అనివార్యం

కథ
- నల్లా యోగేశ్వరరావు -9866640663

కిటికి లోంచి లేత ఎండ ముఖంపై పడటంవలన ఎవరో నిద్రలేపినట్లు లేచిపోయాడు ప్రకాశం. యాంత్రికంగా గోడ వాచీ వైపు చూసాడు. ఆరూ ఇరవై నిముషాలు. వీధి రామాలయంలో భక్తి పాటలు వినిపిస్తున్నాయి. హమ్మయ్య వీధంతా సుభిక్షం గానే వుంది అనుకున్నాడు. 'ఎందుకంటే? ఎవరైనా పోయినా, లేదా అటూ ఇటూగా వున్నా కోవెల్లో పాటలు వేయరు. అయినా ఇలా ఆలోచిస్తున్నానేమిటి? అవును మరి..నిన్నరాత్రి పొద్దుపోయేంత వరకూ అలాంటి విషయాలే మాట్లాడుకొని, అలాంటి పనుల్లోనే గడపడం వల్ల అలాంటి ఆలోచనలు రాక మరి ఇంకెలాంటి ఆలోచనలు వస్తాయి' అనుకున్నాడు. తన ప్రాణ స్నేహితుడు రామనాధశాస్త్రి తల్లి, అన్నపూర్ణమ్మ గారు పోయి నేటికి సరిగ్గా సంవత్సరం అయింది. ఆ జ్ఞ్యాపకాలు ప్రకాశాన్ని ఇంకా వదల్లేదు.
రామనాధశాస్త్రికి అరవై అయిదు సంవత్సరాలు వుంటాయి. ఒకటో, రెండో ఎక్కువ ఉండొచ్చు. ఇద్దరూ ఎలిమెంటరీ స్కూల్‌ నుండి మంచి స్నేహితులు. వాళ్ళిద్దరి మధ్యా అవ్యక్తమైన అనుబంధం వుంది. దానికి కారణం అన్నపూర్ణమ్మ గారే.ఎందుకంటే చనిపోయిన రామనాధం తల్లి అన్నపూర్ణమ్మగారు రామనాధంతో ప్రకాశాన్ని కూడా సొంత బిడ్డలాగా చూసేది. వాళ్ళిద్దరికీ ఎంత వయసులొచ్చినా ఆమె కంటికి వాళ్ళు చిన్నపిల్లలే. ఏదైనా పనుండి ప్రకాశం వాళ్ళింటికి వెళ్ళకపోతే, ''ప్రకాశం ఎందుకో ఈ రోజు రాలేదు. ఏం పనుందో ఏమో'' అని రోజు మొత్తంలో రెండు మూడు సార్లయినా అనేది. తరువాత రోజు ప్రకాశాన్ని చూసి గానీ తప్తి పడేది కాదు. అందుకే ఈ సంవత్సర కాలం ఏదో తెలియని అనుబంధం వెంటాడుతూనే వుంది. ఆమె సంవత్సరీకం ఎంతో శాస్త్రీయంగా జరపాలన్నదే రామనాధం కోరిక. దానికి నా వంతు సహాయం అందించాలి' అనుకొని భార్యను తొందరగా తెమలమని చెప్పి బాత్‌రూమ్‌లోకి దూరాడు ప్రకాశం.
రామనాధశాస్త్రికీ, ప్రకాశానికీ ఒకే ఏడాదిలో పెళ్ళిళ్ళు అయ్యాయి. ప్రకాశానికి సంవత్సరం తరవాత బాబూ, మరోరెండేళ్ళ వ్యవధిలో పాపా పుట్టారు. ఆ ఇద్దరి పిల్లల్నీ అన్నపూర్ణమ్మ గారు సొంత మనవడూ, మనవరాలు లాగా చూసుకునేవారు. వాళ్ళ పుట్టిన రోజులకు బట్టలు తియ్యడం, బాబుకి మెడలో ఆంజనేయుడి బిళ్ళ చేయించడం, పిల్లలకు ఏదైనా అనారోగ్యం జాగ్రత్తలు చెప్పడం, తగిన సలహాలు ఇవ్వడం చేస్తుండేవారు. అలా పిల్లల్నిసాకడం వల్లనే పదేళ్ళ తరువాత శాస్త్రికి మగబిడ్డపుట్టాడని అన్నపూర్ణమ్మ గారి ప్రగాడ విశ్వాసం. ఏ ఇంట్లో ఏ సమస్య వచ్చినా కలసి చర్చించుకునే వాళ్ళు.
