ఇలా రువ్వుదామా రంగులు

Error message

  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).

డా|| జోశ్యుల కృష్ణబాబు
9866454340.


నిర్మలంగా, మృదువుగా సంభాషించేవారంటే అందరూ ఇష్టపడతారు. అలా సంభాషించే వ్యక్తి కవి అయితే మరింత ఎక్కువ ఇష్టపడతారు. అలాంటి ఒక మృదువైన కవి డా|| కోగంటిి విజయ్‌. గుంటూరు డిగ్రీ కళాశాలలో ఆంగ్లోపన్యాసకునిగా పనిచేస్తున్నారు. కవిత్వపులోతుల్ని పరిశీలిస్తూ చక్కని-చిక్కని కవిత్వాన్ని వెలయిస్తున్నారు. ఈయన వెలువరించిన తొలికవితా సంకలనమే ''ఇలా రువ్వుదామా రంగులు'' అనేది. తొలిప్రయత్నంలోనే ఇది 'నాగభైరవ పురస్కారాన్ని' అందుకోవటం ఒక విశేషం.
    ఇరవయ్యోశతాబ్దపు చివరి దశకాల్లో కవిత్వం వివిధ ఉద్యమాల రూపంలో చాలా బలంగా వినిపించింది. అయితే ఎవరి కవిత్వం వారు మాత్రమే చెప్పుకొనేదిశగా సాగి, అది కొంత ఆగింది. ఆపై ప్రపంచీకరణ, సామ్రాజ్యవాద వ్యతిరేకతలు కవితా వస్తువులుగా కవిత్వం సాగుతూ వచ్చింది. సంఘటనాత్మక కవితలైతే తరచూ కనిపిస్తూనే ఉన్నాయి. ఆ తరువాత తరువాత లుప్తమౌతున్న మానవ సంబంధాలు కవితా వస్తువులుగా కవిత్వం రావటం మొదలయింది. జన్మనిచ్చిన అమ్మను గూర్చి, ''అమ్మ'' అనే కవితా సంకలనం, జీవితాన్నిచ్చిన నాన్నను గూర్చి 'నాయిన' అనే కవితా సంకలనం లాంటివి కూడా వచ్చాయి. వస్తున్నాయి.
అలాగే బాల్యపు జ్ఞాపకాలు, చక్కని పలకరింపులు, మాట, మౌనం, వేసవి, నడక, ఆఖరికి కూలుతున్న పాత ఇల్లు, కూడా అందమైన కవిత్వంగా రూపాంతరం చెందుతోంది. ఎందుకంటే కవికి సత్తా ఉండాలి కాని ఈ లోకంలో కవిత్వానికి వస్తువుకానిదేదీలేదు. ఈ విషయాన్నే ధనంజయుడు దశరూపకంలో ''ఏదైనా ఒక వస్తువు అందమైనదైనా, ఏవగింపు కలిగించేదైనా, ఉదారమైనదైనా, నీచమైనదైనా, భయంకరమైనదైనా, ప్రసన్నమైనదైనా, గహనమైనా, వికృతమైనా, సాధారణమైనదైనా, అసాధారణమైనదైనా కవిత్వపు నాడి దొరికిన కవి చేతిలో పడితే అది రససిద్ధిని పొందితీరుతుందంటాడు''. అలా ఇందులోని చాలా వస్తువులు మనకు సాధారణ పరిచయాలే కానీ కవిత్వంలో పడి చాలా అందంగా, అసాధారణంగా కనిపిస్తాయి. దీనికి కొప్పర్తి, అఫ్సర్‌ల ముందు మాటలు మరింత సౌందర్యాన్ని, విలువను పెంచాయి. ఇందులో మొత్తం 51 కవితలున్నాయి. ఇంచుమించు అన్నీ వివిధ పత్రికల్లో ప్రచురితమైనవే. నా మనసుకు హత్తుకొన్న కొన్నిటిని మాత్రం స్పృశిస్తాను.

