రాయలసీమ అస్తిత్వ గాథ 'శప్తభూమి'

-  చెన్నా రామమూర్తి   8886885173

''శప్తభూమి'' శపించబడిన భూమి. ఒకవైపు వర్షాభావంతో, క్షామాలతో అతలాకుతలం అవుతున్న భూమి. మరోవైపు శతాబ్దాలుగా ఆంగ్లేయులచే పీల్చిపిప్పి చేయబడిన తరువాత, రాయలసీమ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించిన పాలకులు సైతం తమ పరిపాలనా సౌలభ్యం కోసం పాటుపడ్డారే తప్ప, ప్రాంతాన్ని సస్యశ్యామలం చేయాలని, ప్రజలకు ఒక ఉద్దీపనగా నిలవాలని యోచించక పోవటం రచయిత బండి నారాయణస్వామి ''శప్తభూమి'' నవలలో ఎంతో హద్యంగా తమ శిల్పసంపదతో కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపించారు.

''మనిషి ఔన్నత్యం ఎందులో దాగి ఉంది?'' అన్న ప్రశ్నకు సంపూర్ణమైన సమాధానం ''శప్త భూమి.'' బండి నారాయణస్వామి కలం నుంచి జాలువారిన భావస్ఫోరక నవల ''శప్తభూమి''  లోని ప్రతి పాత్ర ఆ ప్రశ్నకు ఆనవాళ్ళుగా నిలుస్తుంది.

శప్త భూమి నవల అంతటిని ఒక్క మాటలో వివరిస్తూ, 'ఇది వదిలించుకున్న జిల్లాల కథ' అని సూత్రీకరించారు రచయిత. వివరణ ఇస్తూ, 'పాలకులు పట్టించుకోని అనాధ భూమి కథ,' అంటారు. ఇంకో అడుగు ముందుకేస్తూ, నవలను, ఇక్కడి జీవితాలను సాధారణీకరణం చేస్తూ 'ప్రతి కొత్త లోనూ, ఒక పాత కొనసాగుతూ ఉండటమే వర్తమాన చరిత్ర' అంటారు బండి నారాయణస్వామి.

విలక్షణమైన శిల్ప సౌజన్యంతో, ప్రాంతీయ సీమ మట్టికి పరిమళాలు అద్ది, ఒక అస్తిత్వ వాదాన్ని బలపరుస్తూ బండి నారాయణస్వామి అందించిన ఆణిముత్యం ''శప్తభూమి.''

హండే రాజుల పరిపాలనలోని ఆ ప్రాంత ప్రజల ఆచార వ్యవహారాలు, వారి హోదా, హంగామా, ఆర్భాటాలు, వస్త్ర చిత్రీకరణ, అదే కాలంలో నాయకులుగా గుర్తింపబడిన వారి అకత్యాలు, అరాచకాలు, కామక్రీడ కనిపిస్తాయి. నాటి రాజదర్బారును ఒకవైపు చిత్రీకరిస్తూ, మరోవైపు అణగారిన వర్గాల ఈతిబాధలు, కరువుకాటకాలు, జీవన పోరాటాలు, ఆకలి ఆర్తనాదాలు హద్యంగా వర్ణించారు నారాయణస్వామి.

ఎల్లప్ప జెట్టి పాత్ర ప్రతి సన్నివేశంలోనూ తనదైన ప్రత్యేకతను చాటుకుంటూ పాఠకుడి మదిని కదిలిస్తుంది. స్థిర నివాసం ఏర్పరచుకుంటుంది. గుర్తు చేసుకున్న ప్రతిసారీ మనసు పొరల్లోంచి ఎల్లప్ప జెట్టి, మట్టి పెడ్డల్ని పెకలించుకొని తనను తాను ఆవిష్కరించుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్న కొత్త అంకురంలా కనిపిస్తాడు.