రామనాధ శాస్త్రి తండ్రి రామకష్ణ శాస్త్రి గొప్ప వేద పండితుడు. ఆయన శాస్త్రి పదవ ఏటనే కాలం చేసాడు. అప్పటినుండి శాస్త్రి ఒంటరి కాకూడదని, చదువుబాట పట్టించి, చిన్నతనం నుండి ప్రకాశం మీద మంచి అభిప్రాయం
ఉండడంతో, వాళ్ళ స్నేహాన్ని ప్రోత్సహించేవారు అన్నపూర్ణమ్మగారు. వాళ్ళ స్నేహం మరింత బలపడడానికి మరో కారణం కూడా వుంది. ఇద్దరిది ఒకే చోట వుద్యోగం. శాస్త్రి హెడ్‌ మాస్టారు. ప్రకాశం డ్రిల్‌ మాస్టర్‌. ప్రకాశం డ్రిల్‌ మాస్టారు కావడం మూలాన ఆరోగ్యం మీద కాస్త ఎక్కువ శ్రద్ద వుండేది. శాస్త్రి కాస్త బద్దకించినా, ప్రకాశం వేకువజామునే వచ్చి మార్నింగ్‌ వాక్‌కు తీసుకువెళ్ళేవాడు. అలా మొదలైన రోజువారి దినచర్య రాత్రి పడుకునే వరకూ కొనసాగేది. రోజులు గడుస్తూనే వున్నాయి.
రామనాధశాస్త్రి కొడుకు విష్ణు వర్ధన్‌ కొడుకు బాగా చదివి అమెరికాలో వుద్యోగం చేస్తున్నాడు. అమెరికా వెళ్లి మూడు సంవత్సరాలు అయ్యింది. వెళ్ళిన రెండు సంవత్సరాలకి అందరూ పట్టుబడితే ఇండియా వచ్చాడు. ఇక్కడ వున్న రోజుల్లో శాస్త్రి బావమరిది కూతురు సజనతో పెళ్లి మాటలు కూడా అయిపోయాయి. సజనకు బెంగుళూరులో ట్రైనింగ్‌ అంటూ ఆరునెలలూ, విష్ణుకి సెలవులు లేవంటూ మరికొన్నాళ్ళు ఇలా సంవత్సరం తాత్సారం అయిపోయింది. అలా పెళ్లి ప్రయత్నాలలో ఉండగానే అన్నపూర్ణమ్మ గారు చనిపోయారు.
ఈ రోజు అన్నపూర్ణమ్మ గారి సంవత్సరీకం. తొందరగా తయారై ప్రకాశం, ప్రకాశం భార్య వనజ ఇంటినుండి బయటపడ్డారు. ఎనిమిది గంటలకే శాస్త్రి ఇంటికి చేరుకున్నారు. వనజలోనికి వెళ్లి, శాస్త్రి భార్య మీనాక్షికి వంటలో సహాయం చేసే పనిలో పడింది. ఇంట్లో ఓ పది మంది దాకా దగ్గర బంధువులు వున్నారు. హాల్లో ముగ్గురు బ్రాహ్మణులు చేయబోయే కార్యక్రమంలో నిమగమై వున్నారు. శాస్త్రి, నుదుటన అడ్డంగా విభూతి నామాలు పెట్టుకొని, రెండు కనుబొమల మధ్యా కుంకుమ బొట్టుతో, తెల్లటి పంచె, పై మీద తెల్లటి తువ్వాలు వేసుకొని, దివాన్‌ కాట్‌లో కూర్చున్నాడు. అప్పటికే సమయం పదకొండు. శాస్త్రి బంధువు బాగా ముసలాయన వచ్చి, ''ఒరే!రామనాధం! కాఫీఅయినా తాగరా? మరీ అంతగా
ఉపవాసం ఉండనక్కరలేదు. సుగరూ, బి.పీ అంటున్నావు. ఏదైనా తిని మాత్రలు వేసుకోవచ్చు'' అంటూ కాస్త నచ్చ జెబుతూ...ప్రకాశం రావడం చూసి'' అదిగో మీ తమ్ముడు కూడా రానే వచ్చాడు. నువ్వయినా చెప్పరా అబ్బీ!'' అంటూ లోనికి వెళ్ళిపోయాడు.
