చీకటి బతుకుల చిత్ర్రణ

- పుట్టి గిరిధర్      9491493170

''ప్రశ్నించే గొంతును.. ఆపలేవు ఆపలేవు..

ప్రశ్నించే గొంతును.. బుల్లెట్లు ఆపలేవు..

ఒక గౌరిని చంపితే.. వేల గౌరిలు పుట్టుకొస్తారు..

నేను గౌరిని.. నేను గౌరిని...'' అంటూ ఆధిపత్యంపై విప్లవ జెండాను ఎగురవేస్తూ '' నేను గౌరిని'' అనే నాటక సంకలనంతో నాటక రచయితగా ముందుకొచ్చారు ప్రముఖ సామాజిక కవి, కథకులు ఉదయమిత్ర గారు. ''నాటకాంతం హి సాహిత్యం'' అన్నట్లు ఇతర ప్రక్రియల అనుభవం తర్వాతే నాటకానికి అర్హత సాధిస్తారన్న మాట. ఉదయమిత్ర కూడా కవిత్వం, కథలు ప్రచురించాక ఇప్పుడు ''నేను గౌరిని'' అనే పేరుతో గత కొన్నేళ్ళ నుండి రాసిన  నాటకాలను ప్రచురించారు. టీ.వీ, సినిమాలు నడిచే కాలంలో నాటకాలకు ఆదరణ తగ్గిందనేది వాస్తవం. అక్కడక్కడా కనిపించినా వాటికి ఆదరణ పెంచాల్సిన బాధ్యత ఉన్నది. కవిత్వం, కథలు, నవలలు నడుస్తున్న కాలంలో నాటకాలు రాసే ధైర్యం ఉండడం గొప్ప విషయం. రాయడమే కాదు వాటిని ప్రదర్శింపజేసి ప్రేక్షకులను కదిలించడం మరింత చెప్పుకోదగ్గ విషయం.

ఉదయమిత్ర నాటకాలన్నీ కథలు, కల్పితాలు కానే కావు, తాను చూసిన వ్యథాభరిత జీవితాల వాస్తవ దశ్యరూపాలు. ఒక్కో నాటకం మనల్ని దుఃఖసాగరంలో ముంచేస్తుంది. వాటిని ఈదుకుంటూ తీరం చేరటం కష్టమైన పని. చూడటానికి, వినడానికే ఇంత కష్టం అనిపిస్తే, వాస్తవంగా జనం పడే బాధలు ఎలా ఉంటాయో అర్థం చేసుకోవొచ్చు. వెలుగు కింద చీకటి ఉన్నట్లే, ఆ చీకటి బతుకులను బయటికి తీసి తమ అక్షరాల్లో దశ్యాలుగా మన ముందుంచుతారు. వాటిని తిలకించిన మనం ఎక్కడ ఉన్నామో, ఎలాంటి వ్యవస్థలో ఉన్నామో అవగతమౌతుంది. నిరుపేద కుటుంబాలపై సాగే ఆర్థిక ఆధిపత్యం, సామాజిక వివక్ష కనబడతాయి. అట్టడుగు వర్గాల జీవితాలు మన కళ్ళకు కనబడతాయి.

ఇందులో మొత్తం పది నాటకాలున్నాయి. మొదటి నాటకం విత్తనాల పండుగ కోసం సమావేశమైన ఆదివాసుల మీద పోలీసులు జరిపే అమానుష మారణకాండ ''బాసగూడ''. వారి దుఃఖాన్ని చెప్పుకుంటే నిజంగానే గుట్టలు కరుగుతాయి. జనం పారిపోతుంటే జంతువుల్ని వేటాడినట్లు వెంటపడి కాలుస్తారు,  బొంద తొవ్వడానికి మనుషులు కూడా దొరకలేదంట. అడివిలో బతుకును నిలబెట్టుకోవాలంటే యుధ్ధం జేసుడే అంటూ చివరికి అడివిని ఇడిసేది లేదు, ఆగమయ్యేది లేదని అందరు కలిసికట్టుగా

ఉండాలనుకుంటారు. ప్రభుత్వ సహాయాన్ని నిరాకరించి పోరాట స్ఫూర్తిని నింపుతారు.

