సోవియట్‌ ఆధునిక కవితా తేజస్వి మయకోవస్కీ

- డా|| యస్‌. జతిన్‌కుమార్‌  9849806281

గోర్కీ (అమ్మ), టాల్‌స్టాయి (అన్నా కెరినినా, యుద్ధము-శాంతి), పుష్కిన్‌ (కాల్పనిక కవిత), ఛెహోవ్‌ (కథలు) గొగోల్‌ (ఇన్స్పెక్టర్‌ జనరల్‌ వంటి నాటకాలు), దాస్తయోవస్కీ (నేరము శిక్ష), తుర్గనేవ్‌ (తండ్రులు-కొడుకులు), ఐత్‌మాతోవ్‌ (తల్లీ భూదేవి), వంటి రష్యన్‌ రచయితలు తెలుగు పాఠకులకు ఎంత ఆత్మీయంగా తెలుసో, అంత బాగా ప్రాచుర్యం పొందిన మరో రష్యన్‌ రచయిత మయకోవస్కీ. శ్రీశ్రీ అనువదించిన లెనిన్‌ కావ్యం మూల రచయితగా మయకోవస్కీ మనందరికీ చిరపరిచితుడే. కవి, చిత్రకారుడు, నటుడు, సినీరచయిత, నాటకకర్త, రాజకీయ కార్యకర్త, సాంస్కృతిక సంస్థల సంచాలకుడు, సాహితీ పత్రికల సంపాదకుడు.. ఇలా బహు ముఖ్యమైన ప్రతిభామూర్తి మయకోవస్కీ.

రాజకీయ, ఆర్థిక స్థితిగతులను మౌలికంగా అభివృద్ధిపరచి, మానవ సంస్కృతిని ఉన్నతీకరించి ఒక నూతన మానవుని ఆవిర్భవానికి అనువైన సామాజిన వ్యవస్థలను నెలకొల్పటమే సోషలిస్టు తాత్వికతకు భూమిక. వర్గ పోరాటాల ద్వారా, దోపిడీ పీడనలు లేని, వర్గరహిత సమసమాజంవైపు నడిపించడమే దాని కార్యాచరణ. ఆ మహత్తర కార్యనిర్వహణకు కవులు, కళాకారులు, రచయితలు కూడా తమతమ నైపుణ్యాలను అంకితం చేసి ''విప్లవకారుల సహయాత్రికులు'' అయ్యారు. కొందరు విప్లవోత్తేజంతో విప్లవ పార్టీతో చేతులు కలిపి విప్లవంలో భాగస్వాములవుతారు. కార్యకర్తలవుతారు. నేతలుగా ఎదుగుతారు. అలాంటి కోవలో రష్యన్‌ బోల్షివిక్‌ పార్టీతో మమేకమై అటు సాంఘిక ఉద్యమంలోను ఇటు సాహిత్య

ఉద్యమంలోను పాల్గొని బలమైన ముద్ర వేసిన ప్రముఖులలో మయకోవస్కీ ముందు వరసలో నిలుస్తాడు.

రష్యన్‌ జారు చక్రవర్తుల పాలనలో జార్జియా ప్రాంతంలోని భాగ్‌దావీ నగరంలో 19 జులై 1893న జన్మించాడు. తండ్రి రష్యా కోసక్కుల (రైతుల) బిడ్డ. తల్లి యుక్రేనియన్‌ వనిత. ఇంటి భాష రష్యన్‌. తల్లి భాష జార్జియన్‌ 'అందుకే నా జీవితం మూడు సంస్కృతుల సంగమక్షేత్రమయ్యింది' అని ఆయన చెప్పుకున్నాడు. 1902లో ఆయన హైస్కూలు విద్యార్థిగా