ప్రకాశం చెప్పడానికి దైర్యం చేయలేకపోయాడు. ఎందుకంటే, తనతల్లి అన్నపూర్ణమ్మగారి సంవత్సరీకం ఎంతో నిష్టగా, శాస్త్రోక్తంగా చేయాలన్నదే శాస్త్రికోరిక. అదీకాక తల్లిని తలచుకొంటూపుట్టెడు దుఃఖంలో కూర్చున్న మనిషికి ఏం చెప్పగలను' అనుకున్నాడు గానీ...స్నేహితుడి ప్రవర్తన తనకు నచ్చడంలేదు. మామూలు రోజైతే ఇప్పటికే టిఫిన్‌, చప్పటి కాఫీ తాగి, షుగర్‌, బి.పి మాత్రలు వేసుకునేవాడు. స్నేహితుడి దినచర్య తెలియనిది కాదు. ఇవాళ మాత్రం ఏమైంది? తన ఆరోగ్యం సంగతి మాత్రం చూసుకోవద్దూ? అనుకున్నాడు. ఇంతలో లోపలినుండి వనజ వచ్చి పైట కొంగుతో గ్లాసు అడుగున పట్టుకొని చప్పటి వేడి కాఫీ తెచ్చి ''బావ గారూ! అక్క మీకు కాఫీ ఇమ్మంది'' అంటూ కొంచం ఒంగొని నిల్చుంది.
''అమ్మా!వనజా! అమ్మ పూజ పూర్తయ్యేవరకూ పచ్చి మంచి నీల్లయినా ముట్టుకోను. నన్నిలా వదిలేయండి.''అని కాస్త చిరుకోపం ప్రదర్శించేసరికి, వనజ మారు మాట ఎత్తకుండా వంటింట్లోకి వెళ్ళిపోయింది.
''ఒరే శాస్త్రీ! సాధారణ ఆరోగ్యం వున్నవాళ్ళు మధ్యాన్నం రెండు గంటలేమిటి?సాయంత్రం ఆరు గంటల వరకైనా
ఉండొచ్చు. కానీ... నీ పరిస్థితి అలాకాదు. ఒకసారి ఏమైందో గుర్తుంది కదా!''
''స్కూల్లో సాంస్కతిక కార్యక్రమం వుందని, ఏర్పాట్లు చూడ్డానికి ఏమీ తినకుండా స్కూలుకి వచ్చేసాడు. అప్పుడు షుగర్‌ లోలెవెల్‌కి పడిపోయి, ఒక్కసారిగా కుప్పకూలిపోయాడు. వెంటనే డాక్టర్‌ని పిలిచాం సకాలంలో వైద్యం అందింది కాబట్టి కోలుకున్నాడు. అలా సంఘటన మళ్ళీ పునవతం కాకూడదని అంటున్నాను.''
''నిజమా బావగారు?'' అంది మళ్ళీ అంతలోనే అక్కడికొచ్చిన వనజ. మౌనంగానే అవునన్నట్లు తలవూపాడు.
''నా మాట విను. ఎందుకు చెబుతున్నానో ఒక్కసారి ఆలోచించు. నీకు అచారాల మీదా సాంప్రదాయాల మీద నమ్మకం వుంది కాబట్టి ఆచరించు. కాదనను. నా అభిప్రాయాలు ఎలా వున్నా నీ అభిప్రాయాలను గౌరవిస్తాను. కానీ... ఇప్పటి నీ పరిస్థితి అది కాదు. నువ్వు మరీ ఇబ్బంది పడి, ఇంత కఠినంగా ఆచరిస్తే మాత్రం అమ్మఆత్మ సంతోషిస్తుదనుకున్నావా?'' అన్నాడు ప్రకాశం.
