దక్షిణాఫ్రికాలో తెలుగువెలుగు

విశ్లేషణ

- రాపోలు సీతారామరాజు -027-727747549

భౌగోళికంగా అఫ్రికాఖండంలో దక్షిణాన ఉన్నదేశం....

నల్లసూరీడు నడయాడి వెలుగురేఖలు పూయించిన దేశం...సామ్రాజ్యవాద, వర్ణవివక్షల ఉక్కుసంకెళ్ళ నుండి 1994లో విముక్తిపొంది స్వేచ్ఛావాయువులు పీల్చిన దేశం...దక్షిణాఫ్రికా.

రమారమి 5-6 కోట్ల జనాభాతో ఉండే ఈ దేశం

ప్రక తివనరులకు, జీవవైవిధ్యానికి ప్రసిద్ధిగాంచింది. భిన్న సంస్క తులకు, ఆచారసంప్రదాయాలకు, వేషభాషలకు ఆలవాలమీదేశం.

కాలగమనంలో 150-160 సంవత్సరాలు వెనక్కివెళితే...సామ్రాజ్యవాద నీలినీడల్లో ఎన్నో దేశాలు మసకబారిన బ్రతుకులీడుస్తున్న కాలం. పరాయిపాలనలో పరతంత్రపు ఉక్కుపాదం కింద నలిగి నానాకష్టాలు పడుతున్న కాలం. అలాంటి అణచివేతలకు ప్రతీకలుగా హిందూ మహాసాగరానికి ఒకవైపు ఆసియాఖండంలో భారతదేశం, మరోవైపు ఆఫ్రికాఖండంలో దక్షిణాఫ్రికా...

ఈ రెండు దేశాలు బ్రిటీషు వారి దమన పాలనలో నలుగుతున్నవే.

దక్షిణాఫ్రికాలో 1883వ సంవత్సరంలో వెట్టిచాకిరీ నిర్మూలనచట్టం అమలైంది. అప్పటివరకు శ్వేతజాతీయుల తోటల్లో (జూశ్రీaఅ్‌a్‌ఱశీఅర), కర్మాగారాల్లో వారిక్రింద బానిసలుగా పనిచేస్తున్న నల్లజాతీయులు ఈ చట్టం అమల్లోకి వచ్చాక స్వతంత్రులై వారి కిందనే పనిచేయడానికి నిరాకరించారు. ఈ పరిణామంతో పనివారి కొరత ఏర్పడింది. ముఖ్యంగా చెఱకు తోటల్లో,  చెఱకు కర్మాగారాల్లో. శ్వేతజాతీయుల ముఖ్య ఆదాయమంతా ఈ వ్యవసాయ తోటల మీదనే ఆధారపడి

ఉండేది.

1824-1855 మధ్యకాలంలో మారిషస్‌ దేశంలో వ్యవసాయ కార్మికుల కొరత ఏర్పడినప్పుడు బ్రిటీషు వారు భారతదేశం నుండి పనివాళ్ళను చౌకగా తీసుకొచ్చి సమర్ధవంతంగా పనిచేయించుకున్న వైనం దక్షిణాఫ్రికాలో

ఉన్న బ్రిటీషువారి మదిలో మెదిలింది. తక్షణమే ఈస్టిండియా వైపు ద ష్టిసారించారు.

అదే సమయంలో భారతదేశంలో తమిళులు, తెలుగువారు అధికంగా నివసించే మద్రాసు రాష్ట్రం, ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రాంతం కరువుకాటకాలతో అల్లాడుతుంది. వేలాదిమందినిబలిగొంది. పైపెచ్చు బ్రిటీషువారి పాలనలో నిరుద్యోగం తాండవిస్తున్న కాలం.

అలాంటితరుణంలోమెరుగైన భవితను ఆశించి చాలామంది తెలుగువారు చిత్తూరు, విశాఖ, అనకాపల్లి, గోదావరి, నెల్లూరు మొదలైన ప్రాంతాలవారు దక్షిణాఫ్రికాలోని నటాల్‌ (చీa్‌aశ్రీ) ప్రాంతానికి ఒప్పందవలస కార్మికులుగా (Iఅసవఅ్‌బతీవస కూaపశీబతీర) అడుగుపెట్టారు. 1860, నవంబర్‌ 16 న మొట్టమొదటి ఓడ ఎస్‌.ఎస్‌.ట్రూరో  (ూ.ూ.ుతీబతీశీ) 342 మందిని తీసుకొని డర్బన్‌ నగరానికి చేరుకుంది.

