వీరేశలింగం ప్రహసనాలు

Error message

  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).

మూఢాచారాలపై ముష్టిఘాతాలు
డా|| విజయబక్ష్‌


9441382303

కందుకూరి వీరేశలింగం అనగానే ఓ సంస్కరణ భాస్కరుడు మనకు స్ఫురణకు వస్తాడు. ఆ సంస్కరణ కార్యకలాపాలకు ఆయన కార్య రంగంలో ముఖ్య భూమిక వహించినవి ఆయన రచనలు. ఆ రచనా ప్రక్రియ ద్వారా ఆయన చేపట్టిన కార్యకలాపాలకు శాశ్వతత్వం సమకూడింది. ఆయన తాను రచనలు చేసేటపుడు వాటి శాశ్వతత్వాని కంటే అప్పటి తాత్కాలిక ప్రయోజనాన్నే ఎక్కువగా ఆశించి వుండవచ్చు. అందుకే వాటిల్లో సాహిత్య విమర్శకులు ఆశించే కళాత్మాక విలువలు లేకపోవచ్చు. ఆయన ఏ సాహిత్య ప్రక్రియ చేపట్టినా అది నవల కావచ్చు, వ్యాసం కావచ్చు, నాటకం కావచ్చు... అవి సంస్కరణ మార్గం వైపే నడిచేవి. అట్లా ఆయన ఏదో ఒక దురాచారాన్ని తీసికొని దాన్ని దుయ్యబడుతూ రాసినవే అసంఖ్యాక 'ప్రవాసనాలు' ఆ ప్రహసన ప్రక్రియకు ఆయనే ఆద్యుడు.
ఆనాటి ఎందరెందరో సంఘసంస్కర్తలచేత అనేక విధాలుగా కొనియాడబడ్డ ఆయన్ని తెలుగువారే గుర్తించక పోవటం బాధాకరం.
'ప్రజాశక్తి' వారు ఆయన ప్రహసనాలన్నింటిని 'హాస్య సంజీవిని' పేరుతో పునర్ముద్రించారు. వాటిల్లో ఆయన ఏ అంశాలనైతే తీసికొని ప్రహసన రూపం కల్పించారో, ఇప్పటికి 150 ఏళ్ళ తర్వాత కూడా ఆయా అంశాలు ఇంకా సమాజంలో వాటి వికృత రూపాన్ని ప్రదర్శిస్తూనే వున్నాయి. ఈ పుస్తకానికి ముందుమాట రాస్తూ తెలకపల్లి రవి అన్నట్లు 'ఇప్పుడు పునర్మూల్యాంకనాల పేరిట కొందరు ఆయన విశిష్టతను పరిమితం చేస్తుండ వచ్చుగాని నేటికీ ఆయన కృషి మార్గదర్శకంగానే ఉంటుంది... అనేది అక్షర సత్యం.

శిలా సదృశ్యమైన మూఢాచారాలను బద్దలు కొట్టాలి. అందుచేతనే ఆయన రచనల్లో ఆనాటి సమస్యలు, వాటి తీవ్రత, వాటి వల్ల వస్తోన్న నష్టం ప్రస్తావనలు ఎక్కువగా వుంటాయి. వాటినొక వ్యంగ్యాత్మక ధోరణిలో పరిహసిస్తూ, ఖండిస్తూ ప్రవాసనం కొనసాగుతోంది.

ఏ రకమైన మూఢవిశ్వాసమైనా, దురాచారమైనా ఆయన దృష్టి నుండి తప్పించుకో లేకపోయింది. అప్పటికే ప్రబలంగా సమాజంలో వ్యాపించిన అవినీతి, ఉద్యోగుల్లో లంచగొండి తనం, వేశ్యాలోలత్వం, బాల్య వివాహాలు, కన్యాశుల్కం వీటన్నింటిని విమర్శకు గురిచేశాడు. తాను బ్రాహ్మడైనప్పటికీ తన సొంతకులంలో వున్న దురలవాట్లను ఏ మాత్రం సంశయించక ఎండగట్టాడు. ఏ విషయాన్నైనా హేతు దృష్టితో చూడాలన్న తలంపే తప్ప స్వపరభేదం కనబడదు.