ఉండగానే సోషలిస్టు ప్రదర్శనల్లో పాల్గొనేవాడు. అపరిమితమయిన స్వేచ్ఛ వలన మీ పిల్లవాడు చెడిపోతున్నాడని ఎవరైనా ఆక్షేపిస్తే ఆ తల్లి 'నాకొడుకు ఈనాటి అవసరాలకు, వైఖరులకు అనుగుణంగానే ప్రవర్తిస్తున్నాడు. అతని ఆకాంక్షలకు నేను ఎందుకు అడ్డం చెప్పాలి?'' అని అనేవారట. ఫారెస్టు రేంజరుగా పనిచేస్తున్న తండ్రి 1906లో అనూహ్యంగా చనిపోవడంతో ఈ కుటుంబం మాస్కో నగరం చేరుకుంది. ఇక అప్పటినుండి మాస్కోనే అతని నివాస స్థావరమయ్యింది. హైస్కూలులో చేరిన మయకోవిస్కీ అక్కడి సోషల్‌ డెమాక్రటిక్‌ లేబర్‌ పార్టీ కార్యక్రమాలలో పాల్గొనేవాడు. తత్వశాస్త్రం ముఖ్యంగా మార్క్సిజం అతనికి అభిమాన పాత్రమైన విషయంగా వుండేది. అయితే స్కూలు ఫీజు కట్టుకోలేని దుస్థితిలో అతను 1908లో స్కూలు నుంచి తొలగించబడ్డాడు. అప్పటికే ఏర్పడిన రాజకీయ అభిప్రాయాలవల్ల సాగిస్తున్న కార్యక్రమాల ఫలితంగా అనేకమార్లు అరెస్టు అయ్యాడు. దాదాపు 2 సంవత్సరాల జైలు జీవితం అనుభవించాడు. ఈ జైలు జీవితంలోనే తొలి కవితాక్షరాలు దిద్దుకున్నాడు. 1910లో జైలు నుంచి విడుదలయ్యాకనే చిత్రలేఖనం అభ్యసించసాగాడు. 'విప్లవమూ, కవిత్వమూ' నా మనసును పూర్తిగా ఆకట్టివేశాయి అని చెప్పుకున్నాడు. చిత్రలేఖనం నేర్చుకుంటున్నా, సోషలిస్టు కవిత, కళలు అధ్యయనం చేయటానికి ఉబలాటపడ్డాడు. పార్టీ కార్యకర్తగా కన్నా సోషలిస్టు కళాకారునిగానే తనను మార్చుకోసాగాడు. ప్రత్యక్ష రాజకీయ కార్యక్రమాలకు దూరంగా జరిగాడు. ఈ పరిశీలనలు, అధ్యయనాలు ఆయనలో కొత్త భావాలు నింపసాగాయి. ఇటలీలో పుట్టి పెరుగుతున్న ఫ్యూచరిస్టు ధోరణులను అలవరచుకొన్నాడు. 1912లోనే 'రష్యా ఫ్యూచరిస్టు మానిఫెస్టో'గా పేరొందిన ప్రజా అభిరుచులపై ఒక చెంపదెబ్బ' (ూ రశ్రీaజూ శీఅ ్‌ష్ట్రవ టaషవ శీట జూబపశ్రీఱష ్‌aర్‌వ) అనే సంకలనం విడుదల అయ్యింది. దానికి సంతకం దారు మయకోవస్కీ.

సంప్రదాయ కవిత్వాన్ని విడనాడి నూతన ప్రయోగ శీలతను సంతరించుకోవటం, పారిశ్రామిక విప్లవం తెచ్చిన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, యంత్రం, స్వయంబోధిత సాధనాలు, మెరుగుపడ్డ రవాణా సౌకర్యాలు అభివృద్ధికి సోపానాలుగా కనబడ్డాయి. అవి తెస్తున్న, తేనున్న సామాజిక మార్పులకు ఫ్యూచరిస్టులు (భావివాదులు) ఆహ్వానం పలికారు ఆ కొత్తను స్వాగతించడానికి, పాత నుంచి పూర్తిగా విడగొట్టుకోవాలని ప్రయత్నించారు. సాహిత్యంలో నూతన విధానాలు ప్రవేశపెట్టారు. పాత ఛందస్సులను నెట్టివేస్తూ, కొత్త అలంకారాలతో, ఒకింత ఆడంబరంగా, కొత్త నుడికారాలతో ఒక నూతన సాహిత్య భాషను తయారు చేసుకున్నారు. సాహిత్యానికి పనికిరాదని తోసివేయబడ్డ వీధి భాషను ప్రయోగించారు. 1915లో (ూ జశ్రీశీబస ఱఅ ుతీశీబరవతీర) క్లౌడ్‌ ఇన్‌ ట్రవ్‌సర్స్‌ అనే దీర్ఘకావ్యం ప్రకటించాడు. ఆ భాష, శైలి, అనూహ్యమైన పదప్రయోగము, గేయం నడక అందరినీ గొప్ప ఆశ్చర్యానికి గురిచేశాయి. వీళ్ళు గేయం చదివేతీరు, వేషభాషలు చాలామందికి కొత్తగాను, ఆసక్తికరంగాను అనిపించాయి. నిజానికి 1913లో రాసిన (I, వీవరవశ్రీట) వ్లాదిమిర్‌ మయకోవస్కీ అనే ప్రదర్శనలో ఆయన పాత్ర చేసిన నటనతోనే అందరి దృష్టినీ ఆకర్షించాడు.

