వర్తమాన మానవ జీవన ప్రతిబింబాలు

మందరపు హైమవతి
9441062732


కవిగా, రచయితగా జంధ్యాల రఘుబాబు సాహితీలోకానికి సుపరిచితులు. ఇప్పుడు 'పెట్టుడు రెక్కలు' కథా సంపుటితో పాఠకుల ముందుకు వచ్చారు. ఈ సంపుటిలోని కథలన్నీ ఆధునిక సంక్లిష్ట సమాజానికి దర్పణాలు.
మంచి కథలెప్పుడూ సమకాలీన జీవితాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి. ఈ సంపుటిలోని పది కథలూ అలాటి సామాజిక సమస్యల చిత్రీకరణలే. 'ఆ రెండు గంటలు' కథ ఇటీవల హైదరాబాదు, దిల్‌సుఖ్‌నగర్‌ ప్రేలుళ్ళ గురించి రాసినది. సరోజ, శారద ఇద్దరూ స్నేహితురాళ్ళు. ఆ రోజు బట్టలు కొనడానికి దిల్‌సుఖ్‌నగర్‌కు వెళ్తారు. కొనడం ఐపోయాక సరోజ ఇంటికి వెళిపోతుంది. శారద కూరగాయల మార్కెట్‌కు వెళ్తుంది.
సరోజ ఇంటికి వెళ్ళగానే టి.వి.లో దిల్‌సుఖ్‌నగర్‌ ప్రేలుళ్ళ గురించి వార్తలు వస్తుంటాయి. సరోజకు కంగారు మొదలువుతుంది. తన స్నేహితురాలు ఎలా వుందోనని విపరీతమైన టెన్షన్‌ పడుతుంది. ఉగ్రవాదుల్ని తిట్టుకొంటుంది. ఈ చర్యలకు పాల్పడిన ముస్లింలను ద్వేషిస్తుంది. అంతలోనే తనకు ఫోను వస్తుంది. ''ఇక్కడ ఎవరో అమ్మాయికి దెబ్బలు తగిలి హాస్పిటల్లో వుంది'' అని. సరోజ భర్తను తీసుకొని మార్కెట్‌ పక్కనున్న ఆస్పత్రికి వెళ్తుంది. స్నేహితురాల్ని ప్రాణాలతో చూసి కుదుటపడుతుంది. స్నేహితురాలి గది బయట ఒక ముస్లిం వృద్ధుడుంటాడు. స్నేహితురాలి వృత్తాంతం చెప్పింది కూడ అతడే. అప్పటి వరకు ఉగ్రవాదులను, ముస్లింలను తిట్టుకొన్న సరోజ ఆ సంఘటనను చూచి చలించిపోతుంది. అనవసరంగా ముస్లింలను తిట్టానే అని బాధపడుతుంది. తన ఆలోచనలను మార్చుకొంటుంది. మంచితనం, మానవత్వం కలిగిన వాళ్ళు అన్ని మతాల్లోనూ వుంటారని, కేవలం ఒక మతం వాళ్ళు కానీ, ఒక కులం వాళ్ళు కానీ చెడ్డవాళ్ళు అనుకోవడం మన పొరపాటు అనుకొంటుంది.

ఆ రెండు గంటల్లో స్నేహితురాలి కోసం సరోజ పడిన క్షోభను, ఆమెలోని మారిన ఆలోచనా విధానాలను కథకుడు కళ్ళకు కట్టినట్లు వివరిస్తారు. ఒక మతంలోనో, ఒక కులంలోనో పుట్టినంత మాత్రాన అందరినీ దుర్మార్గులు అనుకోకూడదు. స్వప్రయోజనాల కోసం కొందరు స్వార్థపరులు మత విద్వేషాలు, కులబేధాలు రెచ్చగొడతారే కానీ మనుషుల్లో మానవత్వానికి కొదువలేదని, సందర్భాన్ని బట్టి, సమయాన్ని బట్టి బయటకు వస్తుందని కథకుడు విశదీకరిస్తాడు.