ఇంతలోనే పురోహితులు పిలవడంతో ''అదిగో పిలవనే పిలిచారు ఎంత సేపు పూజ అయిపోతుంది.'' అంటూ ప్రకాశం మాట వినిపించు కోకుండా హాల్లోకి వెళ్ళాడు. అప్పటికే గోడకి ఆనించి వున్న పొట్టిబల్లపై అన్నపూర్ణమ్మగారి నిండుగా నవ్వుతున్న ఫోటో ఫ్రేంకి పూల దండవేసి, పూజా సామాగ్రి అంతా సర్దిపెట్టి ఉంచారు. పురోహితులు స్వీట్లూ, పళ్ళూ, ఆమెకు ఇష్టమైన వంటకాలనూ పెట్టి, శాస్త్రిని పిలిచి పటానికి ఎదురుగా కూర్చోమని చెప్పి పూజ మొదలుపెట్టారు. అంతా శాస్త్రోక్తంగా జరిగింది. శాస్త్రి ''ఎంతసేపు'' అన్నట్టుగా జరగలేదు. అలా జరగదని అందరికీ తెలుసు శాస్త్రితో సహా.
''అయ్యా! శాస్త్రిగారూ డాబా మీదకి పదండి. కాకులకు ఈ పిండం పెట్టిన తరువాత ఈ తంతు పరిసమాప్తమవుతుంది.'' అంటూ శాస్త్రిని డాబామీదకి తీసుకెళ్ళారు. వారితో ప్రకాశం మరికొంతమంది కూడా వెళ్లారు. డాబాపై పిండాన్నిపెట్టి, కాకుల రాకకోసం ఎదురు చూస్తున్నారు. ముక్కు నుండి చీదేసిన చీమిడితిన్నా, ఎండుమిరపకాయలు తిన్నా ఒకేలా ఆస్వాదించే పక్షి కాకి ఒక్కటే. చనిపోయిన వారి ఆత్మ కాకి సూక్ష్మ శరీరంలోకి ప్రవేశించి, పెట్టిన పిండాన్ని తింటారని నమ్మకం. కాసేపటికి కాకి వచ్చి పిండాన్ని తిన్నది. కాకి వచ్చి తిన్నందుకు అందరూ సంతోషించారు. అందరితోపాటు ప్రకాశం కూడా. తన నమ్మకాలు ఎలా వున్నా కార్యక్రమాలు పూర్తి అయిపోతే, మిత్రుడు కాస్త ఏదైనా తింటే, స్థిమిత పడతాడని అతను ఎదురు చూస్తున్నాడు.
శాస్త్రికి ఇప్పుడు ఎంతో సంతప్తిగా వుంది. రాగి చెంబు, ఇత్తడిపళ్ళెం పట్టుకొని డాబా మీదనుండి క్రిందికి దిగుతున్నాడు. వెనుకనే అందరూ. మలుపు దగ్గర వెడల్పుమెట్టు వద్ద ఆగి ''ప్రకాశం నాకు కళ్ళు తిరుగుతున్నాయిరా....'' అంటూ వెనక్కి పడిపోయాడు. వెనుకనే అందరూ వుండడం వలనా, శాస్త్రి ముందుగా కళ్ళు తిరుగుతున్నాయని చెప్పడం వలనా శాస్త్రిని పట్టుకున్నారు, నెమ్మదిగా మెట్ల మీదనుండి దించి, దివాన్‌ కాట్‌పై పడుకోబెట్టి ఏ.సి. ఆన్‌ చేసారు. శాస్త్రి ఎక్కువగా ఆయాసపడుతున్నాడు.