నవల చివర్లో ఎల్లప్ప జెట్టి వీర మంటపం ఎక్కడానికి సిద్ధమవుతున్న సన్నివేశాలు, గండ కత్తెర అందుకొని తన అవయవాలను తానే ఇష్ఠాపర్తిగా తన రాజు కోసం, రాజ్యం కోసం సర్వం సమర్పించుకొనే అరుదైన సందర్భాలు మనసును కదిలిస్తాయి. మనిషి ఔన్నత్యానికి పరాకాష్ట ఏమంటే 'మనిషి తనను తాను సమర్పించుకోవడమే' అన్న సత్యం బోధపడుతుంది.

''రాయలేలిన సీమ రతనాల సీమ,'' అన్న నానుడిని గుర్తెరిగిన ప్రతిసారి, ఇక్కడ ఒక శప్తభూమి చాలా విస్తారంగా పరుచుకొని ఉన్నదని, ఆయా కాలాల రాజుల్ని, అప్పటి ప్రజా జీవనాన్ని అతలాకుతలం చేసిన సంఘటనలు, అదే కాలాన్ని ధిక్కరిస్తూ మనుగడ కోసం పరిపాలకుల పోరాటాలు, సామాన్య ప్రజల బ్రతుకు ఆరాటాలు ఉన్నాయని తెలిపే నిలువెత్తు దర్పణం శప్తభూమి.

అతి సామాన్య కుటుంబాలు కరువు కాటకాలలో చిక్కుకొని విలవిలలాడిన సంఘటనలు నేటికీ సీమ బ్రతుకుల్లో నిత్యం తారసపడుతూనే ఉన్నాయి. నీళ్లు లేని కొండాపురానికి చెందిన కోడెనీలడికి, ఇమ్ముడమ్మని ఇచ్చి వివాహం చేయడానికి తల్లిదండ్రులు ఎన్నో విధాల ఆలోచిస్తారు. వారి పవిత్ర ప్రేమ ఎంతో ఎత్తు ఎదిగింది అన్న విషయం తెలిసికూడా, చివరికి వివాహం చేయలేని సంఘటన, బిల్లే ఎల్లప్పకు కట్టబెట్టడం, ఆ కోపం ఇమ్ముడమ్మ, కోడెనీలడిలో చోటుచేసుకోవడం కనిపిస్తుంది. అదే తరుణంలో ఎల్లప్పజెట్టి అమర నాయకుడిగా రూపాంతరం చెందడంతో, తల్లిదండ్రులు ఇమ్ముడమ్మని  ఎల్లప్పజెట్టికి ఇచ్చి వివాహం  జరిపిస్తారు. ఇది జీవితాల్లో కరువు చిత్రించిన భీకర విషాదమే.  ప్రేమ, అనురాగం, ఆప్యాయతలు- కరువును ఎదిరించలేవు అనిపిస్తుంది. ఒక్క కరువు అన్న నెపంతో తన మేనమామ కొడుకైన కోడెనీలడిని వివాహం చేసుకోలేకపోతుంది ఇమ్ముడమ్మ.

తల్లిదండ్రుల కోర్కె మేరకు ఎల్లప్పజెట్టితో వివాహం జరిగినా, జీవితాంతం అతడితో మనువును పంచుకోకపోవడం, తీరా ఇంకో గంట వ్యవధిలో వీర మంటపం ఎక్కి ప్రాణత్యాగం చేసుకుంటున్న ఎల్లప్పజెట్టిని కలుసుకోవడం, అతని వీరత్వాన్ని గొప్పగా భావించడం, అనంతరం తనతో చీర కట్టించుకోవటం  లాంటి విషయాలు మనసును చివుక్కుమని పిస్తాయి. కదిలిస్తాయి.

