నాలుగు అస్తిత్వాలు - వాస్తవ జీవనశిల్పాలు

విశ్లేషణ

-  డా|| పి.సి. వెంకటేశ్వర్లు - 9490164963

రాయలసీమ వెనుకబడి పోయిందనేది ఎంతోమంది నోట చాలా సంవత్సరాలుగా మనం వింటున్న మాట. వెనుకబాటుతనానికి కరవు, ఫ్యాక్షనిజం మాత్రమే ప్రధాన కారణాలుగా అనేకమంది రచయితలు తమ, తమ సాహిత్యాల్లో చూపించారు. అయితే శాంతి నారాయణ వెనుకబాటుతనంలో కనిపించని మరో నాలుగు చీకటికోణాలను నాలుగు నవలికల్లో నిక్షిప్తం చేశాడు. 1. వెట్టికి వెట్టి, 2. కంచం మీద కట్టడి, 3. నూర్జహన్‌, 4. రక్షక తడులు అనే నాలుగు నవలికల్లో నాలుగు విభిన్నమైన అంశాలతో రాయలసీమపై కపటప్రేమను ప్రదర్శించే వారిపై కొరడా ఝళిపించాడు. వర్తమాన సమాజంలో వాస్తవికతకు, వాగ్ధానాలకు ఎంత వ్యత్యాస ముందో నిరూపించే ప్రయత్నం చేశాడు. ఇందులో ప్రాంతీయసమస్యలను వస్తువుగా తీసుకున్నప్పటికీ స్వతంత్ర భారతదేశంలో అనేక వెనుకబడిన ప్రాంతాల్లో ఇలాంటి ప్రజాజీవనమే కనిపిస్తుందనే వాస్తవాన్ని చెప్పాడు.

రచయిత రాసిన ప్రతి నవలికలోని ఇతివృత్తానికి ఆధారముంది. బలమైన వాస్తవికత వుంది. మూలాలు అనంతపురం జిల్లాలో వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో ఉన్నాయి. ఈ నాలుగు నవలికల్లోని ఇతివృత్తాలు అనంతపురం నేలపై కనిపించిన సజీవదృశ్యాలు. అక్కడక్కడ సన్నివేశ పరిపుష్టికోసం కొన్ని సర్దుబాట్లు జరిగి ఉండవచ్చునేమో కానీ, ప్రతిసంఘటన ఎక్కడో ఒకచోట జరిగిందని రచయిత స్వయంగా ధ్రువీకరించాడు.

శాంతినారాయణ రాసిన 'వెట్టికివెట్టి' అనే శీర్షిక కాస్త ఆలోచింపజేస్తుంది. 'వెట్టి' అనే పేరుపెడితే సరిపోతుంది కదా ! అనిపిస్తుంది. 'వడ్డీకి వడ్డీ' పదాన్ని నమూనాగా తీసుకుని ఈ నవలికకు శీర్షికగా ఎంచుకున్నాడు. అసలుకు వడ్డీ అనేది ఆధునిక కాలంలో చట్టబద్ధమైంది. అలాగే వడ్డీకి వడ్డీ కూడా అత్యాధునిక కాలంలో చట్టబద్ధమేనని అర్థమైపోతుంది. ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో ఈ చట్టబద్ధత ముసుగులో వడ్డీలు కట్టలేక అసువులు బాస్తున్న సామాన్యుల జీవితాన్ని మనం ప్రతిదినం వార్తాపత్రికల్లో చూస్తూనే ఉంటాం. దానికి నాయకులు పరిష్కారం చూపించడంలేదు. ఈ వ్యవస్థలో వెట్టి నిర్మూలన అనేది రాజ్యాంగ స్ఫూర్తిలో భాగం. కానీ అది ఆచరణలో ఇంకా సంపూర్ణంగా సాధ్యంకాలేదు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో తెరవెనుక నీలివర్ణ చిత్రంలా సాగిపోతూనే 

ఉంది. తెలంగాణ, రాయలసీమ ప్రాంతాల్లో ఇంకా ఎన్నో కుటుంబాలు ఈ వ్యవస్థలో మగ్గుతున్నాయంటే ఆశ్చర్యమనిపిస్తుంది. ఈ వెట్టే తప్పు అయినపుడు, దీనికి అదనంగా 'వెట్టికి వెట్టి' అనేది ఎంత దుర్మార్గం. ఈ ఆచారాన్ని అనంతపురం ప్రాంతంలో రచయిత పసిగట్టడం, దాన్ని నవలికగా రూపొందించడం ఆయనలోని పరిశోధనా తత్వానికి నిదర్శనం. దళిత వాడల్లో కొన్ని కుటుంబాలను భూస్వాములు వేలంపాట ద్వారా కొంతమొత్తానికి పాడుకొని, వారిచేత సంవత్సరం పొడవునా తమ పొలాల్లో తక్కువ కూలీతో  చాకిరీ చేయించుకోవడం ఈ నవల్లోని కథావస్తువు. వెంకటాంపల్లిలోని దళిత ఉపాధ్యాయుడు ఓబులేసు ప్రేరణతో, డిగ్రీ చదువుతున్న నాగేంద్ర చురుకుదనంతో, కలెక్టర్‌ వంటి పాలకుల చేయూతతో ఆ గ్రామ దళితులను వెట్టినుంచి బయటేయడం ఈ నవల్లో ముగింపు.