్జ్జ్జ
కామాక్షి ఐ.సి.సి.యు. తలుపు దగ్గర ఏడుస్తూ నిలుచుంది. ఐ. సి. సి. యు. లోనికి వెళ్లక ముందే కొంచెం తెలివి వచ్చింది. కానీ మాట్లాడడానికి చాలా ఇబ్బంది పడుతున్నాడు. లోనికి వెళుతున్నప్పుడు అలా ఆయాసపడుతూనే '' విష్ణుకి ఫోన్‌ చేసి వెంటనే రప్పించరా ప్రకాశం'' అన్నాడు. ఆ మాట శాస్త్రి నోటి వెంట రావడంతో గుండె గుబేల్‌ మంది. ఎంతో ప్రాణం మీదికి వస్తేనే గానీ ఆ మాట నోటి వెంటరాదు. కాసేపటికి లోపలినుంచి నర్సు వచ్చి రామనాధ శాస్త్రి గారి పేషంటు తాలూకా ఎవరైనా వున్నారా?'' అంది. వెంటనే కామాక్షి ప్రకాశం వైపు చూసింది ''నువ్వెళ్ళు'' అన్నట్లు. వెంటనే ప్రకాశం లోనికి వెళ్ళాడు. ''ఈ షీట్‌ మీద సంతకం చెయ్యండి. పేషంటుకి మీరేమవుతారు'' ' స్నేహితుడ్ని' అని చెప్పలేకపోయాడు. ''తమ్ముడ్ని'' అన్నాడు.
''ఈ రిలేషన్‌ దగ్గర ' బ్రదర్‌ ' అని రాయండి.'' అంది. ఒక్కసారి బెడ్‌ వైపు చూసాడు. శాస్త్రికి ఆక్సిజన్‌ పెట్టారు. ఒళ్ళంతా వైర్లతో వున్న బిళ్ళల్లాంటివి అంటించారు. చిన్న టి.వి. లాంటిదానిలో వంకి వంకీల గీతలు పరిగెడుతున్నాయి. కీ..కీ..కీ.. మంటూ శబ్దం వినిపిస్తోంది. వాతావరణం భీతిగొలిపేటట్లు వుంది. అదంతా చూసిన తరువాత, శాస్త్రి మనలోకంలో లేడా అనే సందేహం కలిగింది ప్రకాశానికి. పెద్ద డాక్టర్‌ మాతో కొంచెం మాట్లాడి, వెంటనే శాస్త్రి దగ్గరకు వెళ్ళాలన్న తొందర అతని ముఖంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
''హార్ట్‌లో కొన్ని బ్లాకులు వున్నాయి. అవసరమైతే ఓపెన్‌ సర్జరీ చేయవలసి వస్తుంది. అతన్ని చూడాలనుకున్న వారు ఎవరైనా వుంటే వాళ్ళని తొందరగా పిలిపించండి. మీరు బయట వుండండి'' అని విషయం చెప్పిలోనికి వెళ్ళిపోయారు. ప్రకాశానికి కాళ్ళూ, చేతులూ ఆడడం లేదు. శాస్త్రి మూర్ఖత్వంతో తన ప్రాణం మీదకి తెచ్చుకున్నాడు. అప్పటికీ తను చెబుతూనే వున్నాడు. విన్నాడు కాదు. ఇప్పుడు ఎన్ననుకొని ఏం ప్రయోజనం. డాక్టర్‌ వెనకాతలే వెళ్ళాడు.
''ఎంత ఖర్చు అయినా పర్వాలేదు డాక్టర్‌! మా అన్నయ్య ప్రాణాలు కాపాడండి'' గద్గద స్వరంతో అన్నాడు. ''అవన్నీ మేం చూసుకొంటాం. మీరు బయట వుండండి'' కాస్త చిరాకు ధ్వనించింది డాక్టర్‌ స్వరంలో. చేసేదేమీలేక బయటకు నడిచాడు. అప్పటికే విషయం చాలా మందికి తెలిసి, చూడ్డానికి వస్తున్నారు. అందులో కామాక్షి అన్నయ్య కూడా వున్నాడు. ప్రకాశం ఏం చెబుతాడోనని అందరూ ఆతతగా ఎదురు చూస్తున్నారు. అందరూ ఆందోళన చెందకుండా వుండాలని ''కొంచెం బాగానేవుంది. డాక్టర్‌ గారు ఫరవలేదన్నారు'' అందరూ కాస్త స్థిమితపడ్డారుగానీ...ప్రకాశానికి మాత్రం ఆందోళగానే వుంది. కామాక్షి అన్నయ్యకు విషయం చెప్పాడు పక్కకు పిలిచి. రెండు గంటల తరువాత నర్సు వచ్చి చెప్పింది.