నాటకానికి ఇంత శక్తి ఉందని ''బాసగూడ'' నాటకం వేసేదాక తెలియదని అంటారు రచయిత. ఎందుకంటే ఈ నాటకం వేసే సమయంలో ప్రేక్షకులంతా కంటతడి పెట్టడం, దినపత్రికల్లో ప్రముఖంగా ప్రచురించడం జరిగిందట. అంతే కాక ఈ నాటకానికి వేదికను ఏర్పాటు చేసిన పనివాళ్ళలో ఒకరు వేదికనెక్కి తమ స్పందనను తెలియజేయడం గొప్ప అనుభూతిని మిగిల్చిందని అంటారు రచయిత.

''చిరస్మరణ'' నాటకం భూస్వాముల నెదిరించి విప్లవానికి పాదులు దీసిన కయ్యూరి వీరుల అమర గాథ. మాస్టారు ప్రేరణతో ప్రజల్లో కలిగే మార్పును చూసిన జమీందారు ఒక్కో సన్నివేశంలో, ఒక్కో రకమైన భయంతో నలిగిపోయే ద శ్యాన్ని రక్తి కట్టిస్తారు. కోటానుకోట్ల దళితుల అస్థిపంజరాలపై కట్టిన ఈ భూస్వాముల సామ్రాజ్యం తప్పక పొడి పొడి అయిపోతుంది. ప్రపంచంలోని సకల కార్మికులు విజయపతాకం ఎగురవేస్తారనే ఆశయాన్ని కలగజేస్తారు. కర్నూలు విరసం సభల్లో ఈ ''చిరస్మరణ'' నాటకాన్ని ప్రదర్శించాక నాటకాల పట్ల ఒక నమ్మకం కల్గిందంటారు.

''దొంగలు దొరికినారహో'' నాటకం ఆదిలాబాద్జిల్లా భైంసా ప్రాంతంలో జరిగే ఒక ప్రత్యేక దొంగతనంపై రాసిన నాటకం. దొంగలను పట్టుకోలేక తమ చేతులకు చిక్కిన పాలమూరు వలస కూలీలను దొంగలుగా తప్పుడు కేసులను నమోదు చేసి నరకాన్ని చూపిస్తారు. వలస బతుకుల్లో ఇదోరకమైన సంఘటన.

''ప్రాథమిక హక్కులు'' నాటకంలో దొరలకు హక్కులుంటాయి కానీ సామాన్య ప్రజలకు హక్కులున్నా లేనట్లేనన్న వాస్తవాన్ని స్పష్టం చేస్తారు. మేకల కాపరి చివరికి బికారిగా మారే క్రమం అత్యంత దయనీయంగా వర్ణిస్తారు. ఆస్తులన్నీ పోగొట్టుకొని స్వేచ్ఛగా జీవించే హక్కును మాత్రం సంపాదించుకున్నాడని వ్యంగ్యంగా చెప్తారు.

''పిచ్చి డాక్టరు'' నాటకంలో రైతుల ఆత్మహత్యలు ఒక పిచ్చి రోగంగా గుర్తించిన ప్రభుత్వం వైద్యం చెయ్యడానికి ఆ ఊరికి డాక్టర్లను పంపిస్తారు. ఆత్మహత్యలకు అసలు కారణాలు ఏవో అక్కడి రైతులు వివరంగా చెప్తారు. వాటిని విన్న డాక్టర్లు పిచ్చివాళ్ళై పోతారు.

''చావుడేరా'' నాటకంలో మొగుడు ఇంకో పెళ్ళి చేసుకొని పోతాడు. పనుల కోసం తనవాళ్లంతా వలస పోతారు. ఎవరూ లేక ఒంటరిగా, అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ ఉన్న రంగమ్మ తన కూతురు సావిత్రిని పెంచుతూ కష్టపడుతుంది. కొన్ని రోజులకు రంగమ్మ చనిపోతుంది. అది విన్న సావిత్రి అందరూ సచ్చిపోయిండ్రు నేను గూడా సచ్చిపోయిన అంటూ పిచ్చిదై పోయి, రోడ్డు దాటుతుండగా లారీ ఢీకొని చనిపోతుంది. వలస బతుకులు, పాడు బతుకులు భూమిలకు పోవుడే గానీ మీదికొచ్చుడు ఉండదు అంటూ వలస జీవితాల వ్యథార్థ జీవితాలను చూపిస్తారు.