మొదటిగా బాల్కనీలో ఊయల. అసలు ఇతరులెవ్వరికీ కంటపడని, తోచని వస్తువు విజయ్‌ కంటపడుతుంది. అది కవిత్వంగా ప్రవహిస్తుంది. బాల్కనీలోని ఊయల చాలామందికే ఉంటుంది. కవులకూ, ఉండే ఉంటుంది. కాని కవిత్వానికి అలాంటి దాన్ని కూడా వస్తువుగా చేయగల హృదయం విజయ్‌ది. కవి ఎవ్వరితోనూ పంచుకోని అంశాల్ని కవిత్వ రూపంలో అందరితో పంచుకొంటాడు. 'నాలానే, నా మనసు లానే అన్నిటనీ మోస్తూ ఊగుతుంది ఊయల... అయితే ఒంటరిగా', అంటూ చిన్న భేదంతో తనకీ ఊయలకీ ఉన్న అభేదం చెప్పారు. అలాగే అప్పుడప్పుడు ఖాళీగా ఉన్న ఊయల మనల్ని వచ్చి కూర్చోమని పిలుస్తూన్నట్లే ఉంటుంది. కవి కూడా అలా పిలిచినట్లుగా భావిస్తారు.

ఇక ''నేనూ-వానా'' ఒక అద్భుతమైన కవిత. ఈ కవిత గురించి, ఎందరు ఎంతచెప్పినా ఇంకా మిగిలి పోతుంది. తొలకరి వర్షాల్లో జుయ్‌మంటూ తూనీగలు ఇంటిముందు ఎగురు తుంటాయి. అవి నేలను సర్వేచేసే హెలికాప్టర్లలా

ఉన్నాయనటం ఒక కొత్త ఊహ. ఈ ఊహ ఇంతకు ముందు ఎవరికైనా వచ్చి  ఉండవచ్చు కాని కవిత్వంలో వ్యక్తీకరణ మాత్రం విజయ్‌దే. అంతేకాదు వాన వచ్చేప్పుడు బయటకు చూస్తుంటే ఎన్నో విశేషాలు మనసును తాకుతాయి.వాన వస్తున్న విషయాన్ని 'గాలిబండి' సందుగొందులో ప్రచారం చేస్తోందట. ఇక్కడ 'గాలిబండి' అనే ఆచ్ఛిక సమాసం మొత్తం ఆ భావ చరణానికంతటికీ అందాన్నిచ్చింది. అయితే ఆ వానకు భూమికన్నె వళ్ళంతా పులకింతల పరిమళం అన్న ఆ తరువాతి రూపంలో భూమికన్నె అనే కంటే, 'పుడమికన్నె' అంటే మరింత అందంగా ఉండేదేమో అనిపించిదినాకు.

అలాగే వానలో తడిసి ముద్దైన పక్షులజంటల్ని, పిల్లలకేరింతల్ని, మోసుకు పోయే కాగితపు పడవల్ని, చూస్తూ కవి ఏమంటారంటే ఇంతమందికి ఆనందాన్నిచ్చే ఈ వాన నన్ను మాత్రం కిటికీ ఇవతల వెలేసింది అంటారు. మొత్తం కవితకే ఈ వాక్యం ప్రాణం. పెద్దయ్యాక బాల్యంలోలా వర్షంలో చిందులేయలేం కదా! ఆ ఆనందాన్ని తనివితీరా ఆస్వాదించలేం కదా! అదే కవి ఆవేదన.

ఇక పుష్పానికి వికసించటం, పరిమళించటంలాగే జీవితానికి జ్వలించటం, ఉద్వేగపడటం, అనుభూతి పొందటం ఉండాలి గాని జడత్వం అలుముకోకూడదంటారు. ''ఇలా, యెలా?'' అనే కవితలో.

