గిరిజన వెతలను వినిపించే నగారా ధ్వనులు

డాక్టర్‌ జి శైలమ్మ
96183 61905
నిర్మలాపుతుల్‌ ఒక సంతాలీ రచయిత్రి. సంతాలీలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలను, జీవన విధానాన్ని ఆమె కవిత్వీకరించారు. దీనిని అశోక్‌ సింV్‌ా హిందీలోకి అనువదించారు. డా|| వి. చంద్రశేఖరరావు తెలుగులో 'నగారావలె ధ్వనిస్తున్న శబ్దాలు' పేర అనువదించారు. 'నగారా వలె ధనిస్తున్న శబ్దాలు' గిరిజనుల ఆవేదన నినాదాలు, ఆకలి ఆర్తనాదాలు, సంతాలీల సంస్క ృతి ప్రతిబింబం.స్త్రీలు ఏకాంతంగా ఉండటానికి గల కారణాలు తెలుసు కోవాలని, ఆస్తికి వారసురాలిగా చూడాలని, తను పుట్టింది ఒకచోట వివాహమైతే మరోచోట తనకు తెలియకుండా తన చిరునామా కోల్పోయే తీరుని ఆలోచించాలని ఈ కవిత్వం ప్రబోధిస్తుంది. స్త్రీ పిల్లలను కనే యంత్రం అనో, వంటింటి కుందేలుగానో చూడొద్దంటుంది. 'మీకు తెలుసా?' అన్న కవితలో ...
''ఒక 'స్త్రీ'కి తనదైన/ స్వంత భూమిని గూర్చి
మీరు చెప్పగలరా?'' అని ప్రశ్నిస్తుంది.
''భూమిని వెతుక్కుంటున్న వ్యాకులిత వనిత'' అన్న కవితలో
''ఇది ఎలాంటి మోసం!
ఒక మాన్య పురుష దృష్టితో
స్వంత ప్రపంచాన్ని చూడటంలో అందరమూ నేర్పరులమే!''
స్త్రీలకు ఆస్తిలో భాగమివ్వకుండా ఏదో విధంగా కొన్ని కానుకలిచ్చి వాటితో సరిపెట్టుకోమంటున్న వారందరు మాటనేర్పరులే అని అంటున్నారు. గిరిజన స్త్రీలు చేతిపనులైన ఈత చాపలల్లడం, చీపుర్లు, బూజుకట్టెలు, అల్లిక బుట్టలు, కోళ్ల జీబులు, ఈత బుట్టలు, విస్తరాకులు... ఇలా ఒకటేమిటి? నాగరిక సమాజం ఇళ్లను అలంకరించే వస్తువులను గిరిజన స్త్రీలు తయారు చేస్తున్నారు. ఇవి గిరిజనులనుగాని, వారి గృహాలనుగాని, వాటి ఇంటినిగాని పోషించలేకపోతున్నాయని 'బాహుముఖీ' కవితలో వివరిస్తుంది.
''నీ చేతుల్లో తయారైన విస్తళ్ళు
వేలాది మందికి పొట్ట నింపుతున్నారు.... కాని
ఆ వేలాది విస్తళ్ళునీ పొట్టని మాత్రం
పోషించలేకపోతున్నారు!''
మహిళలను వర్ణించడం, ఆనందాన్ని పొందడం కవులకు సహజగుణం. గిరిజన మహిళలను కూడా వర్ణించి వారి అందచందాలను వర్ణిస్తూ, వారు ఆనందంగా వున్నారని వర్ణిస్తున్న వైనాన్ని 'ఆదివాసీ ఆడపిల్లలు' అన్న కవితలో
''నిశ్చయంగా అతడు
మన శ్రమను దోచుకొని అనుభవించిన
మనిషి కావచ్చు'' పుట:12.
నిజమే ఆదివాసీ ఆడపిల్లలు ఆదివాసీయేతర నాగరికులచేత మోసగింపబడుతూ నిరంతరం వారి వ్యక్తిత్వాన్ని కోల్పో తున్నారు, వాస్తవాన్ని దాచిపెట్టి అబద్దాలను చెప్పడం నిరసిస్తున్నారు.