ముదిమి వయసులో మూడోపెళ్ళి, నాలుగో పెళ్ళికి సిద్దపడే బ్రాహ్మలపై విమర్శ చేయటం, కాటికి కాళ్ళు చాపుకొని కూర్చున్న వానికైనా సరే డబ్బులు కాశపడి ఆడపిల్లలను ముక్కుపచ్చలారని వయసులో అమ్మేందుకు సిద్దపడ్డ వాళ్ళను తూర్పారబట్టాడు. పెళ్ళి చేసుకోక పోయినా ముండ నుంచుకోటం తప్పుకాదనే అప్పటి వారి అభిప్రాయం. అంతేకాదు భోగం వృత్తి అక్కరలేదన్న వారి మీద కత్తి గట్టేవారు. అట్లా సమర్ధించే ఓ పాత్రను, విమర్శించే ఓ పాత్రను ప్రవేశ పెట్టి సంభాషణాత్మకంగా విషయాన్ని విమర్శించేవాడు.

బ్రాహ్మచర్యం బహు కష్టమని, పెళ్ళయి భార్య కాపురానికి వచ్చేదాకా, ఒక వేళ వచ్చినా అనాకారి అయితే, జబ్బు పడితే, పుట్టింటికి వెళితే మగవాళ్ళు భోగం వాళ్ళ వద్దకు వెళ్ళటాన్ని సమర్ధించే వానితో, ఈ లక్షణాలన్ని పురుషుల్లో వున్నప్పుడు స్త్రీలు కూడా మొగవాళ్ళలో భోగం జాతి వాళ్ళను ఏర్పరిస్తే వాళ్ళతో కలవవచ్చునా అనే ప్రశ్నకు సమాధానంగా, ''మొగుళ్ళు యేమి చేసినా ఆడముండలు ఇంట్లో చచ్చినట్లు పడివుండవలె. బ్రహ్మదేవుడు వాళ్ళ నొసట అలా వ్రాసి పెట్టినాడు'' అని చెప్పటం మగ దురహంకారానికి, స్త్రీబానిసత్వానికి చాలా సహజంగానే అలవాటు పడిపోయిన వారి సమాధానం.

ఆనాడు అప్పుడప్పుడే వ్యాప్తిలోకి వస్తోన్న ఇంగ్లీషు చదువుల్ని పనికి మాలినవిగా తేల్చేయ్యటం. ఇంగ్లీషు వైద్యాన్ని, డాక్టర్లని హేళన చేయడం, దానికంటె నవగ్రహజపం చేయించటం మేలనటం, గ్రహశాంతికై బ్రహ్మణ సంతర్పణ చేయించటం, ఏదో ప్రయోగం వల్ల అనారోగ్యం ప్రాప్తించిందని దెయ్యం బట్టిందనీ, వైద్యం చేయించకుండా భూతప్రేతాలను పారదోలటానికై భూతవైద్యుడ్ని పిలిపించి నానా తతంగం చేయించటం వల్ల రోగి ప్రాణం మీదికి రావటం.... ఇట్లాటి నమ్మకాలు అపుడు ఇప్పుడు కూడా వున్నాయి.

అతి బాల్య వివాహము అనే ప్రహసనంలో నాలుగేళ్ళు కూడా నిండని పిల్లలకు పెళ్ళి చేయటాన్ని తీవ్రంగా నిరసించే భుజంగరావు పెళ్లి వుద్ధేశం యావజ్జీవం వధూవరులు సుఖపడడానికి గాని భాజాభజంత్రులు చూచి మనం సంతోషించడానికి గాదని,... పది రూపాయలతో చేసినా పెళ్ళే అవుతుంది, పదివేలతో చేసినా పెళ్ళే అవుతుంది... కాటికి కాళ్ళు చాచుకొని కూర్చున్న ముసలి వగ్గయిన తండ్రి వేడుక కోసం, మూడేళ్ళ పసికూన అయిన మనుమరాలికి వేగిరం పెళ్ళి చేయమని పట్టు బడితే...ఆపై ఆ చిన్నదానికి వైధవ్యం ప్రాప్తిస్తే ఈయన స్వర్గంలో కూర్చుని వుండి ఆ పిల్లదాని దు:ఖానికి అడ్డుపడతాడా? ఆయన కంత వేడుకైతే బొమ్మల వంటి పిల్లలకి కాక బొమ్మల రెంటినీ పల్లకీలో పెట్టి భాజాభజంత్రీలతో ఊరేగించి ఆయన వేడుక తీర్చండి అంటాడు.

