పాలనా భాషగా తెలుగు - సమస్యల మూలాలు - పరిష్కారాలు

విశ్లేషణ
- నందివెలుగు ముక్తేశ్వర రావు - 9491428078

ఆ మధ్య నేను పుష్పక విమానం సినిమాను చూసాను. ఆ సినిమా మొత్తం మీద ఒక్క సంభాషణ కూడా ఉండదు. అందరూ సైగలతోనే ఒకళ్ళతో ఇంకొకళ్ళు మాట్లాడుతూ
ఉంటారు. ఇది ఆ సినిమా నేపథ్యం. తెలుగు సినిమా చరిత్రలో ఇలాంటిది ఒకటే వచ్చింది. తక్కినవన్నీ కూడా సంభాషణలు ఉన్నవే. అంటే దీన్ని చూస్తే మనకు ఏమని అర్థం అవుతుంది? చరిత్రలో ఎప్పుడైనా మనిషి అన్నవాడు ఇలా భాష అన్నదే లేకుండా మనుగడ సాధించాడా అన్న ప్రశ్న వేసుకున్నప్పుడు, అది ఎప్పుడో ఒకానొక సందర్భంలో తప్ప, సాధారణంగా మానవుడికి అనుక్షణం భాష యొక్క అవసరం ఉంటూనే వచ్చింది. ఈ సందర్భంగా మనం గుర్తుచేసుకోవాల్సిన అంశం ఏమిటి అంటే, మనిషి అంటే గుప్పెడు జ్ఞాపకాలు, కొన్ని
ఉద్వేగాలు. తన జ్ఞాపకాలని, తన జ్ఞానాన్ని, తన ఆలోచనల్ని తన ఉద్వేగాలని అన్నింటినీ పంచుకోవడానికి ఉన్నటువంటి ఆధారం భాష. దాంట్లోనే మన కష్టాలు, మన ఇష్టాలు, మన కడగళ్లు, మన సాధక బాధకాలు అన్నీ చెప్పుకుంటాం, ఊపిరి తీసుకుంటాం, ఊపిరినిస్తాం, ఆదరిస్తాం, విసుక్కుంటాం, కసురుకుంటాం. అన్నీ భాషలోనే!
ఈ సందర్భంలో ఈ మధ్య కాలంలో వచ్చిన కొన్ని పరిశోధనలు ఏమి చెప్తున్నాయి అంటే ఇళ్లల్లో ఉండిపోతున్న ఆడవాళ్లు, ముఖ్యంగా చిన్న కుటుంబాలు ఏర్పడటం మొదలుపెట్టిన తరువాత ఇంట్లో ఉండిపోయేటటువంటి ఆడవాళ్లు తరచూ నిస్పహకి (సవజూతీవరరఱశీఅ) లోనవుతున్నారు. మనస్తత్వ శాస్త్ర సంబంధమైన ఒక సమస్య ఉత్పన్నం అవుతోంది. దీని గురించి పరిశోధిస్తే ఏ ఇంట్లో అయితే మాట్లాడుకోవడం ఎప్పుడు తరిగిపోతుందో ఆ ఇంట్లో ఇలాంటివి సంభవించవచ్చు. ఎక్కడ మాట్లాడుకోవడం
ఉంటుందో, ఎక్కడ మనసు విప్పి ఒకళ్ళతో ఒకళ్ళు మాట్లాడుకుంటూ ఉంటారో అక్కడ నిస్పహ ఉండటానికి అవకాశం ఉండదు అన్నారు.
అంటే , నేను ఇప్పటివరకు చెప్పిన ఈ అంశాలు గురించి ప్రస్తావించినప్పుడు మానవ జీవితాలని అనుక్షణం శాసించేటటువంటి ఒక ప్రభావవంతమైన సాధనంగా భాషను చూడవచ్చు. కేవలం మాట్లాడుకోవడటానికి భాష అనేది ఒక సెంటిమెంట్‌ అని కాకుండా, మనిషి యొక్క జీవితాన్ని నడిపించే ఇంధనంగా, చోదకశక్తిగా మనం భాషని అర్ధం చేసుకోవచ్చు.
