వేమన పద్యాలు - పురివిప్పిన పునరుజ్జీవన దశ

ఎన్‌. గోప
మూడోది విస్త్రతదశ. బహుశా అనంతపురం సభల్లోనే దీనికి ప్రాతిపదిక పడిందని నాకనిపించింది. ఒకే వేదికపైన 14 పుస్తకాలు వెలువడటం, వందలాదిమంది సీరియస్‌ సాహితీవేత్తలు వివేచనా పరత్వంతో పాల్గొనటం, నేటి యువలోకంలోకి వర్తమాన ప్రాసంగికతతో వెళ్లాలని సంకల్పించటం ఇవన్నీ కొత్త ఆశలను చిగురింపజేస్తున్నాయి. 
ఏప్రిల్‌ 30, 2017న అనంతపురంలో 'వేమన సాహితీ సమాలోచన సదస్సు' పెద్దఎత్తున జరిగింది. 'సాహితీస్రవంతి' దానిని నిర్వహించింది. 250 సంఘాలు ఒక ఆహ్వానసంఘంగా ఏర్పడి అది ఘనంగా జరగడానికి తోడ్పడ్డాయి. గొప్ప విశేషమేమిటంటే - ఆ సభలో వేమన గురించిన 14 గ్రంథాలు ఆవిష్కరణ జరిగింది. వాటన్నింటినీ ప్రజాశక్తి బుక్‌హౌజ్‌ వారే ప్రచురించారు. వాటిలో 8 వ్యాస సంపుటాలకు మన నిస్తంద్ర తెలుగు విమర్శక శిఖరం రాచపాళెం చంద్రశేఖర రెడ్డి సంపాదకత్వం వహించారు. అలాగే బ్రౌన్‌ 1839 నాటి వేమన పద్యసంకలనం, రాళ్లపల్లి అనంతకృష్ణశర్మగారి 'వేమన', జి. కళ్యాణరావు గారి 'వేమన - వీరబ్రహం - ఒక సంభాషణ', కె.ఎల్‌. కాంతారావు గారు, కె. ఉషారాణి గారు సంకలనం చేసిన 'నిత్యసత్యాలు - వేమన పద్యాలు' కూడా వాటికి చేరాయి. అంతేకాకుండా 1980లో వెలువడిన నా 'ప్రజాకవి వేమన' పిహెచ్‌డి సిద్ధాంత వ్యాసం ఆరోముద్రణ, 'వేమన్న వెలుగులు' వేమన పద్యాలకు వ్యాఖ్యానం రెండో ముద్రణలను కూడా ఆ సందర్భంగా ప్రజాశక్తి బుక్‌హౌజ్‌ వెలువరించింది. 

అనంతపురం సభకు నేను కూడా ఎంతో ప్రేమతో వెళ్లాను. నిజానికి సభలు అనాలి. ముందురోజు అంటే ఏప్రిల్‌ 29 రాత్రి తెలకపల్లి రవిగారు రచించిన 'వేమన రూపకం' ను కూడా దానిలో కలుపుకోవాలి. ఆ రూపకం నేను పూర్తిగా చూడలేదు గాని చూసినంతవరకు అది వేమన్న సందర్భంలో బలమైన సాంస్క ృతిక కుదుపు. నాటి వేమన గురించి నేటితరానికి అవసరమైన పిలుపు. ఎంతో నిపుణులైన గాయక కళాకారులు దానిని ప్రదర్శించారు. మరునాటి సభలో కూడా ఆ పాటలు అందరిని ఉత్తేజపరిచాయి. త్వరలో హైదరాబాద్‌లో జరగబోయే ప్రదర్శనలో దానిని సాకల్యంగా చూడాలి.
ఒక రకంగా వేమన ఆ కాలంలోనే సామాన్య ప్రజల్లోకి పోయాడు. వానలో తడువని వారు వేమన పద్యాలు వినని వారు లేరని ప్రతీతి. కాని విద్యావంతుల్లోనే వేమన వివక్షకు గురయ్యాడు. ఆ వివక్షను తొలుత బద్దలుగొట్టిన వాడు సి.పి. బ్రౌనే. ఆయన నిజంగా తెలుగు సూర్యుడే. వేమన పద్యాలతో రెండు సంకలనాలు (1829, 1839) వేసి వాటికి ఆంగ్లానువాదాలు చేసి, విలువైన పీఠికలు సమకూర్చిన మహనీయుడు బ్రౌన్‌. బ్రౌన్‌కు కూశీషaశ్రీ ూతీవయబసఱవర లేకపోవటం వల్ల వేమన బతికి పోయాడు. మరో 9 దశాబ్దాల తరువాత కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి గారి ఆధునిక దృష్టివల్ల బతికిబట్టకట్టాడు. ఆయన ఆధ్వర్యంలో సాగిన రాళ్లపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ గారు ఇచ్చిన వేమన ఉపన్యాసాలు వేమనను సాహిత్యరంగంలో ఇతర పెద్ద కవుల స్థాయిలో నిలిపాయి. వేమనను గురించిన సాహిత్యంలో అప్పటికీ ఇప్పటికీ అది కలికితురాయి. అయితే వేమన గురించి రాసిన వారెందరో ఉన్నారు. వారందరికీ నా ప్రాతఃస్మరణికలు.