''ఈ ఆధునిక కవితా శకటం నుంచి పుష్కిన్‌, టాల్‌స్టాయి లాంటి వారిని కిందికి లాగివేయాలి'' అనేంత బలగాన్ని సంతరించుకుంది ఈ నూతన కవితా ఝంఝ, ''కవిత్వాన్వేషకుడు'' ''సృజనశీలి'' ''లయ విన్యాస మాంత్రికుడు అనే పేరు పొందసాగాడు. ఈ దశలో ఆయన పెట్రోగ్రాడ్‌కు వెళ్ళాడు. 1915 నుంచి 1917 ఆగస్టు వరకు మిలటరీ ఆటోమొబైల్‌ స్కూలులో డ్రాప్ట్సుమన్‌గా పనిచేస్తూ మరోవంక తన సాహిత్య వ్యాసంగాన్ని ముమ్మరం చేశాడు. ఈయన జీవితంలో ఆ తరువాత అత్యంత ప్రభావశీలమయిన పాత్ర వహించిన లివీ బెర్క్‌ దంపతులతో అప్పుడే పరిచయం ఏర్పడింది. మాక్సింగోర్కీ వంటి రచయితల సాహచర్యం లభించింది. గోర్కీ పత్రికలో మయకోవస్కీ పని చేశాడు. వివాహిత అయిన లివీబెర్క్‌ పట్ల విపరీతమయిన వ్యామోహము, ప్రేమ పెంచుకున్నాడు. ఈ పెట్రోగ్రాడ్‌ జీవితంలోనే ఆయన రష్యన్‌ విప్లవపు ఎత్తుపల్లాలు, ఉత్సాహ ఉత్పాతాలు అన్నీ దగ్గరుండి చూశాడు. ''సంశయమేలేదు. ఇది నా విప్లవమే'' అని నిర్ణయించుకుని ప్రత్యక్షంగా కార్యాచరణకు ఉపక్రమించాడు. మహానేత లెనిన్‌ ఉపన్యాసాలు వినేవాడు. తన కలం గళం ఆ విప్లవ సంకీర్తనానికే అంకితం చేశాడు. ఎన్నో ప్రేరణాగీతాలు రాశాడు. నాటకాలు రచించాడు. నౌకాదళాల ధియేటర్లలో పాటలు వినిపించాడు. 'విప్లవానికి స్వాగతం', లెఫ్ట్‌మార్చ్‌, మిస్టరీ బుఫే వంటి రాజకీయ వ్యంగ్య నాటకాలు ఆ కాలంలో (1918)లో వెలువడ్డవే.

