మలుపు

కథ

- మారుతి పౌరోహితం - 9440205303

  గంగాధర్‌, శకుంతలలు  ఆదోని రైల్వే స్టేషన్‌లో ట్రైన్‌  కొరకు ఎదురు చూస్తూ వున్నారు. రైల్వే లైన్‌  ఎలెక్ట్రిఫీకేషన్‌ పనులవలన రైలు గంట ఆలస్యంగా వస్తుంది  అనే ప్రకటన వెలువడింది. ఇంకా గంట ఆగాలా అనుకొంటూ శకుంతలను కూడా కూర్చోమ్మంటూ చేతితో సైగ చేస్తూ బెంచీ మీద కూర్చున్నాడు గంగాధర్‌. బెంచి వెనకాలవరకు ఆనుకోని కూర్చొని కళ్ళు మూసుకొన్నాడు. అలా కళ్ళు మూసుకోగానే  గంగాధర్‌  పాత జ్ఞాపకాలలోకి జారుకున్నాడు. తను ఇదే రైల్వేస్టేషన్‌ చివరన పదహారు సంవత్సరాల క్రింద ఆత్మహత్యకు ప్రయత్నించాడు. ఈ రోజు ఈజీవితం సుబ్రహ్మణ్యం సర్‌ పెట్టిన బిక్ష అనుకొంటూ గంగాధర్‌ గతంలోకి వెళ్లి పోయాడు. పదహారు సంవత్సరాల క్రింద జరిగిన సంఘటనలు లీలగా గుర్తు రాసాగాయి.

  •  

ఆదోని రైల్వే స్టేషన్‌ చివరన జనాలు లేనిచోట  గంగాధర్‌ రైలు పట్టాల పక్కగా నిల్చొని రైలు కోసం ఎదురు చూస్తూ ఉన్నాడు. ఒకసారి జేబు తడిమి చూసుకొన్నాడు. రాసుకొన్న చివరి లేఖ భద్రంగానే ఉన్నది. తన ఆత్మ హత్యకు కారణం ఎవరూ కాదనీ, జీవితం మీద విరక్తితో ఆత్మహత్య చేసుకుంటున్నానని, అమ్మను అన్న వదినలు చక్కగా చూసుకోవాలనీ అందులో  వ్రాసి ఉన్నాడు. ఒకవేళ తను రైలు క్రింద పడితే వ్రాసుకున్న లేఖ రక్తంతో తడిచి పోయి విషయం తెలియకపొతే  అన్న అనవసర ఇబ్బందులు పడొచ్చని ఒక ప్లాస్టిక్‌ కవర్లో సూసైడ్‌ నోట్‌ ను  భద్రంగా సీల్‌ చేసి ఉంచుకున్నాడు. రైలు ఇంకా రాలేదు.                                              

గంగాధర్‌ మనసులో ఆలోచనలు గిర్రున తిరుగుతున్నాయ్‌ ! అమ్మనే గుర్తుకొస్తా వుంది. చిన్నపుడే నాన్న మరణించాడు. అమ్మ అన్నయ్యను, తనను ఇళ్ళల్లో పాచీపనులు చేస్తూ చదివించింది. అన్నయ్య బి.ఇడి  చేశాక టీచరుగా ఉద్యోగం వచ్చింది. అమ్మనే పట్టుబట్టి ఇద్దరూ

ఉద్యోగస్తులయితే తప్ప పిల్లల్ని పెద్ద చదువులు చదివించు కోలేమని, బి.యిడి చేసిన  అమ్మాయి అయితే టీచర్‌ వుద్యోగం సులువుగా వస్తుందని అటువంటి ఆమెనే కోడలుగా తెచ్చుకోవాలని అన్నయ్యకు వదినను చేసుకుంది. కాని వదినకు మూడుసార్లు  డిఎస్సి పరీక్ష వ్రాసినా టీచర్‌ వుద్యోగం రాలేదు. ఆ అసహనం అంతా వదిన, అమ్మ మీద గంగాధర్‌ మీద చూపుతూ వుంటుంది. అమ్మ ఇళ్ళల్లో పనిచేయడం మానుకుంది గాని, వదిన తనను చిన్న చూపు చూస్తూ వుండడంవలన బాధ పడతావుంటుంది . ఐ.టి.ఐ. పూర్తి చేసిన తను ఇంటిపట్టున పని లేకుండా ఉండడం వదినకు నచ్చడం లేదు. ఓపిక నశించినపుడు కూర్చొని తింటే కొండలైనా కరుగుతాయని సూటిపోటి మాటలంటూ ఉంటుంది.  వదిన వాళ్ళ అన్నయ్య సాఫ్ట్‌ వేర్‌ ఇంజనీరుగా అమెరికాలో ఉంటాడు. వాడిని చూసి నేర్చుకోమంటుంది నన్ను. అమ్మ నన్ను కావాలనే సమర్థించదు. వదినను వెనకేసు కొచ్చినట్లు మాట్లాడుతుంది. దానికి కారణం లేకపోలేదు. వదినను వెనకేసుకు రావటం వలన, వదినకు నా మీద వున్న ద్వేషాన్ని తగ్గించవచ్చు అనేది అమ్మ భావన. వదిన వాళ్ళు కొంత ఉన్న వాళ్ళు కావడం, వారి అన్నయ్య అమెరికాలో ఉండడం వలన అన్నయ్య తన న్యూనతా భావం వలన ఏమీ మాట్లాడడు. తను మూడు సంవత్సరాలుగా ఉద్యోగం కోసం ప్రయత్నిస్తున్నా ఏదీ రావడం లేదు. తన వలన అమ్మ, అన్నయ్యలు నలిగి పోవడం తనకు ఇష్టం లేదు. అందుకోసమే ఈ ఆత్మహత్య నిర్ణయం. తను ఇపుడు నిమిషాలు లెక్కిస్తున్నాడు. మరికొన్ని నిమిషాల్లో తను ఈ ప్రపంచంలో ఉండడు. మరణాంతర జీవితం ఎలా

