సహజ వెలుగుల షాండ్లియర్‌

నచ్చిన రచన

- టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య - 9490400858

డా. రావి రంగారావు రచించిన ఇటీవలి వచన కవితా సంపుటి ''కొత్త క్యాలండర్‌''. మనిషి జీవితంలో  కాలానికున్న ప్రాధాన్యత అమూల్యం. నూతన సంవత్సరం రాగానే యాంత్రికంగా జరిగే సహజ పరిణామాలను ''కొత్త క్యాలండర్‌'' అన్న కవితా సంపుటిలో మనకు చూపించారు డా.రావి రంగారావు.  చకచకసాగే ఏటిపరవళ్ళకి కొండలు కోనలు చెట్లు చేమలు రాళ్ళురప్పలు ఏమిఅడ్డం వచ్చినా ఆ ప్రవాహం ఆగదు.  అలాగే కాలమనే ప్రవాహం కూడా ఎవరికోసమూ ఆగదు. అది అలా సాగిపోతూనే ఉంటుంది. ఆ విషయన్ని గుర్తుచేస్తూ ''పుట్టినరోజు వచ్చిందన్నా/ కొత్త క్యాలండర్‌ పండగ తెచ్చిందన్నా/ బతుకు చెట్టుకు ఒక ఆకు రాలిపోవటం/ పుడుతూ వెంట తెచ్చుకున్న/ అగ్గిపెట్టెలోని ఒక అగ్గిపుల్ల కాలిపోవడం'' అంటూ జీవితంలో వెళ్ళిపోయే ప్రతి వత్సరాల నైజాన్ని రాలిపోయే ఆకులతో, వెలుగువెలిగి ఆరిపోయే అగ్గిపుల్లలతో ఉపమానించారు. అగ్గిపుల్ల ఒక్క వెలుగు వెలిగి త్వరలోనే ఆరిపోతుంది. అది వెలుగుతున్న కాలము వరకే దాని ప్రయోజనము. వెలిగినంత కాలమే అందరు దీనిని చూస్తారు. ఆరిపోయాక బూది మాత్రమే మిగుల్తుంది. జీవితమూ అంతే. ''కాకపోతే బతుకు రంగును ఓసారి చూసుకోవచ్చు/ అవసరమైతే మళ్ళీ దిద్దుకోవచ్చు/ ఏవేవో కొత్తరంగులు మన తప్తిికోసం పూసుకోవచ్చు'' అంటారు. మనబతుకును మనమే పునర్దర్శనం చేసుకుని గతంలో చేసిన తప్పిదాలు పునరావత్తం అవకుండా దిద్దుకునే అవకాశం మన చేతుల్లోనే ఉంది అన్న సత్యం చెప్పారు.  కవితకు ముగింపునిస్తూ ''నీ ప్రయాణంలో/ చీకటి ముక్కలు క్రిందపడితే/ అవి రేపు ముళ్ళచెట్లై జాతి గమనాన్ని చంపేస్తాయి/ నీ ప్రయాణంలో/ చెమట కిరణాలను వదిలిపెడితే/ అవి రేపు నేలమీద పడి పండి నలుగురినీ బతికిస్తాయి'' అన్న గొప్ప జీవిత సత్యాన్ని ఎరుకపరచారు. జీవితగమనంలో ప్రతివ్యక్తికీ వెలుగురేఖలున్నట్లే చీకటికోణాలు కూడా ఉంటాయి. చీకటికోణాలు చీల్చుకుని, కంటక ద్వారాలను మూసి, వెలుగురేఖలను నింపుకోమని, స్వేదం విలువ తెలియజేస్తున్నారు. మహాకవి శ్రీశ్రీ ''స్వేదజలానికి ఖరీదు కట్టే షరాబు లేడోయ్‌'' అన్నాడు. ''సిరాచుక్క స్పర్శ - చెమట చుక్కని రక్తం చేస్తుంది'' అన్నారు ప్రముఖ కవి శివారెడ్డి. ఇవన్నీ స్వేదానికున్న విలువను తెలియజేసేవి. అలా చిందించిన స్వేదమే భావితరాలకు భవితవ్యమౌతాయి అంటున్నారు రంగారావు.

