మురాసకి శికిబు - ఆధునిక ప్రపంచపు మొదటి నవలా రచయిత్రి

వేలూరి కృష్ణమూర్తి
9448977877


ఎన్నో శతాబ్ధాల నుండి  అక్షర జ్ఞానానికి వంచితులైన మహిళలు సహజంగా చాలా ఆలస్యంగానే సాహిత్య రచనకు పూనుకొంటారు. ఇలాంటి దౌర్భాగ్యం భారతదేశానికి మాత్రమే పరిమితం కాదు. కాని, అలాంటి వారి రచనలు యోగ్యత, ఆ రచనలలోని వైవిధ్యమైన విషయాలను గమనించినపుడు, వారికి లభించిన అత్యంత పరిమితమైన అవకాశాలనూ, అనుభవాలనూ అతిక్రమించి విశిష్టమైన సంవేదనలతో చేసిన మహిళా సాహిత్యపరమైన రచనలు అనన్యమైనవి. పురుషాధిక్యత ప్రాబల్యం అధికంగా వున్న ఆ కాలంలో స్త్రీలు రచనలు చేయడానికి అవకాశమే అరుదుగా వుండిన 11వ శతాబ్ధపు సమయంలో 'గెంజికథ' అన్న ఒక బృహత్‌ నవలను రచించిన కీర్తి  జపానుదేశపు ఒక మహిళ 'మురాసకి శికిబు'కు చెందుతుంది. ఇది మాత్రమే కాదు. ఈ రచన ఆధునిక ప్రపంచపు మొట్టమొదటి నవలగా ప్రసిద్ధి చెందినది. దీనికి తోడు యీ నవలలో మనోవైజ్ఞానిక సంబంధాలను, వాటికి సంబంధించిన క్లిష్టకరమైన విషయాలను చర్చించినదన్న గౌరవానికి కూడా అర్హమైనదన్న సంగతిని ప్రత్యేకంగా గమనించాల్సిన విషయం.
మురాసకి శికిబు అన్నది ఈ రచయిత్రి కావ్యనామం. ఆమె అసలు పేరు యిప్పటికీ నిగూఢంగానే వుండిపోయినది. శికిబు ఆ ప్రదేశంలోని ఒక స్థానిక న్యాయాలయంలో 'లేడీ ఇన్‌ వెయిటింగ్‌ (కూaసవ ఱఅ షaఱ్‌ఱఅస్త్ర) గా పని చేసినదట. అందువల్లనే ఆమె ఈ రచనలో పలుచోట్ల అక్కడి న్యాయాలయానికి  సంబంధించిన సన్నివేశాల వర్ణన కూడా చిత్రితమై వున్నది.

సుమారుగా ఒక వెయ్యి సంవత్సరాల క్రితం రచించబడ్డ 'గెంజికథ' నవల వెయ్యి పేజీలకు పైబడి 54 అధ్యాయాలతో ఉంది. ఈ బృహత్‌ నవలే కాక, తన రోజువారి అనుభవాలను దాఖలుపరచిన దినచరి (ూవతీరశీఅaశ్రీ ణఱaతీవ)తో పాటు 128 పద్యాలున్న ఒక కవితా సంకలనాన్ని కూడా 'మురాసికి శికిబు' రచించింది.

మురాసికి శికిబు జీవించినది హేయన్‌ రాజ్యమేలుతున్న క్రీ.శ. 794-క్రీ.శ. 1185 మధ్యకాలంలో, అపుడు జపాన్‌ దేశ ప్రభుత్వం మరియు రాజవంశపు దాఖలాలు చైనాదేశం నుండి అరువు పుచ్చుకొన్న 'కాంజి' లిపిలో వుండేవి. అప్పటి సాహిత్యం కావ్యం, పద్యాలకు మాత్రమే పరిమితమై వుండేది. అపుడు అరుదుగా రచింపబడిన గద్యరచనలు అత్యంత రంజనీయమైన జానపద కథలు, ఒకిన్ని ఆత్మ చరిత్రలు మాత్రమే వుండేవి. అన్నిటికంటె ముఖ్యంగా సాహిత్య రచనలు చేసేవారు బుద్ధిమంతులైన పుత్రులకు (మగవారికి) మాత్రమే సహజంగా వుండేదేగాని, తెలివితక్కువ స్త్రీలకు వుండేది కాదన్న అభిప్రాయం బలంగా వుండేది.

