అనివార్యం

కథ

- దుర్గాప్రసాద్‌ - 917978274707

''సాంబమూర్తి గారు! టైమ్‌ నాలుగు అయ్యింది. కొళాయిలో నీళ్లు వచ్చే వేళయింది. టైపింగ్‌ పని కుడా పూర్తిఅయింది. ఇక నేను వెళ్ళిరానా?.'' రోజూ నేను ఇదే విధంగా వేడుకునే పరిస్థితి  హెడ్‌ గుమస్తా సాంబమూర్తి గారిని.

సాంబమూర్తి గారు పనిలో చాలా నిమగ్నులయి సాయంకాలం లోపల పని పూర్తీచేసే ఫైల్స్‌ హెడ్‌ ఆఫీసుకు పంపించే హడావిడిలో ఉన్నారు.

''ఇదిగో అమ్మాయ్‌! ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసేసి చక్కగా ఇల్లు సంసారం చక్క దిద్దుకో. ఈ ఉద్యోగం ద్వారా ఒక నిరుద్యోగి అయినా బాగుపడతాడు!'' ఫైల్స్‌ లోపలనుంచి తల ఎత్తకుండా జవాబు ఇచ్చాడు.

కాసేపటికి ఆయన తల పైకెత్తి ''ఇంకా ఇక్కడే ఉన్నావు ఏమిటి, వెళ్లి రమ్మని వేరేగా చెప్పాలా?, రోజూ ఉన్న భాగోతమేగా!''.

''అన్నట్టు రేపు పుష్యమాసం మొదటి గురువారం. పండగ ముందర గురువారం కాబట్టి పూర్ణం బూరెలు ఇంకా పులిహోర తేవడం మర్చిపోకుసుమా!'' సాంబమూర్తిగారు నవ్వుతూ అన్నారు.

''అయ్యా ఎంత మాట, మీరు వేరే చెప్పాలా!'' నవ్వుతూ బయలుదేరాను.

ప్రక్క సీటులో ఉన్న అప్పలనాయుడు నవ్వుతూ వీడుకోలు పలికాడు.

  •  

ఆమె అటు వెళ్ళగానే గుమస్తా పాండురంగా రావు మరియు క్యాషియర్‌ అప్పలనాయిడు ఆమె మీద ఫిర్యాదు మొదలుపెట్టారు.

''మూర్తి గారు..ఆమె వరస ఏమి బాగలేదు. రోజూ పదకొండు గంటలకు ఆఫీసుకు రావడం, నాలుగు అయేసరికల్లా మొగుడు, పిల్లడు, సంసారం అని బయలుదేరడం, రోజు అలవాటుగా మారిపోయింది ఆమెకు''

''మేము మాత్రం సాయంకాలం ఆరు దాటే వరకు ఆఫిస్‌ వదలకూడదు!'' విసురుగా జవాబు ఇచ్చి అప్పలనాయిడు  డిస్పాచ్‌ ఫైల్స్‌ పట్టుకుని తన సీట్లోకి వెళిపోయాడు.

''సరే లేవయ్యా. ఆమె, ఎంతయినా చనిపోయిన మన తోటి మిత్రుడు చంద్ర శేఖరంగారి అమ్మాయి. మనకు చంద్ర శేఖరంగారు చేసిన ఉపకారం మర్చిపోకూడదు. రేపు ఆమె వస్త్తే మందలిస్తాలే!'' నవ్వుతూ సాంబమూర్తి గారు జవాబు ఇచ్చారు.

ఇది రోజూ ఉండే నాటకం. ఆమె లేటుగా రావడం, అందరికి ఎదో ఒక రుచి ఆయన వంటకం తేవడం మరియు పంచి పెట్టడం, అందరు ఎంతో మెచ్చుకుని తినడం ఆఫీసులో అలవాటు అయిపోయింది.

  •  

మెల్లంగ ఆఫీస్‌ మెట్లు దిగుతూ లాలాపేట బస్సు స్టాప్‌ దగ్గరకు బయలుదేరాను. మా నాన్నగారు చనిపోతే కంపాసినేషన్‌ గ్రౌండ్‌ క్రింద నాకు ఇండియన్‌ రైల్వేస్‌ సిగ్నల ఇంజనీరింగ్‌ అండ్‌ టెలీకమ్యూనికేషన్‌ డిపార్టుమెంట తార్నాక రోడ్‌, లాలాపేటలో టైపిస్టుగా ఉద్యోగం దొరికింది.

