బాంది

కథ

- షేక్‌ హుసేన్‌ సత్యాగ్ని - 98660 40810

ఖాదర్‌ బాషా... ఖాదర్‌ బాషా... ఖాదర్‌ బాషా...

అరిచినట్లుగా పిలిచాడు కోర్టు జవాను.  వరండాల్లో ఒకరితో మాట్లాడుతున్న ఆమె అర్ధాంతరంగా మాటలు ముగించి, కూతురు రెట్ట పట్టుకుని ఈడ్చుకుంటూ బిరబిర కోర్టు హాలులోకొచ్చింది.  జడ్జికి దండం పెట్టి  అక్కడున్న విజిటర్స్‌ బెంచి మీద కూర్చుంది.

ఖాదర్‌ బాషా ముద్దాయిల బోన్లో చేతులు కట్టుకుని నిల్చున్నాడు. ఆమె జడ్జీ ఏం చెప్తాడోనని కుతూహలంగా గుటకలు మింగుతూ అతని వైపే చూస్తూ ఉంది.

జడ్జీ ఖాదర్‌ బాషా వైపు చూస్తూ ఈ రోజు సాయంత్రం నీ కేసు జడ్జిమెంటు చెప్తా, అంతవరకు బయట ఉండు అన్నాడు.  ఖాదర్‌ బాషా తల పంకించి జడ్జీకి దండం పెట్టి బయటికిపోయాడు. ఆమె కూడా మెల్లగా కాల్లీడ్చుకుంటూ బయటికొచ్చింది.

కోర్టు బయట ఉన్న వేప చెట్టు క్రింద అరుగుమీద కూర్చుంది.  వళ్ళో కూతుర్ని కూర్చోబెట్టుకుని రెప్పవాల్చకుండా తదేకంగా చూస్తూ ఉద్వేగంతో కన్నీళ్ళు పెట్టుకుంది.  తన వడిలో కునుకు తీస్తున్న బిడ్డను జోకొడుతూ దీర్ఘాలోచనలో మునిగింది.

  •  

పెళ్ళి కాకముందు తానెన్నో కలలు కనింది.  భర్తకు అనుకూలవతిగా, అత్త, ఆడబిడ్డల అనురాగాన్ని చూరగొని సంసారాన్ని ఆనందమయం చేయాలని.  అవ్వన్నీ కల్లలయ్యాయి.  కూలిపోయాయి.  తన పెండ్లి తర్వాత అత్తగారింట్లో చోటుచేసుకున్న కొన్ని సంఘటనలు హృదయంలో శూలాలవలే నాటుకున్నాయి.  ఎంత ప్రయత్నించినా మర్చిపోలేకుంది.  అవి గుర్తుకు వచ్చినప్పుడు బాధతో కుమిలిపోతుంది.

తన పెండ్లి నిశ్చయమైంది.  తొందరగా పెండ్లిచేసి ఇవ్వాలని అబ్బాయి తల్లిదండ్రులు బ్రతిమాలుకున్నారు.  మొదట తన డాడి ఇంత తొందరగా అని నీళ్లు నమిలినా తర్వాత సరేనని ఒప్పుకున్నారు.

నికా తర్వాత ఆ రోజు సాయంత్రమే ''జుల్వా'' సాంగ్యం ముగించారు.  అప్పగింతలప్పుడు మమ్మీ, డాడిలిద్దరు ఖాదర్‌ బాష తల్లిదండ్రుల చేతులు పట్టుకుని ''ఆడపిల్లయినా కొడుకనుకుని గారాబంగా పెంచాము.  ఆమె కోరినట్లే పెద్ద చదువు చెప్పించాము.  ఈ రోజు నుండి మీరే తల్లి తండ్రి మీ చేతుల్లో పెడుతున్నాము.  చిన్న పిల్ల తెలియక ఏదైనా పొరపాట్లు చేస్తే క్షమించండి'' అంటూ కన్నీటి పర్యంతమయ్యారు.  'దిగులుపడకండి భాయి యిక మీ బిడ్డ కాదు మా బిడ్డ.  ఏ లోటు రాకుండా చూసుకుంటా'మని భరోసా ఇచ్చారు.  తనకిచ్చిన 'జెహజ్‌' సరంజామానంతా వలీమాకు వచ్చేటప్పుడు వ్యానులో వేసుకొని రావాల్సిందిగా తన డాడిని పురమాయించారు.  రాత్రికి పెండ్లికొడుకు ఇంటికి చేరుకున్నారు.

