వర్తమాన వాస్తవిక జీవితచిత్రాలు

'టోపి జబ్బార్' కథలు      - వొరప్రసాద్

జీవితాన్ని, సమాజాన్ని సునిశితంగా పరిశీలిస్తే కొత్త విషయాలు అవగాహనకు వస్తాయి. అందుకు ఉదాహరణ వేంపల్లి షరీఫ్కథలు. ఒక ప్రతిభావంతుడైన కథకుడిగా వేంపల్లి షరీఫ్వర్తమాన వాస్తవిక కథాంశాలతో తెలుగు కథా సాహిత్యాన్ని పరిపుష్టం చేస్తున్నాడు. గతంలో 'జుమ్మా' కథల సంపుటితోనే తెలుగు కథా పాఠకులకు శక్తివంతమైన కథకుడిగా పరిచయమయ్యాడు. విస్మరించబడిన, నిర్లక్ష్యం చేయబడిన జీవిత కోణాలను తన కథలలోకి తీసుకొచ్చి అర్థం చేయించే ప్రయత్నం చేస్తున్నాడు.

అనేక అసత్యాలు సమాజంలో సత్యాలుగా చలామణీ అయిపోతుంటాయి. చాలా అన్యాయాలు న్యాయాలుగా సమాజంలో కొనసాగిపోతున్నాయి ఇప్పటికీ. ఎంతో అజ్ఞానం, జ్ఞానంగా బోధించబడుతూనే ఉంది ప్రతిరోజూ. సమాజంలో అతి మామూలుగా ఇవన్నీ జరిగిపోతూ ఉంటాయి. అది ఎంతటి అసత్యమైనా సరే. సంవత్సరాలుగా కొనసాగిపోతూ ఉంటుంది. అది అసత్యమని, అది అన్యాయమని ఎవరో ఒకరు గట్టిగా అరిచి చెబితే, అందులోనూ కథగా చెబితే, అప్పుడు ఆ అసత్యానికి, ఆ అన్యాయానికీ అడ్డుకట్ట పడుతుంది.

తెలుగు సాహిత్యంలో కథల రూపంలో సరికొత్తగా కొన్ని ఇటువంటి సత్యాల్ని, ఇటువంటి అన్యాయాల్ని, ఇటువంటి అజ్ఞానాన్ని మనకు కనబడకుండా చేస్తున్న వాటి ముసుగుల్ని అవలీలగా లాగి అవతల పడేస్తున్న కథకుడు షరీఫ్. ఇప్పటి వరకూ ఇలాంటి అంశాల్ని గొప్పగా చెప్పి తెలుగు కథా సాహిత్యాన్ని సుసంపన్నం చేసిన వారి దారిలో వినయంగా ప్రయాణిస్తున్నాడు వేంపల్లె షరీఫ్.

'టోపి జబ్బార్' కథా సంపుటి వేంపల్లె షరీఫ్రెండో కథల పుస్తకం. దీనికి ముందు 'జుమ్మా' కథలు పుస్తకం వేసాడు. ఈ రెండింటికీ మధ్య 'తియ్యని చదువు' అని మరో కథా సంపుటి కూడా వేశాడు. ఈ సంపుటిలోని కథలు తాను డిగ్రీ చదువుతుండగా పిల్లల కోసం రాసిన కథలుగా చెప్పుకున్నాడు. అవి బాలసాహిత్యం కోవలోకి వస్తాయి. ఆ కథలనీ, ఆ సంకలనాన్నీ మినహాయిస్తే 'జుమ్మా', 'టోపి జబ్బార్' ఈ రెండు కథా సంపుటాల్లోని కథలూ తెలుగు కథా సాహిత్యానికి సరికొత్త వెలుగును ప్రసరించేవే అనడం అతిశయోక్తి కాదు.

