21వ శతాబ్దంలో రాయలసీమ ఆధునిక వచన కవిత్వం

పరిశీలన

- జి. వెంకటకృష్ణ - 8985034894

'అచట పుట్టిన చిగురు కొమ్మైన చేవ' అని అల్లసాని పెద్దన చెప్పిన ఒక మాటను రాయలసీమ కవిత్వానికి అన్వయిస్తుంటారు. ఆ వాక్యం విద్వాన్‌ విశ్వం కాలానికి రాయలసీమ  సాహిత్యం లో 'శుకపిక శారికారవ రుచుల్‌ వినిపింపవు' గా మారిపోయింది. అందుకే వల్లంపాటి వెంకటసుబ్బయ్య, 'రాయలసీమ సాహిత్యం లో ఆత్మాశ్రయ వాదాలకూ, ఆత్మాన్వేషణా సిధ్ధాంతాలకూ చోటులేదు. రాయలసీమ సాహిత్యం రాయలసీమ బతుకునీడ' అన్నాడు. అందుకే రెండువేల సంవత్సరం నాటికల్లా,

'ఈ సీమ ఎడారిగా మారినా బాగుండు

రాని వసంతం కోసం ఎదురుచూస్తూ

క్షణం క్షణం చావకుండా వుండేందుకు'

అంటాడొక కవి. ఇంకో కవి, ' ఇచట పుట్టిన చిగురు కొమ్మన మొలుస్తున్న నాటుతుపాకీ ' అంటాడు. రాయలసీమ కవిత్వం, రాయలసీమ బతుకు వాస్తవికతను తప్పించుకోలేదనీ, యిక్కడ వైయక్తిక కవిత్వం పలకడానికి ఆస్కారం లేదని రాచపాళెం అంటారు...

'పోష్టు మాడర్నిస్టునై / ఆత్మగుహలు తవ్వుకుందామంటే / అనంత కరువు కొక్కెం/ నా బుర్రను చేపలాగా పైకి లాగుతుంది/ ఇంకెంత / మాత్రం అంతరంగ సముద్రస్నానం చెయ్యలేను'.

ఇది యిక్కడి (ఒకరిద్దరు మినహాయిస్తే) అందరి కవులకూ వర్తిస్తుంది. జీవిత గంభీరతను దాటి యే కవీ తన్నుతాను వైయక్తిక గుంజకు కట్టేసుకోలేదు.

'ప్రపంచం, మనిషి కోసం ఓ కన్నీటి చుక్కై

మట్టి దాహాన్ని తీర్చే ఓ వానచినుకై రూపొందుతుంది' అనేంత వాస్తవికతను కల్పన చేస్తాడు. ఈ వాస్తవికత, కళ్లెదుట  రాలిపోతున్న రైతుల్నీ, (చేనేత) కార్మికుల్నీ చూపించి వారి మీద కవిత్వం రాసేలా చేస్తుంది. ఇందువల్లనే కరువూ, ప్రపంచీకరణ ప్రతిఫలనాలు కవితా వస్తువులవుతాయి. కె.ఎస్‌. రమణ అనే రాయలసీమ కవి వొక తర్వాత అనే కవితలో,

'బహుశా ఒకరు మరణించిన తర్వాతనే /బతికిన వారి గురించి ఆలోచించడం మొదలుపెడతాం/ మరణించిన వారినీ బతికించుకోవడం మొదలుపెడతాం' అంటాడు. ఇది ప్రతి రాయలసీమ కవీ రెండువేల సంవత్సరం తర్వాత చేసాడు. రైతుల్ని సాహిత్యంలో పునరుజ్జీవింపజేసాడు.

2000లో సంవత్సరం తర్వాత రాయలసీమ నుంచి, హెచ్చార్కె, జూపల్లి ప్రేంచంద్‌ లాంటి సీనియర్ల నుండి కొత్తపల్లి సురేష్‌, పల్లిపట్టు నాగరాజు దాకా కనీసం ముప్పై మంది కవుల్ని గుర్తించవచ్చు. వీళ్లలో ఇరవైమంది పైబడి కనీసం రెండు కవిత్వ సంపుటులైనా వెలువరించిన నాణ్యమైన కవులే. ఇక యిప్పుడిప్పుడు కవిసంగమం, కవిసమ్మైళనం, ప్రతిలిపి లాంటి ఆన్లైన్‌ మాగజైన్లలో రాస్తున్న రాయలసీమ కవులు యింకో 25-30 మంది వుండేవుంటారు. వీళ్లందరి కవిత్వాన్ని గురించి ఒక చిన్న ప్రయత్నంలో వివరించడం దుస్సాహసమే అవుతుంది కాబట్టి, ఆలోచనాపరులైన కవులు గత రెండు దశాబ్దాలుగా రాయలసీమను దర్శించిన (ట్రెండ్‌) రీతిని గుర్తించే ప్రయత్నం మాత్రమే యిది.

