మనిషితనాన్ని ప్రేమించే కలలు

విశ్లేషణ 
- దర్భశయనం శ్రీనివాసాచార్య

'ప్రాథమికంగా కవిత్వం నా మానసిక అవసరం' అని తన మాటగా ప్రకటించుకున్న పక్కి రవీంద్రనాథ్‌కు కవిత్వ రచన సులువైన వ్యవహారమేమీ కాదు.
''నేల పొరల కింద ధ్యానావస్థలో ఉండి / ఒక్క చినుకుతో కన్ను తెరిచి/ పిడికిలెత్తిన విత్తులా / ఏ గాఢసుషుప్తిలోనో / నాలోని ఏ పురాస్మృత మేఘాల కదలికతోనో / వాక్యవృష్టి కురిసి/ ఎప్పుడు ఒళ్ళు విరుచుకుని లేచిందో గానీ / పొద్దున్నే ఓ పద్యం నన్ను నిద్రలేపింది''
పద్యాన్ని విత్తనంతో పోల్చడం ద్వారా తాను ప్రేమించే కవిత్వం ఎట్లా వుంటుందో స్పుటంగానే సూచించాడు. కవిత తనలోంచి లేవగానే 'ఇంతకాలం గుక్కపెట్టి ఏడుస్తున్న నా గుండె ఇప్పుడు నిమ్మళించింది' అని చెప్పుకునేంత తృప్తిని పొందుతున్నాడు. కవిత రాయడానికి ధ్యానావస్థ అని చెప్పుకునేంత తృప్తిని పొందుతున్నాడు. కవిత రాయడానికి ధ్యానావస్థ అవసరమని, దానిలోంచే 'వాక్య వృష్టి' అని ఎరుక గలిగిన కవి రవీంద్రనాథ్‌.
40 కవితల సమాహారంగా వెలువడిన 'పక్షితనాన్ని కలగంటూ' సంపుటి ద్వారా రవీంద్రనాథ్‌ ఏమి చెబుతున్నాడు? తాను చూసిన, అర్ధం చేసుకున్న ప్రపంచాన్ని కవిత్వ భాషలో మనకందిస్తున్నాడు. స్థూలంగా, ప్రపంచంలోని వేదన అతని కవితా వస్తువైంది. ఆ వేదన భూమిని కోల్పోతున్నవాళ్ళది. భూమిని నమ్ముకున్న రైతులది, బాలకార్మికులది. వివక్షకు గురవుతున్న ఆడవాళ్ళది. ఒత్తిడిలో నలుగుతున్న విద్యార్ధులది, వృత్తులను నమ్ముకున్న శ్రామికులది, వనరుల్ని కోల్పోతున్న పల్లెటూళ్ళది. వేదనానుభావల్నే కాక, కొన్ని జీవన చిత్రాల్ని మనకు దృశ్యమానం చేసాడీ కవి. కొన్ని లలిత భావనల్ని వ్యక్తపరచడానికీ, కవిత్వాన్ని వాహిక చేసుకున్నాడు.
వేదనను చెప్పే క్రమంలో దానికి మూలమైన ఘర్షణను గురించి కవి మాట్లాడేడు. రైతు వేదనను చెపుతూ దానికి కారణభూతమైన అంశాలేమిటో ప్రస్తావిస్తాడు. నీటి కొరత, కంపెనీ విత్తనాలు, కలుపు మొక్కలై ఏపుగా పెరిగిన అప్పులు, యంత్రాల అద్దెలు, ఖర్చులకు సరిపోని గిట్టుబాటు ధరలూ ఇవన్నీ మన కళ్ళ ముందు కనపడతాయి - అతని 'వజ్రాయుధం' కవిత చదువుతుంటే.
''ఇప్పుడు వ్యవసాయమంటే/ అప్పులు నాటుకుని / ఆకలి పండించుకోవడమైపోయింది.''
బాధలు పడలేక రైతు సేద్యాన్ని వదిలి వేయాల్సిన పరిస్థితులు దాపురిస్తున్నాయి. దాన్ని కవి ఇట్లా చెపుతున్నాడు.
''చెమట పువ్వై పూసి /మన చేతిలో బువ్వయి మెరిసిన వాడే /పల్లెనొదిలి వెళ్ళాల్సిన పాపిష్టి కాలమొచ్చింది.''