ఉంటుందో! తన ఆత్మ ఎక్కడకు వెళుతుందో! నిజంగా ఆత్మ ఉంటే తన శవం దగ్గర అమ్మ పడే బాధను తన ఆత్మ చూడగలదా?ఆత్మకూ బాధలు ఉంటాయా? ఇలా ఆలోచించుకుంటూ రైలు పట్టాల పక్కగా అటు ఇటూ తిరుగుతూ గంగాధర్‌ ఆలోచిస్తూ ఉన్నాడు.

ఇంతలో ఎవరో పిలిచినట్లు అనిపించింది. భ్రమ అనుకొన్నాడు. కాదు నిజంగానే పిలుస్తున్నారు. ఎవరో ఒకతను చెట్టు క్రింద కొంత దూరంలో  కూర్చొని ఉన్నాడు. తననే పిలుస్తున్నాడు.

''బాస్‌! ఇలా రండి ఒక నిమిషం! ట్రైను రావడానికి ఇంకా ఇరవై నిమిషాల  టైం ఉంది. అంత సేపు ఎండలో ఎందుకు నిల్చుంటారు. రండి బాస్‌!'' అని తననే పిలుస్తున్నాడు.

ఏంటి ఈ న్యూసెన్స్‌ అనుకున్నాడు గంగాధర్‌. ఎవ్వరూ లేని చోట మరణిద్దామని వస్తే వీడిదేంది సోది అనుకున్నాడు. అతను చెట్టు క్రింద  కూర్చొని తనను విడువకుండా పిలుస్తూనే ఉన్నాడు.

''ఇంకా ఇరవై నిమిషాలు పడుతుంది. ట్రైన్‌ రావడానికి'' అంటున్నాడు.

''ఇరవై నిమిషాలు వీడిని భరించేది ఎట్లా? వెళ్లక పొతే వచ్చి ఇగ్గుక పోయేట్లున్నాడు. అయినా నేను  ట్రైన్‌ కోసం వచ్చానని వీడికెట్లా తెలుసు'' అని గంగాధర్‌ మనసులో అనుకొంటూ వున్నాడు. గంగాధర్‌లో అసహనం పెరిగిపోతా వుంది. అట్లని అతని మాటలను వినకుండా వుండ లేక పోతున్నాడు. సుఖంగా కూడా చావనివ్వరు దరిద్రులు  అనుకుంటూ అతని వైపు నడిచాడు.

''రండి బాస్‌! కూర్చోండి. ఆత్మహత్యకు ప్లాన్‌ చేసుకొన్నారా ఏమిటి ?'' అని అడిగాడు.

గంగాధర్‌ ఎమీ  మాట్లాడలేదు.

'' ట్రైన్‌ ఇరవై నిమిషాలు లేట్‌ బాస్‌! . అందాక ఎండలో ఎందుకు నిల్చుంటారని నేనే పిలిచాను. మరణించే ముందు కాస్త ప్రశాంతంగా, సుఖంగా ఉండి ఆందోళనలు లేకుండా గడిపి తరువాత మరణించండి. ట్రైన్‌ ఒక ఫర్లాంగు దూరంగా వస్తున్నపుడే ఇక్కడికి కనిపిస్తుంది. కాబట్టి మిస్‌ కాకుండా పడిపోవచ్చు. డెత్‌ ఎండ్స్‌ అల్‌ సఫరింగ్స్‌ ! ప్లీజ్‌  కం అండ్‌  బి సీటెడ్‌ '' అన్నాడు.

వీడేందిరా నాయనా! నా ఆత్మహత్య ప్రయత్నాన్ని పసికట్టడమే కాకుండా ప్రోత్సహిస్తున్నాడు. అసలు వీడు మనిషేనా అనుకుంటూ చెట్టు నీడకు వెళ్ళాడు గంగాధర్‌.

''బాస్‌! ఈ మిరపకాయ బజ్జీలు తినండి. వేడివేడిగా ఉన్నాయి. ఉల్లిపాయ, మసాల కారం ఉంది. చాలా రుచిగా ఉన్నాయి. కానీయ్‌'' అంటూ ఒక బజ్జీపై నిమ్మ కాయ పిండి మసాలా కారం చల్లి, ఉల్లిపాయ ముక్కలు దానిపై ఉంచి బలవంతంగా గంగాధర్‌ కు ఇచ్చాడు. వీడి మాట వినడం తప్ప వేరే మార్గం లేదనిపించింది గంగాధర్‌కు . గంగాధర్‌ అప్రయత్నంగా తీసుకొని తిన్నాడు. కారం అనిపించింది. వాటర్‌ బాటల్‌ మూత  తీసి తాగమని గంగాధర్‌ కు ఇచ్చాడు. నీళ్ళు తాగేలోపు రెండవ బజ్జీ రెడీ చేశాడు. గంగాధర్‌ కు ఏమి చేయాలో అర్థం కావడం లేదు. రెండవ బజ్జీ కూడా తిన్నాడు.

''బాస్‌! నా పేరు సుబ్రహ్మణ్యం. మరి మీరు?'' అంటూ ప్రశ్నించాడు.