వేంపల్లె షరీఫ్రాసిన కథ చదివితే ఒక కొత్త విషయాన్ని ఖచ్చితంగా తెలుసుకోగలుగుతాం అనే భరోసా ఉంటుంది. ఆ విధంగా ఇప్పటిదాకా తాను రాసిన కథల ద్వారా ఆ నమ్మకం కల్పించుకోగలిగాడు షరీఫ్. అలా అనుకునే పాఠకులు షరీఫ్కు ఏర్పడ్డారు. సాధారణంగా కథకులు ఎక్కువమంది మానవ సంబంధాలను ఆర్ధ్రతగా తమ కథల్లో చెప్పి మెప్పిస్తారు. మనుషుల మధ్య అనుబంధాలను పెంచడానికి, మానవ సంస్కారాన్ని కొంతైనా ఉన్నతీకరించడానికి అటువంటి కథలు ఖచ్చితంగా దోహదపడతాయి. వేంపల్లె షరీఫ్ఇవన్నీ చేస్తూనే అదనంగా పాఠకుడికి కొత్త జ్ఞానాన్ని అందిస్తాడు. తాను తీసుకునే కథావస్తువు ఆ జ్ఞానాన్ని పాఠకుడికి కలిగించేలా జాగ్రత్తగా కథను తీర్చిదిద్ది అందిస్తాడు.

'టోపి జబ్బార్' కథా సంపుటిలో పదకొండు కథలున్నాయి. ఈ కథలన్నీ తెలుగు కథా సాహిత్యానికి కొత్త కథాంశాలే.

ఉదాహరణకి 'అమ్మబొమ్మ' కథ. ఈ కథలో ఇద్దరు చిన్న పిల్లలు తెలుగు వర్ణమాల పుస్తకంలో అక్షరాలను చూసి 'అ' అనే అక్షరం దగ్గర ఉన్న బొమ్మ విషయంలో గొడవ పడతారు. ఆ బొమ్మ ఎంతో అందంగా ఉంటుంది. ఆ ఇద్దరు పిల్లలకీ ఆ బొమ్మ బాగా నచ్చుతుంది.  అయితే ఆ పిల్లల్లో ఒకరు ఆ బొమ్మలో

ఉన్న అమ్మ మా అమ్మ అంటుంది. ఆ అబ్బాయి కాదు మా అమ్మ అంటాడు.  ఇద్దరూ గొడవపడి ఏడ్చుకునే వరకూ

వెళ్తుంది. ఇంట్లో నుండి ఆ అబ్బాయి తండ్రి బయటికొచ్చి విషయం తెలుసుకుంటాడు.

ఆ అమ్మాయి ఆ బొమ్మలో ఉన్న అమ్మబొమ్మ మా అమ్మే అని ఎందుకు అంత గట్టిగా వాదిస్తుందో అడుగుతాడు. ఆ బొమ్మలో ఉన్న అమ్మబొమ్మకు బొట్టు వుంది. మా అమ్మకు కూడా బొట్టు ఉంటుంది. వాళ్ళమ్మకు బొట్టు లేదు కదా! అందుకే ఆ బొమ్మలో ఉన్న అమ్మ మా అమ్మే అంటుంది. ఇద్దరు చిన్నపిల్లలు గుర్తించిన ఈ విషయం మన విద్యావ్యవస్థ గుర్తించకుండా సంవత్సరాల తరబడి ఇటువంటి జరిగాయి. జరుగుతున్నాయి. సున్నితమైన మనస్సు, చురుకైన బుద్ధికుశలత కలిగిన పిల్లల మనస్సుల్లోకి ఇటువంటి వైరుధ్యాలు ఎంత సులువుగా ప్రవేశిస్తాయో ఈ కథ మనకు గ్రహింపునిస్తుంది.

