భిన్న అస్తిత్వ వేదనల 'అవస్థ'

పుష్యమీ సాగర్‌
79970 72896

Postmodern literature is a form of literature that is characterizedby the use of metafiction, unreliable narration, self-reflexivity, intertextuality, and which often thematizes both historical and political issues
''సంప్రదాయం, ఆధునికత రెండు పరస్పర విరుద్ధమైన భావనలు కావు. సాంప్రదాయ పునాది లేని ఆధునికత కుప్పకూలుతుంది. ఆధునికతలోనికి పరిణామం చెందినది, సాంప్రదాయ సర్జక స్వభావాన్ని పోగొట్టుతుంది.
- సూర్య భాస్కర్‌
ఈ ఉపోద్గాతం అంతా కూడా మార్మిక కవి అయిన శ్రీరామా కవచం సాగర్‌ గారు రాసిన 'అవస్థ' నవల గురించే, ఒక భిన్నమైన అభివ్యక్తి ని సాధించాలన్న తపనతో ఆధునికత కు అనంతరమైన దశలోకి నడిపించారు. అసలు ఏ నిర్మాణమూ లేకుండా రచనలు చేయలేమా? అని ప్రశ్నిచుకున్నారు. రచనా నిర్మాణానాన్ని ధ్వంసం చేస్తూ అంటే ఇతివృత్తాన్ని రచనగా నిర్మించే ఏ సూత్రాల్ని పాటించకుండా రచనా క్రమాన్ని సాగించారు. సన్నివేశాల్లో క్రమబద్ధత గాని సహేతుకత గాని ఏ క్రమం గాని, భాషలో, భావనలో స్పష్టత గాని లేకుండా రాయడం మొదలు పెట్టారు. ఇలా రాసే విధానాన్ని రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత దోస్థావిస్కీ, బోరిస్‌ పాస్టర్‌, కాఫ్కా గాబ్రియేల్‌ గార్నియా తదితరులు దీన్నే స్థూలంగా 'వినిర్మాణం' అంటున్నారు . ఈ ఆధునికాంతరతను భారతీయ సాహిత్యంలో అందిపుచ్చుకున్న వారు salmaan rishdi and arundhathi roy
- సూర్య భాస్కర్‌

ఈ పోస్ట్‌ మోడర్నిజం అనేది సారూప్య సూత్రాలపై ఖచ్చితమైన అనుభవాన్ని నిర్మిస్తుంది, వ్యక్తిగత అనుభవం యొక్క ఫలితం ఖచ్చితంగా,సార్వత్రికమైనది కాకుండా తప్పనిసరిగా తప్పుగా, సాపేక్షంగా ఉంటుందని ఎల్లప్పుడూ తెలుసుకోవడం. ముందుమాటలో భాస్కర్‌ గారు ఉటంకించినట్టు వర్తమాన సమకాలీనతలే పోస్ట్‌ మోడర్నిజం కాలం మనం గుర్తించేలోగా నే జారిపోతూ కనుమరుగు అయిపోయే వర్తమానాన్ని పట్టుకునే పట్టి నిలిపే ప్రయత్నం వర్తమానాన్ని వర్తమానం లోనే గుర్తించగలిగే ప్రయోగాత్మకత ఈ నవల అంతా కూడా. ''అలా ఎంత దూరం పరిగెట్టానో తెలియదు'' అని ఆన్‌ గోయింగ్‌గా మొదలై ముందుకి వెనక్కి కదలాడే కాలం, దానితో పాటు సంఘటనలు, సంఘర్షణలు, సన్నివేశాలు కూడా ముందు వెనకాల కావడం గొప్ప విభ్రమ శిల్పంగా తోస్తుంది అంటారు.
ఈ పోస్ట్‌ మోడ్రనిజంలో రెండు రకాల భావధారలు ఉంటాయి. నేటివ్‌ భావజాలం ఒక్కటైతే, వలసవాద, నయా వలసవాదుల భావజాలం రెండోది. ఈ నవలలో నేటివ్‌ ఇండియా భావజాలంతో స్వాతంత్య్ర పోరాటం నేపధ్యంగానే సాగుతుంది. సామ్రాజ్య వాద వ్యతిరేకత, గ్లోబలీకరణ ప్రభావంగా ఏర్పడిన ఏకధ్రువాధిపత్య సంస్కరణల్ని, సంఘర్షణలని కాకుండా దాని మలి స్థాయిలో ఏర్పడ్డ పరాయీకరణ అస్తిత్వ లేమిని, ఉనికి రీత్యా కలుగుతున్న అస్త్విత్వ ధోరణిని ప్రతిఫలిస్తుంది. గతించిన చరిత్రకి వర్తమానానికి జరిగిన, జరుగుతున్న సంఘర్షణ ఈ 'అవస్థ'.
