కథల బాటల్లో...

యాత్ర

- మందరపు హైమవతి - 9441062732

థ కోసం కాలి నడక అని అనగానే మనసులో ఏదో కొత్తగా అనిపించింది. పిల్లల నుంచి పెద్దలవరకూ కథలంటే ఇష్టపడని వారెవరూ ఉండరు. లేకపోతే మరీ ఇంత ఇష్టమైతే గ్రంథాలయాలకు వెళ్ళి చదువుకొంటాము కానీ ఈ కథకోసం కాలినడక ఏమిటి? అనే కుతూహలం ఎక్కువై నిర్వాహకులను సంప్రదిస్తే గురజాడ జన్మించిన విజయనగరంలో మొదలై శ్రీకాకుళం కథా నిలయం వరకూ కాలినడక సాగుతుందని చెప్పారు.

నేను నడవగలనా అని భయం వేసింది. నడవగలిగినంతసేపు నడచి, తరువాత మానేద్దాం అనుకొన్నాను. ఆ ఉద్దేశంతో కథా యాత్రికుల బ ందంలో అడుగు పెట్టాను. అలా సందేహంగా వేసిన అడుగు చివరకు శ్రీకాకుళం కథా నిలయంలో మోపి గమ్యస్థానం చేరాను. శ్రీకాకుళం కథా నిలయం చేరిన వెంటనే ఎవరెస్టు ఎక్కినంత ఆనందం. ఓ వింతైన సంతోష సంరంభం.

ఫిబ్రవరి 6 బుధవారం ఉదయం 6.30 గంటలకు విజయనగరంలో గురజాడ ఇంటి దగ్గర నుంచి ఈ కాలినడక ప్రారంభమైంది. ఈ సందర్భంగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ భాషా సాంస్క  తిక శాఖ సంచాలకులు డాక్టర్‌ డి.విజయ భాస్కర్‌ గురజాడ రచనల గురించి ఉపన్యసించారు. సంగీత కళాశాల ప్రిన్సిపాలు ద్వారం దుర్గా ప్రసాదరావు, డా|| డివిజి శంకరరావు, డా|| చాగంటి తులసి, ఇతర పుర ప్రముఖులు ఈ కాలినడకను ప్రారంభించారు. ఢిల్లీ నుంచి వచ్చిన డా|| దాసరి అమరేంద్ర, బెంగుళూరు నుంచి వచ్చిన వివిన మూర్తి, బ్యాంకాక్‌ నుంచి వచ్చిన కల్యాణి, శ్రీకాకుళం నుంచి వచ్చిన అట్టాడ అప్పలనాయుడు ఈ బ ందంతో తమ అడుగులు కలిపారు. గంటేడ గౌరునాయుడు, మందరపు హైమవతి, నల్లూరి రుక్మిణి, చీకటి దివాకర్‌, ఎస్‌.కె. బాబు, శాంతారావు, కె.తిరుమలరావు, జగన్నాధరావు, ఆర్కే నాయుడు, రమేష్‌, కామరాజు, నెల్లూరు మాస్టారు, డప్పు శ్రీనివాస్‌, రాము, ఈశ్వర్‌, సింగ్‌ ఈ కాలినడకలో పాల్గొన్నారు.

తొలిరోజు నడక సాగి సాగి కస్తూరిబా పాఠశాల చేరింది. అక్కడ ఉపాధ్యాయ బందం విద్యార్థులనందరినీ సమావేశపరచింది. గురజాడ గురించి, దిద్దుబాటు కథ గురించి అట్టాడ అప్పలనాయుడు వివరించారు. కథకోసం కాలినడక ఉద్దేశాన్ని చీకటి దివాకర్‌ విశ్లేషించారు. గురజాడ ప్రాముఖ్యాన్ని, కథా కథనశైలిని తాళ్ళూరి కల్యాణి విశదీకరించారు. గురజాడలోని కవితాత్మను ఆవిష్కరించారు ఈ వ్యాస రచయిత్రి. ఇలా దారి పొడవునా విద్యార్థులతో కలసి సమావేశాలు, సంభాషణలు, చాలా సరదాగా గడచిపోయాయి. నాలుగు రోజులూ అద్భుతంగా, చిరస్మరణీయంగా. రామతీర్థం రణస్థలం, నెల్లిమర్ల, చిలకపాలెం, మురపాక... ఏ ఊరైతేనేం, ఏ పాఠశాల ఐతేనేం... మేము వెళ్ళినవన్నీ జిల్లా పరిషత్‌ పాఠశాలలే. విశాలమైన ఖాళీస్థలాలు.. పచ్చని చెట్ల ఒడిలో పొదరిళ్ళలా ఉన్నాయి. ఇక పిల్లలైతే ప్రతి ఒక్కరూ ఉత్సాహ కెరటాలు, ఉత్తేజ కేతనాలు.