రెండవది పాలన గురించి కూడా ఇక్కడ మనం ప్రస్తావించుకుందాం. మనం పుట్టడానికి ముందు నుంచి కూడా పాలన రంగం యొక్క ప్రభావం భారత దేశంలో ఉంటుంది. ఉదాహరణకి గర్భస్థ దశలోనే మహిళల పేర్లు రాసుకుని శిశువులకు అన్ని దశల్లో ఇమ్మ్యూనిటిని ఉచితంగా లభించేటట్టు చెయ్యడం, ఉచిత ప్రసవం కోసం హాస్పిటల్‌కి వచ్చేటట్టు చెయ్యడం, ఇలా ప్రతి అంశంలోనూ పాలనా రంగం యొక్క ప్రభావం ఉంటుంది. ప్రతి విషయంలో పాలనా రంగం ఏదో ఒక రూపంలో మనల్ని పలకరిస్తూ ఉంటుంది. ఇక్కడ మనం చెప్పదలుచుకున్న అంశం ఏంటంటే, భాష ఎలాగైతే మనం పుట్టినప్పటి నుండి మన జీవితాన్ని ప్రభావితం చేసే అంశమో, ప్రభుత్వపాలన కూడా అలానే మన జీవితాలతో స్పర్శ, సంసర్గము కలిగిన అంశం. అంటే పాలనా - భాష ఈ రెండూ కూడా ప్రజలకు అర్థమయ్యే భాషలో ఉంటే బాగుంటుందా లేదా అన్నది మనం ప్రశ్నించుకోవాల్సిన విషయం అనుకోవచ్చు. పాలన ఎప్పుడు కూడా ప్రజలకు అర్థమయ్యే భాషలో ఉండాలన్న వాదన శాస్త్ర సమ్మతము, లోక హితము. ఈ ఒక్క అంశం మనకు అర్థమయితే పాలనా భాషకు సంబంధించిన స్వరూపము మనకు అర్థం అయినట్టు భావించవచ్చు.
ప్రస్తుతం మనకి భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రం ఏర్పడినా అధికారభాషా చట్టం రావడానికి పదేళ్ల సమయం పట్టింది. వచ్చిన తరువాత వాటిని అమలు చెయ్యడానికి కావాల్సిన నియమావళిని ఏర్పర్చుకోవడానికి మనకు మరో పదేళ్ల సమయం పట్టింది. మొత్తం మీద మనం పాలనని ప్రజలకు అర్థమయ్యే రీతిలో అమలు చెయ్యలేకపోయాము.
నిజానికి మనకు భారత దేశంలో ఇంగ్లీషు సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉన్నప్పుడు పరిస్థితులు ఇప్పుడున్నప్పటికన్నా మేలైనవిగా కనపడుతున్నాయి. ఇప్పుడు అన్ని శాఖల్లో ఇంగ్లీషు రాజ్యం ఏలుతుంటే, అప్పట్లో ఎలా ఉండేదో ఒక సారి చూద్దాము. స్వతంత్ర పూర్వం వరకు దాదాపు తాలూకా స్థాయి కోర్టులలో స్థానిక ప్లీడర్లు అనేవాళ్ళు ఉండేవాళ్ళు. ఆ సమయంలో వాళ్ళ వాదనలని కోర్టులో తెలుగులో వినిపించడం జరిగేది. వీళ్ళని తెలుగు ప్లీడర్లు అనేవాళ్ళు. అలాగే ఆ సమయంలో ఇండియా సివిల్‌ సర్వీస్‌ అధికారులు అటు న్యాయపరమైన, మరియు కార్య నిర్వహణ బాధ్యతలని నిర్వర్తించేవాళ్ళు. వాళ్ళు దేశ ప్రజల భాషను నేర్చుకుని వాళ్ళ భాషలోనే స్పందించడం మనం స్పష్టంగా చూస్తాం.
1916 ప్రాంతంలో జరిగిన సర్వేలో భూమి అంతటిని సర్వే చేసి, ఎవరు ఎంత కట్టాలి అని లెక్క కట్టిన మూల గ్రంధం =ూ= అంటే రెవిన్యూ సెటిల్మెంట్‌ రిజిస్టర్‌ అనేది తయారు చేశారు. వాళ్ళు అది తయారు చెయ్యడం కూడా డైగ్లాట్‌ లో చేసారు. అంటే తెలుగు, ఇంగ్లీష్‌ రెండు భాషల్లోనూ ఉంటుంది. అలాగే భూముల పట్టాలు కూడా అక్కడున్నటువంటి స్థానిక భాషల్లోనే తయారు చేసారు. ఈ రకంగా చూసినప్పుడు ఇంగ్లీషు వాళ్లు పాలకులుగా ఉన్నప్పుడు స్థానిక భాషలకే ప్రాధాన్యం ఉండటం మనం చూస్తాము. గవర్నమెంట్‌లో రెండు స్థాయిల ప్రభుత్వాలు ఉండేవి. ఒకటి ఫెడరల్‌ స్థాయి ప్రభుత్వాలు , ఇంకొకటి రాష్ట్ర స్థాయి ప్రభుత్వాలు. అప్పుడు ప్రొవిన్షియల్‌ గవర్నమెంట్స్‌ ఉండేవి. ఆ స్థితిలో మాత్రం కొన్ని పెద్ద స్థాయి ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు , తీర్పులు మొదలైనటువంటివి ఇంగ్లీషులో ఉన్నప్పటికీ , స్థానిక ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు మాత్రం స్థానిక భాషలలోనే ఉన్నాయి. 140 సంవత్సరాల క్రితం ఉన్నటువంటి భూసేకరణ చట్టం చాలా కాలం కొద్దిపాటి మార్పులతో స్వాతంత్య్రానంతరం కూడా అలానే ఉండిపోయింది. వాటిని మనం గమనించినట్లయితే అక్కడ ఇచ్చేటటువంటి నోటీసులు అలాంటివి కూడా , వాటిని తెలుగులోనే చేసినట్టు బోలెడన్ని దాఖలాలు ఉన్నాయి. రైతులు ఒకవేళ అభ్యంతరాలు తెలియచేసినట్టయితే వాటిని త్రోసిపుచ్చడం, ఆమోదించడం కూడా స్థానిక భాషలోనే జరిగేది. అదే సమయంలో ఈ దేశం మీద ఇక్కడి భాషల్ని అభిమానించేటటువంటి సీపీ బ్రౌన్‌ , కల్నల్‌ మెకంజీ ప్రజల అనునిత్య వ్యవహారాలు తెలుసుకోవడానికి ప్రజల సంస్కతి, జీవన విధానం, వారి ఆచారాలు అన్నిటినీ కూడా డాక్యుమెంట్‌ చేసి అనేక రూపాల్లో తెలుగులో రూపొందించి ఇచ్చారు.