ప్రతి మనిషిలో ఇద్దరు ఉంటారు. సందర్భానుసారంగా చెడు/ మంచి బయటపడుతుంది. 'అవస్థ' అనే ఈ నవల ఇతివృత్తం అంతా 'పిచ్చి పంతులు' అలియాస్‌ దత్తుడు చుట్టూ తిరుగుతుంది. నవల కాలం స్వాతంత్య్ర ఉద్యమ సమయం లోనిది. అవస్థ అనే ఓడ చుట్టూ తిరుగుతుంది. మొత్తం నాలుగు అధ్యయాలుగా ఒక ముగింపుగా సాగిన ఈ నవల చిత్రకారుడు పిచ్చి పంతులు మధ్య నడుస్తుంది. చాలా భాగం మార్మికత కలిగిన మాటలు అర్ధం చేసుకొని ముందుకు పోతుంటే అబ్బా అద్భుతం అనిపిస్తుంది.
ఉద్వేగాత్మకత (జుఎశ్‌ీఱఙఱ్‌y) ఉద్దీపన పట్ల తగిన ప్రతిస్పందన చూపడం. ఈ నవలలో దిగంబర శాస్త్రికి జరిగిన, జరుగుతున్న సంఘటనల పట్ల ఉద్వేగాలు, ఎమోషన్స్‌ మారుతూ ఉంటాయి. తను ఇలా కావడానికి గల స్థితికి అనుక్షణం కుమిలిపోతూ తనని తానూ తిట్టుకుంటాడు. ఇది ఒక పెట్టుబడిదారునికి ప్రజాస్వామ్యానికి మధ్య జరిగిన యుద్ధం. గతం పొరలు పొరలు గా మెదడు లో విచిలితాలు అయ్యి పిచ్చి పంతులు అనేక చిత్త భ్రమలలో ఉంటాడు ఏది వాస్తవం, ఏది అవాస్తవం, మీమాంసలో అవస్థ స్థితిని అనుభవిస్తాడు. నవల మొదటలో చిత్రకారుని చిత్రపటంలో ఏది గీసిన తన బొమ్మే రావడం జీర్ణించుకోలేకపోతాడు. అండమాన్‌ ఆదిమ జాతిని అంతం చేసిన హంతకుడిగా లోకం తనని ప్రోజెక్ట్‌ చేస్తున్నప్పుడు బాధకి గురి అవుతాడు.
నగత్వం, ఇందులో దిగంబర శాస్త్రి నవల అంతా నగంగానే తిరుగుతాడు అసలు నగత్వానికి మనిషి అంతరంగానికి గల సంబంధం ఏమిటి? అనేక సందర్భాల్లో నగత్వం సామాజికంగా ఆమోదయోగ్యంగా లేదు, ధిక్కరిస్తుంది, మతాలు - ఒప్పుకోలుతో సంబంధం లేకుండా - దానిని పాపంగా పరిగణించబడింది అదే సమయంలో, ఇది ఆదర్శంగా ఉంది, దాదాపు కళ ద్వారా దైవీకరించబడింది. ఈ వైరుధ్యాలు, వ్యక్తిగత అనుభవాల నుండి, తల్లిదండ్రుల పెంపకం, శరీరంతో మన స్వంత సంబంధంతో సహా, నగత్వం గురించి మన అవగాహన - మన స్వంత లేదా మరొకరిదా అన్నది పక్కన పెడితే మనం మనసులో ఏమి అనుకుంటామో హిపోక్రసీ లేకుండా చెప్పడమే.. ఈ నవలలో పిచ్చి పంతులు చాలాసార్లు ఊహల్లో బతుకుతుంటాడు. గతంలో జరిగినదాన్ని నెమరు వేసుకుంటాడు. నిజానికి నవలలో అతని వయసు డెబ్బై ఏళ్ళకి పైగానే కల వాస్తవికతలో, కాని గతంలో మాత్రం యువకుడిగానే ఉంటాడు. తాను ప్రేమించిన ఓ జి కోసం జీవితాంతం తిరుగుతూనే ఉంటాడు. తన పుట్టుక, పెంపకం ... బాబాయి స్వార్ధం ఇవన్ని అతన్ని (ణవ్‌aషష్ట్రఎవఅ్‌) నిరాసక్తత పెంచుకోవడానికి తోడ్పతుంది. వాస్తవానికి దూరంగా నిర్లిప్తతతో కూడిన వైఖరితో ఉంటాడు దిగంబర శాస్ట్రీ అలియాస్‌ పిచ్చి పంతులు. ఎప్పుడు తన కలలో కనిపించే ఓ జి అలియాస్‌ భగవతి కోసం వెతుకుతూ ఉంటాడు. జీవిత లక్ష్యం ఆమెని చేరుకోవడమే. అయితే ప్రతి ఒక్కరిని భగవతి అని భావిస్తూ ఉంటాడు కానీ ఎప్పుడైతే అది అబద్ధం అని తెలిసిన మరుక్షణమే నిరాసక్త మూడ్‌లోకి వెళ్ళిపోతాడు.