నేను బస్సు స్టాప్‌ రాగానే ఎదురుగా 10 న బస్సు ఇసిఐఎల్‌ వెళ్ళడానికి  రెడీగా ఉంది. పరిగెత్తుకుంటూ ఒక్కసారిగా లేడీస్‌ సీట్లో జొరబడ్డాను.

''మెల్లంగ ఎక్కండమ్మా లేడీస్‌ సీట్లు ఖాళీగానే

ఉన్నాయి!'' విసుగ్గా టికెట్స్‌ ఇస్తూ చెప్పాడు కండక్టర్‌.

నా బుర్రంతా ఆలోచనల్తో సతమత మవుతున్నాయ్‌. ఇంటికి చేరగానే నీళ్లు పట్టాలి, అత్తగారికి ఫలహారం చెయ్యాలి, చిన్న ఆడపడుచు లత చీరకు ఫాల్స్‌ కుట్టాలి, మా వారు ఇన్‌స్పెక్షన్‌ మీద మూడు రోజులు విజయవాడ క్యాంపుకు బయల్దేరుతున్నారు, ఆయన పెట్టి సర్దాలి, అబ్బాయ్‌ మోహన సైన్స్‌ ప్రాజెక్టు బొమ్మలు గీసి అట్టలు వేసి రెడీ చెయ్యాలి, టెన్త్‌ క్లాస్‌ కావడం వలన మా అబ్బాయ్‌ రాత్రింబవళ్ళు కష్టపడి చదువుతున్నాడు. స్వతహాగా తెలివి తేటలగలవాడు కావడంతో నాకు వాడిగురించి ఎక్కువ దిగులుపడ అవసరం అయ్యేది కాదు.

నా జీవితానికి ఒకటే లక్ష్యం ఎలాగైనా మా అబ్బాయ్‌ మోహన్ను మంచి కాలేజీలో ఇంజినీరింగ్‌ చదివించి పై చదువులకి విదేశాలు పంపించాలని.

మావారు ఒక స్కూల్‌ టీచరుగా, నేను ఒక రైల్వే ఎంప్లొయీగా జీవితంలో ఎటువంటి పురోగతి లేకుండా ఫుల్‌-స్టాప్‌ పెట్టేశాం.

నాకు ఏ రోజు ఉద్యోగం చెయ్యాలని

ఉండేదికాదు. చక్కగా వంట - వార్పు చేసుకుంటూ, నేను నేర్చుకున్న కుట్లు అల్లికలతో ఇల్లును చక్కగా తీర్చిదిద్ది, భర్త పిల్లలకి సేవ చేస్తూ గడిపేయాలని ఉండేది.

కానీ ఎవరో అంటారే తాను ఒకటి తలస్తే దైవం ఒకటి తలుస్తుంది అన్నట్టుగా, అదే జరిగింది సరిగా నా జీవితంలో కూడా.

వరంగల్లో సెకండ్‌ ఇయర్‌ ఇంజనీరింగ్‌ చదువుతున్న తమ్ముడికి ఫీజు కట్టడానికని బయలుదేరిన మా నాన్నగారు ఫీజ్‌ కట్టేసి వస్తుండగా హార్ట్‌ స్ట్రోక్‌ వచ్చి చనిపోవడం వలన ఇంటి భారం మొత్తం నా మీద పడింది. తమ్ముడు ఇంజనీరింగ్‌ పూర్తి చేసుకుని ముంబైలో స్థిర పడ్డాడు. నేను మా మేనత్తగారి అబ్బాయితో పెళ్ళిచేసుకుని హైద్రాబాదులో స్థిరపడ్డాను.

ఉద్యోగం, మొగుడు, పిల్లడు, సంసారం బాధ్యతలతో సతమత అవుతూ అనేకసార్లు ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేద్దామని అనుకున్నాను. మావారు నన్ను ఏ రోజు ఉద్యోగం చెయ్యమని బలవంతం చెయ్యలేదు. కానీ ఆయన జీతం మా నెలసరి అవసరాలకి తప్పించి పొదుపు చెయ్యడానికి ఏమి మిగిలేదికాదు. పెళ్లికాని ఆడపడుచు, అంతంత మాత్రం ఆరోగ్యంతో ఉన్న మా అత్తగారు, మందులు, అబ్బాయి పై చదువులు చదివించడానికి కావాల్సిన డబ్బు ఇవన్నీ సమకూర్చాలంటే నేను ఉద్యోగం చెయ్యడం చాలా అవసరం.