అప్పటి జపాను సమాజంలో మహిళలు పాత్ర కేవలం సంసారం, భర్త, పిల్లలకు మాత్రమే పరిమితమై వుండేది. ఇలాంటి నిర్భందాలతోపాటు  మహిళలు వారి పేర్లతో గుర్తింపబడేవారు కాదు. స్త్రీలు ధరించిన రంగు వస్త్రాల ఆధారంతో వారిని గుర్తించేవారు. అలా కాకపోతే  ఆ ఇంటి వారి పురుషుడికి వున్న, స్థాన మానాలను, ¬దాలను ఆధారం చేసుకొని ఆ స్త్రీలు గుర్తింపబడేవారు. ఒక మహిళ తన పూర్తి జీవిత కాలంలో స్వతంత్రంగా మాట్లాడుతుండినది ఆ ఇద్దరితో మాత్రమే - తన భర్త, మరియు తన తండ్రి, భార్యభర్తలు వేరు వేరు గదులలో నివసిస్తూ, బిడ్డల పోషణ మాత్రం పూర్తిగా తల్లి వహించేది. అందువల్ల అప్పటి  జపాను సమాజంలో ఒక మహిళ తన జీవితంలోని ఎక్కువ పాలు సమయాన్ని దప్పంగా వున్న దుప్పటిలాంటి పరదాలు వుంటున్న చీకటి గదులలో నివసిస్తూ, బట్టలు శుభ్రం చేయడం, పంఖాలు వేయడం, పిల్లల పెంపకం, పోషణ లాంటి పనులతో  గడిపేవారు.  అక్కడి స్త్రీలకు వీటినుండి కొద్దిసేపైనా తప్పించుకోవడానికి వున్న ఒకే ఒక ఉపాయమంటే అపుడపుడు వారు ఎద్దుల బండ్లలో శింటో దేవాలయానికి ప్రయాణం చేయడం! అలా ప్రయాణం చేస్తున్నపుడు పరదాలతో పూర్తిగా కప్పబడిన బండిలో పోతూ పరదాసందులలోంచి బయటి ప్రపంచాన్ని, ప్రకృతిని చూచి ఆనందించడం వారికొక సంభ్రమంతో కూడిన విషయంగా వుండేది.

ఇలాంటి సామాజిక కట్టుబాట్లు వున్న సమయంలో క్రీ.శ. 973లో టమెటోకి అనే రాజుకి చివరి కుమార్తెగా 'మురాసికి' జన్మించినది. ఇంతకు ముందు తెలిపినట్లు 'మురాసికి శికిబు' ఆమె నిజనామం కాదు. శికిబు అన్నది ఆమె సంబంధీకుల స్థానం లేక ¬దా సూచకమైతే, 'మురాసకి' అన్నది నేరేడు రంగుపూలు పూచే ఒక చెట్టు పేరు. అప్పటి జపాను సమాజంలో మహిళలు పురుషులలాగా బుద్ధిమంతులు కారన్న నమ్మకం వుండేది. అయినప్పటికీ, ఆ సమయంలో చీని భాషలో వ్రాయడం నిషేదింపబడి వున్నప్పటికీ 'మురాసకి శికిబు' తన అన్నతో సరిసమానంగా కలిసి చదువడం, వ్రాయడం నేర్చుకొన్నది. చదువులో అన్నను అధిగమించినది. చదువులో మురాసకి తన అన్నను ఎంతవరకు అధిగమించిందంటె, ఆమె తండ్రి 'నీవు అబ్బాయి అయివున్నట్టయితే నేను ఎంతగా సంతోషపడేవాడినో' అని తన అసహహనాన్ని వెలిబుచ్చేవారట.

అప్పటి కాలానికి, చాలా ఆలస్యంగానే, అంటే, ఇరవై మూడేళ్ళకే వివాహమైన మురాసకి శికిబుకు ఒక కుమార్తె జన్మించినది. కాని, ఆమెకు వివాహమైన మూడేళ్ళ లోగానే ఆమె భర్త 'నెంబుటాకా' అన్న రోగానికి బలియై మృతిచెందాడు. తన భర్త మరణంతో మురాసకికి కలిగిన దుఃఖం అంతింత కాదు. ఈ ప్రకరణతో, యాతనామయమైన ఏకాకితనం మురాసికి పాలైనది.

ఇలాంటి విషమ పరిస్థితిని ఎదుర్కొన్నప్పటికీ, మురాసకి శికిబు తన బుద్ధి శక్తి మరియు చతురతతో అప్పటి మహారాణి శోశి ఆ  స్థానాన్ని చేరుకొన్నది. జపాను దేశంలోని కథనాల ప్రకారం, మురాసకి శికిబు రచనలు చేయడానికి స్ఫూర్తి పొందడం కోసం 'ఇశిమారాడేరా' దేవాలయానికి యాత్రకు వెడుతుండేదట. ఒక పౌర్ణమినాడు ఆ దేవాలయం వద్ద వున్న  సరోవరం గట్టుపై  కూర్చొని పూర్ణచంద్రుడిని చూస్తూ పరవశురాలై వున్న సమయంలో మురాసకికి 'గెంజికథ' వ్రాయడానికి స్ఫూర్తి లభించినదట. అపుడలా ప్రారంభించిన యీ బృహత్‌ నవలను మురాసకి శికిబు పదేళ్ళలో పూర్తి చేసినది.