ఉదాహరణకు మెకంజీ కైఫీయత్తులు. మెకంజీ కైఫీయత్తులు ఎక్కడికక్కడ ఊర్ల యొక్క స్థానిక చరిత్రను కొన్ని వందల ఊర్ల గురించి సమాచారం సేకరించి ఇచ్చి వెళ్ళిపోయాడు. పైగా ఆ కైఫీయత్తులు తయారు చేసేటప్పుడు ప్రజలకు అర్థమయేది ప్రజలు గుర్తుపెట్టుకునేదిగా ఉండాలని, ఎవరైతే ఈ సమాచారం ఆ ఊరిని గురించి ఇచ్చారో, వారు ఎలాంటి భాషలో చెప్పారో అలాంటి ధ్వని విధేయతతో వాటిని భద్రంగా రికార్డు చేసి వెళ్లిపోయారు. ఇది సత్యం. విడ్డూరంగా ఉన్నా ఇది సత్యం.
మనకి స్వతంత్రం వచ్చినప్పుడు కూడా అప్పట్లో సంయుక్త రాష్ట్రంలో తెలుగువాళ్ళగా మనం ఉండిపోయాం. మరికొంత మంది నైజాం రాష్ట్రంలో ఉండిపోయారు. తరువాత మనం విడిపోవడం, తెలుగువాళ్లందరికీ రాష్ట్రం ఏర్పాటు చెయ్యాలని కోరటం, ఈ డిమాండ్‌ ద్వారా భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రంగా ఏర్పడటం జరిగింది. భాషా ప్రయుక్తరాష్ట్రం కోసం డిమాండ్‌ కు అనుగుణంగా రాష్ట్రాల డిమాండ్లను పరిశీలించడానికి ఒక కమీషన్‌ ఏర్పడింది. వాటికోసం ఏర్పాటు చేసిన ఫజల్‌ ఆలీ కమీషన్‌ మొదలైనవాటిన్నింటిలో చర్చించిన అతి కీలకమైన అంశం ఆ రిపోర్ట్‌లో రెండవ అధ్యాయంలో మొత్తం భాషా, సంస్కతుల మీద ఉంటుంది. అది నేనిక్కడ ప్రస్తావిస్తాను. భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల డిమాండ్‌ యొక్క వాదనని గురించి చర్చించినప్పుడు భాషా సంస్కతులకు ఉన్న స్థానము, వాటి మొత్తాన్ని చర్చించింది. ఇక్కడ నేను చెప్పాలనుకున్నది ఏమిటంటే, భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు విషయంలో ఒక భాషగా, జాతిగా, సంస్కతిగా పునాదిగా తెలుగువాళ్లు ఒక జాతిగా వేరే రాష్ట్రంగా ఉండాలని కోరుకున్నట్టు తెలుస్తుంది.
ఇది అలానే ఉన్నదా అన్నది సమస్య. మనకి ఉద్యమం విజయవంతం అయింది. పొట్టి శ్రీరాములు ఆత్మార్పణతో అది సాకారం అయ్యింది. రాష్ట్రాన్ని గురించి మనం ఎలా ఆలోచించడం మొదలుపెట్టాము అన్నదానికి పునః వ్యవస్థీకరణ చట్టంలో చర్చించినట్లు ఇది ఒక ''సామాజిక సాంస్కతిక మూర్తిమత్వం'' (రశీషఱశీ -షబశ్ర్‌ీబతీaశ్రీ వఅ్‌ఱ్‌y) గా కాకుండా కేవలం రాజకీయ మూర్తిమత్వంగా (జూశీశ్రీఱ్‌ఱషaశ్రీ వఅ్‌ఱ్‌y)చూడటం మొదలుపెట్టాం. అందువలన పాలనాపరమైన మూర్తిమత్వం, దేశీయ మూర్తిమత్వం మనం ఏర్పర్చుకోలేదు.