ఇలాంటి ఎన్నో సన్నివేశాలు నవలలో కనిపించినప్పుడు ఆ కాలం నాటి ఆచార సంప్రదాయాలు, కట్టుబాట్లు, శిక్షలు అదే సామాజికవర్గానికి ఎలా మార్పు చెందుతాయి అన్న చారిత్రక చిత్రపటం ఆవిష్క తం అవుతుంది. ఇదే విషాదం నేటికి సీమ జిల్లాల్లో రాజ్యమేలుతూ వుంది.

కరువు జీవితంపై విరక్తి చెందిన బీరప్ప, ''వద్దే వద్దు. ఆ కరువు బాధలు వద్దు. ఆ కడుపు కోతలూ వద్దు. మనం పడిన బాధలు మన పిల్లలు పడకూడదు..'' అంటూ భార్యతో చెప్పిన మాటల తీవ్రత  కరువుకు దర్పణం పడుతుంది.

బీరప్ప ఉజ్జినమ్మలు చూసిన కరువు బీభత్సం, బిడ్డ పాల కోసం కుడుస్తే చుక్క పాలు రాని వైనం, అడవిలో కోమటి పడుచు తింటున్న కుందేలును లాక్కొని, ఆకలి తీర్చుకోవడానికి బీరప్ప పడిన పాట్లు, కరువులో వారు పసికందును అమ్ముకున్న సందర్భాలను మనసులో చిత్రీకరించుకుంటే, కరువు చేసిన ఛిద్రం గగుర్పాటును తెప్పిస్తుంది.

సతీసహగమనం గురించి, ఆ ఆచారాన్ని రూపుమాపటానికి రాజా రామ్మోహన్రాయ్తదితరులు చేసిన త్యాగాల గురించిన విషయం తెలుసు. ఇక్కడ 'శప్తభూమి'లో సతికి సంబంధించిన ఘట్టం కళ్లారా చూస్తున్నట్లు చిత్రీకరించారు బండి నారాయణస్వామి.

లక్ష్మీదేవమ్మకు చిన్నవయసులో వైధవ్యం ప్రాప్తిస్తుంది. ఆమె అత్తవారింట్లో ఉండిపోతే బంగారు ఆభరణాలు, వస్తుసామాగ్రి, గోవులు, సర్వం అత్తవారింటికి చెందుతాయని తనకు ఏమీ మిగలవని  పెదనాన్న నాగప్ప ప్రగడ, ''లక్ష్మీదేవమ్మ సతీ సహగమనానికి సిద్ధమైంద''ని అత్తవారింటికి కబురు పంపుతూ, ఆమెకు చెందిన బంగారు ఆభరణాలను, మిగిలిన అన్నింటినీ తమ ఇంటికి చేర్చాలని ఆజ్ఞ జారీ చేస్తాడు.

లక్ష్మీదేవి ప్రమేయం లేకుండానే- పెదనాన్న నాగప్ప ప్రెగడ సతీ సహగమనానికి ఏర్పాటుచేసిన కుతంత్ర వ్యూహం, బాలికను సిద్ధం చేయటం, బండి ఎక్కించటం, స్మశానానికి తీసుకెళ్లటం, దాసీలు ఆమెను ఈడ్చుకు వెళ్ళటం, బాలికను ఒక్కసారిగా గాలిలో ఊపి మంటల్లోకి విసిరివేయడం, నూనె కట్టెలతో పాపను చితిలో కప్పివేయడం. తదితర సన్నివేశాలు హదయాన్ని కదిలిస్తాయి. నాడు దాన్ని ఒక సామాజిక దురాచారం అనుకుంటే, ఆచారం వెనుక పెద్దనాన్న మనసులోని కుతంత్రం స్పష్టమవుతుంది.