'నేను కవిని నన్ను ఆసక్తికరంగా మార్చింది కవిత్వమే నేను రాసేదంతా దానిగురించే'' అని విప్లవంలో భాగస్వామి అయ్యాడు విప్లవానంతరం తిరిగి మాస్కో చేరకుని రష్యన్‌ టెలిగ్రాఫ్‌ డిపార్టుమెంటులో పనిచేశాడు. అయితే ఆయన ప్రధాన వ్యాపకం అప్పుడే పుట్టి పొత్తిళ్ళలో కదులాడుతున్న సోవియట్‌ శ్రామిక రాజ్య ప్రచారమే. ''విప్లవకవి పని పుస్తకాలు రాయటం మాత్రమే కాదు'' అరకొర చదువులు, అంతంత మాత్రం అక్షర జ్ఞానం వున్న ప్రజలకు ఏ రూపంలో వీలయితే ఆ విధంగా సమతారాజ్యపు సందేశాల్ని అందివ్వగలగాలి అని భావించి అనేక ప్రచార పోస్టర్లు, ప్రచార చిత్రాలు, కరపత్రాలు, నినాదాలు, కవితా శకలాలు విరజిమ్మి తన కవితా పాటవమంతా వినియోగించి వాటిని ఆకర్షణీయంగా తయారు చేసి కమ్యూనిస్టు వ్యవస్థ పాదుకొనడానికి ఒక ప్రచార యుద్ధమే చేశాడు. పెట్రోగ్రాడ్‌ రక్షణ కోసం కూడా 1919 నుండి ఇలాగే అవిశ్రాంతంగా అనేక ప్రచార గీతాలు రాశాడు. కొన్ని సినిమాలకు స్క్రీన్‌ప్లేలు సమకూర్చాడు. కొన్ని సినిమాల్లో నటించాడు. మరోవంక వామపక్ష కళాకారుల సంఘాలను ఏర్పరచడం, సమన్వయం చేయటం, వారి పత్రికకు సంపాదకునిగా వ్యవహరించటంలో తలమునకలయ్యాడు.

వామపక్ష కళలని చెప్పబడుతున్న వాటన్నింటినీ పున:పరిశీలించి వాటిలోని వ్యక్తిగత ధోరణులను పరిహరించి, సామ్యవాద వ్యవస్థ నిర్మాణానికి తోడ్పడే విలువైన కళలను పెంపొందించడమే తమ లక్ష్యమని చెప్పుకున్నాడు. 1909-1919 వరకు వచ్చిన తన రచనలన్నీ ఒక సంకలనంగా ప్రచురించాడు. ఈ సంకలనం ద్వారా ఆయన ప్రతిభామూర్తి మరింత జేగీయమానంగా వెలుగొందసాగింది. 1920ల కల్లా క్రమంగా రష్యన్‌ పరిపాలనలో బ్యూరోక్రసీ పాదుకొనసాగింది. అధికారుల ఇష్టారాజ్యంగా పాలన కుంటుపడింది. దానిమీద వ్యంగ్యంగా =వషశీఅటవతీవఅషవ రికాన్ఫరెన్స్‌ అనే రచన వెలువరించాడు. ఈ రచన లెనిన్‌ దృష్టికి వెళ్ళగా ఆయన ''నేను వయకోవస్కీతో ఏకీభవిస్తున్నాను. జన శ్రామిక రాజ్యాన్ని అధికార వర్గం క్రమంగా కబళించి వేస్తున్నది'' అని తగిన చర్యలకోసం ఆదేశించాడు.