ఇక 'కూలుతున్న ఇల్లు' అనే కవితను చదివితే నూటికి 80 మందికి ఇది అనుభవంలోకి వచ్చే అంశమే అనిపిస్తుంది. మనం చిన్నప్పటి నుండీ పెరిగి పెద్దైన ఇంటితో ఏదో చెప్పలేని ఒక అనుబంధం ఏర్పడుతుంది. కాని లుప్తమౌతున్న మానవ సంబంధాలవల్ల, అన్నదమ్ముల మాటామాటా పట్టింపులతో  ఆ ఇల్లు రెండు ముక్కలుకావటం, చివరకు చిరకాలం దాహార్తి తీర్చిన బావిని కూడా మూసేయటం హద్దులు, సరిహద్దుల రాళ్ళను పేర్చుకోవటం... ఇవన్నీ చూస్తూ తన గర్భం రెండుగా చీలిపోయినంత బాధని అనుభవించే అమ్మ కళ్ళల్లో దైన్యం ఎలా ఉంటాయో? ఒక సినిమాలో సీన్‌ చూస్తున్నట్టే కవి మన కళ్ళముందుంచుతారు.

ఇక 'జ్వలనమే జననం' అన్న కవితలో జ్వలనం అంటే ఏంటో ఒక క్రొత్త నిర్వచనాన్ని క్రొత్త ఆలోచనని అందించే ప్రయత్నం చేసారు కవి. అంతరాంతరాలలో పేరుకొన్న కోరికలను, దాహాలను, అహాలను, దహిస్తూ జ్వలించటం ఒక జననమే అంటారు. అంతేకాదు జ్వలించటం ఒక పోరాటం, ఒక రూపాంతరం. జ్వలిద్దామా! అని అడుగుతారు కవి.

ఒక్కోసారి జీవితంలో ఏదో ఇదీ అని చెప్పలేని వెలితి ఏర్పడుతూంటుంది. ఒక ఆత్మీయతా స్పర్శ, కావాలనిపిస్తుంది. మనసుకు పట్టిన ఆ ముసురు తొలగిపోవాలంటే, 'ఒక స్నేహాన్ని పంచగల నవ్వుకై పరితపిస్తోంది మనసు', 'ఉద్విగ్నమై మూగబోతోంది' అంటారు 'ముసురు' అనే కవితలో.

కొంతమంది అవతలివాళ్ళు పలకరిస్తే మనం పలకరిద్దాం! అనుకొంటూంటారు. కొందరు ఏమీ ఆలోచించకుండా వెళ్లి ముందే పలకరిస్తారు. అలా నిర్మలంగా, మృదువుగా, అందంగా పలకరించే వాళ్ళను అందరూ ఇష్టపడతారు. అందరూ అంటే మనుషులే కాదు, మల్లెపువ్వు, శిల, చిన్నిగువ్వ, తార, ఇలా అన్నీ, చల్లగాలిలా స్పృశించే ఓ మంచిమాటకి పులకరించిపోతాయట. అందుకే అంటారు కవి                        'ఓ ఆత్మీయమైన మాటకన్న మన దాహం తీర్చగల సంద్రాలెక్కడుంటాయి నేస్తం? అందుకే స్వచ్ఛమైన వాన చినుకులా ''పలకరించిచూడు'' అని.

కవి దృష్టి కేవలం సామాజిక సమస్యలపైనే కాదు చిన్న చిన్న ఆనందాలపైనా, ప్రకృతి పరిసరాలపైనా కూడా ప్రసరించాలి. అందుకే ఈ కవి 'సమ్మర్‌' అనే కవితలో గ్రీష్మపు లక్షణాల్ని తనదైన ధోరణిలో... 'ఎర్ర సూర్యుడి కౌగిట్లో'

ఉడుకెత్తిన నేల 'ఓ విరిసిన దిరిసెన పువ్వు' లా ఉందంటారు. అంతేకాదు 'అందరినెత్తినా టోపీలు పెడుతూ నవ్వుతున్నాడు వికట సూర్యుడు. అన్నప్పుడు టోపీలు పెట్టటంలోని అభంగశ్లేష అప్రయత్న సిద్ధమేమో అనిపిస్తుంది.

అలాగే 'ఓ మాట విను' అనే కవితలో అహంకారాన్ని, అసురత్వాన్ని అజ్ఞానాన్ని చీల్చేయాలని, మనుషుల మధ్య కురవాల్సిన వెన్నెలజల్లును కొంచెమైనా కురిపించే ప్రయత్నం చేయాలని ఆశిస్తారు కవి.