నేను అనేక సందర్భాల్లో వివిధ రాష్ట్రాల్లో ఎన్నికల పరిశీలకుడిగా వెళ్ళినప్పుడు, అలాగే మిగతా అధికారులతో మాట్లాడుతున్నప్పుడు వాళ్ళ రాష్ట్రాల్లో పాలనా విధానం ఎలా ఉన్నది? అన్న సహజమైన ఉత్సాహంతో అడిగినప్పుడు వాళ్ళ రాష్ట్రంలో జిల్లా స్థాయివరకు కూడా ముఖ్య ప్రభుత్వ కార్యకలాపాలు అన్నీ కూడా వారియొక్క స్థానిక భాషలలో జరుగుతున్నాయి. అక్కడ అనేక రాష్ట్రాల నుంచి అనేక భాషా నేపథ్యాల నుండి వచ్చిన అధికారులు అందరూ కూడా స్థానిక భాషలోనే అధికార కార్యకలాపాలు అన్నీ కొనసాగించాల్సిందే. అలాగే తమిళనాడులో ఉన్నటువంటి అన్ని రాష్ట్రాల అధికారులు తమిళం నేర్చుకోవాల్సిందే. ఇది అధికారుల ఇష్టాయిష్టాల మీద ఆధారపడి ఉండదు. ఖచ్చితంగా నేర్చుకుని తీరాలి. ప్రజల యొక్క అర్జీలు, అధికార ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు, పట్టాలు అన్నీ కూడా అక్కడి స్థానిక భాషలోనే జరగాల్సిన పరిస్థితి నెలకొని ఉంది. భారత దేశంలో ఉన్న చాలా రాష్ట్రాలలో ఇది మనం గమనించవచ్చు. చివరికి డ్రైవింగ్‌ లైసెన్స్‌, రిజిస్ట్రేషన్‌ పత్రాలు కూడా స్థానిక భాషలోనే ఉన్నాయి.
ఇక మన రాష్ట్రం దగ్గరకు వచ్చేటప్పటికి మనం తెచ్చిపెట్టుకున్న ఒక మిగిలిపోయిన, ఇంగ్లీష్‌ వాడు వదిలిపోయిన పడికట్టు పదాలతో కూడిన ఒక మూస ఇంగ్లీషుని మనం నేర్చుకున్నాం. ఈ మూస ఇంగ్లీషుని నేర్చుకున్న కొద్ది మంది గుమాస్తాలు మొత్తం వ్యవహారాన్ని నడిపించే పరిస్థితి ఉంటుంది. వాళ్లకి ప్రజల యొక్క నిత్యజీవిత వ్యవహారానికి సంబంధించిన, అంటే ఒక పేద రైతు , ఒక మహిళ, ఒక దారినపోయే దానయ్య వారియొక్క కష్టసుఖాలు ప్రతిబింబిస్తూ వారియొక్క సమస్యని విశ్లేషించి రాయగల శక్తి యుక్తులు కానీ, సామర్ధ్యాలు గాని, భాషా నైపుణ్యాలు గాని లేవు. పడికట్టు పదాల్లో రాయడం జరుగుతోంది. అందువలననే మన రాష్ట్రానికి సంబంధించినంత వరకు గుమాస్తాల భాష రాజ్యమేలుతోంది. మొత్తం మీద గుమాస్తాల వలన, గుమాస్తాల కొరకు, గుమాస్తాల చేత, గుమాస్తాల చేత నడిచే రూపాంతరం చెందింది. దీనిని ఇంకో రకంగా చెప్పాలంటే, ప్రజలతో నిత్యానుసంధానంగా మనం
ఉండాలంటే, అనుక్షణం వారితో కలిసి మెలిసి నడవాలి, వాళ్ళ కష్టసుఖాల్లో మనం పాలుపంచుకోవాలి అనుకున్నప్పుడు పాలనా రంగం పెడగా ఉండి, వారి యొక్క స్థానిక భాషలో మాట్లాడకుండా ఉంటే పాలన అన్న ప్రక్రియ ఎలా సాధ్యమో మనం ఆలోచించాలి. ఈ సంశయాన్ని విశ్లేషించడానికి మనం లోతుల్లోకి వెళ్తే దీంట్లో మనకే ఎందుకు ఇలా జరుగుతోంది అనేది, ఒక అంశం తీసుకుని చూద్దాం..