మతాలు, కులాలు, ఆచారాలు, విశ్వాసాల పేరుతో రకరకాలుగా విడిపోయి వున్న పెద్దవాళ్ళ గొడవ పిల్లలకు పట్టదు. ఒక కవి అన్నట్టుగా 'పిల్లలు వట్టి పిల్లలు'. పిల్లలకు బోధించే విషయాల పట్ల పెద్దలు ఎంత జాగ్రత్తగా, ఎంత బాధ్యతగా ఉండాలి. కాని సరిగ్గా దీనికి పూర్తి విరుద్ధంగా అత్యంత నిర్లక్ష్యంగా, బాధ్యతా రహితంగా మన విద్యావ్యవస్థ ఉంది. ఒత్తిడి చదువులను తట్టుకోలేక తల్లితండ్రులను దుఃఖసముద్రాలను చేసి పిల్లలు మరోదారి కనపడక ఆత్మహత్యలు చేసుకుంటున్నారు. ఎంత బండబారిపోయి వుందో మన వ్యవస్థ దీన్నిబట్టి అంచనా వేసుకోవచ్చు. విద్యావ్యవస్థే కాదు, ఈ రోజు అన్ని రంగాలూ వైఫల్యం చెంది ఈ తరాన్ని అతలాకుతలం చేస్తున్నాయి. ఈ వైఫల్యాల బారిన బడిన జీవితాల్లోంచే ఇటువంటి కథలు వస్తున్నాయి. ఇటువంటి కథలు తప్పుదారిన పోతున్న వ్యవస్థకు ఒక హెచ్చరిక.

తన జుమ్మా కథల సంపుటిలో కూడా ఇటువంటిదే ఒక కథ ఉంది. దాని పేరు 'తెలుగోళ్ళ దేవుడు'. పాఠశాలలో ఆటల పోటీలు జరుగుతాయి. గెలిచిన పిల్లలకు బహుమతులుగా దేవుళ్ళ ఫొటోలు ఇస్తారు. ముస్లిం కుటుంబానికి చెందిన పిల్లలు అవి ఇంటికి తీసుకెళ్ళి తల్లితండ్రులకు ఇస్తారు. వాటిని అందరికీ చూపించుకోలేక, పిల్లల ప్రతిభను అందరి ముందూ ఆ బహుమతులను చూపించి ప్రదర్శించుకోలేక నానాపాట్లు పడతారు ఆ తల్లితండ్రులు. కనీసం బహమతులుగా ఇలాంటివి ఇవ్వగూడదనే స్పృహ ఆ పాఠశాల ఉపాధ్యాయులకు లేకపోవడం ఆ తల్లితండ్రులకు బాధ కలిగిస్తోంది. ఇలాంటి కథలు అలాంటి వారికి కనువిప్పు కలిగించాలి.

మళ్ళీ 'టోపి జబ్బార్' దగ్గరకు వస్తే దీనిలో కూడా ఇలాంటి కథలే. చెప్పేతీరు కూడా చాలా ఆసక్తిని కలిగిస్తుంది. కథల్లోని తాజాతనం పాఠకుడిని కథలో లీనమైపోయేలా చేస్తుంది.

'గోళ్ళు' కథ పాఠకులకు బాగా నచ్చే కథ. ఆడపిల్లలపై వివక్ష చూపే వాళ్ళపై యుద్ధం చేయడానికి ఏదైనా సరే ఒక ఆయుధం అవసరం ఆడపిల్లలకి అంటాడు రచయిత. గోళ్ళు బాగా పెరిగిపోయినా తీయనీయకుండా మొరాయిస్తున్న చిన్నపిల్లవాడిని ఆధారం చేసుకుని అల్లిన మంచి కథ

'గోళ్ళు'. ఆ పిల్లవాడు నిద్రపోతున్నప్పుడు పధకం పన్ని తల్లి వాడి గోళ్ళు కత్తిరించి వేస్తుంది. ఇది చూసి రచయిత అయిన ఆమె భర్త తన భార్యని చిన్నప్పుడు నీకు గోళ్ళు ఉండేవా? అని అడుగుతాడు. ఉండటమే కాదు ఆ గోళ్ళ ద్వారా ఇంట్లో తమ్ముడితో ఎట్లా యుద్ధం చేసేదో ఉత్సాహంగా చెబుతుంది.  దాన్నే కథాంశంగా తీసుకుంటే బాగుంటుందని ఆ కథలోని రచయిత భర్త భావిస్తాడు. అద్యంతం ఆసక్తిగా సాగే మిగతా కథంతా పాఠకుడు చదువుకుంటేనే బావుంటుంది. ఇలా షరీఫ్కథలన్నీ ఏదో కొత్త విషయాన్ని పాఠకుడికి సరికొత్తగా చెప్పి ఒప్పించి కానీ వదలడు.