''బి.పి...షుగర్‌ కంట్రోల్‌ అయిన తరువాత ఎల్లుండి
ఉదయం 11 గంటలకి ఆపరేషన్‌ చేస్తామన్నారు. వారి భార్యనీ, ప్రకాశం గారినీ లోనికి రమ్మన్నారు.'' ప్రకాశం, మీనాక్షి లోనికి వెళ్లారు. డాక్టర్‌ గారి చాంబర్‌లో ఎవరో ఉండటంతో శాస్త్రి దగ్గరకు వెళ్లారు. ముఖానికి వున్న మాస్క్‌ని తొలగించమని నర్సుకి సైగ చేస్తున్నాడు శాస్త్రి.
''మాస్క్‌ తీయకూడదు. మీరేం చెప్పాలనుకున్నా కాగితం మీద రాయండి.''అని చెప్పి కాగితం, పెన్నూ ఇచ్చింది. ఏటవాలుగా వున్న బెడ్‌ మీద కూర్చున్నాడు శాస్త్రి. అది తీసుకొని కొక్కిరి గీతల్లాగా ఆతతతో రాసిచ్చాడు. అందులోని సారంశం.
'కామాక్షి అన్నయ్య కూతురు సజననీ, శాస్త్రి అబ్బాయి విష్టునీ తను ఆపరేషన్‌ థియేటర్‌ లోనికి వెళ్లకముందే తనకు జంటగా చూపించమని' రాసివుంది. విషయం అర్ధం చేసుకొని, నర్సుకి జాగ్రత్తలు చెప్పి, తెలిసిన బందువుకు కాస్త డబ్బు ఇచ్చి ''అవసరమైతే ఖర్చు చెయ్యండి'' అని చెప్పి ఇంటికి బయలుదేరారు కామాక్షి అన్నయ్యా, కామాక్షీ, ప్రకాశం. జరిగినదంతా కామాక్షి వదినతో చెప్పి ''రేపు మధ్యాన్నానికి ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ సజన ఇక్కడ వుండాలి'' అని చెప్పారు. కడిగిన ముఖం, అడిగినపిల్లా వుంటే ఎందుకైనా మంచిదని అన్నపూర్ణమ్మగారు అంటుండేవారు. అది ఇలాంటి పరిస్థితులకే వర్తిస్తుందేమో అనుకున్నాడు ప్రకాశం. విష్ణుకి ఫోన్‌ చేసి విషయం చెప్పాడు. విని నిర్ఘాంతపోయి, చాలాసేపు మౌనంగా ఉండిపోయాడు.
''బాబారు నేను వెంటనే బయలుదేరుతున్నాను. కానీ...''
''ఏమిటి చెప్పు''
''ఏమీలేదు.మళ్ళీ నేను వెంటనే బయలుదేరాలి. ఎందుకంటే ఒక సి. ఇ. ఓ. గా నా కింది వాళ్ళు శెలవు పెడితే నేను ఒకంతట శెలవు గ్రాంట్‌ చెయ్యను. అలాంటిది నేనే శెలవు పెడితే చాలా అసహ్యంగా వుంటుంది. మరి నాన్నకోసం తప్పదు కాబట్టి వస్తున్నాను.'' ఏకోడ్‌ ఎంటర్‌ చేస్తే, ఏది ఓపెన్‌ అవుతుందో, ఒక్క డాట్‌ మరిచిపోయినా ఎలా ఓపెన్‌ అవ్వదో అన్నట్టు ఎలక్రానిక్‌ భాషలో ముక్తసరిగా చెప్పాడు.
ఇరు కుటుంబాలలో ముఖ్యమైన వాళ్ళందరూ వచ్చారు. ప్రకాశం, విష్ణువర్ధన్‌, సజనా కలసి పక్కపక్క సీట్లలో డాక్టర్‌ సీటుఎదురుగా కూర్చొని డాక్టర్‌ గారికోసం ఎదురు చూస్తున్నారు. రౌండ్స్‌ ముగించుకొని డాక్టర్‌ గారు వచ్చారు. అందరూ ఒక్కసారి లేచారు.