ఇన్ని ఆలోచనల మధ్య కుషాయిగూడ బస్సు స్టాప్‌ దాటిపోయి కమలానగర్‌ బస్సు స్టాప్‌ ఎప్పుడు వచ్చేసిందో తెలియనే లేదు. మెల్లంగ ఇసిఐఎల్‌ నుంచి రిక్షా మాట్లాడుకుని ఇంటికి బయలుదేరాను.

ఇంటికి చేరగానే కాళ్ళు, చేతులు కడుకుని, వంటింట్లో టీ పెట్టుకుని నేను ఒక కప్పు టీ తీసుకుని అత్తగారికి ఒక కప్పు అందించాను.

అప్పటికే అత్తగారు కూరలు తరిగేసి, బూరెలకు పెసరపప్పు, తోపుకి మినపప్పు బియ్యం కడిగేసి నానపెట్టేసి, రొట్టెలు చెయ్యడానికి గోధుమ పిండి కలిపేసి

ఉంచారు. ఆడపడుచు లత ద్వారాలకు మామిడి కొమ్మలు ఇంకా బంతి పువ్వుల దండలు కడుతున్నాది.

''ఎందుకు అత్తయ్య శ్రమ పడిపోతున్నారు, అసలే మీరు గుండె జబ్బు మనిషి, ఇప్పుడు ఇంత పని చేయడం అవసరమా? నేను వచ్చి చేసుంటాను కదా!'' విసుగ్గా అన్నాను.

''రోజల్లా మా అందరికోసం కష్టపడంగా లేంది, నేను నీకు ఈ మాత్రం చెయ్యేకపోతే నాకు మనసు ఒప్పదు!'' ఎదురు జవాబు ఇచ్చారు అత్తగారు.

తెల్లవారి నాలుగు గంటలకు లేచి ముందుగా అబ్బాయి మోహన్ను నిద్రలేపి చదువుకోవడానికి కూర్చో పెట్టాను.

అత్తగారు నిద్ర లేవడంతో ఆమెకు ఒక కప్పు కాఫీ అందించి స్నానానికి బయలుదేరాను. బూరెలు, పులిహోర, వంట రెడీ అయేసరికల్లా ఎనిమిది అయింది. పూజ చేసుకుని, క్యారేజీ సర్దుకొని ఆఫీసుకు బయల్దేరేసరికల్లా తొమ్మిది దాటిపోయింది.

బస్సులో ఢక్కాముక్కీలు పడుతూ చిన్నంగా పదిన్నరకు ఆఫీసుకు చేరుకున్నాను. రిజిస్టర్లో సంతకం పెట్టేసి బూరెలు, పులిహోర కేరేజి నుంచి తీసి ప్లేటులో పెట్టి సాంబమూర్తిగారికి అందించాను. మిగతాది మా ప్యూన్‌ చంద్రమ్మకు చెప్పి అందరికి పంచి పెట్టమన్నాను.

''ఏమైనా చెప్పు....నీ చేతి వంటలో అమతం వుందమ్మా. బూరెలు, పులిహోర మహా భేషుగా ఉన్నాయ్‌!'' తింటూ సెలవిచ్చారు సాంబమూర్తిగారు. మిగతా స్టాఫ్‌ కుడా పొగడ్తలతో ముంచెత్తేసారు.

దేముడా ఈ రోజుకు తిట్లగండం గడిచిందని సంతోష్‌ పడి నా సీట్లోకి వచ్చి పని ప్రారంభించాను.

  •  

''గతం సుడులుగా తిరుగుతూనే ఉంది!''.

''గడిచిన కాలానికి గుర్తించడానికి ఎటువంటి

ఆనవాళ్లు ఉండవు జ్ఞాపకాలు తప్ప. కొత్త నెల లేదా సంవత్సరం ప్రారంభం కావడానికి ఎటువంటి ఉరుములు లేదా బాకాలు వినిపించవు. అలాగే  క్రొత్త శతాబ్దం ప్రారంభమైనప్పుడు కూడా మానవులు మాత్రమే తమ, తమ సంతోషాలను పరి పరి విధాలుగా పండుగలా జరుపుకుంటారు. కాల చక్రం తిరుగుతూనే ఉంటుంది!''.

ఇక వర్తమానం లోకి వస్తే......

ఇప్పుడు నాకు ప్రమోషన్‌ వచ్చి రైల్‌ నిలయం ట్రాన్స్‌ ఫర్‌ అయ్యింది. అనుకోకుండా పాత ఆఫీస్‌ క్యాషియర్‌ అప్పల నాయిడు మా ఆఫీసు లిఫ్ట్‌లో కనిపించాడు.