శాంతినారాయణ ఈ నవలను ప్రారంభించడంలోను, సన్నివేశాలను కూర్చడంలోను, పాత్రలను నడిపించడంలోను, వారిచేత అనంతపురం గ్రామ మాండలికాన్ని మాట్లాడించడంలోను ఎంతో శ్రద్ధ తీసుకున్నాడు. మొలకలపున్నమితో ఆరంభమయ్యే ఈ నవలలో దళితుల జీవితాల్లో పున్నమివెన్నెల పరిపూర్ణంగా చూపించి ముగించాడు. వెంకటాంపల్లి గ్రామంలో రెడ్డి, కమ్మ భూస్వాములదే పెత్తనం. వారు అగ్రకుల దురహంకారాన్ని ప్రదర్శిస్తూ, గ్రామమంతా తమ కనుసన్నల్లో ఉండేటట్లు చూసుకోవడం, పైస్థాయి నాయకులతో నిరంతరం సంబంధ బాంధవ్యాలు కలిగి

ఉండటం, ఆ నాయకుల అండదండలతో ఎలాంటి ప్రభుత్వాధికారినైనా బదిలీలు చేయించడం, తమ గ్రామంలో ఏ దళితుడు ఉన్నత చదువులు చదువుకోకుండా జాగ్రత్తపడటం వంటి భూర్జువా లక్షణాలను కలిగిఉంటారు. తరతరాలుగా ఆ గ్రామ మాదిగలు ఆ భూస్వాముల ఇళ్ళల్లో, పొలాల్లో పనిచేస్తూ జీవితాన్ని గడపడం జరుగుతుంటుంది. ఆ ఊరికి టీచర్‌గా వచ్చిన ఓబులేసు కలెక్టర్‌ సాయంతో నాగేంద్ర, సరోజ, భవానీదేవి సహకారంతో భూస్వాముల ఆరాచకాలకు అడ్డుకట్ట వేస్తాడు.

ఈ నవల ప్రారంభంలో నుండి చివరి వరకు రచయిత తనకున్న రచనాశిల్ప నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తూ వచ్చాడు. 'తొలికోళ్ళు కూస్తున్నాయి' అనే మొదటి వాక్యంలోనే ప్రతీకాత్మకతను చూపించాడు. మార్పుకు తొలికోడికూత చిహ్నం. ఆ మార్పు ఆ గ్రామ దళితవాడలో మొదలైందనేది ఆ వాక్యోద్దేశం. అంతేకాదు. ఒక్కరోజులో ఏ సమాజంలోనూ మార్పు తీసుకరాలేము. దానికి కొన్ని రోజులపాటు కఠోరశ్రమ చేయవలసి ఉంటుంది. ఒక్కోసారి ఆ మార్పుకోసం ప్రయత్నించే వ్యక్తి ఓడిపోవచ్చు. మళ్ళీ కొన్నాళ్ళకు మరికొందరు వ్యక్తులు అదే మార్గంలో పయనించి మార్పుకోసం తమ ప్రయత్నాన్ని ఆరంభిస్తారు. అదే విషయాన్ని రచయిత ''గాలి ఆగి ఆగి వీస్తుంది. ఒక్కొక్క సారి చుట్టగాలిగా మారుతూ