కోడళ్లు, అత్తలు, అమ్మలుగా వున్న ఆదివాసీ స్త్రీలు దోపిడీ కాబడుతున్నారు. సారా కాసి వ్యాపారం చేయడం ద్వారా అదే సారాను గిరిజనులు తాగడం వల్ల తమ గ్రామాల్లో ఏ అరాచకం రాజ్యమేలుతుందని గ్రహించాలని, చదువు పేరుతో ఆదివాసీ పిల్లలను వ్యభిచారంలో దింపుతున్నారని తమ భాషతో మాట్లాడి ఆదివాసీయేతరులు చేస్తున్న మోసాలను తుద ముట్టించాలంటే గిరిజనులు మేల్కొనాలని అంటున్నారు.
ఆత్మ/ న్యాయం కోసం గావుకేక పెడుతూ
నీ బస్తీల్లోనే తిరుగుతోంది
చూడు, విను 'చూడకాఫోరెన్‌'' పుట:16.
బతకడం కోసం శీలమమ్ముకొంటున్న గిరిజన స్త్రీలను రక్షించుకోమంటుంది. మోసం చేసిన పురుషుల నుంచి న్యాయం పొందడానికి కలసి ప్రయత్నం చేయండని వేడుకొంటుంది. ఆదివాసీల ప్రాంతంలోకి గిరిజనేతరుల ప్రవేశంతో వారి సంప్రదాయాలు మలినమవుతున్నాయి. పొలం దున్ని పంట వేయాలని చెప్పిన మాటను మరచిపోయి స్త్రీలు భూమిని దున్ని సాగుచేయడం నేరమని వారిని శిక్షిస్తున్నారని 'సజోనీ కిస్కూ - నాకేం చెప్పొద్దు'లో సజోనీకి జరిగిన అన్యాయాన్ని తెలియజేస్తుంది. 'సజోనీ' పురుషుడు చేయగల పనులన్నీ చేయగలదు. అన్యాయాన్ని ఎదిరించగలదు. అదే ఆమె చేసిన తప్పు. అందుకుగానూ 'గూటానికి కట్టి గడ్డి తినిపించారు' పుట:19.
నీ భర్త నిన్ను/ పశువులా బలాత్కరించి
చెవీ ముక్కులు కత్తిరించి
ఇంటి బయటికి నెట్టేయగలడు'' పుట:20.
సమాజం మంచిని సమాధి చేస్తుందని ఇక్కడ అరిచి చెప్పాలనుకొన్న అందరు చెవిటివారివలె వున్నారని అంటుంది. ఎదురు తిరిగి వాస్తవాలు మాట్లాడితే నగంగా నృత్యం చేయిస్తున్న సంఘటనలు ఆదివాసుల ఆచారాలను అణచి వేయబడుతున్న స్త్రీ ఆవేదనను తెలియజేసింది. మారుతున్న గిరిజనుల సంప్రదాయాలు ప్రపంచీకరణతో అంతరించి పోతున్న సంథాల్‌ పరగణాలు' కవితలో వారి సంప్రదాయాలను పరిరక్షించాలంటూ మీటింగులు పెట్టి వ్యయం చేస్తుంటే సంథాల్‌పరగణాల సంప్రదాయాలు కొంచెం కూడ అక్కడ మిగిలి లేవని తెలియజేస్తుంది.
''అంతే! ఏముంది సంతాల్‌ పరగణాల్లో
సంతాలీ సంస్క ృతీ శిథిలాలు కూడా
సంతాల్‌ పరగణాల్లో
కనుచూపుమేరలో కానరావు!''
ప్రకృతిలో భాగం చెట్లు. చెట్లను దయలేకుండా నరికేయడం వల్ల భూమి చింతిస్తుంది. భూమి బాగుంటే ప్రజలంతా బాగుంటారు. చెట్లను నరకడం ఆపి ప్రకృతిని రక్షించమని 'దు:ఖిస్తున్న ధరణి' అనే కవితలో వేడుకుంటుంది.