''ఎడ్లువోయినవి'' నాటకంలో నీళ్ళు లేక ఇటు మనుషులు, అటు పశువులు దాహంతో తల్లడిల్లే పరిస్థితులను చూపిస్తారు. తమ బాధను అర్థం చేసుకోని నాయకుణ్ణి సమావేశం నుండి వెల్లగొడతారు. ఎన్నికల్లో వాళ్ళ సంగతేంటో చూపిస్తామని పరిష్కారం దిశగా ఆలోచిస్తారు.

''కామన్స్కూల్'' నాటకంలో కులం పేరుతో వేదనకు గురై ఆత్మహత్య చేసుకున్న విద్యార్ధి సంఘటన విద్యార్థుల్లో ఆలోచన రేకెత్తిస్తుంది. కామన్స్కూల్విధానం మొదలై కేజీ నుండి పీజీ దాకా అందరికీ ప్రభుత్వ విద్య అందించాలనే కోరికను ఇందులో వ్యక్తపరుస్తారు.

''అమ్మను చూడాలె'' నాటకంలో వలస పోయిన తల్లి దండ్రులు వారి పిల్లలను పట్నంలో పనులకు కుదుర్చుతారు. అక్కడ యజమానులు పెట్టే బాధలు భరించలేక సొంతూరికి పారిపోతారు. కష్టమో నష్టమో ఉన్న ఊర్లో బతుకుదామని అందరూ ఒకటైతారు.

చివరగా ''నేను గౌరిని'' నాటకంలో మతం పేరుతో జరిగే దాడులు కనబడతాయి. కన్నడ నాట నెలకొన్న పరిస్థితులు, లంకేష్పత్రిక నుండి గౌరీలంకేష్పత్రిక స్థాపన, దాని ద్వారా ప్రజల పక్షాన ఉంటూ ధైర్యంగా పోరాటం చేసిన సంఘటనలు వివరిస్తారు. ఆదివాసుల అండగా ఉంటూ, దొంగ బాబాలను బయటికి లాగడం, మతోన్మాదులను దునుమాడటం కారణంగా శత్రువుల బెదిరింపులు ఎదురైనా భయపడకపోవడం, చివరికి హత్య గావింపబడటం మొదలగు సంఘటనలు చూపిస్తారు. సంతాప సభలో ప్రతి ఒక్కరు నేను గౌరిని అని నినాదాలు చేసి ఒక్కొక్కరు ఒక్కో గౌరిగా మారాలనే ఆశయాన్ని కల్గిస్తారు.

ఇలా ఒక్కో నాటకం ఒక్కో దీన గాథను మన కళ్ళముందు ఉంచుతుంది. ప్రతి సంఘటన దేశ సామాజిక స్థితిగతులను చరిత్రలా చూపిస్తుంది.

ఇక నాటక నిర్మాణ పరంగా చూస్తే కేవలం సంభాషణలు మాత్రమే ఉండవు. అలనాటి పద్య నాటకాల్లో ఉండే పద్యాల మాదిరిగా, ప్రదర్శనలో ఒక ఊపు రావడం కోసం కథానుగుణంగా మధ్య మధ్యలో పాటలు, కవితలు ఉంటాయి. ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకోవడంలో ఇదో పద్ధతి. ఇవన్నీ ప్రజా

ఉద్యమాలకు బాటలు వేస్తాయి. కాబట్టి పదునైన కవిత్వపు భావాలూ, నినాదాలు కనిపిస్తాయి. రచయిత స్వయంగా కవి, కథకుడు కాబట్టి కావలసిన వర్ణనలు, కవితలు సంఘటనలకు అనుగుణంగా అందించి నాటకాలను పరిపూర్ణం గావిస్తారు. ఇప్పటికే పలు సభల్లో ఈ నాటకాల ప్రదర్శన ఏర్పాటు చేసారు. ప్రేక్షకులు గొప్పగా స్పందించారు. ఇంకా రావలసినంత ప్రచారం, ప్రదర్శనలు రావాలి, అప్పుడే ఇలాంటి సామాజిక నాటకాలకు సార్థకత చేకూరుతుంది. తెలంగాణ ఉద్యమంలో పాట ముందుకొచ్చినంత ఉధతంగా నాటకం ముందుకు రాలేకపోయిందంటారు. కారణాలు ఏమైనా కావొచ్చు కానీ ఇప్పుడు నాటకాలను కాపాడుకోవాల్సిన బాధ్యత అందరి పైనా ఉన్నది.