ఉంది. మరికాసేపటికి ఎక్కడో దాక్కొని మౌనం నటిస్తున్నట్లుంది!'' అని అంటాడు. వెంకటంపల్లి దళితుల్లో ఆరంభమైన పోరాటతత్వాన్ని సూచిస్తూ, నర్మగర్భంగా పలికిన మాటలివి. ఈ మాటలకనుగుణంగానే ఈ నవలలో ఓబులేసు అనే గాలి భూస్వాములకు వ్యతిరేకంగా వీయడం ప్రారంభించింది. అదే గ్రామంలో వెట్టికుటుంబం నుండి డిగ్రీ చదువుతున్న నాగేంద్ర మౌనంగా గ్రామప్రజల్లో చైతన్యం తీసుకురావడానికి ఒక్కోసారి చుట్టు గాలిలా మారుతున్నాడనేది రచయిత ప్రదర్శించిన శిల్పమర్మపు వాక్యాలుగా అర్థంచేసుకోవాలి. నవల్లోని పాత్రల ద్వారానే సమాజతత్వాన్ని చెప్పించడం శాంతి నారాయణకు తెలిసిన విద్య. గ్రామంలో ఎలాంటి పరిస్థితి ఉందో, ఎలాంటి మార్పు కావాలో రచయిత నేరుగా చెప్పకుండా, పాత్రల ద్వారా మాట్లాడించకుండా, బైరాగిపాడే పాటలో ఆ భావాలన్నింటిని ఇమడ్చడం కొత్తరకమైన ప్రయోగం. కులాన్ని, భాషను, భావాన్ని, ఆహారాన్ని, పాటల్ని, మాటల్ని నిరోధించే తత్వం కలిగిన వ్యవస్థలో మగ్గుతున్న వారు ఎంతోమంది ఉన్నారనే విషయాన్ని బోధపడేటట్లు బైరాగిచేత పాటకట్టించాడు. వాటిని రామిరెడ్డి, రంగయ్యనాయుడు వంటి భూర్జువాలు నిరోధిస్తున్నారనే విషయాన్ని కథాగమనం ద్వారా తెలియజేశాడు.

వెంకటాంపల్లి మాదిగవాడలో ఉన్న మొత్తం కుటుంబాలను ఆ గ్రామంలోని భూస్వామి కుటుంబాలు పంచుకోవడాన్ని రచయిత కళ్ళకుకట్టినట్లు చిత్రిస్తాడు. వారి కుటుంబ ఖర్చులు కోసం ముందుగా చేసిన అప్పును ఆధారంచేసుకొని, ఆ కుటుంబాలను తమకు ఇష్టంవచ్చిన మొత్తానికి వేలంపాటలో పాడుకోవడాన్ని ఒక సంప్రదాయంగా రూపొందించడం వెనుక దాగివున్న కుట్రను రచయిత బహిర్గతం చేస్తాడు. కొన్నిప్రాంతాల్లో అగ్రవర్ణ భూస్వాములు కూలీలను పంచుకోవడం కనిపిస్తుంది. ఇక్కడ కుటుంబాలను ఒక సంవత్సరానికి పంచుకోవడం ఆటవిక న్యాయంగా అనిపిస్తుంది. ''ఈ అయిదిండ్లకు నా పాట ముప్ఫై వేలు'' అంటూ రామిరెడ్డి చెప్పడం, ''పోటీలేకుండా ఈ గుంపును మాకొదిలిపెడితే నా పాట యాభైవేలు'' అని రంగయ్య నాయుడు అనడం వెనుక వాళ్ళు మనుషులుగా కాకుండా జీవమున్న గుంపులుగా చలామణి అవుతున్నారనే వాస్తవాన్ని రచయిత తెలియజేశాడు.

ఎప్పుడూ ఎదురుచెప్పని ఆ గుంపులో నుండి మొదటిసారి గొంతు వినబడింది. పుల్లన్న వేలంపాట మధ్యలో ''యెవరు యెవురి పనులకు పోవల్లనుకుంటే పొయ్యేటట్లు ఏర్పాటుచేసి, కూలి ఖరారుచేస్తే బాగుంటాది గదయ్యా'' అని ధైర్యం చేసి అనడంలో అగ్రవర్ణ అధినాయకత్వంలో ఆలోచన మొదలైంది. అయినా తరతరాల అహంకారం వారిమాటల్ని లెక్కపెట్టదు గదా! ''యాడో పనులకు పోయొచ్చి ఈ ఊర్లో ఉంటామంటే కుదరదు. ఈడ మీకు తాగేకి, కడుక్కుండేకి నీళ్ళు, జల్సాగా తిరిగేకి రోడ్లు, రేత్రిపూట గడిపేకి కరెంటు ఉద్దరగా రాలే'' అని రామిరెడ్డి అనడం  వెనుక వారి నియంతృత్వపోకడలు అర్ధమవుతాయి. స్వతంత్ర భారతంలో కరెంటు, రోడ్లు, నీళ్ళు ఎవరికి సంబంధించినవి అనే స్పృహ కూడా లేని దళితజనం రాయలసీమలో ఇంకా ఉన్నారని చెప్పడం రచయిత ఉద్దేశం. అలాంటి వారిచేత సంప్రదాయాన్ని సాకుగా చూపి, బాకీలను కారణంగా చూపించి, తరతరాలుగా వెట్టి చేయించుకోవడం ఎంత హేయమైనచర్యో పాఠకులకు అర్థమయ్యేలా కలెక్టర్‌ పాత్ర ద్వారా చెప్పించడం రచయిత శిల్పనిర్మాణ చాతుర్యంలో భాగం. ఈ దేశంలో కులాలమధ్య అసమానతలు ఉన్నాయని, సమానత్వం బూటకంగా కనిపిస్తుందని, దేశంలోని ప్రజలందరూ సోదరులంటూనే కొందరిచేత చాకిరీ చేయించుకోవడం ప్రజాస్వామ్య లక్షణానికి విరుద్ధమని కలెక్టర్‌ మాటల ద్వారా ప్రతిఫలింపజేయటంలో  రచయిత వామపక్ష దృక్పథం అర్థమవుతుంది. అలాగే డిగ్రీ చదువుతున్న నాగేంద్ర నీతికి కట్టుబడి, తన చెల్లిపెళ్ళికి చేసిన అప్పుతీర్చడం కోసం చదువు మానేసి, వెట్టికూలిగా జీవనం సాగించడం వెనుక వారిలోని ఉన్నత మనస్తత్వాలను చూపించడం రచయిత