ఒక చిన్న గదిలో పడక ఏర్పాటు చేశారు.  భోజనాల తర్వాత చాలాసేపు పెండ్లి ఊసులు మాట్లాడుకున్నారు.  కాసేపటికి పెండ్లికొడుకు గదిలోకి పోయాడు.  తానక్కడే హాలులో కూర్చుని ఉంది.  అత్త ఆడబిడ్డలను పిలిచి తనను పెండ్లికొడుకు గదికి తీసుకపొమ్మని సైగ చేసింది.

ఖాదర్‌ బాషా తన భుజం మీద చెయ్యివేసి ''చూడు సాబిరా! అప్పగింతలప్పుడు మన బంధువులందర్ని వరుసలతో సహా పరిచయం చేశారు.  మరి నిన్ను నేను ఏమని పిలవాలో చెప్పలేదే'' అని వెకిలిగా నవ్వాడు.  ఏం సమాధానం చెప్పాలో తోచక తాను మౌనంగా ఉండిపోయింది.

''మా జేజి నాయన జేజెమ్మను ''బాంది'' (బానిస) అని పిలిచేవాడు.  మా అబ్బాజాన్‌ కూడా అంతే, మరి నేను... అంటూ సూటిగా తన కళ్ళల్లోకి చూశాడు.  తన మనసు చివ్వుక్కుమంది.  మారు మాట్లడకుండా ఒక మూల వొదిగి కూర్చుంది.  అతను మాట్లాడించడానికి చాలాసేపు ప్రయత్నం చేశాడు.  అయినా తను పలకలేదు.

పొద్దునే రుసరుసలాడుతూ దిగులు మోహంతో ఖాదర్‌ బాషా గదిలోనుండి పోయాడు.  అతని మనస్తత్వం ఏమిటా అని ఆలోచనలకందక రాత్రంతా సతమతమైంది తాను.

అందరూ కలిసి నాస్టా ముగించాక తాను గదిలోకి పోతూ ఉండగా అబ్బాజాన్‌ (మామ) 'సాబిరా' అని పిలిచాడు.  తాను అతనివైపు తిరిగి 'ఏమీ' అన్నట్లు చూసింది.  'మరేం లేదు మీ అమ్మగారుపెట్టిన బంగారు నగలన్నీ దస్తీ(కర్చీఫ్‌)లో మూటగట్టి ఇయ్యమ్మా' అన్నాడు.  తాను ఒక్క నిమిషం తటపటాయించి వెంటనే సర్దుకుని  'అలాగే' అంది.

ఎందుకు నగలడిగారూ? ఎక్కడికి తీసుకపోయారు? ఏం చేయాలని వారి ఉద్దేశ్యం? అని పరిపరి ఆలోచనలతో బుర్ర వేడెక్కింది.  చాలా సేపటి వరకు ఒంటరిగా గదిలో కూర్చున్న తాను ''భాబి మిమ్మల్ని అబ్బాజాన్‌ పిలుస్తున్నారన్న'' చిన్న ఆడబిడ్డ పిలుపుతో తేరుకుని ఆమెను అనుసరించింది.

హాల్లో కూర్చున్న అబ్బాజాన్‌ తన్ను చూస్తూనే ''చూడమ్మా నీ నగలు తూకం వేయించాను పదునైదు తులాలకు నూరు మిల్లీగ్రాములు తక్కువున్నాయి.  అంటే మూడు వేలు అవుతుంది.  మొర్నాడు మీ వాళ్ళు వలీమాకు వచ్చేటప్పుడు తెమ్మని మీ డాడికి ఫోన్‌చేసి చెప్పు'' అన్నాడు ముక్తసరిగా.  తాను జంకుతూ, మెల్లగా 'తరుగూ...' అనింది.  అవ్వన్నీ వీల్లేదు ఒప్పుకొన్న పదహైదు తులాలు ఖచ్చితంగా ఇవ్వాల్సిందే అన్నాడు ఖరాఖండిగా.

  • ్జ్జ్జ

పెండ్లై నాలుగు శుక్రవారాలు గడిచింది.  మూడు వారాలు దగ్గర బంధువుల ఇండ్లలో దావత్‌లు ఏర్పాటు చేశారు.

నాల్గవ శుక్రవారం విధిగా తన ఇంట్లో జరగాలి.  తమ దగ్గర బంధువులందర్ని పిలుస్తాము ఘనంగా చేయాలంది అమ్మీజాన్‌ (అత్త).  ఇప్పటికే బోలెడంత ఖర్చు అయ్యింది మా వల్ల కాదన్నారు తన మమ్మీ డాడీ.

తామిద్దర్ని పిలిచి సాంగ్యం చేసి ముగించారు.