''నీ ఇంటి వెనుకభాగంలో/ రుధిర ధారలు విరజిమ్మే
గాలి గాధల గూర్చి/ ఎన్నడైన ఆలోచించావా?
నిశ్శబ్దంగా అన్నింటినీ భరిస్తూ/ ఎన్నడూ ఫిర్యాదు చేయని
భూమి పడుతున్న వేదన గురించి'' పుట :30
భూమిని రక్షించుకోవాల్సి బాధ్యత ప్రతి ఒక్కరి మీదుందని గుర్తు చేస్తుంది. సమాజంలో విసిగివేసారిపోయినవారు, కాశీ వెళుతుంటారు. మళ్లీ తిరిగొచ్చే దాకా నమ్మకం వుండదు. అలాగే, అస్సాంలో పనికోసం వెళ్లిన వారు తిరిగి ఇంటికి రాని సమయంలో ఆ కుటుంబం పడినపాట్లు గురించి ఓ కవితలో వినిపించింది. మారిపోయిన ఊరు, అరాచకం రాజ్యమేలుతున్న వైనాన్ని, ఒంటరిగా వున్న మహిళలపై గిరిజనేతర పురుషుల దాడిని 'డేపచా' - 'బాబూ' అన్న కవితలో తెలియజేశారు.
''రోజూ చాలా కష్టపడి
నదికెళ్ళి నీరు తెచ్చుకుంటున్నాను
స్కూలు కొళాయి పాడైనప్పుడు
''ప్రధాన్‌'' ఇంటి నూతికి నీళ్ళకెళితే
సకిలిస్తూ చూస్తుంటాడు ప్రధాన్‌'' పుట : 45.
అయినా, ఆమె ఇంటి నుంచి వెళ్లిన వారి కోసం ఎదురుచూడటం మాత్రం మానడం లేదు.
''ఇవన్నీ నేనెవరిపై నెట్టి
ఎక్కడికిపోను?
ఇన్ని బాధల్ని, దు:ఖాన్ని భరించాను
కాని మీ మాదిరి అమ్ముకోలేదు!'' పుట:47.
ఆదివాసీ స్త్రీల దోపిడీ కాబడుతున్నారు. అందరూ చూస్తుండగా వారిని చూసి ముఖం చిట్లిస్తారని, రాత్రిపూట ఆహ్వానం పలుకుతారని ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తోంది.
''వాళ్ళు మా పరువుల మీద/ మమ్మల్ని బలాత్కరిస్తారు
మా భూమినే ఆక్రమించి/ మా ఉనికి గురించి ప్రశ్నిస్తారు'' పుట : 56.
ఛత్తీఘడ్‌, జార్ఖండ్‌ స్వతంత్ర రాష్ట్రాలుగా ఏర్పడిన సందర్భంలో... సంతాలుని జాగ్రత్తపడమంటూ, ఎక్కడా ఎవరిచేతిలోనూ మోసపోవద్దని వేడుకొంటుంది.
ఝార్ఖండ్‌ రాష్ట్రం ఎన్నో పోరాటాల ఫలితం. స్వేచ్ఛా స్వాతంత్య్రాలు మరొకరి చేతిలోకిపోయి కీలుబొమ్మల్లా గిరిజనులు మారిపోయే ప్రమాదం వుందని హెచ్చరిక చేస్తుంది. ''తమ్ముడా - మంగళ్‌ బేసరా!'' జాగ్రత్తగా ఎందుకుండాలంటే
''నీవు ఎవరి శోషణ నుండైతే
విముక్తి కోరుకున్నావో - వాళ్ళు
నిన్నటి వరకు నీ విరోధులు
కాని - ఈ రోజు వాళ్ళే
అందరి కంటే ముందు
నీ వరుసలో నిల్చున్నారు
నీ మేలు కోరే పెద్దమనుషులుగా....