ఉద్దేశం. అంతేకాదు ప్రజల జీవితాన్ని మార్చేది సాటిమనిషే కానీ, విగ్రహాలు చూపించే కరుణ కాదని, మొక్కులు తీర్చడం వల్ల సమస్యలు పరిష్కారం కావని నాగేంద్ర చెప్పడం వెనుక భౌతిక వాదతత్వాన్ని రచయిత ధ్వనింపజేశాడు. అలాగే భూస్వామి కూతురైన సరోజ వామపక్ష భావాలు గల విద్యార్థి సంఘంలో పనిచేయడం వలన విశాలమైన ఆలోచన విధానం అలవడిందని చెప్పడం వెనుక రచయిత ఆలోచనా విధానం అర్థమవుతుంది.

వెంకటాంపల్లి గ్రామం దళితుల్లో వచ్చిన మలిదశ చైతన్యాన్ని సూచించడం కోసం 'మంటల్లో కాలుతున్న ఎండుమిర్చి, ఘాటు వాసనను' ఉపమానంగా తీసుకున్నాడు రచయిత. అగ్రవర్ణ మంటల్లో కాలిన దళితులు, తమ ఘాటును ఊరంతా తెలియజేసే సమయం వచ్చిందని చెప్పడం కోసమే ఆ పోలికను తీసుకున్నాడు. ఆ ఊరి మాదిగల కోపం, అధికారుల చొరవ ఆ గ్రామ అగ్రవర్ణపెద్దలను తలవంచేలా చేసిందని, నవలకు ముగింపు ఇచ్చాడు. అయితే మార్పును సహించలేని రామిరెడ్డి తన ఆస్తిని వదిలేసి ఊరు వదిలిపెట్టి వెళ్ళిపోతూ, అవకాశం దొరికినప్పుడు తిరిగి వస్తానని చెప్పడం వెనుక భూర్జువాలు అంతసులభంగా మార్పును అంగీకరించరనే సత్యాన్ని రచయిత వివరించాడు. భూర్జువాతత్వం పరిస్థితులు ఎదురుతిరిగినపుడు తనరూపాన్ని మార్చుకుంటుందే కానీ, మార్పును అంగీకరించదనే విషయాన్ని శాంతి నారాయణ తెలియజేశాడు. మారిన రూపానికి విరుగుడుగా ఎప్పటి కప్పుడు సామాన్య ప్రజలు చైతన్యవంతులు కావాలనేది ఈ నవలలో రచయిత సూచించిన ముంగిపుగా అర్థం చేసుకోవాలి.

శాంతినారాయణ 'కంచం మీద కట్టడి' నవలిక వ్యవసాయ వ్యాపారాలను మేళవించి రూపొందించబడ్డది. ప్లేటో చెప్పిన ఆదర్శరాజ్యం ఎలాంటి సులక్షణాలతో కనిపిస్తుందో రచయిత ఈ నవలికలోనే సృష్టించిన 'మీట్‌మార్కెట్‌ సొసైటి వ్యవస్థ' కూడా అలాగా కన్పిస్తుంది. బహుశా ఇందులోని ఇతివృత్తానికి మూలం ఇటీవల కాలంలో సమాజంలో వస్తున్న వింతపోకడలు కారణం కావచ్చు. హైదరాబాదులోని ఒక విశ్వవిద్యాలయంలో సంప్రదాయంగా జరుపుకుంటున్న మాంసాహార పండుగ విషయంలో కొన్ని మతసంస్థలు లేవనెత్తిన అభ్యంతరాలు, తదనంతర పరిణామాలు వంటివి కూడా ఈ కథలోని వస్తువు కారణం కావచ్చు. ఇటీవల కాలంలో దళితులు, గిరిజనులు, ముస్లింలు తినే గొడ్డు మాంసంపై ఆంక్షలు మొదలయ్యాయి. స్వతంత్ర భారతదేశంలో ఒకవ్యక్తి తినే ఆహారంపై కూడా నిషేధాలు కొనసాగుతుంటే మనం ఏ యుగంలో నివసిస్తున్నామనే విషయాన్ని సూటిగా ప్రశ్నించడానికే రచయిత 'కంచం మీద కట్టడి' అనే శీర్షికను ఎంచుకున్నాడు.