వ్యవసాయమంటే సారాంశంలో పూత, కాతా చెమటకూ పువ్వుకూ అభేదం చూపుతూ 'చెమట పువ్వు' అనడం వెనుక వస్తు ధర్మానికీ, పోలికకూ నడుమ అన్వయం కనపడుతుంది. ఈ అన్వయశుద్ధి రవీంద్రనాథ్‌ కవిత్వంలో చాలా చోట్ల అగుపడుతుంది. రైతు బతకలేని సమాజంలో మానవ ప్రయాణం అసలు ఎటువైపని కవి అడుగుతున్నాడు, సహేతుకంగానే.
''దేశపు పైకప్పుకు ధాన్యపు కంకులు కట్టినవాడే / కనుమరుగైపోతున్న ఈ లోకంలో / రేపటి కోసం గుప్పెడు విత్తనాలను / మోసుకు తిరిగేవాళ్ళే కరువైపోతున్న ఈ శోకంలో / ఎక్కడికని వెళ్ళగలం?''
స్త్రీల మనోప్రపంచాన్ని రవీంద్రనాథ్‌ కవితలుగా మలచేటప్పుడు వాస్తవాల గరుకుతనాన్ని శబ్దాలకిచ్చాడు. 'పక్షితనాన్ని కలగంటూ' అనే కవితను చూద్దాం. 'మీకేం... ఏమైనా చేస్తారు' అంటూ స్త్రీల కంఠస్వరంతో కవిత మొదలవుతుంది.
''ఎక్కడెక్కడి వాళ్ళనో పోగేసుకొచ్చి / జ్ఞాపకాల మంచు ముక్కల్ని / విలాసంగా కరిగించుకుని / ఖుషీగా ఊగిపోగలరు / ఎప్పుడో మేం నలుగురం కలిసి / తేనీటి కబుర్లమయ్యేసరికి / ఇల్లు సంతైపోయిందని / ఇంగితం కోల్పోతారు''
దాగుడుమూతల్లేవు వ్యక్తీకరణలో. సూటిగా చెప్పడమే.
''మాలోనూ భావుకులుంటారు / కానీ మా అక్షరాల వెంట నిఘా కళ్ళు / వడపోత జల్లెళ్ళు / పెడర్ధాల ముళ్ళు''
ఇంతగా వివక్షనెదుర్కుంటున్న స్త్రీలు ఏం కోరుకుంటున్నారో కవిత చివరి పాదాల్లో చెప్పాడు.
''పంజరాలూ, వేటగాళ్ళూ లేని లోకాన్నీ / ఆకాశాన్ని చుంబించే పక్షితనాన్నీ కలగంటున్నాం''
మానవ సమాజం ఇంతగా ముందుకు పోతుందనుకుంటున్న దశలోనూ ఆడపిల్ల పుట్టిందంటే అదొక భారమైన విషయం కావడం విషాదమే కదా! దీనికి దర్పణం పట్టేలా కవి ఒక తల్లి ఆడ శిశువుకు జన్మనిచ్చిందని చెప్పడానికి మెటానమీని ఆశ్రయించాడు. 'ఓ గాయం మరో గాయాన్ని ప్రసవించింది' ఈ వాక్యాన్ని చదువుతున్నపుడు కవి వేదన మనకందుతుంది. జీవన వాస్తవికతకు దగ్గరవుతాం.
స్త్రీల ఇంటిపని పట్ల మనకు గౌరవముందా? కొన్ని ఇళ్ళల్లో గౌరవం కాదు, చిన్న చూపు వుంటుంది.
''పొయ్యి వెలిగిస్తుండగా / మనసు కాలిందో / కూరలు తరుగుతుండగా / గుండె తెగిందో / ఉన్నపళంగా వెళ్ళిపోయింది.
చెయ్యి కాలడమో, వేలు తెగడమో కాదు. మనసూ, హృదయమూ గాయపడి ఆమె ఇంటి నుంచి వెళ్ళిపోయినప్పుడు ఇల్లు ఎలా వుంటుందో 'మరో నిర్వచనం' కవితలో చెప్పాడీ కవి.
''నిరసన లాంటి నిశ్శబ్దం / కర్ణకఠోరంగా వుంది / ఎన్ని తరాల కాటుక ఖేదవర్ణమై / ఈ గోడల నిండా పేరుకుందో!''
