భవిష్యత్తుపై ఆశ కల్పించిన - 'ఒక కవి రెండు కవితలు'

నివేదిక

-కోసూరి రవికుమార్‌ - 77021 09311

కవిత్వం ఏం చేస్తుంది? ఏమో నాకేం తెలుసు? కానీ నా తరపు గొప్పమాటల్ని, చెప్పుకోదగ్గ కొన్ని మాటల్ని ఇక్కడ చెప్పుకుని తీరాలి.

'కదిలేది..కదిలించేది..అని శ్రీశ్రీ అన్న కాణ్ణించీ

ఇవాల్టి భాష పగుల్తుంది.

సమస్త పేలుడు పదార్థాలన్నింటినీ

గర్భీకరించుకుని భాష పగుల్తుంది.

శబ్దం మిగుల్తుంది.

నీ క్రోథానికి సరికొత్త భాష దొరుకుతుంది.

ప్రజల రహస్య భాష తెలుసుద్దిరా అబ్బాయ్‌ అని  కె.శివారెడ్డి అన్నదాకా కవిత్వం ఏంచేయాలో అది చేస్తూనే వుంది.

కూలుతున్న బతుకుల దగ్గర, కాలుతున్న మనుషుల దగ్గర, కుములుతున్న నేలగుండెల దగ్గర చెవులు పెట్టి వినాల్సిన విలువైన విషయాలను అలా జనంలోకి ఇసిరేసుకు పోతానే వుంది.

కవిత్వం ఏంజేసిందో, ఏంజేస్తుందో, ఏంచేసుద్దో ఆలోచించే సమయంలేని రాజ్యానికి ఎప్పటికీ పక్కలో చల్లుకున్న చిల్లముళ్ళు కదూ కవిత్వం.

ఇక కవులేం చేస్తారంట. ఇంకా ఇవాల్టి రాజ్యం గొంతులోంచి వచ్చే మాటల్లోనైతే ఏం పీకుతారంట? హుంకారమో, అహంకారమో నిలువెత్తున పేరుకున్న ధనమదమో...అన్నీ కలగలిసిన గొంతుతో అడిగే ప్రశ్న..కవులేం పీకుతారంట?

కవులు వ్యవసాయం చేస్తారు. అదేదో కమర్షియల్‌ సినిమాలో డైలాగ్‌ మాదిరి 'కవులు వ్యవసాయం చేస్తారు, అడ్డంగా పెరిగిన కలుపునూ, చిల్లరమల్లరగా, మందలుగా చేనిమీదికి ఎగబడే పురుగుల్ని ఏరిపారేస్తారు'.

అవును కదా! ఈ మాటలు అప్పుడెప్పుడో చెప్పేశారు కదా! 'కవులు అనధికార శాసనకర్తలు' అని.. ఇంకా ఏం చెప్పాలో కవులేం చేస్తారని అడిగితే..

అక్షరాల పదును తెగిన అర్థం కానంత మెత్తటిది. వాక్యాల వాటం తల తెగిపడ్డాక కూడా మొండానికి అర్థమే కానీనంత వొడుపు.

కవిత్వపు ఒరవడికీ, ఒరిపిడికీ పెద్ద పెద్ద బండరాళ్ళే గుండ్రాళ్ళుగా మిగిలినయ్‌. కాస్త సూస్కొని కూచోండి సాములూ..కుర్సీలో పల్లేర్లున్నాయి..అని చెప్పీ చెప్పకుండా చెప్పేది కవిత్వమే. చెప్పగలిగేదీ కవిత్వమే.

ఇప్పుడిదంతా ఎందుకంటే-'మల్లెతీగ' మాసపత్రిక, నవ్యాంధ్ర రచయితల సంఘం కలగలిసి కొత్తగా ఆలోచించి, ఒక పనికొచ్చే పని చేసినై. సెప్టెంబర్‌ 29న విజయవాడ బందరురోడ్‌లోగల ఠాగూర్‌ గ్రంథాలయంలో కాస్తంత కొత్తగా రొటీన్‌ సాహిత్య కార్యక్రమాలకు భిన్నంగా, కవిత్వాన్ని ఒక జీవద్భాషగా భావిస్తున్న కవిమిత్రుల్ని కొందరిని పిలిచి మరీ 'ఒక కవి-రెండు కవితలు' పేరిట ఒక కార్యక్రమం రోజంతా నిర్వహించాయి.