గంగాధర్‌ మాట్లాడ లేదు.

''ఆత్మహత్య ఏర్పాట్లు అన్నీ చక్కగా చేసుకున్నారా ? ఐ మీన్‌ సూసైడ్‌ నోట్‌  రాయడం అన్నీ చేశారు కదా!'' అని అడిగాడు. 

''అవును'' అని తలవంచుకొని గంగాధర్‌ సమాధానం ఇచ్చాడు.

''చూడు బాస్‌! నీవు నాకు పేరు చెప్పలేదు. ఇపుడు నీవు నాకు సంబంధించిన రెండు బజ్జీలు  తిన్నావు. అంటే నాకు నీవు రెండు బజ్జీలు ఋణపడి ఉన్నావు. ఋణం తీర్చుకోకుండా మరణిస్తే నీ ఆత్మ వెంటనే పరలోకానికి పోదు. అంతేగాక నీవు ఋణవిముక్తుడవు కాకుండా వెళ్లిపొతే నీ ఆత్మీయులకు  సుఖం ఉండదు. అందుచేత నీ ఆత్మహత్య ప్రయత్నాన్ని రేపటికి వాయిదా వేసుకొని నా ఋణం తీర్చి తదుపరి నీవు హ్యాపీగా ఈ లోకం నుంచి వెళ్ళిపోవచ్చు'' అన్నాడు సుబ్రహ్మణ్యం.

గంగాధర్‌ అతను చెప్పిన మాటలలో 'నీ ఆత్మీయులకు సుఖం ఉండదు' అనే మాట కలవర పరచింది. అంటే తన మరణాంతరం కూడా అమ్మ కష్టపడుతుందా! అమ్మ సుఖం కోసమే కదా తను ప్రాణాలు తీసుకోవాలను కొన్నది. మరి అమ్మకు సుఖం లేకపోతే తన మరణం వ ధా అవుతుంది అని కలవర పడుతున్నాడు.

''బాస్‌! అసలెందుకు నీవు చావాలను కుంటున్నావు! నాకు నీవు సమాధానం చెప్పాల్సిందే. ఎందుకంటే నీవు నాకు ప్రస్తుతం ఋణపడి ఉన్నావు కాబట్టి'' అని అతను గంగాధర్‌ ను ప్రశ్నించాడు.

గంగాధర్‌ తను ఐ టి ఐ  ఎలక్ట్రికల్‌ చేశాననీ, మూడు సంవత్సరాలుగా ఉద్యోగం లేదనీ, అమ్మ తన వలన అన్న వదినల మద్య నలిగిపోతున్నదనీ అందువల్లనే ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నానని చెప్పుకొచ్చాడు గంగాధర్‌.

''బాస్‌! అందుకే రేపు ఇదే సమయానికి ఇక్కడికి రా! నీవు నా ఋణం తీర్చుకొనే మార్గం చెబుతాను. నామీద నమ్మకం ఉంచు. నీ ఆత్మహత్యకు నాదీ పూచీ! '' అంటూ చెప్పి విసవిసా వెళ్ళిపోయాడు సుబ్రహ్మణ్యం.

''వీడేంటి నా మనసులో అల్లకల్లోలం స ష్టించి తన దారిన తను వెళ్ళిపోయాడు. ఇప్పుడేం చేయాలి. ఓరీ భగవంతుడా! అనవసరంగా వీడి రుణంలో ఇరుక్కు పోయానే!'' అని కల్లోలిత ఆలోచనలతో గంగాధర్‌ ఉక్కిరి బిక్కిరి అవుతూ వుండగా ట్రైన్‌ వస్తోంది. గంగాధర్‌ సాహసం చేయలేక పోయాడు. అమ్మనే గుర్తు కోస్తోంది. ట్రైన్‌ వెళ్ళిపోయింది. గంగాధర్‌ ఒక్క రోజు ఆగలేనా ? అనుకుంటూ బాధగా ఇంటి వైపు బయలు దేరాడు.

మరుసటి రోజు గంగాధర్‌ ముందుగానే సుబ్రహ్మణ్యంను కలిసిన ప్రదేశానికి వెళ్ళాడు. సుబ్రమణ్య కోసం ఎదురు చూస్తూ ఉన్నాడు. అసలు అతను వస్తాడా? అనవసరంగా వీడి ఉచ్చులో పడిపోయానే అనుకుంటూ ఉండగా సుబ్రహ్మణ్యం వచ్చాడు.

''బాస్‌! రెండు నిమిషాలు ఆలస్యం అయ్యింది క్షమించు'' అంటూ వచ్చి కూర్చున్నాడు సుబ్రహ్మణ్యం.

''చూడు బాస్‌! నీపేరేమన్నావ్‌!'' అంటూ ఒక క్షణం ఆగాడు.

గంగాధర్‌ అప్రయత్నంగా ''గంగాధర్‌'' అని చెప్పాడు.

''చూడు గంగాధర్‌! ఈ రోజు నీవు నా ఋణం తీర్చుకొనే మార్గం చెబుతానన్నాను. ఇదిగో  ఇది తీసుకో'' అంటూ ఒక కవర్‌ ను గంగాధర్‌ చేతిలో పెట్టాడు. దానిపై ''అప్లికేషన్‌ ఫర్‌ ది పోస్ట్‌ అఫ్‌ ఎలక్ట్రిషియన్‌ ఇన్‌ ఇండియన్‌ రైల్వేస్‌  '' అని వుంది.