కాటుక నలుపు మనకు తెలుసు. అది ఖేదవర్ణమయిందనడం కవి కల్పన. కల్పన ద్వారా వాస్తవాన్ని ఇంకా స్ఫుటంగా చూపడం కళాకారుడి నైపుణ్యానికి దాఖలా. ఇక్కడ దాన్ని చూడొచ్చు. 'కాటుక' 'గోడలు' వీటి నడుమ ఖేద వర్ణాన్ని ప్రవేశపెట్టి వాస్తవాన్ని మనకు తేటతెల్లం చేస్తున్నాడీ కవి. ఆమె లేని వాతావరణంలో అతనికి జ్ఞానోదయమైనట్లు కవిత చివర్లో చెబుతూ 'గాయమైపోయిన ఆమెను లేపనమై హత్తుకోవాలని వుంది' అనే వ్యక్తీకరణనివ్వడం ఒక గొప్ప ఓదార్పు చదువరికి.
రవీంద్రనాథ్‌ స్వయానా ఉపాధ్యాయుడు. ఇప్పటి కార్పోరేట్‌ చదువుల్లో విద్యార్ధులు ఎట్లా ఒత్తిడికి లోనౌతున్నారో రెండు కవితల్లో చెప్పాడీ కవి. హాస్టల్‌ వాతావరణంలోంచి వచ్చాయి ఈ రెండు కవితలు. నెమలి కన్ను ఏ పిల్లాడికైనా ఒక మెత్తని ఇష్టం. కానీ హాస్టల్లో చదువుకుంటున్న విద్యార్ధి మనోస్థితిని చెప్పడానికి ఈ నెమలి కన్నును ఎట్లా కవి
ఉపయోగించాడో చూద్దాం.
''నాన్నా!/ చివరిగా నాదో మాట / సర్కారు బళ్ళో చదువుకున్నపుడు / నేను ముచ్చటపడి / పుస్తకంలో నెమలికన్ను దాచుకునేవాణ్ణి / ఇప్పుడీ పుస్తకాల మధ్య / నేనే ఒక నెమలి కన్నయి నలిగిపోతున్నాను.''
పుస్తకంలో నెమలి కన్ను అనే మధురానుభవం నుంచి పుస్తకాల మధ్య నెమలి కన్నయి నలిగిపోవడం అనే విషాదానుభవంలోకి విద్యార్ధి నెట్టబడ్డాడని కవి కవితాత్మకంగా చెప్పగలిగాడు.
ఇక మరో కవితలో హాస్టల్లో వున్న ఒక పాప తన తల్లికి బాధను చెప్పుకుంటుంది. ఇదొక ప్రత్యేక కోణం. ఇంట్లో జీవితం గురించి తల్లిదండ్రులు విలువలతో కూడిన విషయాలు చెబుతారు. కానీ నిజ జీవితంలో అవి లేవు అని తల్లితో చెబుతుంది పాప.
''మనిషికి వ్యక్తిత్వం ముఖ్యమని / నాన్నెప్పుడూ అంటాడు గానీ / ఇక్కడ మార్కుల కొలబద్దకందని వ్యక్తిత్వం / సిలబస్‌ నుండి తొలగించిన పాఠ్యాంశమయిపోయింది. / నువ్వందరితోనూ స్నేహంగా మసలుకోమంటావు గానీ / ఇక్కడ ఒత్తిడి గుప్పిట్లో కరచాలనాలు చిట్లిపోతున్నాయి''
ఇక్కడ పాపలో చెలరేగిన ఘర్షణను కవి మనకు చూపుతున్నాడు. ఒక పాప తల్లితో చెప్పుకోగల శరీర ధర్మాన్ని ఈ కవితలో కవి ప్రస్తావించడం గమనించాల్సిన అంశం.