ఇలా 1860లో మొదలై 1911 వచ్చేసరికి వేలాదిమంది తెలుగువారు నటాలికి వలస వచ్చారు. కాని సరైన సంఖ్య చెప్పే ఆధారాలు, ఆధారపత్రాలేవి లేవు. బ్రిటీషు ప్రభుత్వం వలస కార్మికుల బాగు కోసం కొన్ని చట్టాలు చేసినా దళారీల వ్యవస్థ వాటిని నీరుగార్చాయి. అధికవేతనాలను, ఆకర్షక స్థితిగతులను ఎరగాచూపి ఎందరో తెలుగువారిని అందునా నిరక్షరాస్యులని లోబరుచుకొని ఒప్పందపత్రాలపై సంతకాలు చేయించుకున్నారు. మొత్తంగా నటాలిని స్వర్గధామంగా చిత్రీకరించి ఇక్కడికి తీసుకువచ్చారు. ఇక్కడికొచ్చాక ఇక్కడి పరిస్థితులకు తెలుగునాట ఉన్న పరిస్థితులకు పెద్దతేడా ఏమి కనిపించలేదు. పైగా ఇక్కడిభాష రాక, అటు తమ వాళ్ళకి దూరమై, అరకొర సదుపాయాలతో, అందరిలో కలిసిపోలేక, ఆర్థిక బలిమి లేక నలిగిపోయారు. అతిపెద్ద సమస్య భాషాసమస్యే. ఆంగ్లం వచ్చిన వారు కొద్దిపాటి మంచి ఉద్యోగాల్లో స్థిరపడ్డారు. ఆంగ్లం నేర్చుకోవడమే అనివార్యమైపోయింది.

మొదటగా వచ్చిన ఓడ మద్రాసు నుండి రావడంతో, అందులో తమిళులు ఉండడంచేత, అందునా తెలుగు వాళ్ళలో చాలామందికి తమిళం తెలిసుండడం చేత అందరినీ మదరాసీలుగానే వ్యవహరించ సాగారు. అటు తమిళాధిపత్యం, ఇటేమో ఆంగ్లం అనివార్యం. ఆ రెంటి మధ్య ఆదిలోనే తెలుగు పరిస్థితి గందరగోళానికి గురైంది.

అలా తొట్టతొలుతగా వలస వచ్చిన వారు అత్యంత దుర్భర పరిస్థితుల్లో కార్మికులుగా జీవితాన్ని వెళ్ళదీస్తున్నా, ఆర్థిక ఇబ్బందులతో సతమతమవుతున్నా, రాజకీయంగా, సాంఘీకంగా వెనకబాటుతనాన్ని చవిచూస్తున్నా తమ అనుభవాలు, అనుభూతులు, ఘనసంస్క తీ సంప్రదాయాలు అన్నీ తెలుగుభాషతోనే ముడివడి ఉన్నాయన్న సత్యాన్ని గ్రహించక పోలేదు. తమ పిల్లలకు తెలుగును అందించడానికి శాయశక్తులా ప్రయత్నించారు. ఇల్లే బడయ్యింది. ఇసుకే పలకయ్యింది. చింతగింజలు, గుమ్మడిగింజలు, గులకరాళ్ళే చదువు నేర్పే ఉపకరణాలయ్యాయి.

వలసకార్మిక జీవితంలోని నిర్భర, తిరస్కారమయ జీవితానికి విసిగివేసారిన భారతీయులు తమ ఉనికిని,

సంస్క తిని కాపాడుకోవడానికి 1912లో దక్షిణాఫ్రికా హిందూ మహాసభ (ూశీబ్‌ష్ట్ర ూటతీఱషaఅ నఱఅసబ వీaష్ట్రa ూaపష్ట్రa) అనే సంస్థని ఏర్పరుచుకున్నారు. తెలుగువారు కూడా ఈ సంస్థనే ఆదరువుగా చేసుకున్నారు. 1924లో శ్రీమతి సరోజినీనాయుడు ఇక్కడికి విచ్చేసినప్పుడు, వారినుండి ప్రేరణ పొంది తెలుగువారు వారి ఉనికికోసమని 1932లో స్వతంత్రంగా దక్షిణాఫ్రికా ఆంధ్రమహాసభని ఏర్పరుచుకున్నారు. 