మన తెలుగు రాష్ట్రాల్లోనే ఈ పరిస్థితి ఎందుకు వచ్చింది అని ఆలోచిస్తే రెండు ప్రధాన కారణాలు కనిపిస్తున్నాయి. 1. రాజకీయ సంకల్పం లేకపోవడం (జూశీశ్రీఱ్‌ఱషaశ్రీ షఱశ్రీశ్రీ) 2. పరిపాలన కతనిశ్చయం లేకపోవడం (aసఎఱఅఱర్‌తీa్‌ఱఙవ సవ్‌వతీఎఱఅa్‌ఱశీఅ). ఇవి రెండూ లేకపోవడం.. ఇది ఇలా ఎందుకు అనేది పరిశీలిస్తే దాన్ని ఎలా సరిచేయొచ్చో మనం ఆలోచించవచ్చు. ఒకటి, రాజకీయ సంకల్పం లేకపోవడం. భాషా సంస్కతుల స్థానము పాలన రంగంతో ఎలా ముడిపడి ఉంటుంది అన్నది తెలియడానికి, ముందు తెలియాల్సింది పాలన అన్నటువంటి ప్రక్రియ ప్రజాజీవితానికి సంబంధించిన అంశము అన్నది గుర్తెరిగి ఉండాలి. ఇది గమనించనంతవరకూ పాలన అన్నది ఏదో గొప్ప బ్రహ్మ విద్య, చాలా గొప్ప విషయం అన్నట్టు దూరంగా పెడగా
ఉండిపోతుంది. పాలన ప్రజలకు సంబంధించినది అని తెలుసుకుని, భాష ప్రజలకు సంబంధించినది అయితే బాగుంటుంది అని గుర్తిస్తే చాలు. అయితే ఎందుకో పాలన అన్నది గొప్ప విషయంగా సెక్రటేరియట్‌లో జరిగే ఏసీ గదుల్లో మాత్రమే అనుకోవడం జరుగుతోంది. రెండవ అంశము ప్రజాస్వామిక సంప్రదాయాలకు చోటు లేకపోవడం. ప్రజాస్వామ్యం యొక్క అంతరాత్మ ఏమిటి అనేది ఇక్కడ కీలకమైన ప్రశ్న. ప్రజాస్వామ్యము అనేది కేవలం ఒక రాజకీయవిధానము. గెలవడం, ఓడటం పరిపాలించడం అన్న తంతు మాత్రమే కాదు. అది ఒక్క సారి మధ్యన వచ్చిపోయే ప్రక్రియ మాత్రమే. ప్రజాస్వామ్యంలో అంతర్గత సూత్రం ప్రజలు ఉత్సాహంగా పాలనలో పాల్గొనడం. అలా కానప్పుడు, పాలకులు అనేవాళ్ళు ఒక వర్గం గానూ, పాలితులు
అనేవాళ్ళు ఒక వర్గంగానూ ఉండిపోతారు.
ముఖ్యంగా ప్రజాస్వామ్యం యొక్క మూల సూత్రాన్ని పరిశీలించినట్లయితే పాలితులే పాలకులు. ఈ పాలితులు చురుగ్గా పాల్గొనాలి. ప్రజాస్వామ్యం అనేది సచివాలయంలోనో, శాశన సభలోనో కూర్చుని నిర్ణయించుకునేది కాదు. పాలకులు చేసేటటువంటి అనేక నిర్ణయాలకు ప్రజలు కేవలం బాధితులుగానూ, నిందితులుగానూ ఉండకూడదు. వాటిలో భాగస్వాములు కావాలి.
ఒక మాటలో చెప్పాలి అంటే, ప్రజాస్వామిక చర్చ, ప్రజాస్వామిక పాల్గొనటం , ప్రజాస్వామిక సహ భాగత్వము అనేవి ప్రజాస్వామ్యం యొక్క ముఖ్య సూత్రాలు. ఇది ప్రధానమైనటువంటి అంశంగా చెప్పవచ్చు. ఇది ప్రజాస్వామ్యం యొక్క ప్రాణవాయువు. ప్రజలు పాల్గొనటము, తెలుసుకోవడం, అభిప్రాయాలూ వ్యక్తీకరించడం అలా అన్నింటిలోనూ భాగస్వాములు అయితేనే ప్రజాస్వామ్యం విజయవంతం అవుతుంది. ఏదో కొద్ది మంది నాయకులు, కొద్ది మంది అధికారులు యొక్క శక్తి సామర్ధ్యాల మీద ఆధారపడటమే కాకుండా, ప్రజలందరికీ ఈ దేశం యొక్క రూపురేఖలు ఎలా ఉండాలి, ఈ దేశం ఎలా సంపన్నం కావాలి, ఎలా పౌరులందరూ తల ఎత్తుకుని జీవించాలి అన్నది అర్థం కావాలంటే ప్రజలకు భాగస్వామ్యం ఉండాలి. మన రైతులకి, మన నిరుపేదలకు, మన కష్టజీవులకు, నిర్లక్ష్యానికి గురికాబడిన వర్గాలకి పాలనా ఫలితాలు చేరాలంటే, వాళ్లకు అర్థం అయ్యే భాషలోనే పాలన ఉండాలి. ఎప్పుడు కూడా ఏ ఒక్క పార్టీ మ్యానిఫెస్టోలో కూడా ఇది రాదు. ముఖ్యంగా పాలన ప్రజల యొక్కభాషలోనే అమలు చేస్తాం అని ఏ యొక్క పార్టీ చెప్పదు. ఎందుకు రాదు అంటే మనం అడగం కాబట్టి. మనం ఎందుకు అడగము అంటే మనం అడిగినా వినరు కాబట్టి అని ప్రజలు. అలా కాకుండా మనం అడగాల్సిన అవసరం ఉంది. మనం అడిగినప్పుడు మాత్రమే పార్టీ మ్యానిఫెస్టోలో చేరుస్తారు.