లక్ష్మీదేవి పరుగెడుతున్నప్పుడు, ''చూస్తారేమిరా.. పట్టుకొని మంటల్లోకి తోయండి..'' అన్న నాగప్ప ప్రెగడ కర్కశత్వం,  ''అమ్మా!''  అని లక్ష్మీదేవి చేసిన ఆర్తనాదం, చెవుల్లో గింగురు మంటూనే ఉంటాయి. పెదనాన్న నాగప్ప ప్రెగడ, లక్ష్మీదేవిని కూతురుతో సమానమయ్యిందన్న విషయాన్ని ప్రక్కన పెట్టి- ఆమె చనిపోతే ఆమెకు సంబంధించిన ఆస్తి అంతా తనకు చెందుతుందన్న ద్రోహ చింతన స్పష్టమవుతుంది.

కక్ష తీర్చుకునే స్థాయి తీవ్రత ఎంత బలంగా

ఉంటుందోనన్న విషయాన్ని హరియక్క మాటలు వివరిస్తాయి. ''స్త్రీ పురుషుల మధ్య ద్వంద్వయుద్ధం తమ సంప్రదాయం కాద''ని హండేరాజు సిద్ధ రామప్ప నాయుడు హరియక్కకు సూచించబోతే, హరియక్క ''తండ్రి మీద ప్రేమ మగబిడ్డకు ఆడబిడ్డకు వేరువేరు కానప్పుడు, తండ్రి హత్యకు 'బదులు తీర్చుకునే హక్కు' మగబిడ్డకు ఎట్లా ఉంటుందో ఆడబిడ్డకు అట్లే ఉండదా?'' అని నిలదీస్తుంది.

చరిత్రలో వీరత్వం సంపూర్ణంగా ఉన్న పాత్రలు ఎన్నో ఉన్నప్పటికీ హరియక్క పాత్ర ఓ ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంటుంది. హండే రాజుల్ని సైతం ఒప్పించడం, మల్ల యుద్ధానికి సిద్ధం కావటం, అది కూడా వెంటనే జరిగి తీరాలని పట్టుబట్టడం, లక్ష్యం దిశగా సివంగి లాగా గురితప్పని వ్యూహంతో, పెమ్మసాని తిమ్మప్ప నాయుడిని మట్టికరిపించడం- ఇలాంటి సన్నివేశాల్లో ఒక స్త్రీ, వీరనారి, నేర్పరి, ధైర్యసాహసాలతో సాధిస్తుంది.

''రణం కుడుపు'' ఒక కొత్త పదం. మల్ల యుద్ధంలో ఓడిపోయిన పెమ్మసాని తిమ్మప్పనాయుడిని జెట్టీలు బరబరా  ఈడ్చుకొని వచ్చినారు.

హరియక్క, గొర్రెను కోసే వేట కత్తి పట్టుకుంది.

గరిడీ మధ్యలో  సివంగి మాదిరి నిలబడి ఉంది.

ఇద్దరు జెట్టీలు, పెమ్మసాని తిమ్మప్ప నాయుడి గొంతుకింద పెద్ద గిన్నె ఉంచినారు.

మరొక ఇద్దరు, పెమ్మసాని  తిమ్మప్ప నాయుడు కాళ్లను అదిమి పట్టినారు.

హరియక్క అతని గొంతును పరపరా కోసింది.

అతడి మొండెం నుండి తలను వేరు చేసి పక్కన పెట్టింది.

నెత్తురు ఎగజిమ్మింది.

ఎగజిమ్మిన రక్తాన్ని గిన్నెలోకి వైనంగా ఒడిసిపట్టినారు.

చర్మమంతా  చెక్కి వేసి, అతని తలను పొయ్యి మాదిరి చేసినారు.

కపాలంలో రక్తం నింపినారు. 

ఆ రక్తమే  ఎసురుగా  అన్నం వండినారు.

నెత్తుటి కూడు తయారయింది.

హరియక్క బట్టలు విప్పి నగ్న మయ్యింది.

ఒడలంతా బూడిద  పూసుకుంది.

జుట్టు పాలిండ్ల మీదికి విరబోసుకుంది.

రణంకూడు పాత్ర నెత్తిన పెట్టుకుంది.