ఈ నవలికలో ఒక ఆదర్శ సమాజాన్ని రూపొందించాడు రచయిత. గ్రామపంచాయితీ ఆధ్వర్యంలో అందరూ కలిసిట్టుగా అవసరమైన పంటలు పండించుకుంటూ, అన్నిరకాల మాంసాహారాలు అమ్మే 'మీట్‌ మార్కెట్‌ సొసైటీ'ని స్థాపించి తద్వారా విద్య సంక్షేమ కార్యక్రమాలు చేసుకుంటూ పోతే గ్రామ స్వరాజ్యం సాకారమౌతుందని నిరూపించాడు. ఇలాంటివన్నీ కలిగిన 'సిరివరం' గ్రామ పంచాయితిలోని ప్రజలంతా అభివృద్ధి చెందుతూ ముందుకు సాగుతుంటే, ఆ మార్కెట్‌లో అమ్మే పశుమాంసంపై కాషాయపరివారం కుట్రతో  దాడిచేయడం, దాన్ని అందరూ కలసి సమష్టిగా తిప్పికొట్టడం స్థూలంగా కథావస్తువు. కథకు పరిపుష్టిని చేకూర్చడం కోసం, ఇసుకమాఫియా, నోట్లరద్దు, దేవాలయాల్లో మానభంగాలు, బ్యాంకుదోపిడీలు వంటి సమకాలీన అంశాల్ని ఇమిడ్చాడు రచయిత. ఈ నవలలో ఒక రాజకీయపార్టీ చేసే గోవధనిషేధ నినాదాన్ని శ్రీనాథశాస్త్రి పాత్ర ద్వారా ప్రశ్నింప చేశాడు. క్రీ.పూ. నుండి రామాయణ, మహాభారత కాలాల వరకు రాజులు, బ్రాహ్మణులు భుజిస్తున్న ఆహారాన్ని గురించి సుదీర్ఘమైన చర్చ చేయించాడు. మాతృత్వం కోల్పోయిన గోవుల మాంసాన్ని తినడం తప్పుకాదనే విషయాన్ని సిద్ధాంతీకరించాడు. ఈ దేశంలో ఏ జంతువు పవిత్రత ఆ జంతువుకుందని, ఒక రాజకీయ పార్టీ అస్తిత్వం కోసం ఒక జంతువు గొప్పది, మరో జంతువు గొప్పదికాదు అని గుడ్డిగా నమ్మడం మంచిది కాదని రచయిత సూటిగా చెప్పాడు.

చివరి రెండు నవలికలైన నూర్జహాన్‌, రక్షకతడులు రాయలసీమ స్త్రీల అస్తిత్వాన్ని సజీవంగా కళ్ళ ముందుంచుతాయి.  శాంతి నారాయణ నూతనకోణం నుండి నూర్జహాన్‌ నవలికలను ఆవిష్కరించాడు. కదిరి ప్రాంతంలోని కరువు నేపథ్యం నుండి ప్రారంభమైంది ఈ నవలిక. ముస్లింలో ఒక ఉపవిభాగంగా కనిపించే దూదేకుల ముస్లింల జీవితాలను స్పృశిస్తూ ముందుకు సాగింది. ముస్లిం, దూదేకుల కులాలు కలిసిపోవడానికి కొందరు ప్రయత్నం చేస్తున్నప్పటకీ, కొన్నిరాజకీయ పార్టీలు ఓటు బ్యాంకుల కోసం వారి మధ్య దూరాన్ని ఇంకా పెంచడానికి ప్రయత్నం చేస్తున్న తీరును రచయిత ఈ నవలికలో చూపించాడు. ''ఎంత స్నేహితులైనా ఈ దేశంలో మనుషులు పరస్పరం మతాలతో, తమను తాము చూసుకుంటారేమో'' నని రచయిత అనడం వెనుక ముస్లిం, దూదేకుల కుటుంబాల మధ్య ఉన్న మత దూరాన్ని గురించి గుర్తుచేయడమే.

