ప్రపంచీకరణ చట్రంలో 'నేతన్న'

నీలం వెంకటేశ్వర్లు
9502411149



అది మేక వన్నె పులి అని గ్రహించేలోపే మన ఇంటిని, మన వృత్తులను చివరకు మనల్ని కూడా ఛిన్నాభిన్నం చేసేసింది. ఆ మేకతోలు కప్పుకున్న పులి 'ప్రపంచీకరణ'. ఈ ప్రపంచీకరణ పదం సాంఘిక శాస్త్రాలలో 1960లలోనే ఉపయోగించబడింది. అయితే ఆర్థికవేత్తలచే 1980 నుండి అది మరింత వ్యాప్తిలోకి వచ్చింది. చార్లెస్‌ రుస్సేల్‌ అనే ఒక అమెరికన్‌ వ్యాపారవేత్త 1987లో ప్రపంచీకరణను 'వాణిజ్య భూతాలు' అని వ్యాఖ్యానించాడంటే ప్రపంచీకరణ స్వరూపం ఎలాంటిదో అర్థం చేసుకోవచ్చు.

ఇవాళ మనం అడక్కుండానే మన ఇంటిని చక్కదిద్దటానికే అంటూ మన నట్టింట్లోకి అడుగు పెట్టింది. అది మేక వన్నె పులి అని గ్రహించేలోపే మన ఇంటిని, మన వృత్తులను చివరకు మనల్ని కూడా ఛిన్నాభిన్నం చేసేసింది. ఆ మేకతోలు కప్పుకున్న పులి 'ప్రపంచీకరణ'. ఈ ప్రపంచీకరణ పదం సాంఘిక శాస్త్రాలలో 1960లలోనే ఉపయోగించబడింది. అయితే ఆర్థికవేత్తలచే 1980 నుండి అది మరింత వ్యాప్తిలోకి వచ్చింది. చార్లెస్‌ రుస్సేల్‌ అనే ఒక అమెరికన్‌ వ్యాపారవేత్త 1987లో ప్రపంచీకరణను 'వాణిజ్య భూతాలు' అని వ్యాఖ్యానించాడంటే ప్రపంచీకరణ స్వరూపం ఎలాంటిదో అర్థం చేసుకోవచ్చు.
ఈ ప్రపంచీకరణ భావజాలాన్ని, దాని నిజస్వరూపాన్ని గ్రహించిన ఎందరో సాహితీవేత్తలు ప్రపంచీకరణ విధానాలను వ్యతిరేకించారు. అయితే ఈ విధానాలను సమర్థించేవారు లేకపోలేదు. ఏది ఏమైనా ఈ ప్రపంచీకరణ వల్ల సమాజానికి లాభాల కంటే నష్టాలే ఎక్కువగా

ఉండటంతో చాలా మంది సాహితీవేత్తలు దీనిని వ్యతిరేకిస్తున్నారు. దీని స్వరూప స్వభావం అందరికీ అర్థమయ్యోలా నిర్వాచనాలనూ ఇచ్చారు. ప్రముఖ సాహితీ విమర్శకులు ఆచార్య మేడిపల్లి రవికుమార్‌ '' ప్రపంచ దేశాలలోని మానవ జాతులన్నీ ఒక జాతిగా, ఒక దేశంగా, ఒక రాష్ట్రంగా, ఒక ప్రాంతంగా, ఒక జిల్లాగా, ఒక మండలంగా, ఒక గ్రామంగా, ఒక కుటుంబంగా ఒకే ఆర్థిక, సామాజిక, సాంస్కృతిక ఛత్రం కింద కలిసి జీవించే పద్ధతే ప్రపంచీకరణ'' అని నిర్వచనం ఇచ్చారు.

ప్రపంచీకరణకు కవులు కూడా నిర్వచనాలు ఇచ్చారు. వీరు తమ కవిత్వం ద్వారా ప్రపంచీకరణ అంటే ఏమిటో సామాన్య పాఠకునికి సైతం అర్థమయ్యోలా తెలియపరిచారు. అలాంటి ఒక నిర్వచనాన్ని మనం ఎండ్లూరి సుధాకర్‌ కవిత్వంలో చూద్దాం.