మేం వెళ్ళిన ప్రతిచోటా సభలు ఏర్పాటు చేసినప్పుడు పిల్లల స్పందన చాలా బావుంది. ఒకచోట గిడుగు, గురజాడ వేషధారణలో పిల్లలు ముద్దు ముద్దుగా మాట్లాడుతూ- చదువంటే పాఠ్య పుస్తకాలకే పరిమితం కాదని, సాహిత్యంతోనూ పరిచయం ఉంటే విద్యార్థుల మనసులు వికసిస్తాయని చాటిచెప్పారు. మరొక చోట 'మా తెలుగు తలి'్లకి పాటకి న త్యం చేశారు. ఇలా మేం వెళ్ళిన ప్రతి చోట గంట, గంటన్నర పాటు సాహిత్య, సాంస్కతిక కార్యక్రమాలు సాగాయి. అన్నింటికన్నా పిల్లలకూ, మాకూ ఇష్టమైనది చివరలో పాట నేర్చుకోవడం. సమావేశాలు అయ్యాక శాంతారావు గారు 'పాట నేర్చుకొందామా' అని పిల్లల్ని అడగగానే వారు సంతోషంతో కేరింతలు కొట్టేవారు. అన్నింటికన్నా నాకు నచ్చినది మురపాక పాఠశాల. అక్కడ ఒక విద్యార్థిని దేశభక్తి గేయాన్ని అభినయించింది. ఆ స్కూలు ఆవరణ ఎంతో బాగుంది. అక్కడ కూర్చొని ఉండగా... నలుగురౌదుగురు పిల్లలు వచ్చారు. శ్రీశ్రీ, గురజాడ, తిలక్‌ల కవితలు చెప్పాను. నేనూ కవిత్వం రాస్తానన్నాను. కొన్ని కవితలు వినిపించాను.

మనం సాధారణంగా పిల్లల్ని నిందిస్తాం, బాగా చదవరని, శ్రద్ధ తక్కువని. కానీ ఇక్కడ తమ పాఠ్య పుస్తకాల్లో లేనిది శ్రద్ధగా విని, అర్థం చేసుకొన్నారంటే వాళ్ళు బాగా తెలివైన వాళ్ళని గ్రహించాలి. వారిలో అనేక అంతర్గత శక్తులు

ఉంటాయి. సాహిత్యం వాళ్ళలోని స జనాత్మక శక్తుల్ని బయటకు తీసుకువస్తుంది. వాళ్ళలోని నిగూఢంగా ఉన్న శక్తుల్ని మేల్కొలుపుతుంది. ఇలాంటి సాహిత్య సంపర్కాలూ, సంభాషణలూ వారిలో నిద్రపోతున్న కళలను చిగురింపచేస్తాయి. ఉపాధ్యాయులు వారిని ప్రోత్సహించాలి. వారిలోపలి కవులను, కథకులను చేయిపట్టి బయటకు తీసుకురావాలి.

ప్రయాణాలంటే పరమానందం నాకు. మనం ఉండేది, మనం పనిచేసేది నాలుగ్గోడల నలు చదరపు పంజరాలే! అపార్టుమెంట్లు వచ్చాక లోపలికి రాగానే చేసే మొదటిపని తలుపు మూయడం. నగరాలైతే ప్రక తికి దూరంగా, బహదూరంగా బతకడం అలవాటైపోయింది. కాస్త ఖాళీగా ఉంటే ఒక గది కట్టి కొట్టుకు అద్దెకిచ్చే రూపాయిల సంస్క తిలో పెరుగుతున్నప్పుడు ఆరు దారుల రహదారుల నిర్మాణమే అభివ ద్ధికి నిదర్శనం. ఇప్పుడు ప్రక తిని చూడడం,

ప్రక తిలో గడపడమే పెద్ద పండగైపోయింది.

ఈ ప్రయాణంలో దారి పొడుగుతూ పచ్చని చెట్ల పలకరింపులు, తాజా గాలుల వింజామర వీవనలు, మబ్బుల గొడుగుల నీడలూ... ఈ కాలినడక బ ందంలో అందరికన్నా ఉత్సాహ బాలుడు ఏడుపదుల వివిన మూర్తిగారు. 79 కిమీ ప్రయాణంలో ఎక్కడా వెనకడుగు వేయలేదు. అలసటకు గురికాలేదు. ఎప్పుడూ అందరినీ ఉత్సాహపరిచేవారు. పొట్టిలాగూలు ధరించి వేగంగా నడిచే కథల మూర్తిగారి కబుర్లు సాహిత్య పరిమళ భరితాలు. ఆత్మీయతకు చిరునామా. ఒకసారి నాకు ఒంట్లో బాగాలేదని చెప్తూ 'చెప్పడానికి ఇబ్బందిగా

ఉంది' అంటే 'నీ తండ్రిని అనుకోమ్మా! చెప్పు పర్వాలేదు' అన్నారు. తనదగ్గరున్న టాబ్లెట్‌ ఇచ్చారు. ఇవ్వడమే కాదుబీ గంటకోసారి 'ఎలా ఉంది తల్లీ' అని మనసారా పలకరించేవారు. మా బందంలోని ప్రముఖ సాహితీవేత్త దాసరి అమరేంద్ర నిత్య యాత్రికులు. ఆ అనుభవాలతో పుస్తకాలు రాసి ప్రచురిస్తుంటారు. అప్పుడప్పుడు అలసిపోయిన వారిని తన మాటల టానిక్కులతో ఉత్సాహపరిచేవారు. ఒకరోజు ఉదయం స్వయంగా కాఫీ పెట్టి ఇచ్చారు. తాను సరదాగా ఉంటూ తన చుట్టూ వారితో కూడా సరదాగా మాట్లాడే స్నేహిశీలి కల్యాణి. అడుగుపెట్టిన చోటల్లా పిల్లల్లో కలసిపోయే స్వభావం.