వందమంది దోషులైనా తప్పించుకోవచ్చుగాని, ఒక్క నిర్దోషి కూడా శిక్షింపబడకూడదు అన్నది న్యాయవ్యవస్థలో అతికీలకమైన అంశం. కాని నిర్దోషి అయి కూడా, ఏడేళ్ళపాటు క్రూరంగా హింసింపబడి నరకం అనుభవించింది ఆదివాసీ ధీర, హిద్మీ. కవి హృదయాన్ని కలచివేసిన ఈ అంశం. ''జగదల్‌పూర్‌ జైల్‌సెల్‌ అనే నేను'' అనే కవిత ద్వారా వెలికివచ్చింది ''కళ్ళకే కాక మిగిలిన వాటికీ గంతలు కట్టుకు వేచి చూసే ధృతరాష్ట్ర తీర్పులకు నేనో అంధసాక్షిని!'' అంటుంది ఆ జైలు.

ఇక 'దీపావళి' అంటే ఒక సరిక్రొత్త నిర్వచనాన్నిస్తారు కవి. ప్రమిదలు వెలిగిస్తే దీపావళి కాదట. ''ముసురుపట్టిన గుండెను'' అక్కునచేర్చుకొంటారనే ''ఆశ కలిగితే'' అది దీపావళిట. ఒక మంచి మాట హృదయాన్ని చుట్టేసి ఉద్వేగాన్ని తొలగిస్తే అది దీపావళి అవుతుందట. అంటే మనం ఇతరుల మనసుకు ఆహ్లాదాన్ని ఆనందాన్ని, ఇవ్వటమే వాళ్ళకి దీపావళి అవుతుందని కవి భావన.

ఒక్కోసారి మనకెంతో ఇష్టమైనవారిమీద ఏదో కోపం వచ్చి వాళ్ళగురించి ఇంక ఆలోచించకూడదను కొంటాం. కాని ఆ భావన వంటరితనాన్ని మరింత నిలదీసి, పరిహసించి, ప్రశ్నిస్తుందంటారు కవి. అలాగే ఇష్టమైన వారి కోసం ఎదురుచూడటం చాలాకష్టం. కాని ఎంతో ఆనందం కూడా! అందుకే ''ఎదురుచూసే మనసెపుడూ తలుపు తీసి వేచిన వాకిలే'' అంటారు. అంతేకాదు వనంలో ఎన్నిచెట్లున్నా మలయమారుతం లేకపోతే ఎలా ఉంటుందో, ఎందరున్నా మనసుకెంతో ఇష్టమైన వ్యక్తి లేకపోతే అలా

గుబులుగానే ఉంటుందంటారు కవి 'ఒంటరి నడక' అనే కవితలో.

కొన్ని ఆనందాల్నైనా, బాధల్నైనా ఎందుకో అందరితోను పంచుకోలేం. మనసుకు బాగా దగ్గరైనవాళ్ళకే, అదీ కొన్ని సందర్భాల్లోనే చెప్పుకోగలం. అలా పంచుకోవటంకోసం ఈవెనింగ్‌ వాక్‌ అనే వంకతో ఆత్మీయ స్నేహితుడ్ని అలా ''కాలంతో పాటు వెళ్లి వద్దాం వస్తావా?'' అంటూ ప్రాథేయపడతారు కవి. అలా మిత్రునితో కలిసి ఎందుకు నడవాలని ఉందో చెబుతూ

    ''నడక శరీరానికి మంచిదే

    కాని నీతో నడక

    మనసుకూ మంచిదనిపిస్తోంది'

        ప్రతి అడుగులోనూ

        ఒక్కో జ్ఞాపకాన్నీ

        వెనక్కితోసేస్తూ

        గుండెను తేలికపరుస్తూ

    నడుద్దాం, వస్తావా?'' అంటారు. ఇష్టమైన వ్యక్తితో కలిసి నడవటం కూడా ఎంత బాగుంటుందో అర్ధమవుతుంది ఈ కవిత చదివితే.

అలాగే గెరిల్లా యుద్ధ విజేతయైన ''ఫిడెల్‌కాస్ట్రో'' చనిపోయినపుడు ఓ అభాగ్యులపెన్నిధీ! క్యూబా తొలి వేగుచుక్కా! నీవు మృత్యువును జయించావు! అంటూ ప్రశంసిస్తారు.