''ఆరు ఋతువులూ ఏక ఋతువై విరుచుకు పడుతున్న / ఈ యవ్వనారంభ ధర్మాల ఉక్కిరి బిక్కిరిని / నీతో గాక ఇంకెవరితో చెప్పుకోగలనమ్మా! / నెలచక్రం నన్ను గాయపర్చినపుడు / నిస్సత్తువగా నిలబడలేనప్పుడు / అడుగు తీసి అడుగెయ్యాలంటేనే / ఒంట్లో ఓపిక లేనప్పుడు / లెక్కలేనన్ని ఈ చదువుల మెట్లు ఎక్కీ దిగుతున్నప్పుడు / నువ్వు నా పక్కనుంటే బాగుణ్ణనిపిస్తుంది''
చాలా సున్నితమైన అంశాన్ని కవిత్వంలో ఎట్లా కవి సులభప్రసారమయ్యేలా చెప్పాడో పై పంక్తుల్లో చూడొచ్చు. పోతే ఇదే భావాన్ని ఇంకా పొదుపైన మాటల్లో చెప్పడానికి వీలుంది. 'నిస్సత్తువ' 'ఒంట్లో ఓపిక లేనప్పుడు' - ఈ రెంటిలోంచి ఒకదాన్ని పరిహరిస్తే భావం తగ్గకుండా క్లుప్తతను సాధించొచ్చు. ఈ కవిత చివర్న
''అంతలోనే మీరు నాటిన ధైర్యవచనమొకటి / వెలుగు పువ్వై విచ్చుకుంటుంది''
అనడం గొప్ప ఉపశమనాన్నిస్తుంది. నాటడానికీ విచ్చుకోవడానికీ నడుమ ఉన్న సజీవ సంబంధాన్ని కవితా వ్యక్తీకరణకు కవి సమర్ధవంతంగా ఉపయోగించుకున్నాడు.
రజకుల దైనందిన జీవితాన్ని దృశ్యమానం చెయ్యడానికి ''జ్ఞాపకాల రేవులో ' అనే కవితను రచించాడీ కవి. దీన్ని చదువుతూంటే జీవన దృశ్యాలు కళ్ళముందాడతాయి. వృత్తిలో శ్రమకూ, సంపాదనకూ నడుమ పొంతన లేకపోవడం వల్ల కలిగే ఘర్షణను కవి పట్టుకున్నాడీ కవితలో.
''జీతపుగింజలు అడిగేసరికి / పెదనాయుడు పెట్టిన పేచీలు తలచుకొని / అయ్య గూన కింద మంటలా రగిలిపోయేవాడు. / మడత నిలవలేదనో, మరకలొదల్లేదనో / నాయురాలాడిన నిషఉ్టరాలకు / అమ్మ మనసు గూనలోని బట్టలా కుతకుతలాడిపోయేది''
గూన కింద మంట, గూనలోని బట్ట - రజక వృత్తిలో కనబడే సహజ దృశ్యాలు. వాటిలో అయ్య, అమ్మ బాధల్ని ఆరోపించి చెప్పడం ఇక్కడి ప్రత్యేకత. బింబప్రతిబింబాన్ని తిరిగేసి చెప్పడం కవితా రచనలో ఒక పద్ధతి. దాన్ని ఈ క్రింది వ్యక్తీకరణలో చూడొచ్చు.
''మా అయ్యలో / చెరువు తన ప్రతిబింబాన్ని చూసుకునేది''
సాయంత్రాన రజకులు ఉతికిన బట్టలతో ఇళ్ళకు చేరడం అందరికీ తెలిసిన విషయమే. దానికి సూర్యుణ్ణి జోడించడం కవి చేసిన ఊహ.
'సంధ్యాసూర్యుణ్ణి నెత్తికెత్తుకున్నట్టు / ఉతికిన బట్టలతో మా అమ్మ ఊళ్ళోకెళ్ళేది''
కాలుతున్న ఇస్త్రీ పెట్టె మీద కొన్ని నీళ్ళను చిలకరిస్తే వేడి తగ్గుతుంది. రజకుడు శ్రమ నుంచి కొంత బయట పడ్డానికి కాస్త సారా తాగేవాడనే విషయాన్ని ఇస్త్రీ పెట్టెకు లంకె వేసి చెప్పాడిలా.
''ఇస్త్రీ పెట్టెలా రాజుకున్న గుండెను / బుక్కడు సారా చుక్కలతో చల్లబరుచుకునే వాడు''
రజక కుటుంబమంతా శ్రమ పడినా ఇంటి స్త్రీ కష్టం అందరికన్నా ఎక్కువ. అది ఈ కవిత చదివితే అర్థమవుతుంది. ఈ వాక్యాన్ని చూడండి.