హిందూ మత సభ అనే ప్రహసనంలోనే హిందువుల్లోని శైవులు, వైష్ణవులు, శాక్తేయులు, స్మార్తులు మొదలైన వారిలో ఐకమత్యం లేకపోవటాన్ని నిరసిస్తూ, ఈ లోకంలో సత్యంతో సమానమైన ధర్మమేది లేదని, ఇది సర్వ వర్ణముల వారు అనుసరించాలని, ఈశ్వర భక్తి కలవారికి లోకమే కుటుంబమని, కాయక్లేశం చేత, తీర్ధయాత్రలచేత పుణ్యపదం రాదని, మనో జయము చేత మాత్రమే అది సాధ్యమని విశాల దృక్పధాన్ని వెల్లడిస్తాడు.

పుష్కరాల నిమిత్తం ఎక్కడెక్కడో దూరాభారాన్న వున్న వాళ్ళు వచ్చి గోదావరి తీరాన వున్న వారిని యాతన పెట్టటం, మరి కొందరు నదిలో మునిగి ప్రమాదవశాత్తు మరణించటం, అప్పుడు కనబడే అపరిశుభ్రత, అకారణంగా ఆ ప్రాంతంలోని వస్తువుల ధరలు ప్రియం అవటం, దీని వల్ల బీదలకు కష్టం యిదే పుష్‌కర మహాత్యం అంటూ విమర్శించాడు పుష్కరాలను.

పైపైన కనబడే వేషభాషలే బ్రాహ్మణ్యానికి ప్రతీక అనేవారు, ఇంగ్లీషు చదువుల వల్ల వర్ణసంకరమై పోతోందని గగ్గోలు పెట్టేవారు, కులాచార ధర్మం తిన్నగావుంటే చాలు- తిండి లేకపోయినా ముష్టెత్తుకొనైనా బతక వచ్చుననే వారు వున్నారు.  బ్రాహ్మడు ఎంత తప్పు చేసినా వాడ్ని శిక్షించకూడదు అని ఒక బ్రాహ్మడంటే తప్పిదం చేసేవాడు ఎవడయినా సరే శిక్షార్హుడేనని మరో బ్రాహ్మడు అభిప్రాయ పడతాడు. ఇట్లా ఈ ప్రహసనాల్లో ఒక పాత్ర కులాచారం ఎంత దుష్టమైనదైనా అనుసరణీయమే అంటే మరొక పాత్ర దాన్ని ఎదుర్కొంటూ వుంటోంది.

ముసలి వాళ్ళ మళ్ళి మళ్ళి పెళ్ళి ఆరాటం, మూడవది, నాల్గవది అయిన భార్య చనిపోయిన వెంటనే, శవం కూడా లేవకముందే మళ్లి పెళ్ళికి ఆరాట పడటం, అర్జంటుగా పెళ్ళి చేసుకొని యజ్ఞాది క్రతువులు చేసి స్వర్గానికి వెళ్ళి రంభాసంభోగం పొందాలనే కామాతురులు, ఏ మాత్రం శాస్త్రగౌరవం లేకున్నా శాస్త్రాలన్నింటినీ తమకు అనుకూలంగా అన్వయించుకొనే కుహనా పండితులు, భార్యకు, అన్నానికి, బట్టకు లోపం చేయకుండా వుంటే చాలు ఏ అవసరము తీరనవసరం లేదనుకొనే తమ సుఖాన్ని గూర్చి మాత్రమే ఆలోచించే ప్రబుద్ధులు ఈ ప్రవాసనాల నిండా మనకు కనబడతారు. ఇట్లాటి కొన్ని కొన్ని ఆచారాలు ఆనాటి కాలానికి మాత్రమే చెందినవి కాగా, ఈ నూటయాభై ఏళ్ళల్లో ఆ ఆచారాల తీవ్రత కొంత తగ్గి కొన్నీను, మరొక రూపు సంతరించుకొని మరి కొన్నీను చెదురు మదురుగా కనబడుతోనే వున్నాయి.

