నా ప్రాపంచిక, సాహిత్య దృక్పథం

Error message

  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).

కడియాల రామమోహనరాయ్‌

మీ కుటుంబ నేపథ్యం
సిరిపురం (గుంటూరు జిల్లా, మేడికొండూరు మండలం) మా సొంత వూరు. పుట్టిన తేది 11.04.1944. కమల,  కడియాల భద్రయ్య నా తల్లితండ్రులు. మాది మధ్యతరగతి రైతు కుటుంబం. మా అమ్మ చిన్న వయస్సులో నా మూడవ ఏట చనిపోయింది. నాన్నగారు మళ్ళీ పెళ్ళి చేసుకోలేదు. నాన్నగారు, నాయనమ్మ, అక్కయ్య సుమలత నన్ను పెంచి పెద్ద చేశారు.
మా నాన్న ఎఫ్‌.ఆర్‌ చదివారు. గొప్ప సాహిత్యాభిమాని. తెలుగు ఇంగ్లీషు భాషలలో చాలా పుస్తకాలు చదివారు. మనుచరిత్ర, రాఘవ పాండవీయము, త్రిపురనేని రామస్వామి- సూత పురాణము, జాషువా ఖండ కావ్యాలు ఆయనకు కంఠతా వచ్చు. మా వూళ్లో వెన్నెల రాత్రులు ఆరుబయట పడుకున్నప్పుడు పుస్తకమేదీ లేకుండ శ్రావ్యమైన కంఠస్వరంతో ఆ కావ్యాల్లో పద్యాలు వినించేవారు. అల్లసాని పెద్దన అశువుగా చెప్పిన 'పూతమెఱుంగులంబసురు బూపబెడుంగులు జూపునట్టి వా కైతలు(28 పంక్తుల
ఉత్పలమాలిక) చెవికింపుగా విన్పించడమే గాక, నా చేత తిరిగి అప్పజెప్పించుకుని చాలా అనందించారు.