2000ల తర్వాత రాయలసీమ ఆధునిక వచన కవిత్వంలో ప్రాంతీయ అస్తిత్వాన్ని కూడా అభ్యుదయ

ద క్పథంతో నిర్వహించిన తీరే ప్రముఖంగా  కనిపిస్తుంది. అవగాహనలో అభ్యుదయ కవిత్వరీతీ వ్యక్తీకరణలో విప్లవ జార్గాన్‌ కూడా చూడవచ్చు. దీనికి తోడు ప్రపంచీకరణ దుష్ప్రభావాన్ని ప్రసిధ్ధులైన కవులందరూ తమ అవగాహనలో వుంచుకొని ఆయా సందర్భాలలో వ్యక్తీకరించడం కనిపిస్తుంది. అభ్యుదయ, విప్లవ భావజాలానికీ రాజకీయంగా, వ్యవస్థాగతంగా ప్రాతినిధ్యం వహించని కవులు కూడా తమ కవిత్వంలో ఆయా భావజాలాన్ని ప్రవేశపెట్టడం కనిపిస్తుంది. దీనికి వుదాహరణలు కరువు కవిత్వంలో కొల్లలుగా చూడొచ్చు. అంతకుముందు కరువును ప్రక తిపరంగా చూసే కవులే ఆ తర్వాత కాలంలో దానికి గల సామాజిక రాజకీయ కోణాన్ని యెత్తి చూపారు. కురవనిమేఘమనే ప్రతీకను కురవని రాజకీయ మేఘంగా వర్ణిస్తారు. ఒకసారి ఆ అవగాహనను అందుకుంటే, అది అక్కడతో ఆగదు. ఆధునిక ఆలోచనాపరులకు దేశీయ రాజకీయాల వెనుక వున్న అంతర్జాతీయ పరిణామాలూ అర్థం కాకుండాపోవు. అందుకే గ్లోబలైజేషన్‌ ప్రక్రియను గుర్తించి సామాజిక జీవితంలో దాని ప్రభావం రికార్డు చేసారు. దీనివల్ల నిజ జీవితంలో ఆచరణ యెలా వున్నా, కవిత్వంలో అభ్యుదయ ఆవేశాన్ని వ్యక్తీకరించారు.

'జీవితమిక్కడ కన్పించని యుధ్ధక్షేత్రం/అప్రత్యక్ష్య దాడితో పీనుగులను చేసి ఆడుకునే శత వులు /ఇద్దరే ఇద్దరు /కరువు రక్కసి /రాజకీయ మ గం' (రఘుబాబు)

'నమ్మించి చేజిక్కుంచుకొని/కోట్లాది రూపాయలు దిగిమింగిన అవినీతి పరులనూ దగాకోర్లనూ/యేమీ చేయలేని ప్రభుత్వం /కేవలం అణాపైసలకే రైతును అవమానకరంగా నిలదీస్తుంది' పదేళ్ల కిందటనే నీరవ్‌ మోదీలను రక్షించే ప్రభుత్వాన్ని చిత్రించాడు యింకో కవి.

కరువు కాటకాలు కరుకుకత్తులు /కక్షల కార్పణ్య ఈటెల పోట్లూ/పాలకుల వాక్చిత్రాలు ములుకుల్లా /ఎవరు చేస్తేనేం గాయమైంది మాత్రం వాళ్లకు..... ఆత్మహత్యల గాయమైన వాళ్ళు /రేపటి సూర్యుల్లై మండకపోరు' అంటాడు కవి రాజారాం.

'నీటికోసం చేయిచాపితే రాజకీయాలన్నీ ఓటు కోసం చూస్తాయి పెదాలకి సముద్రం అందిస్తాయి/దోసిలి

మంచినీళ్లు చాలు మా దాహానికి/వాన కాదు రైతును చేస్తున్నది మోసం /వాగ్ధానాలతో వూరిస్తున్న రాజకీయులదే ద్రోహం' . వై. శ్రీరాములు.

' ప్రజల కన్నీళ్లను నీళ్లు కావంటారు

మరి ప్రజల కళ్లలో నీరు నిప్పై రగిలేదెన్నడు' అని ప్రశ్నించారు కవి బిక్కి క ష్ణ.