''దీనిని పూరించి ఫోటో అతికించి  సాయంత్రానికంతా తెస్తావా? ఇది పూర్తి  చేసి ఇస్తే చాలు నీ దారిన నీవు వెళ్ళొచ్చు'' అన్నాడు సుబ్రహ్మణ్యం గంగాధర్‌ తో!

గంగాధర్‌ కు అర్థం కావడం లేదు. సుబ్రహ్మణ్యం ఈ రోజు కూడా తన ప్రయత్నాన్ని వాయిదా వేయించేట్లే ఉంది. అయినా ఇతడి మాటల్లో ఏదో ఆకర్షణ ఉంది. తనకు తెలియకుండానే తానూ కన్విన్స్‌అయి అతడి మాటలకు తలాడి స్తున్నాను అని మనసులో అనుకొంటూ ఉన్నాడు గంగాధర్‌.

''ఓకే గంగాధర్‌  సాయంత్రం నాలుగు గంటలకు తప్పకుండా రా! నాలుగున్నరకు ట్రైన్‌  ఉంది. మిస్‌ కావద్దు'' అంటూ సుబ్రహ్మణ్యం వెళ్లి పోయాడు.

గంగాధర్‌ అప్లికేషన్‌ తీసుకొని ఇంటికి వెళ్లి పూరించి  తన ఫోటో అతికించి , అందులో పేర్కొన్న సర్టిఫికెట్లు జత పరచి అన్నీ కవర్లో ఉంచి నాలుగు గంటలకు  మరలా అక్కడే సుబ్రహ్మణ్యం కోసం ఎదురు చూస్తూ ఉన్నాడు. సుబ్రహ్మణ్యం ఆలోచనలను గంగాధర్‌ అందుకోలేక పోతున్నాడు. అప్రయత్నంగా అతడు  చేయమన్నపని చేస్తూ వున్నాడు. ఋణ విముక్తుడు కావాలనే కాంక్ష బలంగా ఉండడం కావచ్చు, కాని చేస్తున్న పనులు తన ప్రయత్నాన్ని వాయిదా వేయించేవిగా కన్పిస్తున్నాయి. ఇలా అనుకొంటూ ఉండగా సుబ్రహ్మణ్యం వచ్చాడు. చేతిలో పోస్టల్‌ ఆర్డర్స్‌  ఉన్నాయి. గంగాధర్‌ పూరించిన అప్లికేషన్‌కు వాటిని జోడించి అన్నింటినీ కవర్లో ఉంచి ఈ రోజు తనకు టైం లేదని రేపు ఉదయం పదకొండు గంటలకు  రమ్మని గంగాధర్‌ సమాధానం కోసం ఎదురు చూడకుండా కవర్‌ తీసుకొని   ఆత్రుతగా అక్కడి నుండి వెళ్లి పోయాడు.

మరుసటి రోజు పదకొండు గంటలకు  గంగాధర్‌ వచ్చాడు. అప్పటికే సుబ్రహ్మణ్యం వచ్చి ఉన్నాడు. అతడి చేతిలో పుస్తకాలున్నాయి. వాటిని గంగాధర్‌ కు అందిస్తూ '' చూడు గంగాధర్‌ నలబైఐదు  రోజులలో పరీక్ష ఉంది. ఇవి  దానికి సంబంధించిన పుస్తకాలు. మనం రోజూ మూడుగంటలపాటు పాటు ఇక్కడ కలుద్దాం. నాకు తెలిసిన కొన్ని విషయాలు నీకు చెబుతాను. పరీక్ష రాసిన పదిహేను రోజుల్లో ఫలితాలు వస్తాయి. అప్పటి వరకు నీ ప్రయత్నాన్ని వాయిదా వేయి. ఋణ పడిన వాడిగా నీకు నామాట వినడం తప్ప వేరే మార్గం లేదు'' అన్నాడు.

గంగాధర్‌కు అర్థం అవుతూ ఉంది. ఈ సుబ్రహ్మణ్యం తన జీవితానికి ఒక దిశను నిర్దేశిస్తున్నాడు. తన ఆత్మహత్య ప్రయత్నాన్ని ఆపాలని అనుకొంటున్నాడు. తన జీవితాన్ని నిలపాలని తాపత్రయ పడుతున్నాడు. అందుకు తన బలహీనతను గుర్తించి దాన్ని దెబ్బకొట్టి అనుకున్నది సాధించు కోవాలను కొంటున్నాడు అనిపించింది గంగాధర్‌కు.

పరధ్యానంగా ఉన్న గంగాధర్‌తో ''గంగాధర్‌! రేపటి నుండి మన ప్రయత్నం ప్రారంభం. రేపు మంచి రోజు వస్తా'' అంటూ వెళ్ళిపోయాడు సుబ్రహ్మణ్యం.

ఇంటి కెళ్ళిన గంగాధర్‌కు సుబ్రహ్మణ్యం గుర్తుకు వస్తున్నాడు. ఇంతకీ ఎవరీ సుబ్రహ్మణ్యం? మాటల తీరుని బట్టి చూస్తె బాగా చదువుకొనిన వానిలా వున్నాడు. చక్కటి ఇంగ్లీషు మాట్లాడతాడు. మనిషి ఆలోచనలు చదువుతాడు. అసలు అతనెందుకు తన ఆత్మహత్య ప్రయత్నాన్ని ఆపాలి? తన జీవితాన్ని నిలబెట్టాలనే తపన అతనికెందుకు? రక్తం పంచుకొని పుట్టిన అన్న తన భవిష్యత్‌ పట్ల నిర్లక్ష్యంగా  వ్యవహరిస్తుంటే ఈ సుబ్రహ్మణ్యం తన యెడల ఎందుకు ఇంతలా ఆలోచిస్తున్నాడు ? అని గంగాధర్‌ ఆలోచిస్తున్నాడు.