'పెట్టుడు రెక్కలు' ఆలోచనలు రేకెత్తించే కథ. ఈ రోజుల్లో ఇంటికొకరు అమెరికాకు వెళ్తున్నారు. చదువంటే ఎంసెట్‌,

ఉద్యోగమంటే అమెరికా అనే భావాలు ప్రజల మనసుల్లో ప్రగాఢంగా నాటుకుపోయాయి. ఈ కథలో 'రాఘవ' అనే అబ్బాయి తన బాబాయికి ఉత్తరం రాస్తాడు. బాబాయి పిల్లలు విదేశాల్లో ఉద్యోగాలు చేస్తుంటారు. బాబాయి ఇక్కడి వాళ్ళకు సరియైన ఉద్యోగాలు లేవు. జీతాలు లేవు అని ఎగతాళి చేస్తుంటాడు.

విదేశాల్లో ఉద్యోగాలు చేయగానే సరిగాదు. ఎన్ని లక్షలు సంపాదించినా ఆనందం వుండదు. పొద్దుటి నుంచి రాత్రి వరకు ఉద్యోగపు ఒత్తిడితో మనశ్శాంతి వుండదు. అని అబ్బాయి అంటాడు.

పక్షి తన సహజమైన రెక్కలతో ఎంత ఎత్తైనా ఎగురుతుంది. పెట్టుడు రెక్కలతో ఎగరలేదు గదా! అలాగే మానవుడు తాను పుట్టి పెరిగిన మాతృదేశాన్ని, తన

సంస్క ృతిని వదలగూడదు. పక్షుల్లా పాశ్చాత్య దేశాలకు ఎగిరి వెళ్ళి ధనార్జన చెయ్యగలరు గానీ ఆనందం రెక్కలు పొందలేరు గదా! మన మట్టి, మన గాలి, మన నీరు, మన భాష, మన వాళ్ళు వీటిలోని ఆనందం కరెన్సీ కాగితాల రెపరెపల్లో కనిపించదని రచయిత అంటారు.

మనసును కదలించే మరోకథ 'చాక్లెట్‌ అంకుల్‌'. ఇప్పుడు నగరాల్లో అపార్టుమెంటు సంస్క ృతి విస్తరించింది. అనేక కుల మతాల ప్రజలు ఒకే అపార్టుమెంటులో జీవిస్తున్నారు. ఇప్పుడు అపార్టుమెంటే ఒక దేశానికి నమూనా. 'చాక్లెట్‌ అంకుల్‌' ఒక అపార్టుమెంటుకు సంబంధించిన కథ. కర్నూలులో రద్దీగా వుండే గౌళిగేరి ప్రాంతంలో ఒక అపార్టుమెంట్‌లో ఒక ఫ్లాట్‌ ఖాళీ అవుతుంది. దానిలోకి విల్సన్‌ వస్తాడు. అతడు ఒంటరివాడు. అతనికి ఫ్లాటు ఇవ్వడం మిగిలిన వారికెవరికీ ఇష్టం వుండదు. ఆ అపార్టుమెంట్‌లోనే మున్నీ అనే చిన్న పిల్లను అభిమానిస్తాడు. ఆ పిల్లకు చాక్లెట్‌ ఇస్తాడు కానీ తిరిగి ఇచ్చేస్తుంది. కొంతకాలమయ్యాక ఆ పిల్ల మనసులో స్థానం సంపాదిస్తాడు. చాక్లెట్‌ అంకుల్‌ అని పేరు తెచ్చుకొంటాడు.

ఈనాడు కొన్ని పరిస్థితుల వలన మనం ఎవరినీ నమ్మలేకపోతున్నాం. ఇంటికి కొత్తవాళ్ళు ఎవరైనా వస్తే దొంగలుగానో, దోపిడీదార్లుగానో చూస్తున్నాం. తోటి మనిషి మీద నమ్మకం కోల్పోవడంలోని విషాదాన్ని ఈ కథ పట్టుకుంది.