ముఖ్యంగా కొన్ని విషయాల్లో ఆయన శాస్త్ర ప్రమాణకంగా చూపిన అంశాలు నేటికి 'నమ్మకం' మీదనే ఆధారపడి ఇంకా అప్పటి వలెనే వాటి ఉనికిని చాటుకొంటూనే వున్నాయి. గ్రహణాలు, శకునాలు, ముహుర్తాలు, యోగాభ్యాసము, వర్షము, రోగచికిత్స, పూర్వాచారాలు మొదలైన వాటి పట్ల ఏ మాత్రం నమ్మకం సడలలేదు.

మేఘాలకు ప్రాణం వుందని, వరుణ దేవుడూ, ఇంద్రుని కృపవల్లనే వర్షాలు పడతాయనీ, వారి దయలేకుంటే క్షామాలు వస్తాయని, బ్రాహ్మలచేత వరుణ మంత్రాలు చదివించి, సహస్ర ఘటాభిషేకాలు చేయిస్తే అదివరకు ఒక చుక్కకూడ పడనిది మూడు రోజుల్లోనే వర్షం కురుస్తుందనే నమ్మకం తప్పని ఇది ఒట్టి మూఢత్వమని, అందువల్ల డబ్బులు వ్యర్ధమవటం తప్ప మరొకటి కాదని అంటాడు. వర్షము అనే ప్రహసనంలో ఇప్పటికీ వర్షాల కోసం చేసే యజ్ఞాలు, కప్పల పెళ్ళిళ్ళు మనం చూస్తూనే వున్నాం కదా!

అమావాస్య నాడే ఎవరు వద్దంటున్నా వినిపించుకోకుండా ఉద్యోగంలో ప్రవేశించిన వీరేశలింగం శకునాలను, ముహుర్తాలను, జ్యోతిష్యాన్ని నమ్మవద్దంటాడు. ఆ వంకతో భయపెట్టి డబ్బులు గుంజేవారి మాటలు పట్టించుకో కూడదని చెప్తాడు.

సూర్యుడికీ, భూమికీ మధ్య చంద్రుడు అడ్డం వస్తే సూర్యగ్రహణం, సూర్యుడికీ చంద్రుడికీ మధ్య భూమి వుండి భూమి నీడ చంద్రుడిమీద పడితే చంద్రగ్రహణం అనే శాస్త్రజ్ఞానాన్ని తిరస్కరించి యిదంతా ఇంగ్లీషు చదువుల మహిమనీ, మన శాస్త్రం ప్రకారం రాహుకేతువులు సూర్యచంద్రుల్ని మింగటం వల్లనే గ్రహణాలు పడతాయని, అందుకే మనం మైల సోకినప్పటి వలె పట్టు విడుపు స్నానాలు చేయాలని చెబుతాడు బ్రాహ్మడు. ఇప్పటికీ మనం ఈ నమ్మకం ఎంత సజీవంగా వుందో చూస్తున్నాం. పైగా గ్రహణ సమయంలో కొన్ని సిద్ధులు ఫలిస్తాయని శిశువుని బలివ్వటాన్ని ఈ 21వ శతాబ్దంలోను చూశాం.

అట్లాగే చదువు సందెలేని వాళ్ళు, జులాయిగా తిరిగేవారు భూతవైద్యుల మంటూ, మంత్ర తంత్రాదులతో వున్న రోగాన్ని ఎక్కువచేసి ప్రాణాలు సైతం పోగొట్టే వారున్నారని చెబుతూ 'ఈ హిందూ దేశానికి ఈ మూఢత్వం ఎప్పుడు వదలిపోతుందో జనులు దేహారోగ్య విధులు తెలుసుకొని చాదస్తం వదలి ఎప్పుడు బాగుపడతారో...' అనే వాక్యాలు అప్పటికే కాదు ఇప్పటికీ వర్తిస్తాయి.

తేలు మంత్రాలు, పాము మంత్రాలు వున్నాయని నమ్మి, ఆ మంత్రం వల్లనే బతికామని వాదించే వారు ఎప్పుడూ వున్నారు. మంత్రంలో గొప్ప మహాత్యం వున్నదనీ, ఉపదేశమైన వాళ్ళు దాన్ని తిన్నగా పునశ్చరణ చెయ్యకపోతే ఫలించదని నమ్మేవారు వున్నారు. అదంతా మన లోపమే కాని మంత్ర లోపం ఏమీ లేదనటం, మంత్రం కాదు, మందుల కోసం ప్రయత్నం చెయ్యమని, వంచకులచేత మోసపోవద్దనీ అన్నవారిని నాస్తికులని దూషిస్తారు.