ఈ అంకితభావం, అసాధారణ ప్రతిభాపాటవాల వల్ల సమకూరిన కీర్తి ప్రతిష్టలతో ఇతర రచయితలకు, కళాకారులకు లేని కొన్ని వెసులుబాట్లు, సౌకర్యాలు మయకోవస్కీకి లభించాయి. ఈ అనుకూల పరిస్థితులకు ఆయన తన దేశవిదేశ పర్యటనలకు వినియోగించుకున్నాడు. దేశమంతా ఏ విధి నిషేధాలు లేకుండా సందర్శించేవాడు లాటివా, బ్రిటన్‌, జర్మనీ, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు, మెక్సికో, క్యూబా వంటి అనేక దేశాలు చుట్టివచ్చాడు. అలాంటి పర్యటనల నుండి తిరిగివచ్చేటప్పుడు అక్కడి కళాకృతులు, సమకాలీన చిత్రాలు, లెక్కలేనన్ని పుస్తకాలు తెచ్చి మిత్రులకు అందించే వాడు. అలా పాశ్చాత్య ప్రపంచంలో కళారంగంలో వస్తున్న నూతన ధోరణులు, కొత్త ఆలోచనలు బాగా అవగతమయ్యాయి. ఈ దశలో 1924లో లెనిన్‌ అస్తమించాడు. తన ప్రియతమ నాయకునికి శ్రద్ధాంజలిగా 3000 వాక్యాల దీర్ఘ స్మృతిగీతం రాశాడు మయకోవస్కీ. దాన్ని ఆయన చదువుతుంటే వేలాదిమంది కన్నీటితో కదలిపోయేవారట. ఆ తరువాత ఈ గీతం స్కూలు పిల్లల పాఠ్యాంశమై విద్యార్థులందరూ కంఠపాటం చేయవలసిన ప్రత్యేక అంశంగా నిలిచింది. (ఈ గీతాన్నే శ్రీశ్రీ అనువదించి మనకందించారు) 1925లో తన పర్యటనానుభవాలతో 'మై డిస్కవరీ ఆఫ్‌ అమెరికా' ను ప్రకటించాడు. నిజానికి 1922 నుంచి 28 వరకు ఆయన వామపక్ష కళా సంఘటన (కూజుఖీు ూ=ు ఖీ=ూచీు) గా పనిచేశాడు. 'కట్టుకథలు కాదు కల్పనలు కాదు సత్యాలే సాహిత్యం' (కూఱ్‌వతీa్‌బతీవ శీట ఖీూజుూ చీూు ఖీIజుIూచీ ) అన్న దృక్పథంతో తన రచనలు కొనసాగించాడు. దాన్ని ఆయన కమ్యూనిస్టు ప్యూచరిజం (జూవీఖీఖు) అని వ్యవహరించేవాడు. అధికార వర్గాన్ని, పార్టీ నాయకత్వ పోకడలను అధిక్షేపించే రచనలను వాస్తవాల పేరిట ప్రచురించసాగాడు. ఒక రకం అసమ్మతి స్వరం బలంగా వినిపించాడు. అయితే బోల్ష్‌విక్కులు వీటిని ప్రయోగాత్మక కళల పేరిట వస్తున్న విమర్శలను అంగీకరించలేని దశ వచ్చింది. రష్యన్‌ శ్రామిక రచయితల సంఘం ఈ వైఖరిని గట్టిగా ఎదుర్కొంది. రాజ్యం సాహిత్యాన్ని సెన్సారు చేస్తోందని మయకోవస్కీ ఎదురుతిరిగాడు. 'సుంకాలు వసూలు చేసే వాళ్ళతో కవిత్వం గురించి మాట్లాడమా? (ుaశ్రీసఱఅస్త్ర షఱ్‌ష్ట్ర ్‌aఞఎaఅ aపశీబ్‌ ూశీత్‌ీతీవ) అని 1926లోనే తన భిన్న వైఖరిని ప్రదర్శించాడు. 1928లో ఆల్‌రైట్‌, ది బెడ్‌బగ్‌ (నల్లి), 1929లో బాత్‌ హౌస్‌ (స్నానాలగది) వంటి వ్యంగ్య నాటకాలు రచించాడు. ఈ రచనలన్నింటినీ రచయితల సంఘం తీవ్రంగా విమర్శించింది. ఆక్షేపించింది. 