కవిత్వానికి, కవికీ నిర్వచనాలు చెప్పాలని భాష్యాలు చెప్పాలని, ఆదినుంచీ కవులు విమర్శకులు ప్రయత్నిస్తూనే

ఉన్నారు. కవిత్వం అంటే 'ఫలానా' అని స్పష్టంగా, ఏకాభిప్రాయంగా ఇటు సంస్క త లాక్షణికులు గానీ, అటు పాశ్చాత్త్యులు గానీ నిర్వచించకపోవడం వలన 'కవిత్వానికి నిర్వచనం సాపేక్షికమే గానీ పారమార్ధికం కాదు'' అంటారు విమర్శకులు.  ప్రతి కవి కవిత్వమంటే ఏమిటో, కవి అంటే ఎలా ఉండాలో వారి వారి దష్టికోణం నుంచి చెప్పడానికి యత్నిస్తూనే ఉన్నారు. రంగారావు గారు కూడా ''కవి చెయ్యాల్సిందల్లా ఒక్కటే'' అన్న కవితలో ''కవిగా కరిగిపోయి-కరిగిపోయి కవితగా ప్రపంచంలోకి ప్రవహించడమే!/ జనంలోకి ఇంకిపోయి- ఇంకిపోయి/ మనుషులలో మానవత మొక్కగా మొలకెత్తడమే!/మనసులలో పరిమళాలు చక్కగా ప్రసరించడమే!'' అంటారు. ఎవరెన్ని నిర్వచనాలిచ్చినా అవన్నీ కవితా సుందరి నుదుట సింధూర తిలకంలోని రేణువులే అని భావించుకోవలసిన అగత్యం ఉంది.

''ఇంకా పాత కవితనే/ ఏం చెక్కుతుంటావు కానీ/ కొత్త కవిత మొదలెట్టు/ గుండెలో నీ దిష్టిబొమ్మ తీసేసి/ దేశాన్ని దేవతగా నిలబెట్టు/ అప్పుడే నువ్వు ఓ కొత్త క్యాలండరవుతావు'' అన్నారు. కవికి దిశానిర్దేశం చేశారు. కాలంతోపాటూ నడుస్తూ, నిరంతర చైతన్యాన్ని నడకలో నింపుకుని ముందుకు కదులుతూ పోవడమే తన జీవన విధానంగా చేసుకున్న  వర్తమాన ప్రగతిశీల కవి డా.రావి రంగారావు.  కవిత్వం పట్ల ప్రేమేకాదు, ఆర్తీ తపనా ఉన్నవాడు. దానికోసం నిత్యం ఆలోచించేవాడు. ఆరాటపడేవాడు. తన జీవనావసరాలలో కవిత్వం అతిముఖ్యమైనదిగా పరిగణించేవాడు. గాలితో పాటు కవిత్వాన్ని కూడా శ్వాసించి రక్తంలోని జీవకణాలను చైతన్యవంతం చేసుకుంటున్నవాడు. సామాజిక చైతన్యమే కవిత్వానికి వాహిక కావాలని నమ్మిన ఈ కవి అణగ దొక్కాలనుకున్నదేదైనా సరే! ఎదురు తిరిగి ప్రభంజనమై ప్రళయకాల ఝుంఝా మారుతమై కాటేస్తుందని తెలియజెప్పే కవిత ''మంచి విత్తనం''. భూమిలో పాతిన విత్తనాన్ని ఒక జంతువు తొక్కేయాలని చూస్తే ''ఆజంతువు కాలిక్రింది ఖడ్గమై చంపేసింది/ మొలకై లేచి జంతువు కళేబరం ఎరువుతో/ మొక్కగా ఎదగటం మొదలెట్టింది''. ఈ కవితలో ఎన్నో అర్ధాలున్నై. మరెన్నో సదేశాలున్నై. మనోబలం వల్లే మనిషి తాను కోరుకున్న లక్ష్యాలను చేరుకోగలడు. మనసే అన్నింటికన్నా బలీయమైంది. మనోబలం నిండుగా ఉన్నవాడే లక్ష్యం చేరుకోగలడు. అణచివేత కేవలం తాత్కాలికం మాత్రమే! చైతన్యం ప్రభవిస్తే లేడి పంజా దెబ్బకు బెబ్బులి వణకిపోతుంది. ఆ చైతన్యమే నేడు సమాజంలో లోపించింది. ఆటుపోట్లకు ఎదురొడ్డి నిలిచే శక్తిని ఆవాహన చెయ్యగలగాలి. ప్రతికూల పవనాలు అనుకూల పవనాలై అలరిస్తాయన్న సందేశం ఈ కవితలో

ఉంది.