యోగాభ్యాసము ద్వారా శక్తులన్నీ సంపాదించిన వాడిని నిప్పు కాల్చదని, నీరు ముంచదని, మట్టి కప్పివెయ్యలేదు, విషవాయువులు చంపలేవు. అంతేకాదు ఆకాశ గమనము, కాళ్ళతడి కాకుండా నీళ్ళమీద నడవ గలగటం ఇత్యాది అసాధ్యమైన శక్తులన్ని సమకూరుతాయి  అన్నవారితో మరొకడు దీనికి శాస్త్ర ప్రమాణమున్నదా అని ప్రశ్నిస్తే, నీవు నాస్తికుడవు అని నిందిస్తాడు. దానికి ప్రశ్నించిన వాడే సమాధానం చెబుతాడు. ఏ విషయమైనా సత్య శోధనకు పనికి వచ్చేది జ్ఞానమొక్కటే, పరిశోధన సాధనంగా వెల్లడవుతోంది. సత్యమైన జ్ఞానము శోధన చెయ్యనిదే లేశమూ మంత్రాలతో రాదు అని తేల్చి చెబుతాడు. అంతేకాదు మరొక ప్రహసనంలో పూర్వులే బుద్ధిమంతులని, ఇప్పటివారంతా బుద్ధిహీనులనియు, పూర్వాచారాలు మీరి ప్రవర్తించ కూడదన్నది వెర్రిమాట... పూర్వమున్న ఈశ్వరుడే ఇప్పుడే వున్నాడు. పూర్వుల కిచ్చినట్లే ఇప్పటి వారికి బుద్ధి యిచ్చాడు. దాని ఉపయోగించుకోక పోవటం మన తప్పు అంటూ శాస్త్రాలు మనుషుల సౌఖ్యాభివృద్ధికై చేయబడ్డవిగాని, శాస్త్రాల గౌరవం కాపాడుటకై మనుషులు చేయబడలేదని, ఎప్పుడో చేయబడిన శాస్త్రాలు నష్ట కారకములు, పనికి మాలినవి అయినప్పుడు వాటిని మార్చుకోక తప్పదు అంటాడు. అంతేకాదు ఎంతగా శాస్త్ర ప్రమాణాలను చూపుతున్నా, తగవు అన్న వాటిని విడిచి శూద్రాదులు విద్యద్వారా వృద్ధి పొందటం వారి బుద్ధిని వినియోగించటం వల్లనే అంటాడు. ఆ బుద్ధిని వినియోగించకపోతే అభివృద్ధి శూన్యం అవుతోంది కదా!

    ఇక ఈ ప్రహసనాల్లో ఆయన ఆయా పాత్రల కుంచిన పేర్లు వారి వారి స్వభావాలను తేటతెల్లం చేసేలా వుంటాయి. వేశ్యాప్రియరావు - విరాగాచార్యులు - జనవంచకాచార్యులు - మతిహీనరావు పంతులు - వివేకభూషణుడు - జమిన్‌దారు దివాంధరాయడు - దివాన్‌ సత్కరాచార్యులు - గుమస్తా జంబుకరావు - యోగి - అవయోగి - మహాయోగి - అతియోగి - కామావధానులు - దంభద్రితుడు - బిడాలవ్రతుడు - బికవ్రతుడు - పంతయ్యపంతులు - జంబుకేశ్వరవర్మ పూర్వాచారదీక్షితులు - నవనాగరిక శాస్త్రి - చాదస్తపు చలమమ్మా - ఆచారపు అన్నమ్మ.

    ఇట్లా ఈ ప్రహసనాల్లో ఆయన తన నాటికి సమాజంలో ప్రబలివున్న దురాచారాలకు చర్చా రూపమైన, సంభాషణాత్మకమైన ఒక ప్రక్రియ రూపం కల్పించి, ఆలోచింపచేసే ఆస్కారమిచ్చాడు. మానవాతీతమైన మహాత్యాలను ఖండించాడు. ఆచారాలు, శాస్త్రాలంటూ బూటకాలు చెప్పే వారిని నమ్మవద్దని హెచ్చరిక చేశాడు. ప్రామాణికతలేని అంశాలకు తిలోదకాలిమ్మన్నాడు. a