మా నాన్నగారు హేతువాది. నాస్తికులు. మా ఇంట్లో ఎప్పుడూ ఏ దేవుణ్ణీ పూజించలేదు. ఇప్పుడూ అలాగే. ఆయన కమ్యూనిస్టు పార్టీ అభిమాని. కారల్‌మార్క్స్‌, ఏంగెల్స్‌, లెనిన్‌, స్టాలిన్‌, మావోల రచనలు, జీవిత చరిత్రలు చదివారు. ఆయనకు సోవియట్‌ రష్యా అన్నా, స్టాలిన్‌ అన్నా చాలా అభిమానం.
నేను ఎస్‌ఎస్‌ఎల్‌సి (1958) చదివేనాటికి నాకు హేతువాదం, నాస్తికత్వం, మార్క్సిజం వొంటబట్టాయి. 'ఇండియన్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌', 'బ్లిట్జ్‌'(ఆర్‌.కె. కరంజియా, కె.ఏ. అబ్బాస్‌ల రచనలు), 'చందమామ', 'బాల' పత్రికలు చాలా ఇష్టంగా చదివేవాడిని. శరత్‌బాబు నవలలు (శ్రీకాంత్‌, శేషప్రశ్న, బడదీదీ, దేవదాసు, భారతి), అమ్మ (మాక్సింగోర్కీ) తెలుగులో చదివి ఆనందించాను.
నా ప్రాపంచిక, సాహిత్య దృక్పథం మా నాన్న  ప్రసాదించిన జ్ఞానచక్షువే.
్జ మీ రచనా నేపథ్యం...
నా పదహారవ యేట (1960) నా పద్యరచన ఉమర్‌ ఉద్బోధలు (ఖండకావ్యం) 'ప్రజామత' పత్రికలో ప్రచురితమైంది. అప్పుడు గుంటూరు హిందూ కాలేజీలో బి.ఏ. మొదటి సంవత్సరం చదువుతున్నాను. తొలి రచన అచ్చులో చూసుకున్నప్పుడు చాల ఆనందం కలిగింది.
అదే సంవత్సరం ఒక కథ రాశాను 'సూరయ్య తాత'. దానికి మా కాలేజీ వారు జరిపిన కథల పోటీలో బహుమతి వచ్చింది. ఆ కథను నేను ప్రచురణకు పంపించలేదు.
1958లో మహాకవి శ్రీశ్రీ 'మహాప్రస్థానం' చదివి కొత్తలోకంలోకి వచ్చిన అనుభూతి పొందాను. ఒక రూపాయి చెల్లించి మహాప్రస్థానం కొనుక్కున్నాను. కొద్దిరోజుల్లో అందులో కవితలు చాల వరకు నా నోటికి వచ్చేశాయి. ''అనుభవించి పలవరించాను''.
1962-64 మధ్యకాలంలో ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఏ.(తెలుగు భాషా సాహిత్యాలు) చదివాను. అప్పుడు మొదటి సారిగా మహాకవి శ్రీశ్రీ ప్రసంగం విని ఉత్తేజితుణ్ణి అయ్యాను. 'అధివాస్తవికుల ప్రవేశం' అన్న కవిత ఆయన అనర్గళంగా చదవటం నాకింకా జ్ఞాపకం వున్నది.
1964 డిసెంబర్‌లో శ్రీశ్రీని మద్రాసులో వారి ఇంటికి వెళ్ళి కలుసుకున్నాను. మార్క్సిజం గురించి తెలియాలంటే ఏ పుస్తకాలు చదవాలని అయన్ను అడిగాను. దాస్‌ కేపిటల్‌ తర్వాత చదవొచ్చు, ముందుగా జార్జ్‌ బెర్నార్డ్‌షా రాసిన ఎన్‌ ఇంటిలిజెంట్‌ వుమన్స్‌ గైడ్‌ టు సోషలిజం చదవమని సలహా ఇచ్చారు. ఆ పుస్తకం ఇప్పుడు షాపుల్లో దొరుకుతుందో లేదో గాని మూర్‌ మార్కెట్‌లో తప్పక దొరుకుతుందని తెలిపారు. ఆయన చెప్పినట్లే ఆ పుస్తకం మూర్‌ మార్కెట్‌లో దొరికింది. దాన్ని చదివి, ఇప్పటికీ ఆ పుస్తకాన్ని నా గ్రంథాలయంలో భద్రపరుచుకున్నాను.

    సాహిత్య విమర్శకునిగా నా తొలిరచనలు 'రాజమార్గం'లో సుప్రసిద్ధ సాహిత్య మాసపత్రిక 'భారతి'లో వచ్చాయి.  మాన్యులు శివలెంక శంభుప్రసాద్‌ కోరిన మీదటనే నేను 'భారతి'లో సాహిత్య విమర్శ వ్యాసాలు, పుస్తక సమీక్షలూ రాశాను. 1965-1975 మధ్యకాలంలో భారతి, ఆంధ్రపత్రిక ఉగాది సంచిక, ఆంధ్రపత్రిక దినపత్రికలలో చాల వ్యాసాలు, పుస్తక సమీక్షలూ రాశాను. 1975 తర్వాత నా రచనలు ఆంధ్రజ్యోతి, ఆంధ్రప్రభ, విశాలాంధ్ర మొదలైన పత్రికలలో వచ్చాయి.

్జ మీ పుస్తకాల గురించి...

తెలుగు కవితా వికాసం- ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడెమి- 1982. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడెమీ వారు ఆధునికాంధ్ర కవిత్వపు తీరుతెన్నులపై చారిత్రక విమర్శ గ్రంథం రాయమని నన్ను కోరారు. ఈ పుస్తకానికి మంచి స్పందన వచ్చింది. సాహిత్యాభిమానులు, విశ్వవిద్యాలయాల విద్యార్థులు, తెలుగు సాహిత్య పరిశోధకులు చాలామంది ఈ పుస్తకం చదివారు.30 ఏళ్ళ తర్వాత గూడ తెలుగు సాహిత్య వేత్తలు యీ పుస్తకాన్ని ప్రస్తావిస్తుండడం నా కృషికి తగిన గుర్తింపుగా భావిస్తాను.

