువులయ్యారు.

కర్నాటక రాష్ట్రంలో లింగాయతులు ఒక బలమైనవర్గం. తమను వేరుమతంగా గుర్తించాలని వారు 8 దశాబ్దాలుగా కోరుతున్నారు. రాజ్యాంగ రచన సమయంలో కూడా వారి ఆందోళన ఉన్నది. ప్రస్తుతం వారి ఓట్లను చీల్చే ప్రయత్నంలో కావచ్చు, ముఖ్యమంత్రి వారి కోరికను గుర్తించి ప్రోత్సహిస్తున్నాడు. కాని అది బీజేపీకి ఇష్టం లేదు.

మానవహక్కులకోసం గౌరీ నిఠయేంగా పోరాడుతుంది. కాంగ్రెస్‌తో పాటు బీజేపీని కూడా ఘాటుగా విమర్శిస్తుంది. మావోయిష్టు ఉద్యమకారులకు తీవ్రత తగ్గించాలని సలహా ఇస్తుంది. ప్రభుత్వానికి లొంగిపోవటానికి ఇష్టపడిన మావోయిష్టుల నేరాలను క్షమించాలని ప్రభుత్వాన్ని కోరుతుంది. దళితులను నిర్లక్ష్యం చెయ్యటాన్ని ఆమె తీవ్రంగా నిరసించింది. పాకీపని వారు ఎక్కువగా చనిపోతున్నప్పుడు తీవ్రంగా స్పందించింది. ''తాము చేస్తున్న పని కారణంగా ఏ వత్తిలోనైనా ఇంతమంది చనిపోతే ఎంతో గగ్గోలు పెట్టేవారు. కాని పాకీపని వారంతా నిరుపేదలు, అస్పశ్యులు కావటం వలన వారెంత మంది చనిపోయినా ఎవరికీ పట్టదు. మనమంతా వారిపట్ల చూపుతున్న నిర్లిప్తత క్షమించరానిది.'' అని రాసింది.

''మన రాజ్యాంగం మతాన్ని, ప్రభుత్వాన్ని వేరు చేసింది. కాని ప్రభుత్వ కార్యకలాపాలలో మతం ప్రముఖ పాత్ర పోషిస్తున్నది. చట్టసభల ప్రారంభానికి, కట్టడాలకు పునాది వెయ్యటానికి శుభసమయాలు వెదకటంలో అర్థమేమిటి? ఓడలకు కొబ్బరికాయలు కొట్టటమేమిటి? వర్షాల కోసం ప్రార్థన లేమిటి?'' అని ప్రశ్నించింది. హిందూ జాతీయవాదులు ఆనాడు బ్రిటిషువారికి అండగా నిలిచారని, స్వాతంత్య్రసమరంలో సహకరించలేదని చారిత్రకంగా చూపించింది. జాతీయత పేరుతో సంఘ పరివార్‌ ప్రచారంలోకి రావటాన్ని నిరసించింది. ''ద్రోహులకు దేశభక్తి ఒక ముసుగు'' అని ఈసడించింది. గౌరీ అంత్యక్రియల సందఠంలో వేలమంది అభిమానులు జమయ్యారు. కొందరైతే ''నేనే గౌరీ'' అనే అట్టలతో ప్రదర్శనలు చేశారు.

తమ దుష్టచర్యలకు వ్యతిరేకంగా ప్రతిహింసను రెచ్చగొట్టి లబ్దిపొందాలన్న వారి ప్రయత్నం ఫలిస్తున్నట్టు కనపడుతున్నది. సంఘీభావం సన్నగిల్లుతున్నది. అశాంతి పెరుగుతున్నది. కోరుకున్న విలువలకు నిర్వచనాలు, అర్థాలు తారుమారవుతున్నాయి. కొత్త అర్థాలు ప్రచారమవుతున్నాయి. సాంఘిక వ్యవస్థలు పౌరులను అణచివెయ్యటానికి సాధనాలుగా ఉపయోగపడుతున్నాయి. కర్నాటక రాజకీయాలు కులము, మతము, భాషల చుట్టూ తిరుగుతున్నాయి.. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తమ పార్టీకి నిధులు సమకూర్చే దిశలోనే పని చేస్తున్నది. ప్రాంతీయ సమస్యలు జాతీయ అవసరాలకు లొంగిపోతున్నాయి.. రాజ్యాంగాన్ని విస్మరించి చేస్తున్న ఈ ప్రయత్నం తమపార్టీకే ముప్పు తెస్తుందన్న విషయాన్ని వారు గ్రహించటం లేదు.

వ్యక్తిగత గోప్యత ఒక ప్రాథమికహక్కుగా సుప్రీంకోర్టు ప్రకటించినందుకు సంతోషిస్తున్న సమయంలో గౌరీ హత్యలాంటి అమానుష సంఘటనలు నిజంగా దురద ష్టం. మన రాజ్యాంగానికి మనం ఎంత దూరంగా ఉన్నామో తెలియజేస్తున్నది. గౌరీ హత్య భావస్వాతంత్య్రాన్ని, క్రియాశీలతను హత్యచేసింది. ఇప్పుడు మనకర్తవ్యమేమిటి? స్వార్థపూరితమైన రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని సహించటమా? ఉక్కు పిడికిలి వంటి అధికారానికి లొంగిపోవటమేనా? ఎన్నుకున్న ప్రభుత్వాన్ని జవాబుదారీ చెయ్యలేమా? రాజ్యాంగమిచ్చిన ప్రజాస్వామ్యహక్కులను కాపాడుకోలేమా?

నిర్లిప్తత విడిచి క్రియాశీలురమై కదలాలి. గౌరీ హత్య మొదటిది కాకపోయినా చివరిది కావటానికి గౌరీ లాగానే నిర్భయంగా ఎదిరించి నిలవాలి. ఆమె మరణంతో శాంతియుత విప్లవానికి నడుం బిగించవలసిన సమయం ఆసన్నమైంది. దేశంలో ప్రజాస్వామ్య రక్షణకోసం ఆమె తనజీవితాన్ని అంకితం చేసింది. ఇప్పుడిక మనబాధ్యత మాత్రమే మిగిలింది.