కవిత్వంపట్ల కవిలో రూపుదిద్దుకొన్న నిర్వచనాన్ని, సాహిత్య ప్రస్థానం పట్ల తన ద క్పధాన్ని సంపుటిలో ఒకటి రెండు కవితల్లో అంతర్లీనంగా వ్యక్తీకరించడం మామూలే! దీన్నే పాశ్చాత్య కవులు ''మెటా పొయిట్రీ'' అన్నారు. కవికి కవిత్వంపట్ల వుండాల్సిన దష్టికోణం ''నువ్వే ఓ కొత్త క్యాలెండర్‌'' అన్న కవితలో  తెలియజెప్పారు.

మనసు ఎల్లప్పుడూ మనిషి స్వాధీనంలోనే వుండాలి, మనిషి మనసు అధీనంలో ఉండడం కాదు. 'మనిషి-మనసు'అనడంలో ఎంతో సహజత ఉంది. 'మనసు-మనిషి', అని అనడంలో పరోక్షవాస్తవం ఉంది. మనసు, మనిషి స్వాధీనంలో ఉంటేనే, మనిషి విచక్షణ జీవితానికి

ఉపయోగపడుతుంది. మనిషికి-మనసుకు అవినాభావ సంబంధం ఉంది. అందుకే, మనిషి లేకుండా మనసు

ఉనికి, మనసు లేకుండా మనిషి ఉనికి, ఇవి రెండూ వేరుగా ఉండడానికి అవకాశమే లేదు. ఇవి రెండూ, పరస్పర ఆధారాలుగా జీవితాన్ని గడపాల్సిందే. మనిషి నిత్యం అక్కరలేని, అవసరంలేని చెత్తని సదా మనసులో పోగేసుకుని తన్మయావస్త పడుతూ ఉంటాడు. అందుకే ''మనసు'' శీర్షికతో రాసిన కవితలో  మనసు ఎలా ఉండాలో ఉంచుకోవాలో చెబుతూ ''ఇందులో నువ్వు/ మంచి విత్తనాలు వేసుకున్నావనుకో/ మంచిపూల మొక్కలు/ రుచిభరిత వ క్షాలూ ఉన్న/ నందన ఉద్యానవనం అవుతావు'' అంటున్నారు.  అలా కాక మనసు నిరంతరం చెత్తతో నింపేస్తూ ''ఎందుకు నువ్వు/ ఎవడి తలకాయో పగలగొడుతూ/ దొరికినవి దొరికినట్లే నెత్తురు

రాళ్ళు తెచ్చుకుని పేర్చుకుంటున్నావు!/ ఓ పెద్ద రాళ్ళ కుప్పవై/ తేళ్ళగుంపుకో విష సర్పాలకో/ శాశ్వత భీకర తమో నిలయమౌతున్నావు?'' అంటున్నారు. ఎంత విచిత్రమైనది మనసు. ప్రపంచ నదులన్నిటినీ సిరాగా మార్చి మనసు గురించి రాసుకుంటూ పోయినా ఇంకా ఏదో ఒక చీకటికోణం మిగిలి వికటాట్టహాసం చేస్తూనే ఉంటుంది. అందుకే ''ఔషధమైనా విషమైనా/ మనసులోనుంచే తయారయ్యేది!/ మనసులో పుట్టేదే/ బతుకంతా పాకేదే'' అన్న ముగింపునిచ్చారు.