ఈ మధ్యకాలంలో రాజధాని నగరంలో ఈ రకమైన ప్రయోగాలు జరిగినట్లు లేదు. వివిధ వృత్తుల్లో వివిధ భావజాల సంస్థలతో, భిన్న ఉద్యమాలతో మమేకమవుతున్న యువకవి మిత్రులు ఒక్కొక్కరు రెండేసి కవితలు చదువుతుంటే-ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీ ఛైర్మన్‌ ఆచార్య కొలకలూరి ఇనాక్‌, నవ్యాంధ్ర రచయితల సంఘం అధ్యక్షులు, సుప్రసిద్ధ సాహితీ విమర్శకులు బిక్కి కృష్ణ, సుప్రసిద్ధ కథా, నవలా రచయిత శ్రీరామకవచం సాగర్‌, మినీ కవితా ఉద్యమ సారధి డా.రావి రంగారావు, సాహిత్యప్రస్థానం మాసపత్రిక వర్కింగ్‌ ఎడిటర్‌ వొరప్రసాద్‌, ఇతర సాహితీ ప్రముఖులు యువకవుల కవితల్ని విశ్లేషిస్తూ అత్యంత ఫలవంతంగా సాగిన కార్యక్రమం.. అని శ్రోతలు అనుకున్న కార్యక్రమం ఇది.

కవిగా, సమీక్షకునిగా చక్కగా రాణిస్తూ, 'అద్వంద్వం' పేరిట పాఠకులను కవిత్వపు పరుసవేదితో తాకిన ఈ తరపు పదునైన గళం 'పుప్పాల శ్రీరామ్‌' కళ తప్పి కళకళ పడుతున్న కాశ్మీరాన్ని నేలను గుల్లబార్చే వానపాములకు బదులు ఖనిజాన్ని కాజేసే పెట్టుబడి పాములు నల్లమల గుండెల్లోకి చొరబడి అడవిని అదృశ్యం చేయబోతున్న దుర్మార్గాన్ని సర్రుమని దూసిన కత్తిలా ప్రశ్నించారు.

కర్ఫ్యూ ఉదయాస్తమయాల్లో కశ్మీరీ సూర్యుడు నాన్న దుఃఖాన్ని చూళ్ళేక ఇల్లొదిలి ఊరి చివర గ్రనేడ్‌కి పగిలిన పసివాడి తలకాయలా వుంటాడంటూ' కాశ్మీర్‌ కరకు సంధ్యల్లో పోగు పడుతున్న అమానవీయతను కవిత్వంలో కుదురుకట్టాడు.

ఇక దాచేపల్లికి చెందిన కవి కోసూరి రవికుమార్‌- నల్లమలా యురేనియం, సికాకులం బాక్సైటు నేలేదైనా తవ్వుకు పోవడమే నైజంగా మారిన రాజ్యపు అవతారాన్ని 'నా దేశపు స్వాతంత్య్రం వార్థక్యపు బందెలదొడ్డి, ఉచ్చగబ్బులో పుణ్యస్నానం' ఇలా సాగి అడవి తరపున యుద్ధం దాగిన పక్షి రెక్కతో పరాచికాలొద్దు అని హెచ్చరిక జారీ చేశాడు.

కవిత్వం కావడం మొదలైతే రాజ్యాన్ని రాగికాగులో ఏసి పుల్లా పుడకా రాజేసి సలసల కాగేలా చేయగలగటం 'పల్లెపట్టు నాగరాజు'కు అలవాటైన విద్య పల్లె పదాలతో, పల్లె గొంతును పట్టుదలగా చెప్పడంలో నాగరాజు ఇటీవల వినిపిస్తున్న బలమైన గొంతుక. 'దుఃఖవర్ణపు కుంకుమ పువ్వా' అంటూ కాశ్మీరంపై మూడొందల డెబ్బై రద్దును మూడు లక్షల ప్రశ్నలుగా సంధించాడు. సంకలో శాంతి కపోతాన్ని తెచ్చి నీ నెత్తినొదిలి ఓ కుట్రపూరిత తీగ నీ గొంతుకు బిగించే దేన్నీ క్షమించకు- గద్దలు ఆకాశంలో పావురాలు ఎగరేస్తాననడం ఎంత హాస్యాస్పదం అన్నాడు.

'రేపు విరుగుతున్న చప్పుడు' శీర్షికగా 'రేపు కాలిపోతున్న వాసనకి ఇప్పుడే ఊపిరాడటం లేదు. గుక్క తిప్పుకోలేని పొగతో కళ్ళనీళ్ళు కమ్ముతున్నాయి. అడుగు మిత్రమా! అడుగు అంటాడు. నాగరాజు దేశంలో కులం, మతం పేరిట కూలిపోతున్న కుటుంబాల తరపున 'మనిషొక పద్యం' అన్న మెట్టా నాగేశ్వరరావు 'గెడకత్తి' పేరిట కవిత్వమవుతూ 'నాకందకుండా పెరిగిపోతున్న దుర్గుణాలను కోయడానికి ఒక గెడకత్తి కావాల'ని అంటాడు.

