తెలంగాణ పాట- ప్రాదేశికత

డా. సిద్దెంకి యాదగిరి
9441244773


తెలంగాణ ఉద్యమ ప్రభావంతో విశ్వవిద్యాలయాల్లో  పరిపరి విధాలుగా తెలంగాణ అంశంపై పరిశోధనలు వెలువడ్డాయి. ఆ క్రమంలోనే  పసునూరి రవీందర్‌ పాటలపైన కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయంలో ''తెలంగాణ పాటల్లో ప్రాదేశిక విమర్శ'' విస్తృత పరిశోధన చేసాడు. తెలంగాణ మలిదశ ఉద్యమం సాగుతున్నపుడు రవీందర్‌ ఉన్నత విద్యను అభ్యసిస్తున్న విద్యార్థి. పరిశోధన సాగిస్తున్న  పరిశోధకుడు. గాయకుడు, పాటల రచయిత అవడం మూలంగా పాటల పరిశోధనవైపు మళ్ళించిందనడంలో సందేహంలేదు.
ప్రతి సమాజాన్ని నిక్షిప్తంచేసేవి కళలు. కవిత్వం. సర్వకళల్లో శాశ్వతమైన కళగా వర్ధిల్లుతున్నది కవిత్వం. పాటలనగానే గుర్తుకొచ్చేది జానపదం. జనపదులు అంటే పల్లె ప్రజలు. ముఖా ముఖాంగేషు సరస్వతి అన్నట్లు ఒకరి నుంచి ఒకరికి, తరం నుంచి మరో తరానికి పాటలవాహిక ఉన్నరు. తెలంగాణ పాటకాసిన పట్టు. పాటను ఒడిసి పట్టుకునే కాలం. చరిత్రతో నడిసే రెండడుగులు. పాట, కాలం కలబోసిన చరిత్రనే తెలంగాణ. చరిత్రని పాట గానం చేస్తుంటది. కాలం పాటతో పాటు నడుస్తది. కాలానికి పాటకు అవిభాజ్యత సంబంధం ఉంది.
తెలంగాణ పాటకు చారిత్రకంగా దాదాపు వెయ్యి సంవత్సరాలకు పైబడిన చరిత్ర ఉన్నది.  తెలుగు స్వతంత్ర కవి పాల్కుర్కి సోమనాథుడు తన పండితారాధ్య చరిత్రలో పాటగురించి వివరించాడు. ఆనాటికే ప్రజల్లో ఉన్న పాటల్ని ఊటంకిస్తూ గొబ్బిపదాలు, వాలేషుపదాలు, శంకరపదాలు మొదలైనవి ఎన్నో వివరించాడు.
ఇక్కడి ప్రజల సమిష్టితత్వం, పనిపట్లగల నిబద్ధత తెలంగాణ ప్రజల ఐక్యమత్యం అన్నీ కలగలసిన జరిగిన సాయుధరైతాంగ పోరాటం కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకత్వంలో  విజయం సాధించింది.
తెలంగాణ ఉద్యమ ప్రభావంతో విశ్వవిద్యాలయాల్లో  పరిపరి విధాలుగా తెలంగాణ అంశంపై పరిశోధనలు వెలువడ్డాయి. ఆ క్రమంలో పాటలపైనా పరిశోధనలు ప్రారంభించబడ్డాయి. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి తెలంగాణ జీవనవిధానమైన పాటల్ని శాస్త్రీయంగా పరిష్కరించి ఆకృతి తెచ్చిన మహానుభావులు బిరుదురాజు రామరాజు, తంగిరాల వేంకట సుబ్బారావు, జీవియస్‌ మోహన్‌, నాయిని కృష్ణకుమారి, గోపు లింగారెడ్డి, ఆర్వీయస్‌ సుందరం, జయధీర్‌ తిరుమల్‌ రావు, వెల్దండ రఘుమారెడ్డి, ఎస్వీ సత్యనారాయణ లాంటి మహామహులు పాటలపైనా పరిశోధన గావించి పాటకు పట్టం కట్టినవారే.
ఆ క్రమంలోనే  పసునూరి రవీందర్‌ పాటలపైన కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయంలో ''తెలంగాణ పాటల్లో ప్రాదేశిక విమర్శ'' విస్తృత పరిశోధన చేసాడు. తెలంగాణ మలిదశ ఉద్యమం సాగుతున్నపుడు రవీందర్‌ ఉన్నత విద్యను అభ్యసిస్తున్న విద్యార్థి. పరిశోధన సాగిస్తున్న  పరిశోధకుడు. గాయకుడు, పాటల రచయిత అవడం మూలంగా పాటల పరిశోధనవైపు మళ్ళించిందనడంలో సందేహంలేదు.  
పసునూరి రవీందర్‌ పరిశోధనాంశంగా 'తెలంగాణ ఉద్యమపాట ప్రాదేశిక విమర్శ' అంశాన్ని ఎంచుకున్నాడు. ఆచార్య పిల్లలమర్రి రాములు పర్యవేక్షణ తోడయి పాటకు పరిపూర్ణతనిచ్చింది. వివిధ కాలాల్లో పాటల్ని బేరీజు వేసాడు. గేయం, గీతం, పాటల నిర్వచన రూపకంగా సొదాహరించాడు. ఆధునిక రూపంలోకి మారిన క్రమాన్ని ముత్యాల సరాలుగా వెలుగొందిన గేయాలు పాటలుగా జనసామాన్యంలో ప్రజల పాటగా, ఉద్యమ పాటగా పరిణామ క్రమాన్ని వివరించాడు.
 తెలంగాణలో పుట్టుకొచ్చిన వివిధ వాదాల (అభ్యుదయ, విప్లవ, దళిత, స్రీవాద, మైనారిటి ) అనంతరం బలమైన ప్రభావానికి లోనైంది.  తెలంగాణ అస్తిత్వ భావుటాలు ఎగురవేసే రచనలు తొంభయవ దశకం నుంచే ప్రారంభమయ్యాయి. ఈ సందర్భంలోనే తెలంగాణ అంశం సాహిత్య ప్రక్రియల్లో ప్రాంతీయవాద దృక్పథంను సంతరించుకున్నది.
బలమైన ఉద్యమాల నేపథ్యం ప్రాంతీయ స్పృహతో ఈ వాదాలకు బలాన్ని చేకూర్చింది. చరిత్ర, సంస్కృతి, రాజకీయాలు, ఆర్థిక స్థితిగతులు ఆ ప్రాంత ప్రభావంఉంటుంది. అందువల్ల   ప్రాంతీయ వాదానికి సాహిత్య పరిభాష రూపమే ప్రాదేశిక వాదం.