ఊరి చుట్టూ దిసమొలతో తిరిగింది.

తిరుగుతూ తిరుగుతూ ''కోబలి... కోబలి...'' అని ఆ చీకట్లో భీకరంగా అరిచింది.

ఆ భూతబలిని కులదైవమైన కొల్హాపురమ్మకు సమర్పించుకుంది. దీన్నే 'రణం కుడుపు' కార్యక్రమంగా వివరించారు రచయిత.

వీరత్వం పురుషుల సొత్తే కాదు. కయ్యానికి కాలుదువ్వి ముందుకురికి గమ్యాన్ని ఛేదించడంలో స్త్రీలు తక్కువేమీ కాదని రణం కుడుపు కార్యక్రమం తెలియజేస్తుంది.

అన్ని కాలాల్లోనూ సాంఘిక అసమానతలను ప్రస్తావించిన విధంగా 'శప్త భూమి' లోను 1775 నుంచి 1800 దశకాల్లో వర్ణ విభేదాలు ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తాయి. సామాజిక వర్గాల్లోని వ్యత్యాసాలను నవల మొదటి నుంచి చివరివరకూ, అవసరమున్న ప్రతిచోటా వివరిస్తూ వచ్చారు రచయిత. అణగారిన దళిత వర్గాల ఆచార సాంప్రదాయాల్ని, జీవన మనుగడ కోసం వారు పడిన పాట్లను, ఆ సాంప్రదాయాల్ని అధిగమించడానికి ఒకటి రెండు పాత్రలు పాటుపడిన తీరు పాఠకుడికి విదితమౌతుంది. అందుకే రచయిత ఈ నవలను 'దళిత బహుజన చారిత్రక నవలగా రూపుదిద్దుకుంది' అంటూ వివరిస్తారు.

ఆనాటి అల్పకులాల, వర్గాల సామాజిక జీవన వైవిధ్యాలను కళ్ళకుకట్టినట్లు చూపించే నేపధ్యంలో రచయిత పరిశ్రమ అద్భుతమనిపిస్తుంది. అధ్యయనం పూర్తిస్థాయిలో సాగి దాన్ని భావితరాలవారి అవగాహనకు అంది పుచ్చిన ''మాదిగలు  చేతిపనివారు. చెప్పులు కుడతారు.  తాళ్లు పేనుతారు. మోట గూనలు తయారుచేస్తారు. వారు అగ్రకులాలకే కాదు గ్రామానికే బానిసలు'' అంటూ వివరించారు, వారి సామాజిక స్థితిగతులను రచయిత.

ప్రతి ఏటా జరిగే గులిగానప్ప పరసలో కేవలం మాదిగల చేత కొన్ని తరాలుగా నిర్వహింపబడే ఒక తంతు వర్ణన పాఠకుడి మనోఫలకంపై ముద్రించక మానదు.

మాదిగలకు ఆ అగ్రహారంలో ఒక చారిత్రక సంబంధం ఏర్పడి ఉంది. కొత్తగా పెళ్లి చేసుకున్న మాదిగ జంటలు గులిగానప్ప పరసలో గుండు కొట్టించుకొని, గుండు చుట్టూ సున్నం బొట్లు పెట్టించుకుని రెండు కాసులు అగ్రహార స్వామికి అపరాధ సుంకం చెల్లించాలి. ఎందుకంటే గతంలో ఒక్క మాదిగ చేసిన తప్పుకు ఆ ఊరి మాదిగ కుటుంబాలు అన్ని ఈ నేర సుంకం చెల్లించవలసి వస్తుంది. నేరం గురించి ఆరా తీస్తే..... ఒక అందమైన మాదిగ యువకుడు కుంఫినీ దొరకున్న క్రాపును చూసి, తను కొప్పును తీసివేయించి అలా క్రాపుతో అందంగా మారటం, కాపుల స్త్రీలు మనసు పారేసుకుని ఆ యువకుడిని ఎగబడి చూడడం, అప్పటి అగ్రహార పరిపాలకుడు నాగప్ప ప్రగడ అన్నకు, తన ఆడవాళ్లను మాదిగ యువకుడి నుంచి ఎలా కాపాడుకోవాలో ఆలోచించటం....ఇది వారి జీవితాలకు శాపమయింది.