1928లో ఆయన ఏర్పాటు చేసిన తన 2 దశాబ్దాల సాహిత్యావలోకనం ప్రదర్శనకు అధికారవర్గం సహకరించలేదు. నాటి రష్యా అధినేత స్టాలిన్‌ ఈ ప్రదర్శనకు వస్తారని మయకోవస్కీ ఆశించాడు కానీ అది జరగలేదు. చివరకు 1930 ఏప్రియల్‌ తొమ్మిదిన ఆయన విద్యార్థుల సభనుద్దేశించి చదివిన కవిత 'ఉచ్ఛస్వరంతో' (ూ్‌ ్‌ష్ట్రవ ్‌శీజూ శీట ఎవ ఙశీఱషవ) అస్పష్టంగా, నిగూఢంగా వుందని విమర్శిస్తూ ఆయనను స్టేజీ దిగిపొమ్మని ఆందోళన చేశారు. మనసు వికలమై మయకోవస్కీ వెనుదిరిగిపోయాడు. 'విత్‌ఫుల్‌ వాయిస్‌' అనే కావ్యరచన సాగిస్తున్న ఆ కాలంలోనే ఏప్రియల్‌ 19న (1930) తనను తాను కాల్చుకుని చనిపోయాడు. ఈ ఆత్మహత్య ఒక పెనుసంచలనమే కాక రష్యన్‌ ప్రభుత్వ వ్యవహారం మీద అనేక నీలినీడలు కప్పింది. ఈ సామాజిక జీవితంతోపాటు మరో వ్యక్తిగత జీవిత కోణం కూడా మనం పరిశీలించాలి. అది ఆయన ప్రైవేటు జీవితంలో మహిళలతో వున్న సంబంధాలు ఆయన జీవితమంతా ప్రేమించబడాలని అర్రులు చాశాడు. 1915లో పరిచయమైన లిలీబెర్క్‌ (వివాహిత)తో ఆయన పెనవేసుకున్న జీవితం ఆసక్తికరమయినది. ఆమెకోసం ఎన్నో కవితలు అల్లాడు. తన పుస్తకాలనెన్నింటినో ఆమెకు అంకితమిచ్చాడు. తనకోసం వెంపరలాడిపోతున్న మయకోవస్కీ పట్ల ఆవిడ కూడా సానుకూలంగానే వుండేది. అతని సాహిత్య జీవితానికి కవితావేశంగా మిగిలిపోవాలని ఎంతో జాగ్రత్తగా ఆస్థానం ఇంకెవరికీ దక్కకూడదన్న శ్రద్ధగా అతనితో వ్యవహరించేది. జీవితమంతా తన వెంట తిప్పుకొంది. ఆమెను తన జీవితంలో అత్యంత ఆప్తురాలిగా ఆయన భావించాడు. అయితే అమెరికా పర్యటనలో వున్నప్పుడు మయకోవస్కీ ఎల్లీజోన్స్‌ అనే మహిళతో కొంతకాలం సహజీవనం చేశాడు. ఈవిడ విప్లవానంతరం రష్యానుండి న్యూయార్క్‌కు తరలి వెళ్ళిన స్త్రీ.. వీరిద్దరికీ వివాహం చేసుకోవాలని ఉండేది కానీ రష్యన్‌ సోషలిస్టు సాహిత్య ప్రచారకునిగా, ఒక ప్రతినిధిగా వున్న తను, రష్యా వ్యవస్థను కాదని ప్రవాసం వెళ్లిపోయిన యువతిని పెండ్లి చేసుకోవటం ఎంతవరకు సబబు అనే విచికిత్సకు లోనయ్యాడు. అందుచేత ఈ సంబంధం రహస్యంగానే వుండిపోయింది. కానీ వీరిద్దరికీ 1926లో ఒక కూతురు జన్మించింది. తదనంతర జీవితంలో ఆ కూతురిని ఒకే ఒక్కసారి చూశాడు మయకోవస్కీ. అలాగే పారిస్‌లో కొన్నాళ్ళపాటు తతియాన అనే సుందరి (ఫాషన్‌మోడల్‌)తో చాలా చనువు ఏర్పడింది. ఆమెను పెండ్లి చేసుకోవాలని ప్రతిపాదించాడు. ఆమెకోసం తన నివాసం పారిస్‌కు మార్చుకోవడానికి సిద్ధమయ్యాడు. కానీ వీసా లభించలేదు. తనకు దూరమై పోతాడని భావించి లిలీబర్క్‌ ఈ వీసా రాకుండా చేసిందనే ప్రచారం వుంది. తాతియానకు ఆయన రెండు కవితలు అంకితమిచ్చాడు. 