కృష్ణశాస్త్రి కవితా వైభవం - యువభారతి, హైదరాబాదు - 1984, పదమూడు ఉత్తమ కథలు - నేషనల్‌ బుక్‌ట్రస్ట్‌, న్యూఢిల్లీ - 1997. ఇంగ్లీషు నుండి తెలుగులోకి అనువాదం చేసిన కథలు ఇవి. ఇందులో సత్యజిత్‌రే, రస్కిన్‌బాండ్‌ మొదలైన ప్రసిద్ధ భారతీయ రచయితల కథలు వున్నాయి.

సహృదయ' విమర్శ వ్యాస సంపుటి - విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌ - 2002. తెలుగు కథలు, నవలలపై విమర్శ వ్యాస సంపుటి.

ఇరవయ్యో శతాబ్దపు తెలుగు కవిత్వం - పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం - 2003.

ఉత్తరాంధ్ర నవలా వికాసం -'వెలుగు' - విశాఖపట్టణము - 2005

గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ - ద్రావిడ విశ్వవిద్యాలయం, కుప్పం- 2008

శ్రీశ్రీపై ముఖాముఖి - శ్రీశ్రీ సాహిత్య నిధి, విజయవాడ - 2010. మహాకవి శ్రీశ్రీ మరణానంతరం ఆయన రచనలు తెలుగు సాహిత్యాన్ని ఏ విధంగా ప్రభావితం చేసినదీ తెలిపిన రచన. 18 మంది తెలుగు సాహితీ ప్రముఖులతో జరిపిన ఇంటర్వ్యూలు ఇందులో వున్నాయి.

శ్రీశ్రీ రచనల ప్రభావం - శ్రీశ్రీ సాహిత్య నిధి, విజయవాడ - 2012. ఆధునికాంధ్ర సాహిత్యం - కవిత, కథ, నవల, నాటకం, వ్యాసం, విమర్శలపై శ్రీశ్రీ రచనలు కలిగించిన ప్రభావాన్ని విశ్లేషించిన గ్రంథం.

మన తెలుగు నవలలు - అజో-విభో- కందాళం ఫౌండేషన్‌, హైదరాబాదు- 2012. నూరు తెలుగు నవలల తీరు తెన్నులను గుణదోషాలను తెల్పిన విమర్శ గ్రంథం.

విప్లవవాదం - పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వ విద్యాలయం - 2012. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో విప్లవోద్యమం వృద్ధి క్షయాలను వివరించిన పుస్తకం.

పుస్తకరూపంలో రానివి- ప్రత్యేక సంచికల కోసం రాసిన వ్యాసాలు, విమర్శ వ్యాసాలు, సమీక్షలు, ఆకాశవాణి ప్రసంగాలు వున్నాయి.

్జ మీ పరిశోధనలు....

తెలుగు సాహిత్యంలో రైతు జీవితం -10 సంవత్సరాలు పరిశోధన చేసి 1983లో నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం నుండి పి.హెచ్‌డి పట్టం పొందిన గ్రంథం. దీనికి ఆచార్య దోణప్ప ఉత్తమ పరిశోధన స్వర్ణ పురస్కారం లభించింది. (అముద్రితం)

'ఇరవైయవ శతాబ్ది తెలుగు సాహిత్య వికాసం (యూనివర్శిటీ గ్రాంట్స్‌ కమీషన్‌, న్యూ ఢిల్లీ వారి మేజర్‌ రీసెర్చి ప్రాజెక్ట్‌ - 1997 - 1999). అముద్రితం.