మరుసటి రోజు గంగాధర్‌, సుబ్రహ్మణ్యంలు చెట్టు క్రింద కూర్చొని వున్నారు. గురువు స్థానంలో సుబ్రహ్మణ్యం, శిష్యుని  స్థానంలో గంగాధర్‌. ఇంగ్లీషు, అర్థమెటిక్‌, టెస్ట్‌ ఆఫ్‌ రీజనింగ్‌ చక్కగా అర్థమయ్యే విధంగా, షార్ట్‌ కట్స్‌ రూపంలో తన స్థాయికి తగినట్లుగా బోధిస్తున్నాడు. గంగాధర్‌ తన జీవితంలో ఏ

ఉపాధ్యాయుడు ఇంత ఓపికగా, అర్థం అయ్యే విధంగా తనకు  బోధించలేదు అనుకొన్నాడు. వారి గురుశిష్య బోధన నలబై రోజులపాటు  సాగింది. దాదాపు పుస్తకాలలోని సిలబస్‌ అంతా  పూర్తి అయ్యింది.

నలబై ఒకటవ రోజున  సుబ్రహ్మణ్యం ''గంగాధర్‌! ఇక నాలుగు రోజులే పరీక్షకు సమయం. రేపటినుండి  ఇంటి పట్టుననే రివిజన్‌ చేస్కో. ఒక రోజు ముందే హైదరాబాదు బయలు దేరివెళ్ళు. పరీక్ష కేంద్రానికి దగ్గరలోని లాడ్జిలో రూమ్‌ అద్దెకు  తీసుకొని సమయానికి వెళ్లి చక్కగా వ్రాయి. ఇదిగో ఖర్చులకు మూడు వేలు  తీసుకో'' అంటూ మూడువేల రూపాయలు   గంగాధర్‌  చేతిలో పెట్టాడు.

గంగాధర్‌ కళ్ళ నిండా నీళ్ళే. సుబ్రహ్మణ్యం పాదాలపై పడ్డాడు. గంగాధర్‌  కన్నీటితో సుబ్రహ్మణ్యం పాదాలు తడిసి పోతున్నాయి. సుబ్రహ్మణ్యం గంగాధర్‌ బుజాలు పట్టుకొని పైకెత్తుతూ '' పిచ్చివాడా! ఏడుపు ఎందుకు? నీ ఏడుపు నా ఋణం తీర్చదు. నీవు ఋణం తీర్చుకొనే రోజు వస్తుంది.  ఆ శక్తి నీకు తప్పకుండా వస్తుంది అంటూ'' భుజం తట్టి వెళ్ళమన్నాడు సుబ్రహ్మణ్యం.

గంగాధర్‌ హైదరాబాద్‌లో పరీక్ష వ్రాశాడు. మూడురోజుల తరువాత  సుబ్రహ్మణ్యం కోసం వారు తరచూ కలిసే ప్రదేశానికి వెళ్ళాడు గంగాధర్‌ .  ఆ రోజు సుబ్రహ్మణ్యం  రాలేదు. పదిహేను  రోజులుగా వెళుతూనే వున్నాడు. తను పరీక్ష బాగా వ్రాశానని ఉద్యోగం తప్పక వస్తుందని, రాక పోయినా తాను ఆత్మహత్య చేసుకోనని పోరాడి సాధించు కుంటానని సుబ్రహ్మణ్యంకు చెప్పాలని గంగాధర్‌ రోజూ సుబ్రహ్మణ్యం కోసం వెతుకుతూనే ఉన్నాడు. ఊర్లో ఎక్కడ తిరుగుతూ వున్నా కళ్ళు సుబ్రహ్మణ్యంనే వెతుకుతున్నాయి. కాని సుబ్రహ్మణ్యం కన్పించడం లేదు.

పరీక్షా వ్రాసిన ఇరవై రోజుల తరువాత  గంగాధర్‌ కు రిజిష్టర్‌ పోస్ట్‌ వచ్చింది. రైల్వేలో ఎలక్ట్రీషియన్‌ గా నియామకపు పత్రం అందులో వుంది. గంగాధర్‌ ఆనందానికి అవధులు లేవు. అమ్మ పాదాలకు  నమస్కరించాడు. నియామక పత్రం తీసుకొని సుబ్రహ్మణ్యం కొరకు తాము తరచుగా కలిసే ప్రదేశానికి పరుగున వెళ్ళాడు. ఎంతసేపు చూసినా సుబ్రహ్మణ్యం రాలేదు. అన్నం, నీళ్ళు లేకుండా సాయంత్రం వరకు ఎదురు చూశాడు. అతడి జాడనే లేదు. అన్ని రోజులు కలిసి వున్నా సుబ్రహ్మణ్యం సార్‌ వివరాలు అడగక పోవడం తన తప్పనిపించింది గంగాధర్‌కు. నిరాశగా ఇంటికి వచ్చేశాడు. గుంతకల్‌ డివిజన్‌ లో పోస్టింగ్‌. జాయినయి పోయాడు.  నివాసానికి క్వార్టర్స్‌ ఇచ్చారు. అమ్మ తన దగ్గర ఉండడమే మేలని తన దగ్గరకు తెచ్చుకున్నాడు. ఉద్యోగం వచ్చిన తరువాత వదిన కూడా తనను కొంత గౌరవంగా చూడడాన్ని గమనించాడు గంగాధర్‌.  