మిగిలిన మాదిగలకు కూడా బుద్ధి వచ్చేట్లు చేయాలని ఆగ్రహించాడు. మాదిగ యువకుడు కొప్పు తీయించి క్రాపు చేయించుకున్న దాన్ని నేరంగా భావించినట్లు తీర్మానించి అందుకు శిక్షగా ఆ యువకుడికి వెంటనే గుండు కొట్టించి, గుండు చుట్టు సున్నం బొట్లు పెట్టించి, అపరాధ సుంకం విధించి గ్రామ బహిష్కరణ చేస్తారు. నాటినుంచి గులిగానప్ప పరసలో కొత్తగా వివాహమైన జంటలు గుండు కొట్టించుకోవాలి. రెండు కాసులు  సుంకం చెల్లించుకోవాలి.

ఆ నేర భారం రానురాను మాదిగల ఆచారంగా మారింది. కొత్త జంటలు ఈ ఆచారాన్ని తిరస్కరించ బోతే కుల పెద్దలు ''వంశం  నిర్వంశం అవుతుందని  నమ్ముతూ, భయపడుతూ ఆ జంటలకు బలవంతంగా గుండ్లు చేయించేవాళ్ళు.''

దీనికి సంబంధించిన విషయాలను చదివిన ప్రతిసారి నాటి సామాజిక స్థితిగతులు మనసును తాకి ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తాయి.

చిన్నప్పుడు అగ్రహారం నుంచి పారిపోయిన మాదిగ యువకుడు ఎక్కడెక్కడో గురువులను ఆశ్రయించి, ఎన్నో విద్యలను అభ్యసించి, ఇపుడు నిడుమామిడిస్వామిగా రూపాంతరం చెంది అగ్రహారానికి వస్తాడు. శతాబ్దాలుగా గూడుకట్టుకొని ఉన్న ఆచారం మాటున బంధింపబడ్డ మాదిగల జీవితాల్లో స్వేచ్ఛ నింపాలని ప్రయత్నిస్తాడు. గవి మఠం లో మాదిగలతో సభ ఏర్పాటు చేస్తాడు.

''గులిగానప్ప పరసలో అగ్రహారం మాదిగలు గుండ్లు కొట్టించుకోకూడదు. సున్నం బొట్లు పెట్టించుకోకూడదు. సుంకం చెల్లించేది లేదు. ఏ దేవుడు శాపం పెడతాడో, ఏ బ్రాహ్మణుడు ఏ శిక్ష వేస్తాడో చూద్దాం,''అంటాడు నిడుమామిడిస్వామి.

తనను అనుసరిస్తున్న మాదిగ యువకుల్లో ఒక కొత్త స్వేచ్చా భావజాలాన్ని నింపే నేపధ్యంలో నిడుమామిడిస్వామి పాత్ర అద్వితీయంగా గోచరిస్తుంది.

''ఈ మాదిగ కులంలో పుట్టి మనం ఇన్నాళ్లు అనుభవించింది చాలు. అన్నం లేక, నీళ్లు లేక, అంటరానివారమైపోయి, మ త మాంసభక్షణ చేసి, రోగాలు రొష్టులతో అనుభవించింది చాలు. ఇంక మన పిల్లలైనా బాగుపడనీ...! తల ఎత్తుకొని తిరగనీ,''  అంటూ ఉత్తిష్టులను చేస్తాడు.