ఇప్పుడు చాలామంది పాత వస్తువులంటే ఇష్టపడరు. ముసలి వాళ్ళను ఇష్టపడరు. ఆధునిక వస్తువులను కొనుక్కోవచ్చు గదా పాతవాటిని పారేసి అంటారు. ఇదే 'ఉయ్యాల' లోని కథా వస్తువు. శ్రీనాథ్‌ ఇల్లు ఖాళీ చేస్తున్నాడు. ఇంట్లో పాత చెక్క

ఉయ్యాల వుంటుంది. పిల్లలు దాన్ని కొత్త ఇంటికి తీసుకువెళ్ళద్దు. వదిలెయ్యమని చెప్తారు. పిల్లల్ని ఒప్పించి ఈ ఒక్కసారికేనని ఉయ్యాలను కొత్త ఇంటికి తీసుకువెళ్తాడు. ఉయ్యాల మీద మమకారమెందుకని పిల్లలు తండ్రిని అడుగుతారు. ఒకరోజు చెత్తకుండీలో పడేసిన పిల్లను వాళ్ళ అత్తమామలు పెంచిన తీరుని, ఆ పిల్లకు వాళ్ళ మామయ్య ఉయ్యాలను కానుకగా ఇచ్చారని ఆ ఉయ్యాల్లో పెరిగి పెద్దయిన పిల్లే అమ్మ అని పిల్లలకు అసలు విషయం చెప్తాడు తండ్రి.

ప్రతి వస్తువుతో మనిషికి అనుబంధం వుంటుంది. ఒక్కొక్క వస్తువు వెనక అనేక జ్ఞాపకాలు వుంటాయి. అనేక సంఘటనలు వుంటాయి. పొగడపూల పరిమళాలలాగా ఆ అనుభూతులు మదిలో పరిమళిస్తుంటాయి. మనసుకు హత్తుకొనేలా ఆ అనుభూతులను చిత్రిస్తారు ఈ కథలో రచయిత.

మనసుల్ని కదలించే మరో కథ 'ఒరే అంజి'. ఒక ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో తాత్కాలిక అటెండరు అంజి. ఉదయం తొమ్మిదింటికి వస్తే రాత్రి ఏడున్నర వరకు ఆఫీసులో అన్నిపనులు చేస్తాడు. ఆఫీసులో ఎవరి వస్తువులు మరిచి పోయినా తెచ్చిస్తాడు. ఒకసారి సూర్యనారాయణ అనే ఉద్యోగి స్మార్టుఫోను పోతుంది. ఆయనకు అంజి మీదే అనుమానం. అంజి తియ్యలేదని చెప్పినా నమ్మడు. పైగా తిడతాడు. తర్వాత కొన్నిరోజులకు ఆఫీసులో తనిఖీ జరిగినపుడు ఫైళ్ళ మధ్యనుంచి ఫోను జారిపడుతుంది. అప్పుడైనా అంజితో 'పొరపాటయింది' అని అనడు.

మనది ధనస్వామ్య దేశం. ధనికులు పేదవాళ్ళని చాలా చులకనగా చూస్తారు. వాళ్ళింట్లో ఏ వస్తువు పోయినా, వీళ్ళే తీసారని అంటారు. అలాగే అటెండరు నారాయణ పేదవాడు కాబట్టి వాడే ఫోను తీసుంటాడని అనుకొంటాడు. సమాజంలో గొప్పవాళ్ళనుకొనే కొందరి అహంకారాన్ని ఎండగట్టారు ఈ కథలో.

ఈ సంపుటిలో మరో కథ 'కాడెడ్లు' నాగరికత పెరుగుతున్న కొద్దీ మానవ జీవితంలో యంత్రాలకు ప్రాముఖ్యం పెరిగింది. ఆఖరికి వ్యవసాయ రంగంలో కూడా యంత్రాలు వచ్చాయి. మానవ సంపద ఎక్కువగా వున్న మనదేశం కూడా, యంత్ర వినిమయంలో పాశ్చాత్య దేశాలతో పోటీ పడుతుంది. ఒకప్పుడు ఎద్దులస్థానే ఇప్పుడు ట్రాక్టర్లు వచ్చాయి. ఇప్పుడు పంటలు కోసే యంత్రాలు కూడా వచ్చాయి.

కాడెడ్లులో నారాయణ ఒక రైతు. పొలం, పశువులు తనకి ప్రాణం. కానీ వ్యవసాయం గిట్టుబాటు కాక పట్నానికి వచ్చేస్తాడు. ఒక ఎద్దు మాత్రం మిగులుతుంది. ఆ ఎద్దును బండికి కట్టి ఇసుక తోలుతాడు. ఒకప్పుడు భూస్వామి నాగిరెడ్డి ట్రాక్టరుతో తన ఎద్దుల్ని పోటీ పెట్టినప్పుడు తన ఎద్దులే గెలుస్తాయి. కానీ ఇప్పుడు ఎడ్లతో పాటు ముసలి వాడైపోతాడు. ఉన్న ఒక ఎద్దు కూడా మరణిస్తుంది. ఎద్దు పోయినాక భార్యా భర్తలిద్దరూ విచారిస్తారు.