పిచ్చి పంతులు తన ప్రవర్తనా చిహ్నాలు (దీవష్ట్రaఙఱశీతీ ూఱస్త్రఅ) కలిగిన వ్యక్తిగా భిన్న హావభావాలని కలిగి ఉంటాడు. గతంలో ఉన్నప్పుడు ఎలా, వర్తమానంలో ఎలాంటి ప్రవర్తన శైలిని కలిగి ఉంటాడో, మనిషిలో ఉన్న అన్ని షేడ్స్‌ని చూపిస్తాడు. ముందే చెప్పుకున్నట్టు పిచ్చి పంతులు మొత్తం కధలో భ్రమలు (×శ్రీశ్రీబరఱశీఅర)ను కలిగి ఉంటాడు. గతానికి, వర్తమానానికి వేలాడుతూ ఉంటాడు. 'అవస్థ' అనే ఓడకి యజమాని అని , తాను ప్రేమించిన ఓ జిని ప్రతి ఒక్కరిలోతన ప్రేయసి ని చూసుకుంటూ ఆనందం పొందుతాడు. కానీ అది కాదని తెలిసిన మరుక్షణం ఏడుస్తూ తాగుతుంటాడు.
దిగంబర శాస్త్రి చిన్నతనం లోనే నాన్న చనిపోవడంతో బాబాయి సంరక్షణలోనే పెరుగుతాడు. చిన్నప్పటి నుంచి సరిగ్గా చదివించకపోవడం, తనని పశువు కంటే హీనంగా చూడటం, అన్ని రకాలా హింసకి, అణిచివేతకు గురి కావడం మూలాన తాను మనిషిగా కాక జంతు ప్రవృత్తిని అలవర్చుకుంటాడు. తన జంతు ప్రవర్తన, మృగత్వానికి కారణం కేవలం బాబాయి అణిచివేత అని నమ్మి చాలాచోట్ల బాధపడతాడు. బాబాయి తనని అందరిలా చదివించకుండా నిర్లక్ష్యానికి గురి చేసి ఒక జంతువుగా మార్చాడని ఏడుస్తాడు. అలాంటి ఒక స్థితిలోనే మద్దతు అవసరం (ూబషషశీతీaఅషవ చీవవస), Aషషశీతీసఱఅస్త్ర ్‌శీ వీబతీతీay సహాయం, మద్దతు, రక్షణ, ప్రేమ సాంత్వన వేరొకరి నుంచి వెతుకులాట. అది ఓ జి కావొచ్చు, స్వరాజ్యం కావొచ్చు. తనని లోకం ముందు నిలబెట్టిన చిత్రకారుడు కావొచ్చు. వీళ్ళ నుంచి మద్దుతు అవసరాన్ని కోరతాడు. కానీ పరిస్థితులు అతనికి సహకరించవు.
