గాంధీజీ ప్రతిపాదించిన బేసిక్‌ విద్య యొక్క మూలసూత్రాలు

1. ఏ విద్య గాని సత్యమైనదైతే స్వయం పోషకమైనదిగా వుండాలి. అనగా విద్య పూర్తి అయ్యేసరికి, మూలధనం అలా వుండగా తన ఖర్చును తాను భరించగలిగినదై వుండాలి.

2. విద్య ముగిసేవరకు కూడా చేతుల యొక్క కౌశలం వినియుక్తం కావాలి. అనగా, విద్యార్థులు ప్రతి దినము కొంతసేపు హస్త కౌశలంతో కూడిన పరిశ్రమ నెరవేర్చాలి.

3. విద్య అంతా ప్రాంతీయ భాషలోనే నేర్పాలి.

4. ఈ విధానంలో వర్గీయమైన మత విషయక శిక్షణకు స్థానం లేదు. మౌలికమూ, విశ్వజనీనమూ అయిన నైతిక శిక్షణకు పూర్తిగా అవకాశం ఉంటుంది.

5. ఈ విధానం ద్వారా విద్య నభ్యసించేవారు పిల్లలైనా, వయోజనులైనా, బాలురైనా, బాలికలైనా, వారు అభ్యసించిన విద్య వారి వారి గృహాలలో వ్యాప్తి పొందగలిగినదై వుండాలి.

6. ఈ పద్ధతిని విద్యాభ్యాసం పొందే లక్షలాది విద్యార్థులంతా తాము భారతదేశమంతటికీ చెందినవారుగా భావించుకుంటారు. కనుక వారొక అంతర రాష్ట్ర భాషను నేర్చుకొని వుండాలి. అట్టి అంతర రాష్ట్ర భాష నాగరిక లిపిలో గాని, ఉర్దూ లిపిలో గాని రాయబడే హిందూస్థానీ భాష ఒక్కటే కావున విద్యార్థులకు పై రెండు లిపులను కూడా నేర్పాలి.

మన దేశం వంటి పేద దేశంలో దైహిక పరిశ్రమ విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టడం రెండు విధాలుగా ఉపయుక్తం అవుతుంది. ఒక వంక అది మన పిల్లల చదువు ఖర్చును ఆర్జిస్తుంది. రెండవ వంక మున్ముందు వారు తమకు ఇష్టమైతే జీవనోపాధికి వినియోగించుకొనుటకు పనికి వచ్చే ఒక వృత్తి విద్యను ఒసగుతుంది. అట్టి పద్ధతి మన పిల్లలకు స్వయంపోషక శక్తిని చేకూరుస్తుంది. శ్రమ అంటే గౌరవంగా చూడటం అనేదే జాతీయ నైతిక బలాన్ని అన్నిటికన్నా ఎక్కువగా పెంచుతుంది.