1930 దశకం వచ్చేసరికి వలసకార్మికుల రాక ఆగిపోయింది. మొట్టమొదటిగా వచ్చినవారిలో దాదాపుగా అందరూ చనిపోయారు. ఆ తరువాతి తరం దక్షిణాఫ్రికాలోనే జన్మించిన తరం మొదటితరం భారతీయ సంతతిగా పిలవబడ్డ వారు. వీరు ఇక్కడి జీవనవిధానానికి, పాశ్చాత్య జీవనవిధానానికి తలొగ్గి భారతీయతను, తెలుగుదనాన్ని మెల్లమెల్లగా కోల్పోసాగారు.

తమిళం మాట్లాడేవారు అధికమవటం, వారి జనాభా అధికమవటం, ఆ తమిళ ఆధిపత్యం తెలుగుభాషనేకాక తెలుగు వారి సాంస్క తిక, మత సంబంధమైన జీవితాల్నే ప్రభావితంచేశాయి. పండుగలు పబ్బాలు తమిళమయ మయ్యాయి. తెలుగువారి ఇంటిపేర్లే కనుమరుగయ్యి నాయుడు, రెడ్డిలాంటివే వాళ్ళింటి పేర్లనుకునే స్థాయికి మారారు.  

20వశతాబ్దం ఆరంభం నాటికి కార్మిక ఒప్పందం నుండి విముక్తులైన తెలుగువారు చిరు వ్యాపారాలను, చిన్నచిన్న పరిశ్రమలను ప్రారంభించి జీవపథాన్ని సాగించారు. తమ దక్షతతో వారెంచుకున్న రంగాల్లో రాణించారు. అతికొద్దిమంది మాత్రమే భారతదేశానికి తిరిగివెళ్ళారు.

కార్మిక ఒప్పందం నుండి విడుదలైనా వర్ణవివక్ష సంకెళ్ళ బిగుసు కున్నాయి. రెండవ తరగతి ప్రజలుగా జీవించాల్సిన దుస్థితి. అంతర్జాతీయంగా దేశంపై ఎన్నోఆంక్షలు. అలాంటి పరిస్థితుల్లో ఇక్కడి తెలుగు సంతతి వారికి భారతదేశంలోని తెలుగు ప్రాంతానికి రాకపోకలు తగ్గాయి. భాషాపరిణామాలు, సంస్క తి, ఆచారాలు అన్నింటికి దూరమయ్యారు. తెలుగు వాళ్ళు తెలుగుదనం కాపాడుకోవడం గగనమయ్యింది. 1994లో వర్ణవివక్ష నుండి విముక్తి పొందాక ఆంధ్రమహాసభ తిరిగి తన కార్యాచరణను విస్తరించసాగింది. డర్భన్‌ నగరం ముఖ్యకేంద్రంగా పనిచేసే ఈ సంస్థ దక్షిణాఫ్రికాలోని భారతీయ సంతతికి చెందిన తెలుగు వారు సామాజికంగా, అధ్యాత్మికంగా, విద్యా విషయాదికాలలో, అభివద్ధిలో ముందంజలో

ఉండేలా ప్రోత్సహించాలని, అండగా నిలబడాలని, తెలుగుభాష, తెలుగు సాహిత్యం, సంగీతం,

నత్యం మొత్తంగా తెలుగు సంస్క తి ఫరిడవిల్లేలా చర్యలు చేపట్టాలని తెలుగులో మరియు ఆంగ్లంలో పత్రికలు నడపాలని, పుస్తకాలు ప్రచురించాలని, పండుగలు జరపాలని లక్ష్యాలుగా పనిచేస్తుంది. 

ఆంధ్ర సంగీతమేళా, త్యాగరాజస్వామి సంగీతోత్సవం, కూచిపూడి నత్యోత్సవంలాంటి సాంస్క తిక కార్యక్రమాలను, వినాయకచవితి, క ష్ణాష్టమి, శివరాత్రి, నవరాత్రిలాంటి హైందవ ధార్మిక కార్యక్రమాలను అందరి సహకారంతో నిర్వహిస్తుంది.