ఇందులో ప్రతి పాత్రా సందోర్భచితమే. సమయపాలన అనేది సమయానుకూలంగా వివిధ పాత్రల్లో ఒదిగి పోతుంది. స్వాతంత్య్ర పోరాట యోధుడుగా ఆరంభించి, న్యాయమూర్తి గా, ప్రవక్తగా, న్యాయవాది గానూ వివిధ దశల్లోని ుతీaఅరటశీతీఎa్‌ఱశీఅ శీట జష్ట్రaతీవష్‌వతీ ని చూడొచ్చు. అధికారం కోసం, కీర్తి కోసం, వ్యక్తుల స్వేచ్చా స్వాతంత్య్రం హరించేవారిపై పెత్తనం చెలాయించిన వ్యవస్థ తన చేతుల్లోకి తీసుకోవడం ఈ అవస్థలో చూడవచ్చు. పిచ్చి పంతులు స్వేచ్ఛా సంసర్గం (ఖీతీవవ Aరరశీషఱa్‌ఱశీఅ) తనలోని అచేతన స్థితిలోని సంఘర్షణలో మెదిలిన వాస్తవాల్ని చేతనంలో అంటే వర్తమానంలో చెప్పడానికి ట్రై చేస్తుంటాడు. ఎప్పుడో నలభైల్లో జరిగిన స్వాతంత్య్ర పోరాట కాలానికి ఇప్పటి కాలానికి లింకు పెడుతూ బేరీజు వేసుకుం టాడు. స్వరాజ్యం పాత్ర పిచ్చి పంతులుని అభిమానిస్తూనే భర్త మాట జవదాటను అంటుంది. విశృంఖలంగా ప్రవర్తించే ఆవిడ ప్రవర్తన వెనుక ఒక గొప్ప లక్ష్యం ఉంటుంది. అంత రించిపోతున్న అండమాన్‌ సెంటినల్‌ ఆదిమ జాతి పట్ల కన్సర్న్‌ ఉంటుంది. ఇదే సమయంలో పిచ్చి పంతులు స్మ ృతి ప్రతిమ (వీవఎశీతీy ×ఎaస్త్రవ)ని తలచుకుంటూ ఆనందిస్తూ ఉంటుంది. ప్రవర్తనా వంచన ( దీవష్ట్రaఙఱశీతీ ఖీవఱఅ్‌) ప్రవర్తనా సర్దుబాటు. అవస్థలో పిచ్చి పంతులు అలియాస్‌ దత్తుడు చాలా సందర్భాల్లో తన ప్రవర్తన ని మార్చుకుంటూ ఉంటాడు. అది భగవతిని వెతకడంలో కావొచ్చు, హంతకుడిని కనిపెట్టడంలో కావొచ్చు. అన్ని పాత్రల్లో ఈ షశీఅషవతీఅ ఉంటుంది. అవస్థలో అన్ని అధ్యాయాలు ఓడ చుట్టూనే తిరుగుతాయి. ఇండియా నుంచి వలస వెళ్లి బానిస సంకెళ్ళ నుంచి విముక్తి పోరాటం. దత్తుడు తండ్రి, బాబాయి వ్యాపారంలో కోట్లు సంపాదించి ఓడకి యజమాని అవుతాడు. అవస్థ ఓడని దక్కించుకోవడానికి ఎందరో ప్రయత్నం చేస్తారు. చివరికి దత్తుడే యజమాని అవుతాడు. స్వప్నంలో అనేక అంశాలను వాస్తవంలో కనిపెట్టాలి అనుకుంటాడు. సతీవaఎ =వaశ్రీఱ్‌yలో బతుకుతుంటాడు. భగవతి అలియాస్‌ ఓ జి కోసం చివరిదాకా ఎదురు చూస్తాడు. ముసలి వయసులో నుంచి యుక్త వయసు వాడిలా చిత్త భ్రమల్లో, బ్రాంతి లో ముందుకు సాగుతాడు. ఇది చాలా సార్లు అద్దంలో చూసుకొని వాపోతాడు. నిద్రోన్మాదం (చీaతీషశీఎaఅఱa) బాధ నుంచి అసౌకర్యం నుంచి విముక్తి కోసం పడే రోగగ్రస్త వాంఛ. దత్తుడు భిన్న రకాల అవస్థల్లో పడి బాధపడుతూ తప్పించుకోలేక ఏడుస్తూ... ప్రవర్తన శైలిలో మార్పులు.. ఇవన్నీ అతన్ని ఒకలాంటి నరకంలోకి తోస్తాయి విముక్తి పొందాని తద్వారా శాంతిని కోరుకుంటాడు. అయితే ఎప్పటికి అలానే ఉండాలని కోరుకోడు. చైతన్య స్థితి (షశీఅరషఱశీబరఅవరర) నిద్రావస్థ మత్తు, కోమా స్థితి నుంచి భిన్నంగా ఉండే జాగురక స్థితికి