ఇక రెండవది. పాలనాపరమైన సంకల్పము (aసఎఱఅఱర్‌తీa్‌ఱఙవ సవ్‌వతీఎఱఅa్‌ఱశీఅ). దాంట్లో మనకి పాలనా పరమైన విషయాల్ని చూసినప్పుడు రాజకీయ సంకల్పం లేని నాయకత్వం వల్ల పనిచేసేవాళ్ళు వాళ్లకు అనుగుణంగా పెద్దగా నేర్చుకోకుండా గడిపేస్తున్నటువంటి పరిస్థితులు చూస్తున్నాం. పట్టుమని పది మాటలు మాట్లాడలేని వాళ్ళు కొంతమంది మన రాష్ట్రంలో మాత్రమే చీఫ్‌ సెక్రటరీగా ఉండటం చూస్తాం. వాళ్ళు కూడా అచ్చమైన పాలకుల్లా ప్రవర్తించడం మనం చూస్తాం. ఇదంతా పోవాలంటే పాలనాపరమైన సంకల్పం కావాలి.
పాలన భాషగా ఈ ప్రాధాన్యతని పెంచడానికి కొన్ని వ్యూహాలని మనం చర్చించుకోవచ్చు. దాంట్లో యంత్రాంగాన్ని సన్నద్ధం చేసుకోవడం అన్నది చాలా ముఖ్యం. అంటే, యంత్రాంగాన్ని పక్కన పెట్టేసి మీరు ఇలా చెయ్యండి అని సందేశం ఇచ్చేసి వెళ్ళిపోతే పని అవ్వదు. ఆదేశాలు కూడా మనం ఇచ్చినట్టు ఇస్తాం, వాళ్ళు విన్నట్టు వింటారు. ఈత నేర్చుకో అని చెప్పేసి వెళ్ళిపోయింత మాత్రాన ఈత రాదు. అలాగే కరోనా సమయంలో మాస్క్‌ వేసుకో అని చెప్పినంత మాత్రం వింటారని మనం చెప్పలేం. దానివలన కష్టనష్టాలు ఏమిటో, ఉపయోగాలు ఏమిటో చెప్పినప్పుడే వాళ్ళు వింటారు. ఆ ప్రయత్నం చెయ్యాల్సినటువంటి అవసరం చాలా ఎక్కువ ఉన్నది.
నేను కలెక్టర్‌ గా ఉన్నపుడు చేసిన ముఖ్యమైన ప్రయత్నం ఇది. ''మీరందరూ రేపట్నుంచి తెలుగులోనే రాయండి, మీ ఇష్టం'' అని చెప్పకుండా , వాళ్ళని కూర్చోబెట్టి అనేక స్థాయిల్లో అధికారులను పిలిచి చెప్పడం జరిగింది. వాళ్లకు కావల్సినవి ఏమిటి ? ఏ అంశాల్లో తొట్రుపాటు, భయసందేహాలు
ఉన్నాయి ?వాటిని ఎలా పరిష్కరించాలి అనేది తెలుసుకుని పరిష్కరిస్తూ , భయసందేహాలను పోగొడుతూ వెళ్ళాలి. శిక్షణ, చర్చ పద్ధతులు యంత్రాంగంలో వాడాల్సిన అవసరం ఉంది. మూడవది ప్రేరణ అన్నది చెయ్యాల్సిన అవసరం ఉన్నది. మన సొంత భాషలో రాయడం వలన ప్రజల భాషలో మనం పని చేస్తున్నాం, దాని వలన వాళ్లకు పాలనలో ఫలితాలు ఎక్కువగా వస్తాయన్నది అర్థమయ్యేలా అనేక రూపాల్లో చెప్పడం జరిగింది. మనం ఇక్కడ మరిచిపోకూడని అంశం ఏమిటంటే అధికారులు అంటే ప్రజలకు సేవకులు, ప్రభుత్వానికి కాదు. ఇదంతా ప్రత్యేకించి నేను కలెక్టర్‌గా ఉన్నప్పుడు చెయ్యడం జరిగింది. ఒక వేళ ఎవరైతే వినిపించుకోరో అక్కడ ఫైళ్లను తిరస్కరించడం జరిగింది. రెండవది స్పర్ధ. ఎక్కడెక్కడ అధికారులు అమలు చెయ్యరో, వారిని బాగా పనిచేసేవారితో పోల్చి చెప్పడం ద్వారా వారికి స్ఫూర్తిని ఇవ్వడం జరిగింది.