'అనంత రైతు జీవన యాత్ర /వేపపువ్వు డాలర్‌ ముఖంతో వెక్కిరిస్తుంటే/సింగపూర్‌ సేద్యం చేయలేక చితికిపోతున్నాడు/శవాలమీద బట్టలమ్ముకునే రాజకీయానికి /రైతువెన్నెముక పదవులు కట్టబెట్టె సాధనం కాదు/పళ్లురాలగొట్టే వజ్రాయుధం కావాలి' అంటాడు చంద్రశేఖర శాస్త్రి. ఇందులో వేపపువ్వు డాలర్‌ ముఖం, సింగపూర్‌ సేద్యం గ్లోబలైజేషన్‌ ప్రతీకలైతే, వజ్రాయుధం అభ్యుదయ ప్రతీక.

'రాజకీయటెండమావుల వెంట తిరిగి తిరిగి అలసిపోయాం/ఇక రాళ్లకు తిరగడం చేతకాదు తిరగబడటం తప్ప / వలసబోవటం పరిష్కారం కాదు / కరువు శత్రువును సంహరించడానికి జలఖడ్గమే ఆయుధం.' అభ్యుదయాన్నీ, ప్రాంతీయచైతన్యాన్నీ కలగలిపి చెప్తాడు మల్లెల నరసింహమూర్తి.

'దేశం నిండా గంగాకిస్నాగోదావరి కావేరీ/దిక్కులేనన్ని జీవనదులుండాయంట/ప్రపంచమంతా ఒక పల్లెటూరు చేసేముందు/దాండ్లన్నింట్నీ  కలపండ్రా /మా పానాలు నిలపండ్రా' అంటూ జూపల్లి ప్రేంచంద్‌ అనంతపురం పల్లెగొంతుతో అనడంలో ఆధునికత, గ్లోబలైజేషన్‌, ప్రాంతీయచైతన్యం కలగలిసిన వైనం చూడొచ్చు.

రాయలసీమ కవులు ఫ్యాక్షన్‌ గురించి చాలా మంచి కవిత్వం రాసారు. పల్లెను చిటపటలాడుతున్న మధ్యాహ్నం లాంటి చెట్టులా పోల్చి ఫ్యాక్షన్‌ను, దాని కింద  జరిగే పందెంకోళ్లాటగా వర్ణించాడు కవి వెంకటకష్ణ. 

'ఎవరి పంతాలకో తెగిపడుతున్న పందెం కోళ్లు ఎవరి ఆటలోనో పావులు / ఎవరి పౌరుషమో చిందిన రక్తంలో /ఎవరి అవసరమో కార్చే కన్నీటిలో మునిగి తేలుతున్నాయి అండలేని బతుకులు'

'ఇక్కడొక పల్లె వుండాలి యేదీ యేమైంది

తలలు నరికినట్టున్న యీ యిండ్లేమిటీ

రక్తమంతా మడుగులు మడుగులై యింకిపోయి

నల్లగా నేలంతా కంటికింద చారికల్లాగా

ఏమిటీ ద శ్యం యిక్కడొక  పల్లెవుండాలి

యెలా అదశ్యమైంది' ఫ్యాక్షన్లో పాడుబడ్డ వూరి గురించి ఒక కవి అట్లా బాధ పడతాడు.

అయితే కవులలో ప్రాంతీయ అస్తిత్వ చైతన్యం పెరిగాక, యీ ఫ్యాక్షన్‌ స్వభావాన్ని రాజ్యమ్మీదకూ, వ్యవస్థ మీదకూ బదిలీ చేయమని చెబుతూ కవిత్వం వచ్చింది. ఈ కొత్త పరిణామం అభ్యుదయ భావజాలం వల్లే సాధ్యమైంది. 'కడాకు' అనే కవితలో,

'హత్యలు కొత్త కాదు /మాకు ఆత్మహత్యలే కొత్త / తలమీద మెడలు నరికే నా కొడుకులు /ఈ పొద్దు పురుగుల మందు తాగేదేందిరా సిగ్గు లేకపోతే సరి / ద్రోహం చేసిన్నాకొడుకుల తల తెగ నరికి మొలెయ్యాలి గానీ / ఆత్మహత్యగా మారేదేంది అదురు నా కొడకా' అంటూ మీరు చావడం కాదు కరువుకారకుల్ని అంతం చేయమంటాడు ప్రేంచంద్‌,  కొడుకును పోగొట్టుకున్న తండ్రి గొంతుకతో.