కాలం, వానచినుకూ, గాలితెమ్మెరా, వెన్నెలా, ఇవన్నీ అడగకుండానే పలకరించి, ముద్దాడి కౌగిలించుకొని వెళుతుంటాయే? మరి ''తోడుగానే పుట్టి పెరిగినవారో, నేస్తమంటూ జతకట్టినవారో, మాత్రం అవసరమొస్తేగాని కనిపించరు, పలకరించరు - ''ఎందుకిలా?'' అంటూ వాపోతారు కవి.

చాలా కవితల్లో ఈ కవి ఆప్యాయతల కోసం, హృదయ పూర్వక పలకరింపులకోసం, తపించటం కనిపిస్తుంది. గాలి కదలికలకు, కుండలోని చిన్ని ఆకుపచ్చని మొక్క మారాకు తొడిగినందుకూ, కవి హృదయం స్పందిస్తుంది. అందుకే వర్షమెపుడో, హర్షమేమిటో, ఎండ ఎందుకో ఆలోచిస్తూ గదిలోనే కూర్చోక ఒకసారి అలా బయటకొక అడుగేయమంటారు. పోనీ కనీసం పక్కనే ఉన్న కిటికీ రెక్కనైనా తీసి చూడు గాలి కదులుతోందో లేదో? అంటారు.

మౌనానికి-మాటకీ ఉన్న సంబంధాన్ని గూర్చి చెబుతూ, మాట మౌనం నుంచే పుడుతుందని, అలాగే మౌనం కూడా మాట నుంచే పుడుతుందనీ అంటారు. అంతేకాదు ''నేనెప్పుడూ మౌనమే! నీ ఆలోచనే నన్ను పలికించే శబ్దం'' అంటారు కవి.

ఇప్పుడు వ్యక్తులు కాలంతోపాటు పరుగెడుతున్నారు. ఒకటే ఉరుకులు పరుగులు. ఆత్మీయులతో కూడ పలకరింపులు తగ్గిపోతున్నాయి. అందుకే కవి మాటల సెలయేళ్ళను మళ్ళించి పంటలు పండిద్దామా, మనసు, కురిసే మాటల వర్షానికి తడిసి ఎన్నాళ్ళయింది. ఈ పరుగుపందాలకు కాసింత విరామం ప్రకటిద్దామా అని అడుగుతారు ''ఇలా చేద్దామా'' అనే కవితలో.

ఎవ్వరికీ లొంగనివాళ్ళు, ఎవ్వరినోగాని ప్రేమించలేని వాళ్ళు కూడా కన్నబిడ్డను మాత్రం ప్రేమించ కుండా ఉండలేరు. అలాంటిది విజయ్‌ లాంటి ప్రేమైకమూర్తి కన్నబిడ్డ, అందునా ఆడబిడ్డ గురించి, ఆమెతో గడిపిన తియ్యని క్షణాల గురించి వర్ణించకుండా ఎలా ఉండగలరు? అందుకే ''నాచిట్టి తల్లి'' అనే కవితలో తన కూతురు తన ముంజేతి సింహాసనంపై చేరి, తనకన్నా ఎత్తుగా ప్రపంచాన్ని పరికించే మహారాణి అంటారు. అంతే కాదు వేలెడంత బుడత చూస్తుండగానే చిరుతయింది, సివంగైంది, నన్ను శాసించే మొదటి ఆరిందా అయింది. బహుశా ఒక అమృత బిందువు జారి దోసిటపడితే నా ''చిట్టితల్లి'' అయిందంటారు.