మనదేశంలో స్వాతంత్య్రం నాటి నుండి అభద్రత ముస్లిం మైనారిటీలలో పెరుగుతూ వచ్చింది. ఆనాడు పాకిస్తాన్విభజన సందర్భంగా భారతదేశం హిందూరాష్ట్రంగా మారే పరిస్థితులను కొందరు ఊహించి భయపడ్డారు. ఈ రోజు హిందూ మతోన్మాద శక్తులు బలపడి భారత రాజకీయాలలో ప్రభావిత శక్తిగా ఎదిగాయి.  ఇన్నాళ్ళూ దేశంలో కలగలసిపోయి ఉన్న మైనారిటీలలో తాము వేరు అన్న భావన పాదులు తొడగడానికి హిందూ మతోన్మాద శక్తులు బలం పుంజుకోవడం కారణం. రాజ్యాంగం నిర్ధేశించిన లౌకిక భావన దేశంలో వెళ్ళూనుకోలేకపోయింది. అభ్యుదయ శక్తులు,వామపక్షాలు, ప్రజాతంత్ర శక్తుల ప్రభావం క్రమంగా దేశంలో బలహీనపడడంతో మతోన్మాద శక్తులకు ఎదురులేకుండా పోయింది. ఈ తరం మైనారిటీలు విపరీతమైన ఒత్తిడి జీవితాలను, ఆందోళనకర జీవనశైలిని అనుభవించాల్సి వస్తుంది. ఈ అంశాలన్నీ కథల రూపంలో పాఠకుడిలో ఆలోచనలు రేపుతాయి షరీఫ్కథలు.

ఈ పుస్తకంలో చాలా విలువైన ముందుమాటలు

ఉన్నాయి. పైన చెప్పిన పరిణామాలు, మైనారిటీల వర్తమాన స్థితిగతులు, తెలుగు సాహిత్యంలో ముస్లిం మైనారిటీల జీవిత ప్రతిఫలనం వంటి అంశాలు చాలా లోతుగా ముందుమాటల్లో ప్రసిద్ధులైన ఆయా రచయితలు విశ్లేషించారు. అవి షరీఫ్కథలను, వాటి నేపథ్యాన్ని అవగాహన చేసుకోవడానికి దోహదం చేస్తాయి.

ఇలా కలగలసిపోయి వున్న మనుషుల్లో వర్తమాన సమాజంలో ఏర్పడుతున్న విభజన భావాల్ని తన కథల్లో చాలా నేర్పుగా కూర్చాడు షరీఫ్. తెలుగులో కథలు వర్తమాన సమాజాన్ని వాస్తవికంగా పట్టించేవి చాలా అరుదు. షరీఫ్లాంటి కొద్దిమంది కథా రచయితలు ఆ ఖాళీలను పూరించడం అభినందించాల్సిన విషయం. వర్తమాన సామాజిక పరిస్థితులను, కాస్త లోతుగా అర్థం చేసుకుంటేనే గాని ప్రజల జీవితాల్లోని మార్పులు అర్థం కావు. మార్కెట్శక్తులు మానవ సంబంధాలను పూర్తిగా ఆర్థిక సంబంధాలుగా మార్చేయడంలో సఫలీకృతం అయ్యాయి. వ్యాపార లక్షణాలు మానవ విలువలను హరించివేస్తాయి. వ్యవస్థను వస్తువులు అమ్ముకోవడానికి, లాభాలు గడించడానికి వీలుగా తీర్చిదిద్దడం జరిగింతర్వాత విలువలన్నీ దాని చుట్టూనే తిరుగుతున్నాయి. అందుకే వ్యవస్థ మౌలికంగా మారాలన్న

స్పృహ కలిగి ఉండడం ఈనాటి అవసరం. అది మరీ ముఖ్యంగా రచయితలకు ఎక్కువగా ఉండాలి. ఉన్న సమాజంలో మార్పు సాధ్యమే అనే తీరు భ్రమలకు లోను చేసి సమస్యలను మరింత జటిలం కావడానికి మాత్రమే దోహదం చేస్తుంది. ప్రపంచం మీద అమెరికా, యూరప్, మిగతా ధనిక దేశాల పెత్తనం వ్యాపారంతోనే ముడిపడి ఉంది. అభివృద్ధి, ఆర్థిక కార్యకలాపాల ఆధారంగా చూస్తే ప్రజల సమస్యలకు పరిష్కారం ఈ వ్యాపార ప్రపంచం ఏనాటికీ ఇవ్వలేదు.