''దీపం కొడిగడుతున్న వేళ / చెంగులో చేరడు గింజలతో / చీకటై తిరిగి వచ్చేది అమ్మ''
ఈ సంపుటిలో మరొక విశిష్టమైన కవిత 'ఒకే దేశంగా... ఒకే దేహంగా...'' వస్తు ధర్మానికి అనుగుణ్యమైన శబ్ద సంచయాన్ని పొదుగుకున్న కవిత ఇది. సరిహద్దులో యుద్ధం చేస్తూ మరణించిన సైనికుని భార్య వేదన ఈ కవిత. కవితలోని మొదటి పంక్తితోనే గాఢత మొదలైంది.
'నువ్వెళ్ళిపోయావు' - 'సైన్యంలో చేరడానికి వెళ్ళావు' అనడంతో కవిత మొదలు పెట్టడానికి నువ్వెళ్ళిపోయావు అనే వ్యక్తీకరణ చేసాడు కవి. కానీ శాశ్వతంగానే వెళ్ళిపోయాడు అనే ధ్వని కూడా వుందిక్కడ. 'దేహాన్ని మోహరించే పనికై' వెళ్ళాడు సైనికుడు. 'సైన్యాన్ని మోహరించడం' మనకు తెలిసిన ప్రయోగం. 'దేహాన్ని మోహరించడం' కవి చేసిన కొత్త పద ప్రయోగం. సరిహద్దు నుంచి భర్త వస్తున్నాడని ఆమెకు తెలుస్తుంది.
''మండు వేసవిలో మల్లెతెమ్మెరలా / నువ్వొస్తున్నావన్న కబురు నన్ను తాకింది/ వెన్నెల స్పర్శకు విచ్చుకున్న సన్నజాజిలా నీ రహస్య సంగీత పరిమళం / మన గది నిండా గుప్పుమంది''
వ్యక్తతలోనూ ఎంతో అవ్యక్తత వుంటుందప్పుడు. 'రహస్య సంగీత పరిమళం' అలాంటిది.
''నువ్వొచ్చావు... కానీ ఒంటరిగా కాదు''
ఇది చాలా శక్తివంతమైన వాక్యం. పై వ్యక్తీకరణలో మూడు బిందువుల విరామానికి విలువుంది. భర్త ఒంటరిగా రాలేదు. ఇక తర్వాత వాక్యాల్ని చూద్దాం.
''దేశమే నీ వెంట నడిచి వచ్చింది''
సైనికుడి పార్ధివ దేహం ఇంటికి చేరడంలోని బరువు మనకు అర్ధమవుతుంది.
'నా గుండె చరియ విరిగి పడింది'
సరిహద్దుల్లోని కొండ చరియ ఈ కవితా వస్తువుకు చాలా దగ్గర. కవి ఇక్కడ సైనికుడి భార్య దు:ఖాన్ని చెప్పడానికి 'గుండె చరియ' అనే పదబంధాన్ని సృజించాడు.
'నీ', 'నా' అక్షరాల్లో మొదలైన కింది ఐదు పాదాలు ఎన్నో గంభీరమైన దృశ్యాల్ని మన కళ్ళ ముందుంచుతాయి.
'నీ ఒంటి మీద జాతి గౌరవం దర్పంగా పరుచుకుని వుంది / నీ ఛాతీ మీద ధర్మచక్రం ఎరుపెక్కిన పొద్దులా వుంది / నీ నిష్క్రమణం నా ఆశలను అవనతం చేసింది / నీ గౌరవసూచకంగా పేలిన తుపాకుల శబ్దం / నా గుండె చప్పుడు ముందు చిన్నబోయింది''
అయితే ఈ కవిత కన్నీటి చుక్కల్తో ముగియదు. సమున్నత చింతనను పాఠకుడికిస్తుంది.
'భౌతికంగా దూరమైనా / కోట్ల బ్రతుకుల భరోసాగా మనం బ్రతికుంటామని / నువ్విచ్చిన సందేశం / నా మదిలో నిండిన నీ రూపంలా భద్రంగా ఉంది / నువ్వు ఎన్నటికీ కొలువుండే / సమున్నత ఆశయసౌధంగా అది నన్ను మార్చింది / ఇక మనం ఎప్పటికీ కలిసే వుంటాం / ఒకే దేశంగా ఒకే దేశంగా''
భావానికనుగుణ్యమైన భాషను ఎట్లా అన్వయపూర్వకంగా రూపొందించుకోవచ్చో ఈ కవిత చెబుతుంది.