వెయ్యేళ్ళ తెలుగు పద్యవికాసం - సమగ్ర పరిశీలన (యూనివర్శిటీ గ్రాంట్స్‌ కమిషన్‌ వారి మేజర్‌ రీసెర్చి ప్రాజెక్ట్‌ - 2002 - 2005). తెలుగు పద్యం: ఇతివృత్త వైవిధ్యం, ఛందస్సు, శైలి, శిల్పం (నిర్మాణ చాతుర్యం) అలంకారాలు - వర్ణనలు - రసము - ధ్వని - ఔచిత్యం మొదలైన అంశాల పరిశీలన. (అముద్రితం)

మన తెలుగు నాటకాలు - నాటికలు (యుజిసి వారి మేజర్‌ రీసెర్చి ప్రాజెక్ట్‌ - 2013 - 2015) (అముద్రితం)

్జ ఇటీవల తెలుగు కవిత్వంలో పరిణామాలు

1989 నుండి 25 ఏళ్లపాటు తెలుగు కవిత్వ వార్షిక సమీక్షలు రచించాను. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అన్ని ప్రాంతాలలో

ఉద్యమాల ఉధృతి తగ్గింది. 21వ శతాబ్దంలో శక్తిమంతమైన కొత్త కవులు కొద్దిమంది మాత్రమే వచ్చారు.

జీవితానుభవాలను కవిత్వంగా రూపొందించటంలో, ప్రకృతి పరిశీలనలో, సమాజాభ్యుదయాన్ని కాంక్షించటంలో ప్రతిభ కనపరుస్తున్నారు.

స్త్రీవాద, దళిత వాదాలు తెలుగు సాహిత్యానికి పుష్టిని చేకూర్చాయి. 21వ శతాబ్దంలో యీ వాదాలలో కొత్తదనం లేకపోగా నీరస ప్రతిధ్వనులు వినవస్తున్నాయి. ముత్యాల సరాల నుండి హైకూల దాకా తెలుగు కవిత్వ భావ వ్యక్తీకరణలో చాల ప్రయోగాలు జరిగాయి. ఇది ఆహ్వానించదగిన పరిణామం.

్జ ఇటీవలి సాహిత్యపు తీరుతెన్నులు...

ఒకప్పుడు తెలుగు సాహిత్యంలో మధ్యతరగతి అగ్ర వర్ణాల రచయితల రచనలే ఎక్కువగా వచ్చాయి. కవయిత్రులు, రచయిత్రులు మరీ తక్కువగా వుండేవారు. ఇప్పుడు పరిస్థితి కొంత మారింది. వివిధ వృత్తుల వారు రచనలు చేస్తున్నారు. బొగ్గుగని కార్మికులు, చేనేత పనివారు, కల్లు గీత కార్మికులు - ఇంకా చాకలి, మంగలి, మాదిగ మొదలైన వృత్తిపనివారు వాళ్ల జీవిత గాథల్ని అక్షర బద్ధం చేస్తున్నారు- ఇది మెచ్చదగిన పరిణామం.

- మార్క్సిస్టు సాహిత్య విమర్శ...

మార్క్సిస్టు సాహిత్య విమర్శ కొద్దిమంది విజ్ఞుల రచనలకు పరిమితమైంది. సమసమాజ నిర్మాణాన్ని కోరేవారందరూ మార్క్సిస్టు విమర్శకుల కాలేరు. ఈ విమర్శ చేయటానికి లోతైన అధ్యయనం కావాలి. క్రిష్టోఫర్‌ కాడ్వెల్‌, ఫ్రాన్సిస్‌ థాంప్సన్‌, లూనాచరస్కీ, లెనిన్‌, మావో, టాల్‌స్టాయ్‌ రచనలను చదివి ఆకళించుకోవాలి. ముందుగా కమ్యూనిస్టు మేనిఫెస్టో చదివి మార్క్సిస్టు మూలసూత్రాలను బోధపరచుకోవాలి. మార్క్సిస్టు విమర్శ చేసేటప్పుడు గతితార్కిక భౌతిక వాద సిద్ధాంత పరిభాషను ఎంత తక్కువ వాడితే అంత మంచిది.

కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకులు రచయితల రచనలు తమ పార్టీ లైన్‌కి భిన్నంగా వుంటే ఆ భావాలను

ఉపసంహరించుకోమని రచయితలను శాసించకూడదు. రచయితలు తమ రచన ఏ మంచికి హాని చేస్తుందో, ఏ చెడ్డకు సాయం చేస్తుందో పరిశీలించుకోవాలి. మంచి యన్నది పెంచుమన్నా' అనే సూక్తిని మరచిపోకూడదు.

్జ మీ కవితలు...

    నేను రాసిన కవితలు కొద్ది. కవిత్వంలో హాస్యం, వ్యంగ్యం, పదును వుండాలని కోరుకుంటాను. అనువాదాలు: సమకాలిక భారతీయ భాషలలో నాకు నచ్చిన కవితలు కొన్ని ఇంగ్లీషు నుండి తెనిగించాను. నిసీమ్‌ ఎజికిల్‌, కమలాదాస్‌, ఎ.కె. రామానుజన్‌ (ఇంగ్లీషు) ఇందిరా సంత్‌ (మరాఠీ) అశోక్‌ వాజ్‌పాయ్‌ (హిందీ) ఉణ్ణామలై (తమిళం) సావిత్రీ రాజీవన్‌ (తమిళం) కవితలు - అనుసృజన చేసే ప్రయత్నం చేశాను.

్జ పురస్కారాలు...

    నా రచనలేవీ పోటీలకు పంపలేదు- నా సాహిత్య కృషిని గుర్తించి ఇచ్చిన పురస్కారాలు కొన్ని వున్నాయి. పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు విద్వద్విమర్శ - పరిశోధనకు ప్రతిభా పురస్కారంతో సత్కరించారు (2001),  ఆచార్య జి.వి. సుబ్రహ్మణ్యం గారి జీవియస్‌ కళాపీఠం వారు ఉత్తమ విమర్శ పురస్కార మిచ్చి సన్మానించారు. (2002), తెలుగు అసోసియేషన్‌ ఆఫ్‌ నార్త్‌ అమెరికా (తానా) వారు వాషింగ్టన్‌ (2007)లో జరిపిన వార్షికోత్సవంలో ఉత్తమ విమర్శక పురస్కారంతో గౌరవించారు. నవ్యాంధ్ర ప్రదేశ్‌, సాంస్క ృతిక శాఖ వారు గిడుగు రామమూర్తి జయంతి సందర్భంగా భాషా పురస్కారమిచ్చి సన్మానించారు. (2017),

్జ భవిష్యత్తు ప్రణాళికలు

నా సాహిత్య కృషిలో నా స్నేహితురాలు, అర్థాంగి రాజ్యలక్ష్మి తోడ్పాటు చాల వున్నది. ఆమె సహకారంతో మరికొన్ని రచనలు చేయాలని సంకల్పించాను.

1. ఆధునిక కవిత్రయం: విశ్వనాథ - కృష్ణశాస్త్రి - శ్రీశ్రీ (సత్యం - సుందరం - శివం)

2. ఆధునికాంధ్ర సాహిత్య చరిత్ర (క్రీ.శ. 1801 నుండి 2018 వరకు)

3. హ్యాండ్‌సమ్‌ ఈజ్‌ దట్‌ హ్యాండ్‌సమ్‌ డజ్‌.  సత్కర్మాచరణమే సౌందర్యం. 'ఒన్‌ హండ్రెడ్‌ బ్యూటిఫుల్‌ థింగ్స్‌ ఇన్‌ మై లైఫ్‌'- 'నా జీవితంలో మధురమైన జ్ఞాపకాలు ఒక వంద. ఈ రచనలు చేయాలని వున్నది.

ఇంటర్వ్యూ : వొరప్రసాద్‌ ్జ