రవీందర్‌ చాలా జాగ్రత్తగా పరిశోధనలో  తెలంగాణ ప్రాంత సాంస్కృతిక, రాజకీయ, ఆర్థిక, సామాజిక, సాహిత్య ప్రాదేశికతలుగా విభజించి తెలంగాణ గేయ సాహిత్యం - ప్రాదేశిక విమర్శను పాటను కలగలిపి నిరూపించాడు.

అందుకోసం తెలంగాణ ఉద్యమపాట పరిణామక్రమాన్ని పూర్వపు పరిస్థితుల్ని వీరశైవ మత ప్రభావం వల్ల గ్రాంథిక భాషను ధిక్కరించి జానుతెనుగుకు పట్టం కట్టి అందలమెక్కిన పాటల్ని విధానాన్ని వివరించాడు. తదనంతరం హనుమద్దాస్‌(ముదిరాజ్‌), రాకమచర్ల వెంకటదాస్‌(నేత)ల తత్వగీతాలు సమాజాన్ని వ్యక్తీకరించాయి. మరో వాగ్గేయకారుడు దున్న ఇద్దాసు మాదిగ మహాయోగి. భక్తి

ఉద్యమాలు పాటతో అందరిని అలరించాయి. సమాజానికి అనుగుణంగా పరిణామం చెందిన విధానాన్ని రుజువుల్తో పొందుపరిచాడు.