గొప్ప వ్యవసాయ ముస్లిం కుటుంబంలో పుట్టిన నూర్జహాన్‌, తండ్రి ఇష్టానుసారం దూదేకుల వర్గానికి చెందిన అన్వర్‌ను పెళ్ళి చేసుకోవడం, కొద్ది సంవత్సరాల్లోనే భర్త, బిడ్డను తప్ప అందరినీ యాక్సిడెంట్‌లో కోల్పోవడం, భర్తకు తోడుగా ఆయన చేసే వ్యాపారంలో పాలుపంచుకోవడం, రాజకీయ కక్ష్యల్లో భర్త మరణించి, కొడుకు కాలు పోగొట్టుకున్న తర్వాత కుటుంబ భారాన్ని తానే మోయడం, పోలీసుల డేగకళ్ళకు తాను బలైపోయినా తన కోడలను మాత్రం తప్పించి కుటుంబానికి రక్షక కవచంగా నిలబడటం ఈ కథలో సారాంశం.

ప్రతి సంఘటన, ప్రతి సన్నివేశంలో నూర్జహాన్‌ చైతన్యాన్ని రచయిత మన కళ్ళముందుంచాడు. నిస్సహాయస్థితిలో సారా ప్యాకెట్లు అమ్మడానికి కూడా సిద్దపడ్డ నూర్జహాన్‌ ధైర్యాన్ని పరిచయం చేశాడు. అందమైన తన రూపాన్ని సొంతం చేసుకోవడం కోసమే తనభర్త స్నేహితులు, పోలీసు అధికారి తనకు సారాయి వ్యాపారంలో సాయం చేసినట్లు నటించారనే విషయాన్ని  తెలుసుకున్న నూర్జహాన్‌ నిశ్చేష్టురాలవుతుంది. అయితే ఆమెలోని ధైర్యం, కుటుంబాన్ని కాపాడుకోవాలనే లక్ష్యం, జరిగే పరిణామాలకు చోటివ్వాల్సి వచ్చిందని రచయిత నూర్జహాన్‌ పై సానుభూతి వ్యక్తం చేస్తాడు. అయితే నూర్జహాన్‌ ఎంతకైనా దిగజారిపోయే వ్యక్తిత్వం గల స్త్రీ కాదు. వికలాంగుడైన బిడ్డకోసం, కోడలికోసం తన శరీరాన్ని పోలీసు అధికారికి అప్పగించిందే కానీ, తాను ఇంకొక్కడుగు ముందుకు వెయ్యకూడదని గట్టిగా నిర్ణయించుకుంది. పోలీసు అధికారి ఆమె కోడలని కూడా తీసుకురమ్మని అడిగినప్పుడు ఆవేశంతో తిరగబడింది. ఒకప్పుడు సంసార సుడిగుండంలో చిక్కుకున్న తాను జీవననీతికన్నా జీవితధర్మమే  ప్రధాన మనిపించి తలవంచింది. కానీ, ఆ దుర్మార్గులను ఇక సహించకూడదని నిర్ణయించుకున్నందు వల్లనే, ఎదురు తిరిగి సామూహిక మానభంగానికి గురికావాల్సి వచ్చింది. పోలీసు లాకప్‌లో ఆమె పొందిన నరకవేదనపై, ఆమెకు జరిగిన అన్యాయంపై మీడియా, ప్రజాసంఘాలు చొరవ చూపాయి. పోలీసుల డిస్మిస్‌తో నవలను రచయిత ముగించాడు. అయితే ఈ ముగింపు నూర్జహాన్‌ జీవితానికి కొత్తగా సమకూర్చింది ఏమీ లేకపోయినప్పటికీ, రాయలసీమ ముస్లిం స్త్రీ పడిన ఆవేదనను కళ్ళముందుంచడంలో రచయిత సఫలుడయ్యాడు.

'రక్షక తడులు' శీర్షికను ప్రతీకాత్మకంగా రచయిత పెట్టాడు. గతంలో ప్రభుత్వం కరువుసీమలో మెట్ట పంటలు ఎండిపోకుండా ఉండేందుకు రెయిన్‌ గన్లతో నీటిని అందించే ఒక పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. ఆ పథకం ఫలితాన్ని ఎంతమంది రైతులు అనుభవించారో తెలియదు కానీ, ఎంతోమంది రైతులు తమ జీవితాలను అర్థాంతరంగా ముగించేసుకున్నారు. ఆ నేపథ్యంలో ఒక రాయలసీమ రైతుకోడలు కూడా తనమానాన్ని, ప్రాణాన్ని నీటితడికోసం ఎలా పోగొట్టుకుందో వివరించడం 'రక్షక తడులు' నవలికలో కథావస్తువు.