గంగాధర్‌ అమ్మ అతడికి  పెళ్లి ప్రయత్నాలు ప్రారంభించింది. అన్న, వదినలు కూడా  గంగాధర్‌ అభిప్రాయం అడిగారు. అమ్మ, అన్న, వదినల నిర్ణయమే తన నిర్ణయమన్నాడు. పెద్దతుంబళం నుండి ఒక సంబంధం వచ్చింది. అమ్మాయి పది  వరకు చదువుకుంది. చక్కని రూపవతి. తల్లి దండ్రులు లేరు. అన్న దగ్గర  ఉంటుంది. అమ్మాయి వదిన అంగన్‌ వాడి టీచరు. అమ్మాయి  అన్న కిరాణం దుకాణం నిర్వహిస్తుంటాడు. అమ్మాయి  వదిన గయ్యాళి అట. ఆ అమ్మాయిని వేపుకు తింటూ ఉంటుందట. కాని ఆ అమ్మాయి తన వదిన గురించి ఏ ఒక్కరికి తనను బాధ పెడుతున్నట్లుగా చెప్పు కోలేదట. ఆమ్మయికి  భూమాతకున్నంత ఓర్పుందని అమ్మతో చెప్పారట. అటువంటి అమ్మాయే  కావలసింది గంగాధర్‌ కు అనుకొంది గంగాధర్‌ వాళ్ళ అమ్మ. అమ్మ, గంగాధర్‌, అన్న వదినలు నలుగురూ  పెళ్లి చూపులకని పెద్ద తుంబళం వెళ్ళారు. అన్నట్టుగానే అమ్మాయి చాలా బావుంది. అమ్మాయి వదిన నిజంగా గయ్యాళే   అన్పించింది గంగాధర్‌ కు. తాము కాణీ  కట్నం ఇవ్వమనీ, పెళ్లి కూడా మీరే చేసుకోవాలని అలా అయితేనే తమకు సమ్మతమని అమ్మాయి వదిన తెగేసి చెప్పింది. గంగాధర్‌

వాళ్ళు అన్ని షరతులకు తల ఒగ్గారు. పెళ్లి తేదీ నిశ్చయం అయ్యింది. అమ్మాయి అన్నయ్య గంగాధర్‌ వాళ్ళను బస్సు ఎక్కించడానికి బస్‌ స్టాండ్‌ కు  వచ్చి వారితో రహస్యంగా తన భార్య మాటలు లెక్క పెట్టవద్దని, తన చెల్లి ఉత్తమురాలని, తన భార్యకు తెలియకుండా చెల్లి పేరున లక్ష రూపాయలు దాచానని, వాళ్ళ అమ్మకు చెందిన ఆరు తులాల బంగారు వుందని రేపు శని వారం ఆదోనికు  సరుకుల కొరకు వచ్చినపుడు ఆ లక్షరూపాయలు, బంగారం  అందజేస్తానని .. ఈ విషయం ఎవరి చేవినా వేయ వద్దని వేడుకొన్నాడు. పెళ్లి ఖర్చు ఎలా అని ఆలోచిస్తా ఉండిన గంగాధర్‌ వదిన వెంటనే అందుకు ఒప్పుకొంది.. ఎట్టకేలకు గంగాధర్‌ వివాహం అయ్యింది. అమ్మాయి పేరు శకుంతల. గంగాధర్‌  శకుంతలలు  గుంతకల్లులో రైల్వే క్వార్టర్స్‌లో  కాపురం ప్రారంభించారు. గంగాధర్‌ అమ్మ అతడితోనే వుంది. శకుంతల అత్తగారిని అపురూపంగా చూసుకొంటోంది. 

గంగాధర్‌ తన జీవిత గమనం గురించి శకుంతలకు అంతా  చెప్పాడు. తన జీవితాన్ని తీర్చిదిద్దిన సుబ్రహ్మణ్యం సార్‌ గురించి, అతను కనిపించకుండా వుండడం వలన తనకు కలుగుతున్న బాధ గురించి శకుంతలతో పంచు కున్నాడు . వివాహం అయిన రెండవ  సంవత్సరమున  శకుంతల గుంతకల్‌   రైల్వే  హాస్పటల్‌ లో కొడుకు జన్మను ఇచ్చింది .

గంగాధర్‌ శకుంతల తో '' కొడుకు పేరు గురించి నీకు ఏమైనా అభిప్రాయాలున్నాయా?'' అని అడిగాడు. ''ఉన్నాయి'' అంది శకుంతల.

''ఏం పేరను కుంటున్నావు?'' అని ఆత్రుతతో అడిగాడు గంగాధర్‌.

''సుబ్రహ్మణ్యం'' అని చెప్పింది శకుంతల. గంగాధర్‌ కళ్ళలో నీళ్ళు తిరిగాయి. శకుంతల చేతిని తీసుకొని

హదయానికి గట్టిగా హత్తుకున్నాడు. ''శకుంతలా! నీవు నా బంగారు కొండవు! ఇంత మంచి మనసున్న దానిని భార్యగా పొందడం నా అద ష్టం'' అంటూ ఉద్వేగానికి గురి అయ్యాడు.