2000 సంవత్సరం తర్వాత రాయలసీమ కవుల మీద గ్లోబలైజేషన్‌ ప్రభావం బాగా కన్పిస్తుంది. వాళ్ళు వూహించే కవిత్వ వాక్యాల్లో ప్రపంచీకరణ ప్రతీకలు, విశ్లేషణలూ రాయలసీమ జీవితంలోంచీ ప్రతిఫలించాయి. ఒక కవి, గ్లోబలైజేషన్‌ అనేది ఒక వైరస్‌లా పల్లెల్నీ పట్టణాల్నీ వ్యాపించి కార్పొరేట్‌ వ్యాపారతంత్రంగా వికతరూపం దాల్చతున్నదంటాడు. గ్లోబలైజేషన్‌ అంటే అమెరికా సామ్రాజ్యవాదం ప్రపంచాన్ని కమ్ముకోవడంగా బి. సూర్యసాగర్‌ చూస్తారు.

'వాడికి యుధ్ధం కావాలి / ఆకాశమంత వాడికే/ భూగోళమంత వాడికే / సముద్రాలూ చమురు బావులూ/ సకల దేశాల సరుకులు అన్నీ వాడికే'. 

ఇంకో కవి వెంకటక ష్ణ  'డాలర్‌ పాఠాలు' అనే కవితలో

'యుధ్ధమూ మార్కెట్‌ డాలర్‌ కు రెండు తలుపులు / మార్కెట్‌ లో యుధ్ధముంటుంది/ యుద్ధంలో మార్కెట్‌ వుంటుంది / దాడీ పునరావాసం డాలర్‌ కు రెండు తలాలు/ దాడికి మార్కెట్‌ వుంటుంది / పునరావాసానికి యుధ్ధ ముంటుంది / డాలర్‌ కు రెండు వ్యూహాలూ ఆయిల్‌ వ్యాపారానికి నాలుగు చేతులు' అంటూ ప్రపంచీకరణ యుధ్ధనీతిని వివరిస్తాడు.

అమెరికా సామ్రాజ్యవాదం ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌, ఇరాక్‌ లను ధ్వంసం చేసినప్పుడు ప్రముఖ రాయలసీమ కవులంతా కవిత్వం రాసారు.అందులో హెచ్చార్కె, మొహమూద్‌ ల కవిత్వం మరీ ప్రభావవంతమైంది.

గ్లోబలైజేషన్‌, వ్యవసాయాన్ని బాగా అతలాకుతలం చేసింది. ఇక్కడి రైతుల ఆత్మహత్యలకు కారణమైంది. రాయలసీమ కవులు యీ పరిణామాల మీద 2000 నుంచి 2018 దాకా కవిత్వం రాస్తూనే వున్నారు. దాన్ని దున్నేకొద్దీ దుఖఃం (2005, జి. వెంకటక ష్ణ) అన్నారు. లైఫ్‌ హాలిడే (2018, కె.సురేష్‌) అన్నారు. కెంగార మోహన్‌ అనే కవి 'కవనసేద్యం' పేరుతో మొత్తం సంపుటి గ్లోబలైజేషన్‌ మీదనే రాసాడు.

వ్యవసాయం లాగానే చాలా వత్తులు ప్రపంచీకరణ వల్ల పతనమయ్యాయి. ముఖ్యంగా చేనేతవత్తి ఆత్మహత్యల పాలైంది.

'మగ్గం శాలలన్నీ మార్చురీ గదులుగా రూపాంతరం చెందుతున్న దీనాతిదీన దుఃఖం / ఈ విధ్వంసానికి పల్లవి ప్రపంచీకరణది / చరణం సామ్రాజ్యవాదానిది /పాపం పాలనా యంత్రాంగానిది' అంటూ బోనులో నిలబెడతాడు' మగ్గం బతుకు కావ్యంలో కవి రాధేయ.

ప్రపంచీకరణ వల్ల మానవ సంబంధాలన్నీ ధ్వంసమయ్యాయని కవులు వాపోతున్నారు. సమూహం వ్యక్తిగా విడిపోతున్నదని చెప్పడానికి ఒక సంక్షోభ కుటుంబాన్ని

దశ్యమానం చేస్తాడు కవి చిదంబరరెడ్డి.

'అబ్బాయిల శక్తి యుక్తులన్నీ వికెట్ల మధ్య పగిలే యవ్వన పాత్రలై/అమ్మాయిలు సెల్‌ పంజరంలో చిక్కుకున్న చిలకలై / అమ్మలంతా టీవీ సీరియల్‌ శ్లేష్మంలో ఈగలై/ నాన్నలంతా వార్తల విషాక్షర రక్తాన్ని పీల్చే నల్లులై/ అవ్వాతాతలు

వ ధ్ధాశ్రమంలో ఖైదీలై /అన్ని రూట్లూ బిజీగా వున్నాయి '.