'పాఠశాల'  పేరుతో తెలుగుని నేర్పించే ప్రయత్నం చేస్తుంది. ప్రస్తుతం 20 లక్షల వరకు భారతీయ సంతతికి చెందిన జనాభా ఉండొచ్చని అంచనా. అందులో 14% తెలుగు వారి జనాభా ఉండొచ్చని అంచనా. 1984 నుండి తెలుగు ఒక పాఠ్యాంశంగా ఇక్కడి బళ్ళల్లో ఉన్నా చదివే వారి సంఖ్య చాలాతక్కువే అని చెప్పొచ్చు. ఇప్పటికైనా మేల్కొని భారతదేశంలోని తెలుగు ప్రభుత్వాలతో కాని, ఇక్కడి ప్రవాస తెలుగు వారితో కాని సత్సంబంధాలు కొనసాగించి తమలో తెలుగుభాషను, సంస్క తిని పునరుద్ధించుకోనట్లైతే ఇక్కడి భావితరాలు తెలుగు అస్తిత్వాన్నే కోల్పోయే ప్రమాదముంది.

ఇకపోతే ఈ దేశంలో ప్రవాస తెలుగువారి (చీ=I) జనాభా దాదాపు పదివేల వరకు ఉంటుంది. కేప్టౌన్‌, డర్బన్‌ లాంటి నగరాల్లో ఉన్నా సింహభాగం జోహానెస్బర్గ్‌ నగర పరిసర ప్రాంతాల్లోనే నివసిస్తున్నారు. ఎక్కువశాతం ఐటీరంగంలో పనిచేస్తున్నా, వ్యాపారరంగంలో రాణిస్తున్న వారిసంఖ్య గణనీయంగా పెరగసాగింది. దుకాణ సముదాయాలు, రెస్టారెంట్లు, విద్యాలయాలు, సాఫ్ట్‌వేర్‌ సంస్థలు మొదలైన వ్యాపారాలు చేస్తున్నారు. వ్యవసాయరంగంలో కూడా మనవారు రాణించడం ఇప్పుడే మొదలయ్యింది.

సేవావితరణ, ధార్మికకార్యక్రమాలు, పూజాపునస్కారాలు, పండుగలు, భాషాసంస్క తులపరిరక్షణ, పరివ్యాప్తి...ఇలా విభిన్న అభిరుచులు, ఆశయాలకు వేదిక కల్పించుకోవడానికి చిన్నచిన్న సంస్థలుగా ఏర్పడినా అవన్ని 'తెలుగు, అనే ఒక గొడుగు కింద వర్ధిల్లుతున్నవే. ఇవన్ని ఎటువంటి అపార్థాలకు తావివ్వకుండా అందరిని కలుపుకుంటూ, అందరితో కలిసిపోతూ సౌభ్రాత త్వంతో కలిసిమెలిసి ఉంటాయి.

ఉగాది, బతుకమ్మ, వినాయకచవితి, దసరా, దీపావళిలాంటి పండగలు తెలుగు వాతావరణాన్ని ప్రతిబింబించేలా ఉత్సవంలా సందడిగా జరుపుకుంటూ భావితరానికి మనఘన వారసత్వాన్ని పరిచయం చేస్తున్నారు. భారతహైకమీషనర్‌ జరిపే స్వాతంత్ర, గణతంత్ర,  వేడుకల్లో ఉత్సాహంగా పాలుపంచుకుంటూ మనసంస్క తిని, కళలను మిగతా భారతీయ రాష్ట్రాల ప్రవాసులకు, దక్షిణాఫ్రికా జాతి ప్రజలకు పరిచయం చేస్తూ వారందరు తెలుగు రాష్ట్రాల వైపు తలెత్తి చూసేలా చేస్తున్నారు.

'మనబడి' లాంటి కార్యక్రమాల ద్వారా ఇక్కడి పిల్లలకు తెలుగును భోదిస్తున్నారు.

ఆఫ్రికా అంటే చీకటిఖండం, ప్రవాసభారతం అంటే అమెరికాలాంటి దేశాలే అన్న అపప్రథని కాలర ాస్తూ ఎన్నో విజయాలని సాధిస్తున్నారు ఇక్కడి తెలుగువారు.

ఇక్కడి భారతీయసంతతితో కాని, మిగతా దేశవాసులతోకాని సత్సంబంధాలను కొనసాగిస్తూ, ఉద్యోగ వ్యాపారాల్లో తమ దక్షతను చూపిస్తూ ఆఫ్రికాగడ్డపై తెలుగు కీర్తిపతాకను సగర్వంగా ఎగరేస్తున్నారు.