శాంతారావు గారిని చూస్తే పిల్లలకు పండగే. సమావేశాలు ఆలస్యమైనా పిల్లలతో ఆడిపాడడానికి ఉత్సాహపడేవారు. ఇప్పటికీ ఆయన వినిపించిన పాటలు పాడుదామా స్వేచ్ఛాగీతం, ఏం పిల్లడో ఎల్దా మొస్తవా చెవుల్లో గింగురుమంటూనే ఉన్నాయి. గౌరునాయుడు పాటలు పాడుతూ, డప్పుకొడుతూ అందరినీ ఉత్సాహ పరిచారు. చీకటి దివాకర్‌ కాలినడక మొదటి నుంచి, చివరి వరకు బ ంద నాయకులుగా ఉంటూ ఏ ఆటంకం లేకుండా గమ్యం చేర్చారు. పాటలు పాడినప్పుడల్లా చిందువేసి అందరినీ

ఉత్సాహపరిచారు. యాత్రలో మేము వెళ్ళిన పాఠశాల

ఉపాధ్యాయుల బందం, విద్యార్థుల బందం మాకిచ్చిన సహకారం మరువలేనిది. మమ్మల్ని కుటుంబ సభ్యుల్లా ఆదరించారు. భోజనాలు పెట్టారు. బస ఇచ్చారు. చక్కగా విస్తర్లు వేసి కొసరి కొసరి వడ్డించారు. ఒకచోట ఉత్తరాంధ్ర వంటకమైన పిండొడియం వడ్డించారు.

ఈ యాత్రలో ఆనందాలు, అనుభవాలూ ఎన్నో! ఈ కాలినడక సందర్భంగా నేను తెలుసుకొన్నది ఒక్కటే. పిల్లలు తెలివైనవారు. వాళ్ళని శిల్పాలుగా తీర్చిదిద్దాల్సింది మనమే! మురపాకలో ఉపాధ్యాయునికి 'నా కవితా సంపుటి మీ స్కూలుకి పంపిస్తానని' చెప్పాను. పక్కనే ఉన్న ఒక విద్యార్థి 'ఎప్పుడు పంపిస్తారండీ.. నేను తప్పకుండా చదూతాను..' అన్నాడు ఎంతో ఉత్సుకతతో. అంత ఆసక్తి ఉన్న వాళ్ళను సరైన విద్యార్థులుగా సాహితీ వేత్తలుగా మలచడం మన బాధ్యతే!

ఈ కాలినడక బందం గురుత్వాకర్షణ సిద్ధాంతం మాత్రమే తెలిసిన విద్యార్థులకు గురజాడ గురించి వివరించింది. పైథాగరస్‌ సిద్ధాంతం మాత్రమే అర్థం చేసుకొన్న వారికి ప్రపంచ సాహిత్యానికి తెలుగు భాషా సాహిత్యం తీసిపోదని సోదాహరణంగా చెప్పింది. తెలుగు భాషపై, కథలపై ఆసక్తిని కలిగించింది.

అసలు నేను కథకోసం కాలినడకకు వెళ్లింది శ్రీకాకుళంలో కథా నిలయం చూడడానికి. ఎప్పటినుంచో కథానిలయం చూడాలనుకొన్నాను. కానీ చూడలేదు. ఇన్నాళ్ళకు కారా మాస్టారిని చూడడం, కథా నిలయం చూడడం గొప్ప అనుభవాలు. కథానిలయంలో అన్ని వేల పుస్తకాలు చూడడం, ఆ రచయితల ఫొటోలు చూడడం అద్భుతం.

ఇంతమంది మహామహులతో, కథకులతో, గాయకులతో కలసి నడవడం ఒక మహత్తరమైన అనుభవం. సమిష్టి ప్రయాణంలోని ఆనందాన్ని, పారవశ్యాన్ని తెలియచెప్పింది ఈ ప్రయాణం. ఈ ప్రయాణం ఇంత విజయవంతం కావడానికి, ఇందుకు సహకరించిన తోటి ప్రయాణికులకు పేరుపేరునా నా కతజ్ఞతాభివందనాలు. నిరంతరం నాలుగు చక్రాల వాహనాల రొదతో, హారన్ల మోతలో చెవులు బద్దలైన బాటలు కథా ప్రేమికుల పాద స్పర్శతో కొద్దిసేపైనా కలకల నవ్వాయి. వారి అడుగుల చప్పుడుకు ఆనంద గీతాలై పరవశించాయి.