తరతరాల కట్టుబాట్లను ఛేదించటానికి సిద్ధమైన నిడుమామిడిస్వామిని, అనుచరులను, దళారులు అడ్డుకొని వెనక్కు పంపుతారు. నిడుమామిడిస్వామికి నిద్ర పట్టక, మనసంతా గులిగానప్పకొండ చుట్టూ పరిభ్రమిస్తుంది. మనసంతా ఆ విషయాలే....

గులిగానప్పకొండ ఒక ప్రకతి. సష్టిలో అందరూ పుట్టినట్లే మనము పుట్టినాము. గులిగానప్ప కొండమీద గొర్లు మేకలు తిరుగుతాయి. మనము తిరగకూడదా! ఆ జంతువులు పశువులకంటే మన మాదిగ మనుషులు తీసిపోయినారా..!''  అందుకే రేపు కొండ ఎక్కాలనుకొంటాడు.

గుళిగానెప్ప కొండను సమీపిస్తాడు నిడుమామిడిస్వామి.

''మాదిగ వారు కొండ ఎక్కితే పక్షవాతము వచ్చి కాళ్ళు చేతులు పడిపోతాయి' అన్నది భయం కొలిపే ఆచారం.

నిడుమామిడిస్వామి కొండ పాదం నుంచి మెట్లు ఎక్కుతూ పైకి పోతాడు.

''కోనేట్లేకి దిగితే మళ్ళీ పైకి రారు'' అన్నది వారి నమ్మకం.

స్వామి కోనేట్లో మూడు మునకలు వేస్తాడు.

''మాదిగలు సత్రంలోకి పోకూడదు'' ఆచారం.

స్వామి సత్రంలో పచార్లు చేస్తాడు.

''ధ్వజస్తంభాన్ని తాకితే తల వెయ్యి చెక్కలవుతుంది'' ఆచారం.

నిడుమామిడిస్వామి ధ్వజస్తంభాన్ని కౌగిలించుకుంటాడు.

అన్ని చేసిన నిడుమామిడిస్వామికి  ఏమి కాలేదన్న సత్యం ఇతరులకు  బోధపడుతుంది.

ఇలా ఆచారాల్ని, మూఢనమ్మకాల్ని ఛేదిస్తూ ఒక తరాన్ని ముందుకు నడిపించిన తీరు అద్భుతమనిపిస్తుంది.

ప్రాంతీయ, మాండలిక భాషను ఎంపిక చేసుకునే  క్రమంలో రచయిత చేసిన క షి, అధ్యయనం  ప్రశంసించదగ్గది. 17 , 18  శతాబ్దాల కాలంలో, అప్పటికి మనుగడలో ఉంటున్న వస్తు సామాగ్రి, నివాస సముదాయాలు, ధాన్యపు వివరాలు, ధరిస్తున్న ఆభరణాలు- తదితరాలన్నింటి కోసం అప్పటి పదజాలాన్ని,  పదబంధాల్ని పాఠకులకు పరిచయం చేయటంలో రచయిత నిష్ణాతులయ్యారు   అని చెప్పటం కంటే, ఆ కాలానికి చెందిన ఒక సంపూర్ణ భాషా వికాసాన్ని కల్పిస్తూ తన అద్భుత భాష కౌశలాల్ని ప్రస్ఫుటం చేశారు.  రాయలసీమ జన జీవన ఇతివ త్తంతో అద్భుతంగా సాగిన ''శప్తభూమి'' నవల సాహితీ జగత్తులో  చిరస్థాయిగా నిలుస్తుంది.   సీమ ప్రాంతాల్లోని విశ్వవిద్యాలయాలలో విద్యార్థులకు  బోధనాంశంగా ఈ గ్రంధాన్ని సిఫార్సు చేసి,   చర్యలు తీసుకొని ప్రోత్సహిస్తే అటు సాహితీ జగత్తుకు, ఇటు చారిత్రకాంశాలకు సమున్నత బాధ్యత వహించినట్లు అవుతుంది.