మంచి వ్యవసాయ కుటుంబం నుండి వచ్చిన సుజాత కేంద్రబిందువుగా ఈ నవల సాగింది. సంపన్న కుటుంబాలు వ్యవసాయం మీద ఆధారపడి, మానవతా విలువలతో బ్రతికినప్పుడు ఎలాంటి కష్టాలను ఎదురుచూడాల్సి వస్తుందో రచయిత వివరించే ప్రయత్నం చేశాడు. చదువు, సంస్కారం, యోగా వంటి వాటిల్లో ముందుండే సుజాత, గ్రామీణ వాతావరణంపై మక్కువతో, వ్యవసాయంపై ఇష్టంతో మేనమామ కొడుకు కార్తీక్‌ను పెళ్ళిచేసుకుంటుంది. కాపురానికొచ్చిన కొత్తల్లో పాల్స్‌ప్రిస్టేజికి పోయి ఇంటి హంగుల కోసం ముప్పయి లక్షలు ఖర్చు చేయిస్తుంది. తరువాత వ్యవసాయం కుంటుపడి, కుటుంబం అప్పులఊబిలో కూరుకుపోయినపుడు తాను చేసిన పొరబాటును గుర్తించి పశ్చాత్తాప పడుతుంది. ఇంట్లో పనిమనిషులందరినీ మాన్పించి, తనే పనిమనిషిగా మారి కుటుంబాన్ని చక్కదిద్దే ప్రయత్నం చేస్తుంది. గ్రామ సర్పంచి ఎన్నికల్లో గెలిచిన తర్వాత సామాన్య ప్రజలకు అవసరమయ్యే పనులను చేసి మంచిపేరును సంపాదించుకుంటుంది. ఆ కుటుంబంపై ముఖ్యంగా సుజాతపై కన్నేసిన ప్రత్యర్థి నాగిరెడ్డి, ఆ కుటుంబ ఆర్థిక నేపథ్యాన్ని, పొలాలకు నీళ్ళు సరిపోని పరిస్థితిని గుర్తించి సరైన సమయంలో దెబ్బకొట్టేందుకు ప్రయత్నం చేస్తాడు. కళ్ళముందే లక్షల విలువచేసే మిరప, టమోట పొలం వాడిపోతుండడాన్ని చూసి, సమస్యను అర్ధం చేసుకొన్న సుజాత, నాగిరెడ్డి బోర్లో నుండి నీళ్ళు తన మడిలోకి పారించుకోవడం కోసం అతని దుర్మార్గపు కోరికకై తన మానాన్ని అర్పించుకొని, నరకవేదన అనుభవిస్తుంది. ఎవరికీ చెప్పుకోలేక భర్తకు దూరంగాఉంటూ, పంట చేతికొచ్చాక యోగమార్గంలో తన ప్రాణాలు తీసుకుంటుంది.

ఈ నవలలో ఒక సంస్కారవంతమైన స్త్రీ మరణానికి ప్రత్యక్ష కారణం నాగిరెడ్డి అయినప్పటికీ, పరోక్ష కారణం రాయలసీమలో నీటిసమస్య. ఈ విషయాన్ని చెప్పడానికి హృదయాన్ని కదిలించే ఇతివృత్తాన్ని ఎంపిక చేసుకున్నాడు రచయిత. గ్రామాల్లో కనిపించే స్వచ్చమైన జీవితానికి శత్రువులాగా అవకాశవాదం, జిత్తుల మారితనం, వర్ణదురహంకారం, అధికార దర్పం వంటివి ఎలా ఉంటాయో నాగిరెడ్డి ద్వారా ప్రతిఫలింప చేశాడు రచయిత. కథ ప్రారంభంలోనే సూజాత స్కూటి ఆగినపుడు నాగిరెడ్డి ఆమెను తన ఇంట్లోకి ఆహ్వానిస్తూ పలికిన మాటల ద్వారా రచయిత ఆయన తత్వాన్ని చూపించే ప్రయత్నం చేశాడు. ఈ రెండు పాత్రల మధ్యే కథ సరికొత్త మలుపు తిరగబోతుందనే సూచన చేశాడు.

కథాగమనంలో రచయిత ఏ విషయాన్ని అనవసరంగా ప్రస్తావించడు. ముఖ్యంగా భౌతికవాద రచయిత అయిన శాంతినారాయణ ధ్యానయోగం గురించి రెండుసార్లు ఆయా పాత్రల చేత మాట్లాడించాడు. పాఠకుడికి ఆ సంభాషణ ప్రశ్నార్ధకంగానే నిలిచిపోయినా, చివర్లో సూజాత తనువు చాలించిన పద్ధతి చూసినప్పుడు ఆ ప్రస్తావన ఎందుకు చేశాడో అర్థమవుతుంది. రచయిత సజీవశిల్ప నిర్మాణానికి ఇదొక

ఉదాహరణ. తాను ఇష్టపడి చేసుకున్న కుటుంబంలో తన జీవితం బరువుగా సాగడానికి కారణాన్ని వివేకవంతురాలైన సుజాత అర్థం చేసుకుంటుంది. అంతేకాదు, భూగర్భ జలాలపై, వ్యర్థంగా సముద్రంలో కలుస్తున్న నీళ్ళపై, కృష్ణాగోదావరి పుష్కరాల కోసం కోట్లు ఖర్చుచేసే ప్రభుత్వ విధానాలపై సుజాత పాత్ర చేసిన విమర్శలు రచయితలోని సామాజిక దృక్పథానికి నిదర్శనాలు.