ఇక ఈ గ్రంధ శీర్షిక 'ఇలారువ్వుదామా రంగులు'. కాని, ఏ కవితకీ ఈ శీర్షిక పెట్టలేదు కవి. ''హోళీ'' అనే ఒక కవితలో ఏయే సమయాల్లో, ఎందుకు రంగులు రువ్వాలనుకొంటున్నారో చెబుతారు. రాజకీయ నాయకులు రంగులు మారుస్తారు. చాలామంది మనసులో ఒకటి పెట్టుకొని పైకి మరో రంగు పూసుకొంటారు. అలా రంగులు మారటమే లక్ష్యమైన దానికన్నా హోళీలో రంగులు పూసుకోవటంలో తప్పేమీ లేదంటారు కవి. అంతేకాదు కన్నీటికి ఆసరాగా తోడై నిలచేందుకు రంగులు రువ్వుదాం. దుర్మార్గపు గుండెలు అలిసిపోయేలా, అజ్ఞానపు రంగు వెలసి రూపు మారిపోయేదాకా రంగులు రువ్వుదాం. లోపలి చీకట్లు తొలగిపోయేలా, మనసులు ఆనందంలో తుళ్ళి, తేలి, తడిసిముద్దయ్యేటట్లుగా కల్తీలేని సంతోషపు రంగుల్ని అందరిపై రువ్వుదామా! అంటారు. అంటే కన్నీటిని, అజ్ఞానాన్ని, పరాభవాల్ని, చీకటిని కనపడకుండా తొలగిస్తూ సంతోషపు రంగుల్ని రువ్వుదామంటారు.

కొన్ని మంచి జ్ఞాపకాలు మనల్ని అప్పుడప్పుడు తట్టి పిలుస్తుంటాయి. అయితే కొన్ని చేదు జ్ఞాపకాలను దాచిన తలుపులను మాత్రం తెరవకపోవడమే మంచిదంటూ ''తాళం వెనుక తాళం తీస్తూపోతే తలపు లలా తెరుచుకొంటూనే వుంటాయి. కొన్ని జ్ఞాపకాలను దాచిన తలుపులను తెరవకపోవడమే మంచిదేమో'' అంటారు 'నిశ్శబ్ద సమూహాలమై' అనే కవితలో.

ఇక కవితామిత్రుడు గుడిహాళం రఘునాధం నిష్క్రమించినపుడు రాసిన ఎలిజీలో మిత్రుని జ్ఞాపకాలు తనని ఇప్పటికీ, ఎప్పటికీ పలకరిస్తూనే ఉంటాయంటారు. అంతేకాదు మృత్యువును తర్జనితో నిలిపిన నీ పరిహాసం, మరణానంతరం సైతం కవితై శాసిస్తానన్న, నీ మాటలు ఇంకా నిశ్శబ్దంగా వినిపిస్తూనే ఉన్నాయంటారు 'ఎందుకే నీకింతదొందరా?' అన్న కవితలో.

ఇలా ఈ సంకలనంలోని 51 కవితల్లో కొన్ని మానవ సంబంధాల్ని పునరుద్ధరించుకోవాలని చెపుతాయి. కొన్ని మౌనాన్ని, ఇగోను వీడి ఒకరినొకరు పలకరించుకొంటూ ఆత్మీయతారంగుల్ని రువ్వుకోవాలని చెపుతాయి. కొన్ని కవితల్లో మధురమైన జ్ఞాపకాన్ని తలపోసుకోవడం కనిపిస్తుంది.   అలాగే చిన్నప్పటి పాత ఇంటితో జ్ఞాపకాలు, సమ్మర్‌లో కనిపించే విశేషాలు, వానలో చిన్నప్పటి అనుభూతులు, ఇప్పటికి అన్వయించుకొని ఒకింత వేదనని వ్యక్తంచేయటం వంటివి కనిపిస్తాయి. అలాగే రెండు మూడు స్మృతి కవితలూ, కనిపిస్తాయి.

విజయ్‌ తన తొలి ప్రయత్నంలోనే నాగభైరవ పురస్కారాన్ని కైవసం చేసుకొని కవితా రహదారుల్ని మరింత విస్తరించుకొంటూ ముందుకు సాగిపోయే ప్రయత్నంలో

ఉన్నారు. ఒకటి అధ్యయన భాష, ఇంకొకటి మాతృభాష. ఇలా ఆంగ్ల-ఆంధ్ర భాషల లోతులు తెలిసిన కవిగా, వీరు మంచి అనువాదకవిగా కూడా రాణించే అవకాశం ఉంది. మంచి వ్యక్తిత్వం ఉన్న కవి ఎప్పటికీ ముందుకు సాగిపోతూనే                     ఉంటాడు.