మనిషికి పశువులతో అనుబంధమెక్కువ. మనుషులకంటే మూగజీవులకు అభిమానమెక్కువ. గడ్డి తిని మనుషుల పట్ల విశ్వాసంగా వుంటాయి. కానీ బుద్ధిజీవియైన మనిషి మాత్రం తనకు మేలు చేసిన వారికే కీడు చేస్తాడు.

మరో కథ 'మరోపొద్దు'. ఎన్ని సమస్యలున్నా మనిషి ఆశాజీవిగా వుండాలనే సందేశమిస్తుంది. మధు రోజూ గడ్డం గీసుకుంటూ 'ఒక్కొక్క రోజు తరిగిపోతుంది' అనుకొంటాడు. కానీ చివరకు తన ఆలోచనా దృక్పథం మార్చుకొంటాడు. 'మరొక రోజు మొదలవుతుంది' అని ఆశావహం ఆలోచనలకు తెరతీస్తాడు.

'బొమ్మల కొలువు' స్త్రీవాద దృక్కోణంతో రాసిన కథ. ఇరవై ఒకటో శతాబ్దమే వచ్చినా ఇంటర్‌నెట్‌ యుగమే వచ్చినా మనిషి ఆలోచనా విధానం మారదు. మూలాలు మారవు. గుడ్డి నమ్మకాలకు, మూఢ విశ్వాసాలకు బానిసలు మధ్యతరగతి వారు. ముఖ్యంగా చదువు కొని, ఉద్యోగం చేస్తున్నా మహిళల్లో మార్పురాదు. ఈ కథలో ఉమ, సత్యవతి బాల్య స్నేహితులు. 30 ఏళ్ళబట్టి వాళ్ళ స్నేహలత చిగురిస్తూనే వుంది. ఉమ భర్త చచ్చిపోతాడు. అప్పటి నుంచి ఆవిడ నెవరూ పేరంటాలకు పిలవరు.

హిందువుల్లో పెళ్ళిళ్ళలో, పేరంటాళ్ళలో వితంతువులకు తాంబూలాలు ఇవ్వరు. పసుపు కుంకుమ కూడ ఇవ్వరు. సత్యవతి ప్రతి సంవత్సరం దసరాకి బొమ్మలకొలువు పెడుతుంది. ప్రతి ఏడాది లాగానే ఉమని పేరంటానికి పిలిచి తాంబూలం ఇస్తుంది. కొందరు ముభావంగా వుంటే, కొందరు మెచ్చుకుంటారు. సంప్రదాయాలను మార్చాలనే సత్యవతి తపన ఈ కథలో ప్రధానాంశం.

ఈనాడు స్త్రీలు కాలు పెట్టని రంగం లేదు. విమానాలను నడుపుతున్నారు. రక్షణ రంగంలో, నౌకా రంగంలో బాధ్యతాయుతమైన పదవులు నిర్వహిస్తున్నారు. ఐనా ముత్తైదువలు, వితంతువులు అనే ముద్రలెందుకు ముఖం మీద. ఆలోచనల్లోనే కాదు, ఆచరణలో కూడ అభ్యుదయ భావాలుండాలి అని చెప్తుంది ఈ కథ.

    ఈ సంపుటిలోని కథలన్నీ చదవదగినవి. రచయిత సమాజంలోని సమస్యలను, విభిన్న మానవ స్వభావాలను అత్యంత సహజంగా విశ్లేషించారు. ఆలోచనాత్మకమైనవి. మనసును మేలుకొలిపేవి. సరళమైన సంభాషణలతో పాఠకులను చదివిస్తాయి. కథల్లోని పాత్రలు మన జీవితంలో అడుగడుగునా తారసపడుతూనే వుంటాయి. ఈ పుస్తకం మూసివేసినా కొన్ని కథలు, అంజి, నారాయణ, చాక్లెట్‌ అంకుల్‌, సరోజ మొదలైన పాత్రలు మనను వెంటాడుతూనే వుంటాయి.