'టోపీ జబ్బార్' సంపుటిలో మరో కథ దహనం. పులిగోరు మెడలో ధరించడం భూస్వామ్య విలువల అవశేషం. జంతువులపై ఆధిపత్యం సాధించిన క్రమంలో అనేక రకాలుగా జంతువులను మానవులు మట్టుపెట్టారు. ఆధునిక స్పృహ జంతువుల పట్ల మారింది. మానవులతో పాటు జంతువులకీ ఈ భూమ్మీద నివసించడానికి చోటు ఉండాలి. వాటికి కూడా హక్కులు ఉన్నాయనే వాటిని కాపాడుకోవాలనే అవగాహన ఆధునిక కాలంలో పెరిగింది. ఈ అంశాన్ని అత్యంత ఆధునిక రీతిలో ఈ 'దహనం కథలో షరీప్చెప్పగలిగాడు.ఆ పులిగోరు ధరించిన పులిరాజును ఆవు వెంటాడుతూ ఉంటుంది. తన కథ రాయమంటూ వేధిస్తుంది. ఎంత ప్రయత్నించినా ఆ ఆవు నుండి తప్పించుకోలేకపోతాడు. చాలా ప్రయత్నాలు చేస్తాడు. చివరకు తను ధరించిన పులిగోరును దహనం చెయ్యడంతో ఆవు వెంటాడటం ఆగిపోతుంది. సింబాలిక్గా పాఠకుడికి ఆసక్తి కలిగించేలా రాయడంలో కథకుడు విజయం సాధిస్తాడు.

పిల్లలను కొట్టడం, ఇతరులపై దౌర్జన్యం చేయడం నాగరిక చర్యలు కావు. 'ఒంటిచెయ్యి' కథ ఈ విషయాన్ని చాలా బాగా చెప్పింది. అదీ చాలా కొత్తగా చెప్తాడు. కథలో పాత్రలకు చేతులు మాయమైపోతుంటాయి. కొందరికి ఒక చెయ్యి. మరికొందరికి రెండు చేతులూ మాయమైపోతాయి. భార్యకు ఒక చెయ్యి, భర్తకు ఒక చెయ్యి, వాళ్ళ ఇంటి ఓనరుకు రెండు చేతులూ మాయమైపోతాయి. చేతులు అతికించుకోవడానికి హాస్పటల్స్లో పెద్దపెద్ద క్యూలు పెరిగిపోతూనే ఉంటాయి. నాగరిక సమాజంలో పిల్లలను కొట్టడం కానీ, సాటి మనుషుల మీద దౌర్జన్యం చేయడం గానీ, చేతులు ఆడించడం గానీ ఎంతటి అనాగరికమో ఈ కథ హత్తుకునేలా చెప్తుంది. కథాంశం ఎన్నుకోవడమే కాకుండా ఆ కథను సరికొత్తగా, భిన్నంగా చెప్పాలన్న కథకుడి లక్ష్యం ప్రతీ కథలో కనపడుతుంది.

షరీఫ్కథలు చెప్పాలనుకున్న విషయాన్ని చాలా పకడ్బంధీగా చెప్తాయి. పాఠకుడు కథలో ఇరుక్కుపోతాడు. కథ చదివాకా తెలుసుకున్న విషయాన్ని గ్రహించాల్సిందే. అదే కదా కథ పరమప్రయోజనం. షరీఫ్కథలు ఆ పని బాగా చేస్తాయి.ఇలాంటి కథల్ని ఇంకా ఎక్కువగా పండించాల్సిన అవసరం ఇప్పుడు బాగా ఉంది. షరీఫ్ఆ పనిలోనే ఉన్నాడు.  'టోపీ జబ్బార్' కథా సంపుటిలోని కథలన్నీ ఈనాటి మన సమాజంలో జరుగుతున్నవే. వాటిని కథల రూపంలో చదివితే మరింత బాగా జీవితం అర్థమవుతుంది.