''వీళ్ళు రామనాధ శాస్త్రి హార్ట్‌ పేషంట్‌ తాలూకా'' నర్సు చెప్పింది. ''కూర్చోండి'' డాక్టర్‌.
''మీరు పేషంట్‌కి ఏమవుతారు?'' విష్ణుని ఉద్దేశించి అడిగారు.
''రామనాధ శాస్త్రి గారి అబ్బాయి నండి''
''అచ్చా! నర్స్‌. నో అబ్జక్షన్‌ సైన్‌ ఇతనిది కూడా తీసుకో'' వెంటనే నర్సు కాగితాలు తీసుకు వచ్చి, విష్ణు సంతకం తీసుకొని వెళ్ళిపోయింది.
''ఈ వయసులో ఆపరేషన్‌ పరవలేదంటారా?'' విష్ణు అడిగాడు కొంచెం బొంగురు గొంతుకతో.
'' తప్పదు, ఆపరేషన్‌ చెయ్యకపోతే కొన్ని రోజుల్లోనే బేడ్‌ న్యూస్‌ వినవలసి వస్తుంది. బై గాడ్‌ గ్రేస్‌ అతని బాడి తట్టుకొని ఆపరేషన్‌ సక్సెస్‌ అయితే, మరో కొన్నేళ్ళు హాపీగా బ్రతికేస్తారాయన'' డాక్టర్‌ వాచీ చూసుకొని చెప్పాడు. సరే! ఆపరేషన్‌ టైం అవుతోంది. ''మిమ్మల్ని చూడాలని వుంది'' ఆయన అన్నారని మిమ్మల్ని పిలిపించాం. అతన్ని చూసినపుడు మీరు ఎవరూ ఏడవడం చేయకండి. మామూలుగా వుండండి. ఎందుకంటే అతను ఆందోళన పడకూడదు. ఒక్క నిముషం మాట్లాడి వచ్చేయండి'' అని డాక్టర్‌ అందరికీ బోధించినట్లు చెప్పాడు. ఐ.సి. నుండి వీల్‌ స్ట్రెచర్‌తో శాస్త్రిని తీసుకొచ్చారు. ఆక్సిజన్‌ వెంటే వుంది. శాస్త్రి ఎదురుగా కాబోయే దంపతులు నిలుచున్నారు. చుట్టూ మిగతా అందరూ నిలుచున్నారు. భార్య కామాక్షివైపు చూసి, కళ్ళనీళ్ళ పర్యంతం అయ్యాయి. అందర్నీ ఒక్కసారి చూసి, ఎదురుగా వున్న విషఉ్ణ, సజనల మీద చూపు నిలిపాడు. అందరి కళ్ళల్లో దుఃఖం నిండుగా వుంది. గానీ. ఎవరూ బయటపడడం లేదు.
''నాన్నగారూ! మీకేం భయంలేదు. మీరు హేపీగా తిరిగొస్తారు'' అన్నాడు విష్ణు.
''మామయ్యా! ఆ దేముడు మాకు అన్యాయం చెయ్యడు. దైర్యంగా వుండండి'' సజన దుఃఖాన్ని మునిపంటి కిందనొక్కి అతి కష్టం మీద అనగల్గింది. వెంటనే నర్సులు ఆపరేషన్‌ థియేటర్లోకి తీసుకు వెళ్ళిపోయారు.
నిముషాలు యుగాల్లాగా గడుస్తున్నాయి. ఎవరికీ ఏమీ తోచడం లేదు. ఏవేవో మాట్లాడుతున్నారు గానీ.. అందరి దష్టి శాస్త్రి మీదే వుంది. నాలుగు గంటల తరువాత నర్స్‌ వచ్చి ''ప్రకాశాన్నీ, విష్ణునీ డాక్టర్‌ గారు రమ్మన్నా''రని చెప్పింది. ఇద్దరూ ఆపరేషన్‌ ధియేటర్‌కి ఆనుకొని వున్న రూమ్‌లోనికి వెళ్లారు. అప్పటికే డాక్టర్‌ గారు సీటులో కూర్చొని వున్నారు. ఇద్దర్ని చూసి, కూర్చోండి అన్నట్లు సైగ చేసారు. ఇద్దరూ కూర్చొని ఆయన చెప్పబోయే విషయం కోసం ఉత్కంఠతో ఎదురు చూస్తున్నారు.