రాయలసీమ ప్రజల దైనందినజీవితంలో పశువులు భాగం. ఇంట్లోనే ఒకవైపు వాటిని ఉంచుకొని,  గమనిస్తూ జీవించడం రాయలసీమ వాసులకు అలవాటు. అలాంటి వాతావరణాలను రచయిత సందర్భాను సారంగా నవల్లో ఇమిడ్చాడు. మిరప, టమోట వంటి పొలాల్లో రచయిత తిరిగాడిన అనుభవాన్ని సురేంద్ర, కొండయ్య పాత్రల మాటల ద్వారా వివరించడం మనం గమనించవచ్చు.

సుజాత ఎదపై ఉండే చున్నీ చుట్టుగాలికి పైకి ఎగిరిపోయి నాగిరెడ్డి పొలంలోని దానిమ్మ చెట్టుకు తగులుకొని చిరిగిపోయిన సన్నివేశాన్ని రచయిత సూచ్యార్థంగా భవిష్యత్తులో జరగబోయే సన్నివేశానికి ముడిపెట్టాడు. అంతేకాదు. నాగిరెడ్డిని పొలానికి నీళ్ళు అడిగి వచ్చిన తర్వాత సుజాత చేత రచయిత నర్మ గర్భంగా మాట్లాడించాడు. తోట్లోకి వచ్చిన కొత్తనీళ్ళను తాగినప్పటి నుంచి తనకు జ్వరంగా ఉందని అన్యాపదేశంగా ఆమె చేత భర్తకు సమాధానమిప్పించాడు. ఇవన్నీ చేయి తిరిగిన రచయితగా శాంతినారాయణ చేసిన వాక్య ప్రయోగాలు, సుజాత తనలో  తాను చేసిన ఆలోచనలను తర్కంతో ముడివేశాడు. ''ఏ స్త్రీ కూడా సాహసించని కార్యానికి తాను పూనుకుంది. చేసిన పొరబాటును సరిదిద్దుకోవడం మనిషి నైతిక విలువలో ఒక భాగం. అయితే విలువను రక్షించుకోవడం కోసం మరొక విలువను ధ్వంసం చేసిందా? ఇంతకు ఏ విలువలు ప్రధాన మైనవి? ఏవి అప్రధానమైనవి? తాను ధ్వంసం చేసిన విలువలు తనకు తప్ప ఇంకెవరికీ నష్టం కలిగించేవి కావేమో అటువంటప్పుడు ఆ విలువలు అప్రధానమైనవే కదా!'' అంటూ ఆమె చేసిన ఆలోచన రచయిత లోని తాత్విక కోణాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది. సుజాత మరణానికి కారణం ఒక కార్తీక్‌కు మాత్రమే అర్థమయ్యేలా రచయిత జాగ్రత్త తీసుకున్నాడు. ఇదికూడా ఒక అద్భుత శిల్పనిర్మాణ చాతుర్యమే.

వ్యవస్థలో ఎప్పటి నుంచో వున్న కొయ్యబారిన ఆలోచనలను మార్చడానికి ప్రయత్నం చెయ్యడమే నిజమైన రచయితల స్వభావం. కందుకూరి, గురజాడలు ఆరంభించింది ఇదే. అయితే కొన్నాళ్ళు ఆ మార్గానికి దూరంగా కొందరు రచయితలు పయనించారు. అభ్యుదయ ఆలోచనల ప్రభావంతో తర్వాత అనేకమంది రచయితలు తమ ఆలోచనల్ని మార్పుదిశగా మళ్లించారు. ఆ మార్పుకోసం తాము నిరంతరం రచనలు చేయడం వల్ల కొందరు ప్రాణాలు కోల్పోవడం జరుగుతోంది. భయపడని వాడే నిజమైన రచయిత. నిజాన్ని భయం లేకుండా చెప్పినవాడే సమాజ రచయిత. అలాంటి ధైర్యం శాంతినారాయణలో పుష్కలంగా ఉంది. రాయలసీమ భాషపైన పట్టు ఉంది. అనంతపురం మట్టి వాసనపై మక్కువవుంది. ప్రజల జీవితంపై ధ్యాస వుంది. అందుకే నాలుగు దిక్కుల్లాంటి నాలుగు అస్తిత్వాలపై ఈ నవలికలను రూపొందించాడు.