కాలం గడిచిపోతా వుంది. కొడుకు సుబ్రహ్మణ్యంలో గురువు సుబ్రమణ్యాన్ని చూసుకుంటూ గంగాధర్‌ త ప్తి పడుతున్నాడు. తన కుటుంబాన్ని , అన్న కుటుంబాన్ని రైల్వే పాసు మీద సంవత్సరానికి  వొకసారి విహార యాత్రలకు తీసుకెళ్తున్నాడు గంగాధర్‌. ఎక్కడపోయినా అపుడపుడూ గంగాధర్‌ కళ్ళు సుబ్రహ్మణ్యం గురించి వెతుకుతూనే  వున్నాయి. కాలం సాగుతూనే ఉంది. అన్న కూతురు వివాహ సంబంద విషయమై గంగాధర్‌, శకుంతలలు ఆదోని వచ్చారు. రెండు రోజులుండి అన్ని విషయాలు మాట్లాడుకున్నారు. తనకు ఆడపిల్ల లేదు కాబట్టి అన్న కూతురే తన కూతురని, అమ్మాయి పెళ్లి ఖర్చుల విషయంలో సగం బాద్యత తనదే అని గంగాధర్‌ చెప్పాడు.  గంగాధర్‌ వదినకు  తనముందు గంగాధర్‌ ఆకాశమంత ఎత్తుకు ఎదిగినట్లుగా అనిపించింది. ఎందుకంటే అమెరికాలో వున్న తన అన్న తన కూతురి పెళ్లి విషయం గురించి ప్రస్తావిస్తే డబ్బు గురించి మాట  దాటవేస్తూ పెళ్ళికి రావడానికి కుదరకపోవచ్చు  అని, రావడానికి బోలెడు డబ్బు  ఖర్చు అవుతుందని  చెప్పడం గుర్తుకు వచ్చింది. పెళ్ళికి రెండు వారాల ముందే అమ్మను శకుంతలను ఆదోనికి  పంపుతానని, పెళ్లి  పనుల గురించి ఆందోళన పడవద్దని అన్నకు చెప్పి గంగాధర్‌ శకుంతలతో గుంతకల్‌ బయలుదేరాడు. దాని కారణంగా వారు ఇప్పుడు ఆదోని రైల్వే స్టేషన్‌ లో వున్నారు

గంగాధర్‌ ఇలా ఆలోచనలలో వుండగా  అంతలో స్టేషన్లో ఏదో అలజడి మొదలైంది....

స్టేషన్లో ఒక పిచ్చివాడు షాపుల దగ్గరకు వెళ్లి తినడానికి ఏదైనా ఇవ్వమని అడుగుతూ వున్నాడు. ప్రతి షాపువాడు కర్రతో అతడిని బెదిరిస్తూ వెళ్లి పొమ్మంటున్నారు. అప్రయత్నంగా గంగాధర్‌ దృష్టి అటు వైపు మళ్ళింది. పాపం అనుకొంటూ అతడిని పరిశీలనగా చూశాడు. ఎక్కడో అతడిని చూసినట్లు అనిపించింది. ఎస్‌! ఆతను సుబ్రహ్మణ్యం.

''శకుంతలా! అదుగో సుబ్రహ్మణ్యం సార్‌ ! '' అంటూ అటువైపు పరిగెత్తాడు .

శకుంతల గంగాధర్‌ ను అనుసరించింది.

పిచ్చివాడి దగ్గరకు వెళ్ళిన గంగాధర్‌ అతడిని పరిశీలనగా చూసి ''శకుంతలా ! ఇతను సుబ్రహ్మణ్యం సారే! అయ్యో ! ఎందుకు సార్‌  ఇలా   అయిపోయారు '' అంటూ అతడి చేతులను తన చేతుల్లోకి తీసుకొంటూ '' సుబ్రహ్మణ్యం సార్‌? ఏమిటిది? ఎందుకిలా అయ్యారు?'' అని ప్రశ్నించ సాగాడు గంగాధర్‌ ఆందోళనగా .

స్టేషన్లో అందరూ గంగాధర్‌ ను ఆసక్తిగా గమనిస్తున్నారు. శకుంతల లగేజితో వారి దగ్గరకు వచ్చింది. ''శకుంతలా ! బయటకు వెళ్లి  అటో మాట్లాడు. అన్న ఇంటికి సుబ్రహ్మణ్యం  సార్‌ ను తీసుకెళదాం'' అన్నాడు.

శకుంతల స్టేషన్‌  బయటకు వెళ్లి  ఆటో మాట్లాడి లోపలకు వచ్చింది . సుబ్రహ్మణ్యం పిచ్చి చూపులు చూస్తున్నాడు. ఏమి మాట్లాడడం లేదు.

గంగాధర్‌ '' రెండు బన్నులు, టీ తీసుకురా శకుంతలా!''  అన్నాడు.