చాలా లేట్‌గా చేరుకుంటాడు అప్పటికే నష్టం జరిగి పోతుంది. తానూ హంతకుడిగా, ఆదిమ జాతి చివరి నలుసుని చంపిన హంతకుడిగా చిత్రీకరిస్తే అది స్వానురాగ గాయం (చీaతీషఱరరఱర్‌ఱష ఔశీబఅస) గా మారితే ఏమి చెయ్యలేక పోతాడు. నవలలో దత్తుడు నగ దేహంతో విహరిస్తూ గాలిలో తెలియాడేలా, అదృశ్యమైపోయే శక్తి కలిగి ఒక చిత్రపటంలో ఇమిడి అప్పుడుప్పుడు బయటకు వచ్చి అనేక ఆలోచనలతో ఎన్నో అవస్థల్లోకి నిరంతరం పయనించే సహజ భావోద్వేగ పరంపరని చూడొచ్చు. ఇందులో బాబాయి పాత్ర చెప్పిన మాటలు ఆలోచింపచేస్తాయి : ''స్వేచ్ఛ అనేది మనిషికి ఏ వ్యవస్థలో ఉండదు. స్వేచ్ఛ కోసం పోరాడిన వర్గాలే స్వేచ్ఛ పొందిన తరువాత అడ్డంగా మారవచ్చు. నియంతలు కావొచ్చు''
ఈ నవలలో అంతరించిపోతున్న ఆదిమ జాతి పట్ల సహానుభూతి, నాగరికత పేరుతో ఆ జాతిని విధ్వంసం చేసిన నయా వలసవాదుల స్వార్ధం, ఇంకా సామ్రాజ్యవాదుల పట్ల నిరసనని చాలా కోణాల్ని ఆవిష్కరించారు. మార్మికత ఆణు వణువూ ఉండినా కొంచెం కష్టపడితే అద్భుతంగా అనిపిస్తుంది. సాధారణంగా నవలలు అనేక మలుపులతో కూడి ఉంటాయి. ఒకే థీమ్‌ని నవల మొత్తం కొనసాగించడం చేయి తిరిగిన రచయతకే సాధ్యం.
ఈ నవలలో ఒక పదం ఉంది. అది : ణతీవaఎ =వaశ్రీఱ్‌y. ణతీవaఎ =వaశ్రీఱ్‌y ఱర a షశీఅటబరఱశీఅ, ఱ్‌ ఱర a సఱటళషబశ్ర్‌ీy శీతీ ఱఅabఱశ్రీఱ్‌y ్‌శీ సవ్‌వతీఎఱఅవ షష్ట్రవ్‌ష్ట్రవతీ aఅ వఙవఅ్‌ శీతీ వఞజూవతీఱవఅషవ శీషషబతీతీవస సబతీఱఅస్త్ర ్‌ష్ట్రవ షaశ్రీసఱఅస్త్ర ర్‌a్‌వ శీతీ షష్ట్రవ్‌ష్ట్రవతీ ఱ్‌ షaర జూaత్‌ీ శీట a సతీవaఎ. .. దీ. ూ. వీ ఖబఎaతీ ఇదొక విరుద్ధ విముఖ అంశాలపై మోగే రంగుల విశ్రాంతి కాష్టం. పాత్రలకు తగ్గట్టుగా భాషను పలికించడం ఈ నవల ప్రత్యేకత. పిచ్చిపంతులు జన్మతః అబ్బిన వైదిక భాషను పలుకుతాడు. మాండలిక సొగసుని అద్భుతంగా పలికిస్తాడు. ఈ నవలలో ఈ ఒక్కడే వాస్తవ పాత్ర. మిగతావి స్వప్న జగత్తునుంచి వచ్చినవే. ఇవన్నీ కలలు మాత్రమే. కధలు కధలు గా చెబుతాడు రచయత! వాస్తవమే కలల రూపంలోకి జారిపోయి కనిపిస్తుంది. వీటికి రచయత పెట్టిన పేరు 'డ్రీం రియాలిటీ'.
జీవితానికి వాస్తవానికి వ్యతిరేక దశలో కళల వాస్తవికత ఉంటుందన్నది రచయత అభిప్రాయం, నిర్వచనం. కవి, కధకుడు, నవలాకారుడు, విమర్శకుడు అయిన సాగర్‌ శ్రీరామ కవచం ఎన్నో ప్రయోగాలు చేశారు. అందులో అవస్థ ఒకటి. ఈ రచయిత రాసిన 'ప్రచ్ఛన్న వస్తు శిల్పాలు' అనే విమర్శ గ్రంధం సాహిత్యంలో నూతనమైనది. ఎప్పటికప్పుడు ప్రయోగాలతో విభిన్న అభివ్యక్తితో ముందుకు సాగుతున్న సాగర్‌ గారికి 'అవస్థ' మరో మైలురాయి. ఈ నవల మనల్ని ఆలోచింపచేస్తుంది. సాగర్‌ రచనల మీద విస్తృతమైన చర్చ జరగాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.