పోలిక  కవులు చేసే చాలా సామాన్యమైన ప్రక్రియ. మంచి పోలికలు కవి ఊహాశక్తికి  గీటురాళ్ళుగా నిలుస్తాయి. పది కాలాలపాటు జనబాహుళ్యంలో నిలబడతాయి. రెండు వస్తువుల మధ్య యితరులకు స్ఫురించని సామ్యాన్ని చూడటంలోనే కవి ప్రతిభ దాగి ఉంటుంది. గతంలో పోలికల గురించి చూస్తే, బహుళ పంచమినాటి చంద్రుడు, ఆకాశంలో కాళ్ళు తెగిన ఒంటరి ఒంటెలా ఉన్నాడని చెప్పిన శ్రీశ్రీ, బావి భూమిబుగ్గపై ముడుచుకున్న నవ్వు సొట్టలా ఉందని  ఇస్మాయిల్‌ చెప్పిన పోలిక మనకు మరపురావు. సమకాలీన కవులలో డా.రావి రంగారావు కొంత అసాధారణమ్కెన అరుదైన ప్రతీకలు తీసుకోవటం మనకు కనిపిస్తుంది. సి.నా.రె. ''గదిలో సముద్రం''  అన్నట్టుగా, ఆయన ''పుస్తకం ఒక సముద్రం'' అన్నారు ఒక కవితలో. ఆ వైనమేమిటని చూస్తే ''మొదటి అట్ట జననం - చివరి అట్ట మరణం/ రెండు అట్టల మధ్య ప్రవహించే జీవనసారం పుస్తకం/ బతకటమంటే పుస్తకాన్ని చదవటం/ పుస్తకాన్ని చదవటమంటే సార్ధకంగా జీవించడం'' అన్నారు.

రెండు వస్తువులను పోల్చటం కన్నా, రెండు అనుభవాలను పోల్చటం ఇప్పటి కవుల్లో ఎక్కువగా కనబడుతోంది. ఆయా వస్తువులకు సంబంధించిన పోలికలు గమనించడంతో బాటూ వీటిని చదివినప్పుడు మనకు కలిగే అనుభూతి సాంద్రత చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఇటువంటి ప్రయోగాల్లో  విలక్షణమ్కెన అనుభవాలను కవులు ఎన్నో అందించారు. ''ఒక్కొక్క అక్షరం ఒక మణి/ పుస్తకం అంటే మనసు మెడను అలంకరించే మహా మహా మణిహారం/ పుస్తకంలో కోట్ల ప్రాణులు/ పుస్తకమే కోట్ల ప్రాణాలు'' అని ముగించారు.

మహాకవి శ్రీశ్రీ కూడ తన మహాప్రస్థానం కవితా సంపుటిలో సంధ్యాసమస్యలు అనే కవితలో ''రాక్సీలో నార్మా షేరర్‌, బ్రాడ్వేలో కాంచనమాల'' ఏది ఎంచుకోవాలో అర్ధం కాలేదుట ఒక విద్యార్ధికి.  ఇలా సాగే ఓ కవిత ''అటో/ ఇటో'' ఈ సంపుటిలో ఉంది. ''దినపతి సూర్యుడు/ ఉదయం ఆరుగంటలకు / అటో - ఇటో ఉదయిస్తాడు. ''జీవాధారం మనిషి గుండె/ నిముషానికి డెబ్భై రెండు సార్లు/ అటో ఇటో కొట్టుకుంటుంది'' అంటూ ఆ అటో-ఇటో అన్న మాటను అనేక సందర్భాలకు అన్వయిస్తూ రాసిన కవిత అలరిస్తుంది.

ఈ కవితా సంపుటిలో 80 కవితలున్నాయి. అన్నీ సూటిగా హదయాన్ని తాకేవే! ఆయన కవితా సంపుటిలో ఆకులగలగలలు సంగీతంలా వినిపిస్తాయి. అద్దంలో మన ప్రతిబింబం ఎలా చూసుకోవాలో తెలుస్తుంది. మనిషి ఆరిపోతే కలిగే పర్యవసానాలు తెలుస్తాయి. నడుస్తున్న కాళ్ళు నగరం రోడ్లు దర్శింపజేస్తాయి.

ఇలా ఎన్నో కోణాల్లో విభిన్న శైలిలో మనకు జీవన విధానాలు, జీవిత పార్శ్వాలు దర్శనమిస్తాయి. కవితలు చదువుతుంటే అనుభూతిలో మునకలేసిన కవి  పఠితను కూడా అవే తరంగాల్లో లాక్కుని వెళ్తున్న అనుభూతి కలుగుతుంది. దాదాపు ఐదు దశాబ్దాలుగా కవితా వ్యవసాయం చేస్తున్న కవి డా.రావు గారు. యువకవులు ఆయన కవిత్వం చదివి స్ఫూర్తిని పొంది మరింత పదును పెట్టిన ప్రతీకలతో భావచిత్రాలతో శిల్ప వైవిధ్యంతో కవితలను వెలయించవచ్చు.