తను తీసుకు రావడానికి వెళితే సుబ్రహ్మణ్యం సార్‌ ఎటు వెళ్లి పోతాడేమోననే భయంతో గంగాధర్‌ అతడి చేతులను గట్టిగ పట్టుకొని   నిల్చున్నాడు. శకుంతల టీ , బన్ను తెచ్చింది. సుబ్రహ్మణ్యం గబగబా బన్నులు తిని టీ తాగాడు. చొక్కా, ప్యాంటు పిడచ కట్టుకు పోయున్నాయి. తల జుట్టు, గడ్డం జుట్టు ఉండలు గట్టి ఉన్నాయి. మల మూత్రాలు శుభ్రం చేసుకోక పోవటం వలన దుర్వాసన వస్తూ వుంది. ఈగలన్నీ చుట్టూ ముసురుతూ ఉన్నాయి. సుబ్రహ్మణ్యం ను ఆటోలో ఎక్కించుకొని గంగాధర్‌, శకుంతల తో పాటు తన అన్న ఇంటికి తిరిగి వెళ్ళారు. అన్న వదినలకు ఇంత వరకు సుబ్రమణ్యం గురించి చెప్పలేదు. ఆ అవసరం రాలేదు. ఇప్పుడొచ్చింది  ఆ అవసరం . సుబ్రహ్మణ్యం గురించి వివరంగా చెప్పి  సుబ్రహ్మణ్యంకు స్నానం చేయించడానికి సహకరించమని గంగాధర్‌ తన అన్నను కోరాడు. గంగాధర్‌ వదిన తమది కూడా బాధ్యతే గదా అంటూ ముందు కొచ్చింది. గంగాధర్‌ అన్న బయటకు వెళ్లి బార్బర్‌ ను పిలుచుకొచ్చాడు. వదిన స్నానానికి నీరు సిద్దం చేస్తా వుంది.   సుబ్రమణ్యం ను బయట కుర్చీ లో కూర్చోబెట్టి  తల జుట్టు, గడ్డం గీయించారు. వదిన షాంపూ, సబ్బు,  రెండు బకెట్ల లో వేడి నీళ్ళు  తెచ్చి పెట్టింది. గంగాధర్‌, అన్నయ్యలు కలిసి శుభ్రంగా సుబ్రహ్మణ్యం కు స్నానం చేయించారు. అతడికి గంగాధర్‌ అన్న నైట్‌ ప్యాంటు, టీ షర్ట్‌ వేయించాడు. ఇపుడు సుబ్రహ్మణ్యం ను చూస్తె పిచ్చివాడని ఎవరూ అనుకోరు. సుబ్రహ్మణ్యం కూడా మౌనంగా ఉంటున్నాడు. వారి చర్యలను ప్రతిఘటించడం లేదు. లోపలకు తీసుకెళ్ళి భోజనం పెట్టారు. శకుంతల శ్రద్దగా అన్నం కలిపి సుబ్రహ్మణ్యం సర్‌ కు  తినిపించింది.

తను వుంటున్న  గుంతకల్‌ లోనే ఆంగ్లో ఇండియన్స్‌ వీధులలో సంచరించే మానసిక రోగులకు ఆశ్రమాన్ని నిర్వహిస్తున్నట్లు గంగాధర్‌ కు తెలుసు. తన కొడుకు పుట్టిన రోజున ఒకసారి శకుంతల, అమ్మ, బాబులతో వెళ్లి వాళ్లకు పళ్ళు, పాలు పంచి వచ్చివున్నారు. శకుంతల కూడా అదే విషయాన్ని  గుర్తు చేసింది. శకుంతల గంగాధర్‌ తో మనం  సాయంత్రం బయలు దేరుదామని సుబ్రహ్మణ్యం సారును  తాత్కాలికంగా అక్కడ చేర్పిద్దామని ప్రతి పాదించింది.  గంగాధర్‌ శకుంతలలు సుబ్రహ్మణ్యంను జాగ్రత్తగా కారు అద్దెకు మాట్లాడుకొని కారులో  గుంతకల్లుకు తీసుకు వచ్చారు. సుబ్రహ్మణ్యం ఏమి మాట్లాడడం లేదు. గంగాధర్‌    సుబ్రహ్మణ్యం వ్యక్తిగత వివరాలు  ఆ రోజులలో తెలుసుకోలేక పోయినందుకు చాలా బాధ పడ్డాడు. మానసిక రోగుల   ఆశ్రమాన్ని చేరుకున్నారు. క్రైస్తవ మిషనరీ నడుపుతున్న స్వచ్చంద సంస్థ అది. అన్ని ఫార్మాలిటీస్‌ పూర్తి చేశారు. ఆశ్రమ నిర్వాహకులు ప్రతి నెల మానసిక వైద్యులు తమ ఆశ్రమాన్ని సందర్శిస్తారని, అవసరమైన వారికి చికిత్స కూడా చేయిస్తామని చెప్పారు. సుబ్రమణ్యం ను ఆశ్రమ నిర్వాహకులకు అప్పచెప్పి వారికి సుబ్రమణ్యం గురించి అనేక జాగ్రత్తలు చెప్పి ఇంటికొచ్చారు.

ఇంటికి వచ్చేసరికి అమ్మ వంట చేసి వీరి కోసమే ఎదురు చూస్తున్నది. మనవడు తినేసి పడుకొన్నట్లుగా చెప్పింది గంగాధర్‌ తల్లి. గంగాధర్‌, శకుంతలలు భోజన చేసి వంటిల్లు సర్దేసి నిద్రకు ఉపక్రమించారు. గంగాధర్‌ శకుంతల తో ''శకుంతలా! సుబ్రమణ్యం కు ఎందుకీ గతి పట్టింది? అసలు సార్‌   ఎవరు? ఎక్కడి నుండి వచ్చారు? ఇంత కాలం ఎక్కడ వున్నారు? సారుకు  నా అన్న వాళ్ళెవరూ లేరా? '' అని కళ్ళనీళ్ళ పర్యంతం అవుతున్నాడు. కన్నీరు గంగాధర్‌ కణతలపైకి జారాయి.

శకుంతల గంగాధర్‌ను దగ్గరకు తీసుకుంటూ ''ఊరకుండండీ ! సుబ్రహ్మణ్యం గారు ఈస్థితికి రావడానికి కారణాలు మనకు ఎట్లా తెలుస్తాయి? ఆ కారణాలు మనకు అనవసరము కదా! సార్‌కు నా అన్న వాళ్ళు ఎందుకు లేరు ? సుబ్రహ్మణ్యం సారు  నాకు   నాన్న !'' అనింది. గంగాధర్‌ శకుంతల నుదుటిపై ముద్దు పెట్టుకున్నాడు ప్రేమగా !