ప్రపంచీకరణ అంటే ఏమిటీ, ఎక్కడుంది, ఏదీ చూపించమని

నా అమెరికా మిత్రుడడిగాడు/ నిండు గోదారి పక్కన

నీళ్ళ పొట్లాలమ్ముకుంటున్న పసిబాలుణ్ణి చూపించాను/ కొబ్బరి బోండాలమ్ముకుంటూ కోకోకోలా తాగుతున్న/ కోనసీమ కొబ్బరి వ్యాపారిని చూపించాను/ పెరుగు పాలు అమ్మాక పెప్సీ సేవిస్తూ/ సెల్లు మాట్లాడుతున్న చల్లనమ్మనీ చూపించాను  

అంటూ కవి ప్రపంచీకరణ నిజ స్వరూపాన్నీ, అది మన జీవితాలలో పాలునీళ్ళలా ఎలా కలిసిపోయిందో మన కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపించాడు.

ఈనాడు ఈ ప్రపంచీకరణ, సరళీకరణ ఆర్థిక విధానాల వల్ల దేశంలో వ్యవసాయం తర్వాత ఎక్కువ విధ్వంసానికి గురైన వృత్తి చేనేత. అందుకే గాంధీజీ వ్యవసాయం,రాట్నం కవల పిల్లలు వంటివి అంటాడు. ఒకనాడు బ్రిటీష్‌వారి గుండెల్లో తిరిగిన రాట్నం, స్వాతంత్య్రసంగ్రామంలో మనల్ని ఏకం చేసిన రాట్నం, ఇవాళ దాన్నే నముకున్న చేనేత కార్మికుల కడుపు నింపలేక పోతుంది. ఈ ఆకలి మంటలు ఈ  రోజువి కాదు. 19వ శతాబ్దిలో ప్రారంభమైన పారిశ్రామిక విప్లవంతోనే నాంది పలికింది. మరయంత్రాల సాలెగూటిలో చిక్కుకుని విలవిల్లాడుతున్న నేత కార్మికుల దయనీయ స్థితిని చూసి ఎందరో కవులు తమ కలాల ద్వారా స్పందించారు.

చేనేత కార్మికుని గత వైభవాన్ని రాధేయ తన 'మగ్గం బతుకు'లో ఇలా గుర్తు చేసుకుంటాడు.

ఆరు గజాల నేత చీరెను/అగ్గిపెట్టెలో అందంగా మడతబెట్టి /అంతర్జాతీయ కీర్తిని/ తలదాల్చిన చేనేత కళాకారుడు/ నేడు జానెడు పొట్టను/ పిడికెడు మెతుకులతో/ నింపుకోలేని దౌర్భాగ్యుడైనాడు

చేనేతల జీవితాలలోని విషాదాలను ఏకంగా ఒక కావ్యంగా మలచగలిగాడు. తన చేతులలోని కళాత్మకతను వస్త్రాలపై ప్రదర్శించి దేశ విదేశాలలో గొప్ప కీర్తిని పొందారు. కాని నేడు అవే చేతులు అన్నమో రామచంద్ర అంటూ వేడుకొంటున్నాయి. ఒకనాడు ఎంతో కళాత్మకంగా జీవించిన చేనేత కార్మికులు ఈనాడు ఆకలికి అలమటించేంత దుర్భర జీవితంలోకి నెట్టి వేయబడ్డారన్నది సత్యం.

అటు ప్రకృతిని, ఇటు మనిషి చిత్రాలను కూడా సమానశైలిలో నేతలో చూపెట్టే అపురూప కళాకారుడు నేతన్న. ఎప్పుడైతే వారి బతుకులలోకి పవర్‌లూమ్‌ ప్రవేశించిందో అప్పుడే వారి బతుకులు అతకని పోగులుగా మారాయి. మిల్లుబట్టల ఆధిపత్యంతో నేడు చేనేత ప్రశ్నార్థకంగా మారింది. జీవనోపాధిని పోగొట్టుకొని మగ్గాలనే ఉరికొయ్యలుగా చేసుకుంటున్నారు. కష్టాలు, కన్నీళ్ల కలబోతగా ఆయింది నేతన్న జీవితం. ఈ తీరుకు కలత చెందిన కవులు సాహిత్యంలో వారి కష్టాలకు స్థానమిచ్చి  చేనేత కార్మికుల పక్షం వహించారు.ఇందుకు నిదర్శనం భగ్వాన్‌ 'విరిగిన మగ్గం' అనే కవిత.

ఎవరి కోసమో/ చిగురు మెత్తని పట్టుచీర నేస్తూ/ అతను కలగనే ఉంటాడు/ తన కూతురి పెళ్ళికీ ఇలాంటి చీరే నేయాలని/ ఎవరి కోసమో/ సీతాకోక రెక్కల రంగుల శాలువా నేస్తూ/ అతను కలగనే ఉంటాడు/ తన ముసలి తండ్రి భుజాలపైకి ఇలాంటిదే ఒకటి/ ఎప్పటికైనా నేయాలని/ కానీ ఎప్పటికీ కలగని ఉండడు/ తన కోసం తానే / ఒక ఉరితాడు నేయాల్సి వస్తుందని

....   ....   ....