'చెరువంత దండ' కవితలో వాళ్ళ ఊరి జగ్గయ్య చెరువును పదం పదంలో పొదిగి నీటివనరుల గొప్పతనాన్ని అక్షరాల్లోకి అనువదించారు. పల్లెజనపు బతుకుల్లో నిండా పొంగుతున్న చెరువకు దండై మెడలో పడతానన్నాడు.

ఎనిమిదో రంగును పాఠకులకు పరిచయం చేసిన కవి అనిల్‌ డ్యానీ 'శిలాస్వప్నం' శీర్షికగా అహంకరిస్తున్న కులాన్ని తన మెత్తటి చెర్నాకోలతో ఛెళ్ళున చరుస్తారు. ఊరిచివర గుడిసెల పైనుండి ఉగాదినీ, వసంతాన్ని మనకు చూపిస్తూ 'నా దగ్గరకు రాకుండా తప్పించుకు తిరుగుతున్న వసంతాన్ని ఈ అస్పృశ్యపు వేళ్ళతో కావలించుకోవాలని ఊహ చేస్తున్నానన్నాడు.

బహిరంగంగా తెగబడుతున్న మాధ్యమాల మానసిక దౌర్బల్యాలను ప్రశ్నిస్తూ 'బహిరంగ రహస్యం' ప్రకటించాడు. 'సహజీవనం అంటే కోరిక తీరనితనం కాదు. అడ్డుగోడల్ని కూలగొట్టటానికి దొరికిన ఒక అవకాశం' అంటాడు. 'ఇంకా లెక్క తేలని క్రోమోజోముల మధ్య నిన్ను నువ్వు పోగొట్టుకోకు' అంటూ అర్థవంతమైన హెచ్చరిక చేశాడు అనిల్‌ డ్యానీ.

మనుషుల గురించి మనేద పడటం మనకు తెలిసిందే..కానీ ఒక కవి బావి గురించి బాధ పడతాడు. అతడు శ్రీనివాస గౌడ్‌..ఒక మెలకువ అన్న అతడు ..ఎంతగా మెలకువపడ్డాడో గానీ 'ముంతా వోళ్లబావి కత' అంటా ఈ కవిత్వోత్సవంలో ఒక ప్రేమ కవిత అదీ తరాల తరబడి దాపునీళ్ళకోసం జనం ఆధారపడ్డ ఒక బావి కత గొప్పగా చెప్పాడు. ''బావి గిలకబావి..గిలకమీద చేద, బావి చుట్టూ పళ్లెం..పళ్లెంలో నీటి మెతుకులు ఏరుకు తినే పశువుల పక్షుల కళ్ల కైమోడ్పు కదా'' ముంతా వోళ్లబావి..ఎండ ఎదానబడి

వొళ్ళు చిరచిర లాడుతున్నోడికి సల్లటి నీళ్లు నోరారతాపి చల్లగా ఒళ్ళంత తుడిచే అమ్మ చీరకొంగుకదా ఈ ముంతా వోళ్ళబావి..అంటూనే అందరినీ నగరపు ఆర్వో ప్లాంట్‌ల అంచుల నుంచి ముంతా వోళ్ల నూతిపళ్లెం మీద గిరాటేసి  చేదగిలక మీంచి నీళ్లు చేది కడుపారా తాపాడు.

మూలాలని తడుముకునేలా రాస్తున్న కవి కంఠ బంగార్రాజు తన 'దేవుడొక విద్రోహశక్తి' కవితలో సమస్త మతాల పేరిట సాగే, మభ్యపెట్టే కుతంత్రాలను కుళ్ళబొడిచాడు. పిండాల్ని కాకులు తప్ప ఆత్మలు తినవనీ, జీహాద్‌ అంటే జనాన్ని చంపడమనీ, దేవుడి రాజ్యం అంటే జనాన్ని లోబరుచుకోవడమనీ అర్థమయ్యేలా చెప్పే ప్రయత్నమిది.

పసినవ్వుల్ని పారవశ్యాలుగా భావిస్తూ పశువుల్లా తెగబడుతున్న జంతువుల్ని హెచ్చరిస్తూ 'బాల్యం అంతరిస్తుందేమో' అంటూ భయపడ్డారు కంఠ బంగార్రాజు. 'పసినవ్వుల్లో రసికత వెతుకుతున్న లోకం ముఖాన  ఉమ్మండిరా బాబూ..బాల్యాన్ని బలాత్కరిస్తున్న మగతనాల మీద ఏ రాచపుళ్ళనో రాజెయ్యండి' అన్నారు.