'గెంజికథ' నవలలోని కథానాయకుడు రాజకుమారుడు 'గెంజి', ఈ కథ ఎన్నో చిన్న, పెద్ద పాత్రల ద్వారా చాలా తరాలు దాటుతూ పోతుంది. ప్రేమ, కామం, దుఃఖం, సాహసం, ఒడిదుడుకుల లాంటి విషయాలకు తోడుగా ఆనాటి రాజకీయ వ్యవస్థ, అప్పటి సామాజిక పరిస్థితులు మరియు ప్రజల జీవితం గురించి వెలుగు చూపుతుంది. వీటన్నిటికంటె ముఖ్యంగా స్త్రీ-పురుషుల సంకీర్ణమైన సంబంధాలను గురించి, మరియు మానవుల  వివిధ రకాలైన స్వభావాలను గురించి, విపులంగాను చాలా సమర్థవంతంగానూ పరిచయం చేస్తుంది 'గెంజి కథ' నవల. ఈ నవల నిడువు చాలా దీర్ఘంగా వున్నా, ఎలాంటి ఉత్ప్రేక్షలు లేకుండా మానవుని సహజ స్వభావాన్ని అత్యద్భుతంగా చిత్రించడం వల్లనే ఈ నవల వారి భాషలో అత్యంత శ్రేష్టమైన కృతియని పరిగణింపబడ్డది. ఈ నవల రచన జరిగిన సమయంలోనే 'గెంజికథ' నవలను ప్రజలు చాలా మెచ్చుకొని ఈ కథను అప్పటి ప్రజలు మరలా మరలా విని ఆనందించేవారట. అలా మురాసికి శికిబు వ్రాసిన నవల ప్రజలలో ఖ్యాతినార్జించినది. కానీ, ఈ కృతి యొక్క గొప్పదనం వెలుగులోనికి వచ్చినది. రచయిత్రి మురాసకి మరణించిన కొన్ని శతాబ్దాల తరువాత అని తెలిస్తే ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది!

ప్రాచీన జపాను భాషలో రచించబడిన 'గెంజికథ' నవలను అర్థం చేసుకోవడం చాలా కష్టంగా వుండేది. కాని, 20వ శతాబ్దంలో ఈ కృతిని అధ్యయనం చేసి ఇపుడు వాడుకలో వున్న జపాన్‌ భాషలోనికి సరళంగా వ్రాసినవారు 'యా సానా అకికో' అన్న రచయిత. అనంతరకాలంలో ఈ నవల ప్రపంచంలోని అనేక భాషలలోనికి అనువదింపబడి చాలా ప్రసిద్ధిచెందినది.

కేవలం 41 సంవత్సరాలు మాత్రమే జీవించిన మురాసకి శికిబు 1014లో మరణించినది. ఆమె జ్ఞాపకార్థం క్యోటోనగరంలో ఆమె సమాధిని చూపరుల, యాత్రికుల వీక్షణార్ధం నిర్మించారు. ఈ నవల రచన - ప్రచురణ జరిగిన వెయ్యి-సంవత్సరాలు నిండిన సందర్భం జ్ఞాపకార్థం చాలా పెద్ద ఎత్తులో ఉత్సవాలు జరుపుకొన్నారు జపాను ప్రజలు. అంతేగాక, జపాను ప్రభుత్వం 'మురాసకి శికిబు' జ్ఞాపకార్థం  రచయిత్రి బొమ్మను, వారు విడుదల చేసిన రెండువేల వెలగల 'ఎన్‌'  (చీ) నోట్లపై ముద్రించి గౌరవించినది.

ఇలా, ఒకప్పటి జపానుదేశపు సమాజంలో వ్రేళ్ళూరిన మూఢ సంప్రదాయాలను పెకళించి ఒక గొప్ప సాహిత్యకృతిని 'గెంజికథ' నవల రూపంలో చిత్రించి తనలోని భావనలను అభివ్యక్తీకరించిన 'మురాసకి శికిబు' ఒక రచయిత్రిగా చేసిన ఒక గొప్ప సాధన. మురాసికి శికిబు నిజనామమేమిటో తెలియకపోయినప్పటికీ వెయ్యి సంవత్సరాల అనంతరమూ ఆమె రచించిన కృతి మరల మరల విశ్లేషణకరమైన విమర్శకు లోనవుతూండడం ఈ ఆధునిక ప్రపంచపు మొట్టమొదటి నవలా రచయిత్రికి లభించిన గౌరవం సార్థకం గదా?