''సారీ..సార్‌! ఎంతగానో ప్రయత్నించాం. కానీ...లాభం లేకపోయింది. హి వజ్‌ పాస్డ్‌ ఎవే'' అని చిన్నగా అన్నారు. ప్రకాశానికి ఒక్కసారి కూర్చున్న కుర్చీకింద భూమి కంపించినట్లయింది. ఎంతో గంభీరంగా, హుందాగా వుండే విష్ణు కూడా కుర్చీలోనుండి లేచి, గోడపక్కగా నిలబడి చిన్నపిల్లాడిలా రోదిస్తున్నాడు. ప్రాణస్నేహితుడు మరణించాడన్న విషయం జీర్ణించుకోలేక పోతున్నాడు ప్రకాశం. ఆకాశం చివరి అంచునుండి భూదిగంతాల వరకూ వ్యాపించి వున్న శిఖరం కోనపై నిలుచున్నట్లు, సష్టిలో అతనొక్కడే వున్నట్లు, మిగతా వాళ్ళెవ్వరూ మనుషులే కారు అన్నంత ఒంటరితనం ఆవహించింది. అందులోనుండి బయటపడేలోపే, విష్ణు ఏడుస్తూ...డాక్టర్‌తో, ప్రకాశంతో మాట్లాడుతున్నాడు.
'' డాక్టర్‌ గారూ...బాబారు...మీ ఇద్దరూ నాకొక హెల్ప్‌ చెయ్యాలి'' ఏమిటన్నట్లు ఇద్దరూ అతనివైపు చూసారు.
''నేను కంప్లసరి రేపు రిటన్‌ అవ్వాలి. అక్కడ బిలియన్‌ డాలర్ల ప్రోజక్ట్‌ నా మీద ఆధారపడి వుంది. డ్యూటీ మీద భక్తో, లేక భద్రతలేని ఉద్యోగమో అనుకోండి. ఎలా అనుకున్నా పరవాలేదు. నేను వెళ్లకపొతే, కంపెనీ నామీద క్రమ శిక్షణా చర్యలు తీసుకుంటారు. నాన్నను ఇలాంటి స్థితిలో వదిలి వెళ్ళడం దేముడు నాకు వేసిన శిక్ష అనుకుంటాను. దయచేసి నేను వెళ్ళినంత వరకూ, నాన్న పోయేరన్న విషయం బయటకు తెలియజేయవద్దు. ఒకవేళ తెలిస్తే ఈ లోకానికి నేను ముఖం చూపించలేను. నన్నొక బ్రష్టుడిలాగా చూస్తారు. దయచేసి నాకీ సహాయం చెయ్యండి.'' అంటూ రెండు చేతులూ జోడిస్తూ...ఏడుస్తూ అంటున్నాడు. అతని మాటలు విని నిర్ఘాంతపోయాడు ప్రకాశం. ''మీ ఇష్టం'' అంటూ డాక్టర్‌ గారు లోనికి వెళ్ళిపోయారు.
వాళ్ళ తాతల, తండ్రులనుండి సనాతన సాంప్రదాయాలను పుణికి పుచ్చుకున్న రామనాధ శాస్త్రికి ఇలాంటి పరిస్థితి వస్తుందని నేను ఊహించలేదు. నేనేకాదు ఎవరూ ఊహించి వుండరు. అయితే...రామనాధ శాస్త్రికి ప్రాణస్నేహితుడిగా నేను పుట్టింది అతని దహన సంస్కారాలు పూర్తి చెయ్యడానికేనేమో' అనుకున్నాడు ప్రకాశం. విష్ణు పుట్టినపుడు పుత్రోత్సాహంతో ''ఒరే! ప్రకాశం నేను పోయినపుడు నాకు తలకొరివిపెట్టి, నన్ను పున్నామ నరకం నుండి విముక్తి చేయడానికి మగబిడ్డ పుట్టాడురా!'' అని ఆనాడు ఎంతో సంతోషంతో అన్న శాస్త్రి మాటలు ప్రకాశం చెవుల్లో గింగురుమంటున్నాయి.