ఎంత ఆశ్చర్యం!'' పుట : 62.
కూడా వుంటూ పోరాటాలు సృష్టించవచ్చు. రాష్ట్రం వచ్చిందని కాదు ఆ రాష్ట్రంలో గిరిజనులు కోరుకున్న స్వేచ్ఛ వుండేలా చూడాలని గుర్తు చేస్తుంది.
వివాహానికి ఒకప్పుడు విలువుండేది. ఒక పురుషుడికి ఒక భార్య వుండేది. కాలక్రమంలో నియమంలో మార్పు, ప్రేమలో మార్పు వచ్చింది. గిరిజన పురుషుడు ప్రకృతిలో భాగంగా ఉన్నప్పుడు..
''ఒక ముద్దు కోసం పూలమాల కట్టేవాడని
నీ జడ కుచ్చుల్ని పూలతో అలంకరించేవాడని'' అంటుంది. పుట:72. ఇప్పుడు ప్రేమలో మార్పు ఎందుకొచ్చింది? ''పిలచూ ముసలీతో'' నాయనమ్మ చెప్పిన ప్రేమ కథలు కనిపించకపోవడం శోచనీయం.
''ఇప్పటి బుద్ధి లేని ప్రజలు - నీ వంశం వాళ్ళని
ఒకతెను విడచి - రెండవ దాన్ని
దాన్నీ విడచి - మూడవదాన్ని '' పు:73.
ఇలాంటి సంస్క ృతిని అసహ్యించుకొంటుంది.
ఆదివాసీలు తమని తాము రక్షించుకొని, తమ సమాజాన్ని కాపాడుకొనాలనుకొనే వీర వనితలు పుడుతుంటారు. ''నిర్మలా పుతుల్‌ మరలా పుడుతుంది''. పోరాటం చేసే వారిని అంతమొందిస్తే పోరాటం ఆగిపోతుందనుకుంటారు కొంతమంది. ఒక పోరాట యోధుడు మరణిస్తే మరో పోరాటయోధులు పుడుతూనే వుంటారు.'' అని కవితలో రాస్తుంది.
''ఈ పచ్చని భూమి మీద
ఎన్ని వర్ష బిందువులు వర్షిస్తాయో
అంతమంది నిర్మలా పుతుల్‌లు
పుడతారు...........'' పుట : 92. అంటుంది.
గిరిజనులు సంతోషాన్ని, దు:ఖాన్ని ఏదైనా, సమాచారాన్ని అందరితో కలసి పంచుకోడానికి నగారాని మోగిస్తారు. వారి కష్టనష్టాలను కలబోసుకుంటారు. 'నగారా' దు:ఖంతో మోగగలదు, సంతోషంగా వుండే విషయాలను చెప్పాలనుకొని మోగిస్తే సంతోషంగా మోగగలదు. ఈ నగారా చేసిన శబ్దాలు గిరిజన స్త్రీల వెతలు, గిరిజన పోరాట యోధులు పడుతున్న అవమానాలు, అనుక్షణం సాగిస్తున్న ఆర్థిక దోపిడీలు ఒకటేమిటి? గిరిజన స్త్రీ పురుషుల మీద, వారి సమాజం మీద వచ్చిపడుతున్న కష్టాలను మనముందుకు తీసుకొచ్చే ప్రయత్న ఫలితం ''నగారా వలె ధ్వనిస్తున్న శబ్దాలు''. చక్కని తెలుగు లయలో వచ్చిన అనువాదం ఇది.
డా|| వేమకోటి చంద్రశేఖరరావు రచనా శిల్పం వస్తువు లోపం రానీకుండా చాల చక్కగా తెలుగు పాఠకునికి చదవాలనిపించే విధంగా కుదిరింది. ఇది గిరిజనుల జీవన విధానంపై పరిశోధన చేస్తున్నవారికి చక్కని ఉపయోగకారిగా చెప్పొచ్చు.