ఈ కవితల కలబోతలో తనకంటూ వున్న ప్రత్యేకమైన శైలితో మనుషులమీది ప్రేమతో, రైతు జీవితాల పట్లా, పిల్లల చదువుల పట్లా గొప్ప చనువు ప్రదర్శించే కవి మిత్రుడు..ఆర్‌.రాఘవరెడ్డి. ''కుత కుతా అన్నం

ఉడుకుతున్నప్పటి పరిమళభరితమైన సంగీతాన్ని గురించి మాట్లాడతానన్నాడు.

సిబ్బిరేకు పక్కకుదీసి ఒక్క మెతుకును వొత్తిజూసి

ఉప్పుగల్లేసి ఇస్తే.. ఉఫ్స్‌..ఉప్పని ఊదుకుతాగిన గంజిని గుర్తుచేశాడు..మనిషి మూలాలాను వెతుక్కోమని అక్షరాలతో వెనక్కు నెట్టాడు. ఎక్కడికిరా అబయా పోతా వుండారూ..నేలను మరిసి, పంటను మరిసి, మరి ముక్యంగా బువ్వను మరిసి మీ రుబాబేందిరా అంటా అన్నం గురించి కవిత్వమై గొప్ప కదలికలు తెచ్చాడీ కవి. ''అన్నం నా ఆదిమచేతన బీజం. అన్నం నా పురాజ్ఞాపకం. అన్నం నా ఆజన్మ నేస్తం. మట్టి సేతుల్తో అవ్వ కలిప్పెట్టిన గోరుముద్ద

కోటానుకోట్ల శ్రామికుల చెమటచుక్క'' అని బర్గరుల, పిజ్జాల మోజులో మరచిపోతున్న బువ్వ చిరునామాను గుండెల మీద రాశాడీకవి.. మనిషి మనిషిలా మిగలలేక పోతున్న వైనాన్నీ ఈ కవి గొప్పగా కవిత్వం చేశాడు. ''కావాలంటే అద్దంలో చూడండీ వీడిపెదాల మీద పూలవనాల్లేవు.. కళ్ళలో కాకరపువ్వొత్తుల వెలుగుల్లేవు, వీడికి చదవడానికి తీరికే లేదు''..వీడు నేను కాదు..నాక్కాస్త నన్ను ఆనవాలు పట్టి పెట్టండి అంటూ..ఎంతగా ప్రాధేయపడతాడో అంతగా అందరమూ ఎవర్ని వాళ్లు వెతుక్కుంటాం..

అవ్వారు శ్రీధర్‌బాబు మోహపు మబ్బు అవుతూ షాపింగ్‌ మాల్‌లు మధ్యతరగతి మానవుల్ని కొల్లగొడుతున్న వైనాన్ని కవితలుగా వినిపించారు. నక్షత్రాలు కప్పుకుని వినయాన్ని నటిస్తున్న సింహం-మాల్‌ అన్నారు.

'హృది చిగురించిన చోట' అన్న కవితలో మనిషి పొద్దుటి నుంచి పోగులు పెట్టుకున్న చెత్తనంతా సాయంత్రానికి దించేసుకుని రాత్రికి కొత్త వీడ్కోలు రాస్కోకపోతే తెల్లవారగానే బతుకు పరుగులెత్తదని హెచ్చరించారు. ఇలా అందరి కవితల్ని విశ్లేషించుకుంటూపోతే పత్రికలో పేజీలు చాలవేమో!

నిఖార్సయిన కవిత్వానికి సేంద్రియ ఎరువులా పనికొచ్చే ఈ వినూత్న కార్యక్రమంలో మంజు యనమదల, చిత్రాడ కిషోర్‌కుమార్‌, కోడే యామినీదేవి, సరికొండ నరసింహరాజు, శిఖా ఆకాష్‌, తెర్లి అమూల్య, బి.వి.శివప్రసాద్‌, పద్మకళ, కె.వి.రమణారెడ్డి, సుంకర గోపాలయ్య, వర్మ కలిదిండి, డా.పెంకి విజయ్‌కుమార్‌, ఉండవిల్లి.ఎం., డి.నాగజ్యోతిశేఖర్‌, శాంతయోగి యోగానంద, జడా సుబ్బారావులు తమ కవితల్ని వినిపించారు. ఈ వినూత్య కార్యక్రమానికి శ్రీకారం చుట్టిన మల్లెతీగ కలిమిశ్రీని పలువురు అభినందించారు.