నిజాంపై పోరాటాన్ని విశ్వవ్యాప్తం చేసిన సాంస్కృతిక తిరుగుబాటును ఎగురేసిన జయకేతనం పాట. తెలంగాణ సాయుధ రైతాంగ పోరాటాన్ని ప్రతిబింబించిన పాటల్ని  వెట్టిచాకిరి తెలిపే పాటలు, దోపిడిని తెలిపే పాటలు, నిజాం వ్యతిరేక పాటలు, అమరవీరుల పాటలు, సైనికచర్య పాటలుగా విభజించి పాట సాహిత్యాన్ని మదింపు గావించి రవీందర్‌ పరిపుష్టి కలిగించాడు. సైనిక చర్య అనంతరం పాట వలస ప్రభావాన్ని గానం చేసింది. వీరులకు కాణాచిరా! తెలంగాణ ధీరులకు మొగసాలరా! అని గానం చేసిన రావెల వెంకట రామారావు ద్వారా ఆనాటి సమాజాన్ని చిత్రించిన పాట తెలంగాణ తొలిదశ ఉద్యమాన్ని చిత్రించిన పాటను వివిధకోణాల్లో పరిశీలించారు.

నక్సలబరీ ఉద్యమంతో తెలంగాణ సమాజం ఎంతగానో ప్రభావితమైంది. అస్తిత్వ పోరాటాలు ఉధృతమైనవి. కులవ్యతిరేక  చైతన్యం కలిగించేలా వచ్చిన పాటలు, వివిధ వాదాల్ని,  ప్రపంచీకరణ వ్యతిరేక చైతన్యపాటల్ని దర్శించారు. తెలంగాణ మలిదశ ఉద్యమాన్ని  అమరవీరుల సంస్మరణ, వ్యవసాయిక సంక్షోభం, సామాజిక సంక్షోభం, రాష్ట్ర ప్రకటన డిమాండ్‌, ఆత్మగౌరవం లాంటి వివిధ రకాలుగా పాటలు సంధించిన ఆకాంక్షల్ని తెలిపిన విధానాన్ని, భావోద్వేగాలు చిందిన పాటల్ని శోధించారు.

తెలంగాణ పాటను గత, వర్తమాన, భవిష్యత్‌ కాలాల చరిత్రకు వాహకమై నిలిచేలా చేసిన పరిశోధన ఇది.

ఉస్మానియా విశ్వ విద్యాలయం వచ్చిన మొదటి పరిశోధన గ్రంథం పాటల పైనే వచ్చింది. 'తెలంగాణ ఉద్యమ పాట ప్రాదేశిక విమర్శ' పరిశోధన గ్రంథం తెలుగు పాట సాహిత్యంలో వెలుగులా నిలుస్తుందనడానికి  ఎలాంటి సంశయం లేదు.

సమాజానికి ఉపయోగపడే ఉత్తమ పరిశోధన గ్రంథంగా భావించిన తెలంగాణ ఎన్నారై అసోసియేషన్‌ (తేనా) వారు అభినందిస్తూ 2015లో తెలంగాణ పునరుజ్జీవన గౌరవ పురస్కారం సురవరం ప్రతాపరెడ్డి అవార్డును అందజేయడంతో పాటు పుస్తకంగా వెలువరించడానికి తగినంతగా ఆర్థిక సహాయం అందజేసారు. నాలుగు వందల నలభై పేజీల ఈ పుస్తకం కవర్‌ పేజీ రమణజీవి చేతిలో ఆకర్షణీయంగా తీర్చి దిద్దబడింది. భుజానేసుకున్న గొంగడి మీదుగా పొడుస్తున్న పొద్దులో సూర్యున్ని . ఈ కాంతి పుంజంలోనే తెలంగాణ చిత్రపటం కనిపించడం ఎంతో అద్భుతంగా వున్నది.