సాధారణంగా అధికారులు చెప్తున్న విషయం ఏమిటంటే ''సార్‌! మన చట్టాల్లో ఉన్నటువంటి అంశాలు చాలా గూఢమైనటువంటివి, క్లిష్టమైనవి వాటికి తెలుగులో సమానార్థాలు ఉండవు'' అని అంటున్నారు. ఇది పూర్తిగా తప్పు. భారత ప్రభుత్వం ఈ మధ్యకాలంలో ఇస్తున్నటువంటి చట్టాలని తెలుగులో కూడా ఇస్తున్నారు. ఇతర స్థానిక భాషల్లో కూడా ప్రతిని విడుదల చేస్తున్నారు. అలాగే మన శాసన సభలో కూడా కొంత వరకు వున్నది.
చట్టాలకు సంబంధించిన విషయాల్లో మనకు పరిభాషలు లేవు అన్నది ఒట్టి అబద్ధం అని నేను చెప్పాలనుకుంటున్నాను. ఈ సందర్భంలో నేను నా వ్యక్తిగత అనుభవాన్ని కూడా మీ అందరితో పంచుకోవాలనుకుంటున్నాను. మనం ఏ చట్టాన్ని తీసుకున్నా కూడా ఆ చట్టాన్ని విశ్లేషించినప్పుడు, ప్రధానంగా మొదటి సెక్షన్‌ దేని గురించి మాట్లాడుతుంది అంటే, ఈ చట్టాన్ని ఏమంటారు, ఈ చట్టం పేరేంటి, ఇది ఏ పరిధి వరకు ఉంటుంది అనేది చెప్తారు. రెండవ సెక్షన్‌ మాత్రము ఆ చట్టంలో వాడేటటువంటి విశేషంగా వచ్చేటటువంటి పదాలు ఏ అర్థంలో మనం వాడుతున్నామో దాన్ని తెలియచేస్తుంది. దాన్ని సాంకేతిక పరిభాష అంటాం. ఆ సాంకేతిక పరిభాషలు అన్నీ కూడా రెండవ సెక్షన్‌లో వచ్చేస్తాయి. మూడు, నాలుగు సెక్షన్లు దీన్ని అమలు చేసేటటువంటి అధికారులు ఎవరు అనే విషయానికి సంబంధించినవై ఉంటాయి. దీనికి ఆనుపానులు దేన్నుంచి లభిస్తాయి అనటానికి కూడా అక్కడే ప్రస్తావించబడింది. దాదాపు నాలుగు సెక్షన్‌లలో ఆ చట్టానికి సంబంధించిన అన్ని అంశాలు ఉంటాయి.ఏ చట్టాన్ని చూసినా అదే నిర్మాణంలో ఉంటుంది. దీనిని తెలుసుకోవడానికి ఒక పశుసంవర్ధక శాఖ, ఒక వ్యవసాయ శాఖనో వాళ్లకు సంబంధించినటువంటి చట్టాల్ని తెలుసుకోవడానికి దాంట్లో వాడేటటువంటి పరిభాషలని వాడటానికి నేర్చుకోవటానికి మొత్తం కలిపి ఒక రోజు రెండు రోజులకన్నా ఎక్కువ పట్టదు. ఒక సాధారణ
ఉద్యోగి కనీస స్థాయినుంచి రిటైర్మెంట్‌ నాటికి షుమారు 50 లక్షలు నుంచి కోటి రూపాయలు పైన తీసుకుంటున్న ఈ రోజుల్లో మరి అతను కనీసం రెండు మూడు రోజులో లేదా వారమో ప్రజల కోసం మనం మారలేమా అన్నది ప్రశ్నించుకోవాల్సిన అంశం. అలాగే శిక్షా స్మతులు, ఇతర న్యాయ విచారణ పద్ధతులు మొదలైనవి కూడా దాదాపు తెలుగులోకి వచ్చినాయి. వీటన్నింటికి కూడా భారత ప్రభుత్వం వారు ప్రామాణికమైనటువంటి అనువాదాలు ఇచ్చారు. అలాగే భారత రాజ్యాంగానికి ప్రామాణికమైనటువంటి అనువాదం ఉన్నది. అలాగే తెలుగు అకాడమీ రూపొందించినటువంటి పరిపాలన పదకోశం వున్నది. ఆ తరువాత వచ్చినటువంటి ఎంతో మంది మహానుభావులు, అధికార భాషా సంఘానికి పనిచేసిన చైర్మన్లు మొదలైన వాళ్ళందరూ కావలసిన పదకోశాన్ని తయారు చేసి ఇచ్చారు. కాబట్టి మనకు కావాల్సింది ఏమిటంటే మన ఆత్మలో కతనిశ్చయం
ఉన్నదా లేదా అన్నదే అసలు ప్రశ్న. అది కలిగించాల్సిన బాద్యత సీనియర్‌ అధికారులకు ఉంటుంది. ముఖ్యంగా అఖిల భారత సర్వీసులకు సంబంధించినటువంటి అధికారులు, అలాగే రాష్ట్రంలో వచ్చేటటువంటి డిప్యూటీ కలెక్టర్‌ స్థాయి అధికారులు, ఆ తరువాత కింద స్థాయిలో డిప్యూటీ తహసీల్దార్‌ వంటి అధికారులు వారి శిక్షణ కాలంలో దీనికి సంబంధించి కనీసం ఒక నెలకి తగ్గకుండా శిక్షణలో ఉంచవలసినటువంటి అవసరం ఉంది. కనీసం నాలుగు వారాలు దీంట్లో అనేక తర్జ్జుమాలు చేయించడం మార్చడం, వ్యవహరించడం, అన్ని రూపాల్లో దీన్ని రాయగలగడం, తరువాత భాషా వ్యక్తీకరణ సామర్ధ్యాలు పెంపొందించుకోవడానికి కషి చెయ్యాల్సిన అవసరం ఉంది. ఇది చాలా సులభమైనటువంటి పని. దీనికోసం నేను ప్రత్యేకించి ఒక శాస్త్రీయమైన శిక్షణా కార్యక్రమాన్ని రూపొందించాను.