'ఆన్‌ది ఎసెన్స్‌ ఆఫ్‌ లవ్‌' అనే ఉత్తరం చాల ప్రసిద్ధమయింది. దాంతో లిలీ నువ్వు నన్ను మోసం చేస్తున్నావు. మరొకరి పేరున కవిత రాశాడు అని బహిరంగంగానే అక్కసు వెలిబుచ్చింది. తన విరహం వల్లనే అతను మంచి కవిత్వం రాయగలడని ఆమె భావించింది. మయకోవస్కీ కూడా ''నా కన్నీళ్ళనే కావ్యాలుగా మలుస్తాను' అని చెప్పేవాడు. మాస్కోలో వెరోనికా పోలనోస్కయా అనే నటీమణికి కూడా దగ్గరయ్యాడు. ఆమెతో కూడా వివాహ ప్రస్తావన తెచ్చాడు. 'కవిగారిని ప్రేమిస్తున్నా కానీ నా భర్తను వొదిలి రాలేనని' ఆవిడ స్పష్టం చేసింది. 1930 ఏప్రిల్‌లో, మయకోవస్కీ మరణం రోజున ఆఖరిసారి ఆయనతో మాట్లాడినది కూడా ఈ యువతే. వరుసగా ప్రేమ వ్యవహారాలు తనకు అనుకూలించకపోవటంతోను వెరోనికా తనను కాదన్నదన్న దుగ్థతోను మయకోవస్కీ తన జీవితాన్ని అంతం చేసుకున్నాడనేది బలమైన కథనం. ఒకవైపు ప్రేమ వ్యవహారాలతో అపజయం, మరోవైపు అధికార వర్గాలతో పొసగకపోవటం సహజంగానే  భావావేశపరుడయిన ఈ కవిని ఆత్మహత్యకు ప్రేరేపించాయంటారు. ఆత్మహత్యకు రెండు రోజుల ముందే రాసిపెట్టుకున్న ఒక ఉత్తరంలో 'కామ్రేడ్స్‌ నన్ను పిరికిపందగా భావించకండి. నేను చేస్తున్నది సరిఅయినది కాదు. దీన్ని  నేను ఎవరికీ పరిష్కారంగా సూచించను.. కానీ నా జీవితం ముగింపుకు నచ్చింది కానీ మరణమే శరణ్యం'' అని వుంది. అంతకుముందు కూడా ''నిన్ను మరోసారి చూడలేకపోతే నా మెదడులోకి కాల్చుకుని చచ్చిపోతాను'' అని ఆయన అన్నాడట. ఇవన్నీ ఆత్మహత్య కథనానికి ఆలంబనగా ఆనాటి రష్యన్‌ పరిస్థితులు, రచయితలు, ఆయన శరీరంలో లభించిన బుల్లెట్‌ ఆయన కాల్చుకున్నాడని చెబుతున్న రివాల్వర్‌ది కాకపోవటం వంటి అంశాలు ''ఇది రాజ్యం చేసిన హత్య ఏమో'' అనే సంశయాన్ని మిగిల్చాయి. 'నా చావును వివాదం చేయకండి'' అని ఆఖరి ఉత్తరంలో వున్న (ఆ చేతిరాత మయకోవస్కీదే అని నిపుణులు తేల్చిన తరువాత కూడా) ఈ చావు ఈనాటికీ ఒక మిస్టరీగానే మిగిలి పోయింది. ఈ సందర్భంలో వివాదాలకు సమాప్తి పలకాలని రష్యన్‌ అధినేత స్టాలిన్‌ 'మయకోవస్కీ మనకాలపు, సోవియట్‌ శకపు అత్యంత ప్రతిభాశాలి అయిన కవి'' అని ప్రకటించాడు. కానీ అది ఒక భాతృహంతకుని వ్యూహాత్మక ప్రకటన అనే భావించేవారు ఈనాటికీ వున్నారు.

ఏదయినా ఒక ప్రేమ కాక, వ్యవహార జీవితపు ఆటుపోట్లకు తట్టుకోలేక జీవన కాఠిన్యాలకు గుద్దుకుని విచ్ఛిన్నమయి పోయింది.

ఆయన అంతిమయాత్రలో ఆనాడే లక్షయాభైవేల మంది పాల్గొన్నారన్న ఒక వాస్తవం ఈ కవికి వున్న ప్రజాభిమానాన్ని వేలగొంతులతో చాటుతోంది. మాస్కో నావోదెలిచీ స్మశాన వాటిక (ఇది రష్యన్‌ ప్రముఖుల చిట్టచివరి 'విశ్రాంతి' స్థలం)లో ఆయన స్మారక చిహ్నం నుంచి మయకోవస్కీ క్రోధారుణ దృక్కులు ''ఈ ప్రపంచాన్ని మీరు ఎటువైపు తీసుకు వెళుతున్నారు? ఏ విలువల కోసం నిలబడుతున్నారు?'' అని సందర్శకులను నిలదీస్తూనే వున్నాయి.