ఈ సంపుటిలో నిడివిపరంగా చిన్నగా ఉన్న కవితల్లో కొన్ని దృఢంగా వున్నాయి. పర్యావరణ స్పృహతో రాసిన 'ఓ పచ్చని పలకరింపు కోసం' కవితలో 'నేలంతా ఒకటే మంట / చెట్లనెవరో భోంచేసారు / గాలి అలిగింది' అనే పాదాల్లోని నవ్యతను గమనించొచ్చు. దిష్టి బొమ్మ స్వగతంగా సాగే 'హా... హతవిధీ' కవిత ఇవాల్టి రాజకీయాల మీద ఒక కొరడా దెబ్బ. 'అభివృద్ధి' పేరిట సాగే తంతులో రోడ్లొచ్చినా, ఊళ్ళు వెనకబడ్డాయని చెప్పడానికి 'కానీ... అక్కడ మా ఊరు లేదు' అనే వ్యక్తీకరణ ఐదు పాదాల్లోకి విడగొట్టడం అర్ధానికి అనుగుణ్యమైన శిల్ప ప్రయోగం.
''కానీ... / అక్కడ / మా / ఊరు / లేదు!''
'ఊరు చెదిరిపోయింది' అనే ధ్వని రూపపరంగా ఇక్కడ వ్యక్తమైంది.
ఇంకా 'సునపకాయ','ఆత్మీయస్పర్శ','మహాశూన్యం' కవితల్లో వస్తువైవిధ్యంతో పాటు నిర్మాణంలోని ప్రవాహశీల ధర్మాన్ని చూడొచ్చు. ఈ సంపుటిలో ప్రత్యేకంగా పేర్కొనదగిన కవిత 'అతనో కథల చందమామ'. శీర్షికలో ఎంత సౌందర్యముందో, కవితలో అంత వ్యక్తిత్వ కాంతి వుంది. ఆ వ్యక్తిత్వం గంటేడ గౌరునాయుడిది. ''నలుగురు తెల్లకాగితాల్లాంటి కుర్రాళ్ళను చేరదీస్తాడు / వారికి సాహిత్యమధురిమలు నింపిన / వారాంతపు సాయంత్రాలను కానుకలుగా ఇస్తాడు.'' ఎంతో గొప్ప పని కదా అది! ఈ కవితలో కవి రవీంద్రనాథ్‌ వాడిన విశేషణాలు అత్యుక్తులు కావు. గౌరునాయుడి విషయంలో అవి సహజోక్తులే.
వస్తువుల్ని ఎంచుకోవడంలో కవి రవీంద్రనాథ్‌ నిర్ధిష్టంగా వున్నాడు. అట్లాగే ఆయన రూపశ్రద్ధ కూడా దాదాపు ప్రతీ కవితలో కనపడుతుంది. శైలిలో 'సరళత'ను ఇష్టమార్గంగా ఎంచుకోవడం వల్ల ఇతని కవిత్వంలో క్లిష్టత లేదు. ఆలోచింపజేసే గుణమే కాక కదిలించే గుణం కూడా ఇతని కవిత్వానికుందని నాకనిపిస్తుంది.
ఈ వ్యాసం ముగింపులో కొంత వెన్నెల కాంతినద్దాలని వుంది. దీన్ని రవీంద్రనాథ్‌ కవిత్వంలోంచి తెచ్చుకుని. మనుష్యుల జ్ఞాపకాల్నీ, ఊసుల్నీ, కలల్నీ ఆకాశానికీ, వెన్నెలకూ, పక్షికీ ఆపాదిస్తూ ఈ కవి అద్దిన వాక్యాలివి.
''ఆకాశం మన జ్ఞాపకాలను / అలంకరించుకుంది / వెన్నెల్లో తడిసిన చెట్టు / మన ఊసులను రాలుస్తూనే వుంది / గూట్లోని పక్షి మన కలలను పొదుగుతూ వుంది!''
నిశ్శబ్దంగా చదువుకోవాల్సిన పాదాలివి! 'పక్షితనాన్ని కలగంటూ' లోని కవితల్ని గొంతెత్తి చదువుకోవచ్చు. నిశ్శబ్దంగానూ!