ఇది తప్పకుండా ఒక మంచి పరిష్కారం అవుతుంది. ఆఖరిగా ఈ వ్యాసం ముగించబోయే ముందు నేను చెప్పాలనుకున్నది. ప్రజలకి అనేక హక్కులు ఉన్నాయి. ప్రజలకు ఉన్నటువంటి హక్కులలో అన్నిటికన్నా ప్రాథమిక హక్కు ఏంటంటే ఏదైనా ఆ ఒక విషయం తెలుసుకునే హక్కు. ఈ హక్కు అనేక రూపాల్లో వాళ్ళకి లభిస్తుంది. ఒకటి రాజ్యాంగ రూపంలో, మరొకటి చట్ట రూపంలో. దీనికి అధికార భాషా చట్టం మనకి ఏమి చెప్తోంది అంటే ప్రజల వ్యవహారాలు అన్నీ కూడా పాలక భాష , స్థానిక భాష అయినటువంటి తెలుగులో, ఉర్దూలలో ఉండాలని వాళ్ళు పేర్కొన్నారు. దాంట్లో పేర్కొన్నదానిని తప్పకుండ పాటించాల్సినటువంటి అవసరం ఉన్నది. అది ప్రజలకున్నటువంటి హక్కు అన్నది ప్రజలకు మనం తెలియచేయాల్సిన అవసరం ఉంది. దీంట్లో పాలకుల ఇష్టా ఇష్టాలతో సంబంధం లేదు . అది వాళ్ళ ధర్మం. కాబట్టి పాటించి తీరాలి. మనకు ఇష్టం ఉంది! లేదు!! అనే దానితో సంబంధం ఉండకూడదు. వ్యక్తిగతంగా ఒక వ్యక్తి కట్నం తీసుకోవడం తప్పు కాదు అనుకోవచ్చు. కానీ , తప్పు అని చట్టం చేసింది వీటన్నింటినీ అలోచించిన తరువాతనే. దాని వెనకాల ఉన్న మౌలిక సూత్రాలను గమనించి మనం అమలు చెయ్యాలి. అధికారభాషాచట్టం కూడా అలాంటిదే. ఒకళ్ళ ఇష్టాలకు గాని, ఒకళ్ళ అభిమతాలకు గానీ ఇక్కడ చోటు లేదు. చట్టం అంటే మనం పాటించి తీరాలి. అది మనధర్మం. ఇది మనం గుర్తుపట్టినప్పుడు తప్పకుండా సాధ్యం అవుతుంది. దీనికి కావాల్సినటువంటి ఆనుపానులు సాంకేతిక పదజాలం సష్టించబడుతుంది. జర్మనీ, జపాన్‌ , ఇంగ్లాండ్‌ , అమెరికాల లాగా ప్రజలు చైతన్యవంతంగా పాల్గొనేటువంటి ప్రజాస్వామ్యం ఏర్పడాలంటే ఒక కన్నుల పండువగా ప్రజలందరూ సుఖ సంతోషాలంతో ఉన్నతంగా జీవించాలంటే, ఒక ధైర్యం, మానసికంగా ఒక రకమైన ఆత్మవిశ్వాసంతో జీవించాలంటే ప్రజల భాషలోనే పాలన ఉండాల్సిన అవసరం ఉంది. ప్రజల భాషలోనే , ప్రజల చేత, ప్రజల వలన, ప్రజల కొరకు, ప్రజల కోసం, రాజ్యం రాజ్యాధికార వ్యవస్థలు పని చెయ్యాలి.