ఉరికొయ్యో/ పురుగుమందో/ ప్రపంచీకరణ మహమ్మారి ఊపిరాడని బలవంతపు కౌగిలో/ ఏదైతేనేం/ వాడు గిలగిలా కొట్టుకొని చనిపోయాడు (బల్లకట్టు కవితాసంపుటి, పుట-88)

నేతన్నల కలల ప్రపంచాలు ఎలా ఛిద్రమవుతున్నాయో దృశ్యీకరించిన కవిత ఇది. కవితలో పాఠకున్ని అలా సాఫీగా ముందుకు నడిపిస్తాడు కవి. ''కానీ ఎప్పటికీ కలగని ఉండడు, తన కోసం తానే, ఒక ఉరితాడు నేయాల్సి వస్తుందని'' అన్న ఈ కవితా పాదాలతో ఒక్కసారిగా పాఠకున్ని షాక్‌కు గురిచేస్తాడు భగ్వాన్‌. ఈ షాక్‌ నుంచి తేరుకునే లోపే వారి ఆత్మహత్యలు గల కారణాలు తర్వాతి పాదాలలో పాఠకునికి కనిపిస్తాయి. ఇలా  ఈ కవితలోని చేనేతల దయనీయస్థితి మన హృదయాలను బరువెక్కిస్తాయి.

చేతి కొనవేళ్ళలో శ్రామిక జీవన సౌందర్యాన్ని నింపుకొన్న గొప్ప కళాకారుడు చేనేత కార్మికుడు. ప్రాచీన కవుల కవిత్వంలో కీర్తిపతాకంతో కనిపించిన నేతగాడు, నేటి ఆధునిక కవిత్వంలో శిరస్సుల్లేని శిల్పంలా కనిపిస్తున్నాడు. నాటికీ, నేటికీ నేతన్నల జీవితాలలో వచ్చిన తేడాకు కారణాలేమిటో కొండ్రెడ్డి వెంకటేశ్వరరెడ్డి 'జీవముడిగిన జరీపోగులు' కవితలో ఇలా ఆవిష్కరించాడు.

నూలు పోగు జాలి చూపులకు/ కండె కన్నీళ్ళకు/ మగ్గం మనోవ్యధకు మనసు కరిగి/ 'నేత'నే తలరాతగా భావిస్తూ/ అప్పులతో అవమానాలతో/ ఆత్మహత్యలైపోతున్న అమాయకులు వాళ్ళు/ విఫణివీధి మోసం/ పాలకుల నిర్లక్ష్యం/ వెన్నువిరిచి మన్ను కరిపించినా/ బలాత్కార మరణాన్ని ఒకచరిత్రచేసి/ వృత్తి నైపుణ్యాన్ని అంతర్జాతీయ అల్లెపై నిల్పి/ జీవముడిగిన జరీపోగులు వాళ్ళు (అతని రాకకోసం కవితాసంపుటి, పుట-100)

నేటి కాలం నేతన్నలకు కల్లోల కాలం. ఎందుకంటే కుటుంబ పరిశ్రమగా ఉన్న చేనేత, నేడు వ్యాపార పరిశ్రమగా మారిపోయింది. పారిశ్రామిక విప్లవంలో భాగంగా అంతర్జాతీయ మార్కెట్లు మన దేశంలో ప్రవేశించాయి. వెంటనే చేతి మగ్గాల స్థానంలో మర మగ్గాలను ప్రవేశపెట్టారు. దీంతో నేతన్నల తలలపై అప్పుల రాతలు రాయబడ్డాయి. ఆదుకోవాల్సిన పాలకులు కూడా చేనేత కార్మికులపై నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించటం వల్ల చేనేత కార్మికుల జీవితాలు మరింత సంక్షోభంలోకి నెట్టబడ్డాయి.

ఇన్ని ఒడిదుడుకుల నుంచి గట్టెక్కడానికి వలసలో, ఆత్మహత్యలో పరిష్కారం కాకూడదు. బతకడం మనకు రాజ్యాంగం కల్పించిన హక్కు. ఆ హక్కును ఎలా పొందాలో 'నేతన్న' అనే కవితలో తిరునగరి ఇలా చెప్తాడు.