ఒకరోజు ఓ సభలో తెలకపల్లి రవి గారు  నా ప్రక్కన కూచొని ఉన్నారు. మాటల సందర్భంలో నా ప్రజాకవి వేమన గ్రంథాన్ని ప్రజాశక్తి బుక్‌హౌజ్‌ వేస్తే బావుంటుంది అన్నాను. ఆయన వెంటనే సానుకూలంగా స్పందించారు. అప్పటికే ఆ సిద్ధాంతగ్రంథం ఐదు ముద్రణలు పొందింది. విశ్వవిద్యాలయ పరిధిని దాటి విశాల విశ్వంలోకి రెక్కలు సారించింది. 1980 నాటి నుండి అంటే 37 సంవత్సరాలుగా పఠన పాఠకాల్లో నలుగుతూనే వుంది. తరువాత వేమన మీద రాసిన వారిలో ఎక్కువమంది దీనిని ఉటంకిస్తూనే వున్నారు. ఆ గ్రంథం ఈ తరంలోకి వెళ్లడానికి రవిగారి ప్రమేయం నాకెంతో సంతోషాన్ని కలిగించింది. అలాగే 'ప్రజాకవి వేమన' పుస్తక ముద్రణ పట్ల ప్రజాశక్తి బుక్‌హౌజ్‌ సంపాదకులు కె. ఉషారాణి, ప్రజాశక్తి బుక్‌హౌస్‌ జనరల్‌ మేనేజర్‌ శ్రీ లక్ష్మయ్య గారల అభినివేశం అభినందన పాత్రం.
ఇక, 'వేమన్న వెలుగులు' వేమన పద్యాలకు వ్యాఖ్యాన గ్రంథం. 3 సంవత్సరాల పాటు 'సాక్షి' సండేలో వారం వారం ధారావాహికంగా వెలువడింది. రవిగారు దానిపట్ల ఇంకాస్త ఎక్కువ ఆసక్తి కనబరిచారు. ప్రజల్లోకి వెళ్లాలనేది ఆయన ప్రధాన దృష్టి.
వస్తుతః నేను కవిని. వేమనపై నా పరిశోధన నా వ్యక్తిత్వంలో వైరుధ్యంగా పరిణమించలేదు. పైగా వేమన్న ఆవేశం, నిజాయితీ నా కలానికి ఇంధనాన్ని సమకూర్చి 
ఉంటాయి. నాలుగు దశాబ్దాలుగా వేమన్నను వ్యాసంగంగా చేసుకున్న క్రమంలో నాకర్థమైందేమిటంటే వేమన్న లాంటి కవి ప్రపంచ సాహిత్యంలోనే అరుదని.
వేమన సాహిత్యానికి ఇప్పటికీ ఎంతో ప్రాసంగికత 
ఉంది. ఆయన ఖండించిన దురాచారాల్లో చాలావరకు ఇప్పటికీ వున్నాయి. నేను 'వేమన్న వెలుగులు' వ్యాఖ్యానంలో ఎక్కువగా నేటి యువతను దృష్టిలో పెట్టుకున్నాను. 40 సంవత్సరాల్లో రెండు తరాలను ఉద్దేశించి రాసే అవకాశం నాకు లభించింది. ఈ సందర్భంగా వేమన సాహిత్య పునరుజ్జీవన ప్రయత్నాలను బేరీజు వేస్తుంటే మూడుదశలు కనిపిస్తున్నాయి. 
1. బ్రౌన్‌ తొలి ప్రయత్నాలు. ఈయన వేమన పద్యాలను మొదటిసారి వర్గీకరించి అచ్చులోకి తెచ్చాడు (క్లాసిఫికేషన్‌).
2. రెండోది దేశీయుల వికాసదశ. సి.ఆర్‌. రెడ్డి, రాళ్లపల్లి, ఎన్‌. గోపి తదితరుల ప్రయత్నాలు పలుచర్చలకు దారితీశాయి. వాడుక కథల్లో కూరుకుపోయిన వేమనకు కొంతలోకొంత చారిత్రక స్పష్టత లభించింది. ఆయన తాత్త్విక ధారతో పాటు సామాజిక దిశానిర్దేశం లాంటివి సమకూరాయి. 
3. ఇక మూడోది విస్త్రతదశ. బహుశా అనంతపురం సభల్లోనే దీనికి ప్రాతిపదిక పడిందని నాకనిపించింది. ఒకే వేదికపైన 14 పుస్తకాలు వెలువడటం, వందలాదిమంది సీరియస్‌ సాహితీవేత్తలు వివేచనా పరత్వంతో పాల్గొనటం, నేటి యువలోకంలోకి వర్తమాన ప్రాసంగికతతో వెళ్లాలని సంకల్పించటం ఇవన్నీ కొత్త ఆశలను చిగురింపజేస్తున్నాయి. వేమన పద్యాలను గురించిన ఏ వ్యాసంగానికైనా ముగింపు ఉంటుందని నేననుకోను. అది అనంతమైన సముద్రం. కడవను బట్టి నీళ్లు. అయితే వేమన జ్ఞానజలాన్ని పట్టుకోవడానికి రేపటి యువజిజ్ఞాసువులెందరో కొత్తకుండలతో మనసులో మెదులుతున్నారు. సాహితీస్రవంతి వారి తాజాప్రయత్నాలకు స్వాగతం పలుకుతున్నాను.