''అప్పలనాయిడు బాగున్నావా ఏమిటి విశేషం?'' అని పలకరించాను.

''మేడం మీరు బాగా చిక్కిపోయారు. జుట్టుకూడా బాగా నెరిసిపోయింది!'' వొంట్లో బాగా లేదా అని ప్రశ్నించాడు.

''మా సెక్షన్లో కూర్చుని మాట్లాడుకుందాం!'' అని జవాబు ఇచ్చాను.

మెల్లగా నడుచుకుంటూ మా సెక్షనకు చేరుకున్నాం.

నేను నా సీట్లో కూర్చుని ఎదురుగా ఉన్న కుర్చీ లాగి అప్పల్నయిడ్ను కూర్చోమన్నాను.

'' మేడం మీకు వొంట్లో ఏదయినా నలతగా ఉందా?'' అని అడగడం మొదలుపెట్టాడు అప్పల నాయిడు.

కళ్ళజోడు సర్దుకుంటూ ''వయసు పై బడిందిగా, అందుకే అలాగ కనఉబడుతున్నాను. మరేమి లేదు!''

''ఉండు మా ఆఫీసులో మంచి ఫిల్టర్‌ కాఫీ దొరుకుతుంది తెప్పిస్తాను'' అంటూ ప్యూన్‌కు బెల్‌ కొట్టి  పిలిపించెను.

బెల్‌ శబ్దం విని ప్యూన్‌ పరుగెత్తుకు వచ్చాడు. రెండు ఫిల్టర్‌ కాఫీలు తెమ్మని డబ్బులు ఇచ్చాను.

''మీ అబ్బాయి మోహన్‌ ఎక్కడ ఉన్నాడు?'' అని అడగడం మొదలుపెట్టాడు అప్పల నాయిడు.

''వాడు ముంబై ఐ.ఐ.టి లో ఇంజినీరింగ్‌ చదివి చికాగోలో సెటిల్‌ అయ్యాడు!'' అని జవాబు ఇచ్చాను.

''పోనీలెండి మేడం మీరు పడిన శ్రమకు మంచి ఫలితం దక్కింది!'' అని బదులు పలికాడు అప్పల నాయిడు.

  కాఫీ రావడంతో బ్యాగునుంచి డయాబిటీస్‌ బిస్కెట్స్‌ తీసి అప్పల నాయిడు ముందర ఉంచాను.

''వద్దు మేడం!'' అన్నాడు.

''పరవాలేదు రెండు బిస్కెట్లు తీసుకో !''అని బదులు ఇచ్చాను.

  బిస్కెట్లు తిని కాఫీ త్రాగి బయల్దేరాడు అప్పల నాయిడు.

  •  

లిఫ్ట్‌ దగ్గర కాఫీ తెచ్చిన ప్యూన్‌ కనిపించాడు అప్పల నాయిడుకు.

''ఉన్న ఒక కొడుకు గ్రీన్‌ కార్డు వచ్చే వరకు అమెరికానుంచి వచ్చే ప్రసక్తే లేదని నిర్మొహమాటంగా చెప్పేసాడు. భర్త పోయి నాలుగు సంవత్సరాల అయ్యింది. ఈమె ఒక్కర్తే ఉంటున్నది లంకంత కొంపలో. ఆఫీసు మూసేసేదాకా మా ప్రాణాలు మీద కూర్చుంటుంది మహా తల్లి !'' విసుగ్గా చెప్పడం మొదలుపెట్టాడు.

ఒక్కసారిగా అప్పల నాయిడు మనసు వికలమైపోయింది. ఆమె పరిస్థితి చూసి ఆమె మీద జాలి వేసింది.

''ఏ కొడుకు, భర్త సంసారం గురించి తాపత్రయం పడి ఆఫీసుకు లేటుగా వచ్చేదో, ముందే పరుగులు పెడుతు వెళ్ళేదో,

ఆ ఇంటికి బదులు...

ఆ ఆఫీసే ఇప్పుడు ఆమెకు తోడు నీడ సర్వస్వం అయిపోయింది!''అనుకుంటూ భారీ మనసుతో అప్పల నాయిడు లిఫ్ట్‌లో బయల్దేరాడు.

రాత్రి కావస్తోంది. వెలుగు తున్న దీపం దగ్గరకు అమాయకంగా చేరుతున్నాయి దీపం పురుగులు.ఝుమ్మని రాత్రంతా దీపం చుట్టూ తిరిగే రెక్కల పురుగులు, తెల్లవారే సరికి, కుప్పలుగా రాల వలసిందేగా!!