ఇది సంస్క తి మీదికి పాకి, మరింత అసహ్యకరంగా తయారైంది. డాన్స్‌ బేబీ డాన్స్‌లుగా మారి వికతంగా నర్తిస్తున్నది.

'వేదిక పైన జబ్బల మీద నూలుపోగులేని మాంసపుముద్దలు / పక్కనే తెలుగు రాని ముసలితీర్పరి / అన్నెం పుణ్యం యెరుగని బాల జయమాలినులు / ఎగ్గు యెరుగని పాలబుగ్గలతో సిగ్గు లేని యెగుర్లు'. అంటారు  రాచపాళెం.

ఈ వైరస్‌ విద్యకూ పాకింది. తల్లిదండ్రులతో కార్పొరేట్‌ కాలేజీల గేట్లముందు క్యూ కట్టించి, కవి లోసారి సుధాకర్‌ మాటల్లో 'కన్నప్రేమ వ్యక్తీకరణ గంటల్లో చూపే మరుగుజ్జవుతుంది.'

2000సంవత్సరం తర్వాత రాయలసీమ కవులనుండి వచ్చిన యింకో ముఖ్యమైన కవితా ధోరణి, ప్రాంతీయ అస్తిత్వ  చైతన్యం. ఈ ప్రాంతపు నైసర్గికత, భాషా/యాసా, చరిత్ర,

సంస్క తి రాజకీయాలు మొత్తంగా కవిత్వంలో చైతన్యవంతంగా ప్రతిఫలించడమే యీ కవిత్వ  లక్షణం.

రాయలసీమకు చెందిన ఒక యువ పరిశోధకుడు (యం. ఆదిశేషయ్య), రాయలసీమ బతుకు ఘర్షణనూ పరిష్కారాలనూ కవిత్వం ద్వారా కలగనడంలోనే తమ పని పూర్తి అయినట్లు కాదని, రాయలసీమ కవులూ రచయితలూ గ్రహించాలని చెప్తాడు. అంటే యీ యువ విమర్శకుడు ఆచరణను కోరుకుంటున్నాడని మనకర్థమవుతుంది. ప్రాంతీయ అసమానతలను రూపుమాపే వుద్యమాల్లో రచయితలు కార్యకర్తలు కావాలన్నదే అతడి  వుద్దేశ్యం. 1.సంఘటిత స్పర్శ - రఘుబాబు (2000 సం) 2. జలగండం- వై. శ్రీరాములు (2004 సం) 3. పొలి - రాచపాళెం 2007 సం) 4. హంద్రీగానం - వెంకటక ష్ణ (2015 సం) 5. వొరుప్పోటు - నర్సిరెడ్డి (2017 సం) యీ ఐదు దీర్ఘకవితలు రాయలసీమ ప్రాంతీయ అస్తిత్వ చైతన్యాన్ని చిత్రించినవి. వీటిలో వుద్యమ అవసరాన్ని గుర్తించే తత్వమున్నది. రాయలసీమ లాంటి ప్రాంతాల్లో పుట్టిన ఆలోచనాపరులు సాంప్రదాయ వైఖరులనే గట్ల వెనుక నిలువనీరులా కాకుండా ప్రజావుద్యమాలు ప్రవహించే గతిలో భాగస్వామ్యం కావాలని చెప్పేవి. ఇవి ప్రతిపాదించే సత్యాలు అభ్యుదయ ఆలోచనలకు భిన్నమైందేమీ కాదు.

ఇటీవల కాలంలో రాయలసీమ కవిత్వం అందుకున్న  యింకో పరిణామం ఇంటర్నెట్‌ వేదికపైకి చేరడం. ఆన్‌ లైన్‌ మాగజైన్లలో రాయలసీమకు చెందిన పదుల సంఖ్యలో కవులు కవిత్వం రాస్తున్నారు. పల్లెపట్టు నాగరాజు, సీ. వీ. సురేష్‌, తక్కెడశిల జానీభాషా, జాబిలి జయచంద్ర, పి. దస్తగిరి, బిరుసు సురేష్‌ బాబు, సొదుం శ్రీకాంత్‌, టి. వెంకటేశ్‌ లాంటి

వాళ్లు ఇంటర్నెట్‌ కవిత్వంలో బలంగా కొనసాగుతున్నారు. వీళ్ల కవిత్వం కూడా సారంలో అభ్యుదయ భావాలమయమేనని సులభంగా గుర్తించవచ్చు.