అందుకే/ ఈ వేళ/ ప్రశ్నించు ప్రభుత్వాన్ని/ ప్రశ్నించు సమాజాన్ని/ ప్రశ్నించు మేధావుల్ని/ ప్రశ్నించు అన్యాయాన్ని/ నేతన్నా !/ నిటారుగా నిలువు/ నిన్ను పాలించే వాళ్ళని/ నిలదీసి అడుగు (చేనేత కవితా సంకలనం, పుట-34)

కవి చెప్పిన మాటలు అక్షర సత్యాలు. తన దీన స్థితికి తననే నిందించుకునే వైఖరి నుంచి చేనేత కార్మికులు బయటపడాలి. తమ కష్టాలకు కారణమవుతున్న వారిని ప్రశ్నించటం నేర్చుకోవాలి. ప్రశ్నించే తత్వమే జీవించటం నేర్పుతుందనే వాస్తవాన్ని గ్రహించాలి. నేతన్నల పోరాటానికి ప్రశ్నే ఆయుధం కావాలి అంటాడు కవి. ఇలా చేనేత కార్మికులలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని, ధైర్యాన్ని నింపే కవిత్వాన్ని పాఠకులకు అందించారు తిరునగరి.

చేనేత కార్మికులు అంధకార జీవితం నుంచి బయటపడాలంటే మార్పు కేవలం పాలకులలోనే కాదు. ప్రజలలో కూడా మార్పు రావాలని అశోక్‌ అవారి 'మాన వస్త్రం' అనే కవితలో

దేశమంతా 'నేత' మయం కావాలంటే../ మరో సహాయ నిరాకరణమే అక్కర్లేదు/ ప్రతి హృదయంలో.../ కాసింత చేనేత సంస్కారముంటే/ చాలేమో ! (సాహిత్య ప్రస్థానం సెప్టెంబర్‌ సంచిక,2016, పుట-33)   

కవి చెప్పిన మాటలో వాస్తవం లేకపోలేదు. ఒక్క చేనేతనే కాదు, ఈనాడు ప్రతి కులవృత్తి విధ్వంసం వెనుక ప్రత్యక్షంగానో, పరోక్షంగానో ప్రజల భాగస్వామ్యం కూడా

ఉందనే నిజాన్ని కవి గ్రహించాడు. ఎందుకంటే ప్రపంచీకరణ ప్రభావం ప్రజలపై అంతగా అల్లుకుపోయింది. ఎన్నో ఆటుపోట్లు ఎదురవుతున్నా ఇప్పటికీ చాలా మంది చేనేత కార్మికులు తమ వృత్తిపైనే ఆధారపడి బ్రతుకీడుస్తూనే ఉన్నారు. మనం మాత్రం మార్కెట్లలోని విదేశీ దుస్తుల మోజులో పడి మన కళ్ళను మనమే పొడుచుకుంటున్నాం. ఈ ప్రభావం నుంచి మనం బయటపడినప్పుడే మన చేనేతరంగం పునరుజ్జీవనం పోసుకుంటుంది. అప్పుడే వాటి మీదనే ఆధారపడి జీవించే వారి నోట్లోకి నాలుగు వేళ్ళు దిగుతాయి.

ఇలా కవులు, రచయితలు నేతన్న పక్షం వహించి, వారి కష్టాలను ప్రభుత్వాలు, సమాజం గుర్తించేలా తమ సాహిత్యం ద్వారా కృషి చేస్తున్నారు. ఇప్పుడిప్పుడే చేనేత రంగంపై పాలకులు దృష్టి సారిస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది. చేనేత కార్మికులను ప్రోత్సహించాలనే సంకల్పంతో, ఆగష్టు 7వ తేదీకి గల చారిత్రక నేపథ్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని ఆరోజును జాతీయ చేనేత దినోత్సవంగా ప్రకటించారు. ఇది ఆహ్వానించదగిందే అయినప్పటికీ చేతలలో చిత్తశుద్ధి కొరవడితే ఎలాంటి ప్రయోజనం ఉండదు. చేనేత వస్త్రాల పట్ల ప్రజలలో అనగాహన కల్పిస్తూ, వాటిని ధరించేలా ప్రోత్సహిస్తూ అనేక కార్యక్రమాలు చేపడుతున్నారు. అంతటితో ఆగకుండా చౌకధరలకు ముడిపదార్థాలు సరఫరా చేయడం, పన్నులలో మినహాయింపులు ఇవ్వటం, మార్కెటింగ్‌ సౌకర్యాలు కల్పించడం వంటి చర్యలు చేనేతకు చేయూతనిస్తాయని చెప్తున్న ఆ రంగం నిపుణుల అభిప్రాయాలను పరిగణలోకి తీసుకొని కృషి చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. అలాగే నేతన్నకు చేయూతనివ్వాల్సిన బాధ్యత పాలకులపైనే కాదు మనందరిపైనా ఉందనే సత్యాన్ని గ్రహించాలి.