అమ్మీజాన్‌కు కడుపు మండింది.  ''బంగారంలాంటి పిల్లోన్ని ముదనష్టపు కొంపలో తోశామమ్మా వాడి అచ్చటా ముచ్చటా చూసే అదృష్టం లేకపాయ మాకు'' అంటూ కొత్త దంపతులను చూడనొచ్చిన అమ్మలక్కలతో అంగలార్చటం మొదలు పెట్టింది.  తాను విని విననట్టు వూరకుండిపోయేది.

అయిదవ శుక్రవారం తన అత్తగారింట్లో జరిగింది.  భోజనాల తర్వాత సాంగ్యం ముగించుకొని తామిరువురు గదిలోకొచ్చారు.  ఖాదర్‌ బాషా తన వొడిలో తలపెట్టుకుని కబుర్లు చెప్తూ తాంబూలం నములుతున్నాడు.

వారగా మూసిన వాకిలి తోసుకొని ఆడబిడ్డ లోనికి వచ్చింది.  ఖాదర్‌ బాషా తటాలున లేచి కూర్చుని చికాకుగా 'ఏమన్నట్లు' చూశాడు.  'తాంబూలం తట్ట తెమ్మని అమ్మీ పంపించింది' అంది.  వెంటనే తానందించింది.

కాసేపటికి ''ఖాదర్‌ బాషా'' అని కేక వేసింది అమ్మీజాన్‌.  బిరబిర లేచిపోయాడు ఖాదర్‌ బాషా.  ఏంచేస్తున్నావ్‌ అంది గద్దిస్తూ.  అతనేం సమాధానం చెప్పాడో తనకు వినిపించ లేదు.  ''కాలి చెప్పురా భార్య, దాని జాగాలోనే దాన్ని ఉంచాలి.  ఎత్తి నెత్తిన పెట్టుకుంటావా?'' అంటూ మందలించింది.  అది విన్న తనకు వొళ్ళు జలదరించింది.

తామిద్దరూ సంతోషంగా ఉంటే చూచి కళ్ళలో నిప్పులు పోసుకుంటారు అమ్మీజాన్‌, ఆడబిడ్డలు.  ఆడపాదడపా ''జోరు కా గులామ్‌'' అని ఖాదర్‌బాషాను దెప్పిపొడిచేవారు.

రంజాన్‌ నెల వచ్చి అప్పుడే పది రోజులు గడిచాయి.  ''మీ ఇంట్లో నీదే తొలి పెళ్ళి అనుకుంటా.  అందుకే మీ వాళ్ళకు సాంగ్యాలు, సంబరాలు బొత్తిగా తెలిసినట్టుల్యా.  పెండ్లి అయిన తర్వాత మొదటి రంజాన్‌ పండక్కు ఈదీ (వంటలు) తీసుకరావాలి.  మీ వాళ్ళకు ఫోన్‌ చేసి చెప్పు'' అంటూ హెచ్చరిక చేసింది అమ్మీజాన్‌.

తర్వాత ఒక రోజు ఈది తెచ్చిన తన తమ్ముణ్ణి చూసి కలవల పడింది అమ్మీజాన్‌.  కాసేపటికి తేరుకుని తన వైపు చూస్తూ ఈది తెచ్చినట్లుందే అంది.  అవునని తల పంకించింది తను.  డైనింగ్‌ టేబుల్‌పై అమర్చిన వాటివైపు పరిశీలనగా చూచి 'ఇంతేనా-ఇదా ఈది' అని వెటకారంగా చేయితిప్పుతూ.  'అదింతా ఇదింతా తెచ్చి మా మొహాన కొట్టడానికి మేమేం పకీర్లమనుకున్నారా? గతిలేకపోతే మా వల్ల కాదనాల్సింది.  ఇట్లా అరకొర పంపించి నలుగురిలో మమ్మల్ని నవ్వులపాలు చేస్తారా? ఇదో ఈది అని మదనపల్లె నుండీ ఊగులాడించుకుంటూ వచ్చినాడు.  సిగ్గులేకపోతే సరి' అని చిర్రుబుర్రులాడుతూ బిరబిర బయటికి పోయింది.

ఆమె మాటలకు బిత్తరపోయిన తన తమ్ముడు చెప్పాపెట్టకుండా మెల్లగా అక్కడినుండి జారుకున్నాడు.

వీధిలో ఉన్న అమ్మలక్కలందర్ని తోడుకొని ఓ పెద్ద కిష్కింధ పటాలం మాదిరి వచ్చింది.  డైనింగ్‌ టేబులు మీదున్న వంటకాల మూతలు తీసి చూపిస్తూ ''ఈ బిరియాని ఎంతమంది కొస్తుందమ్మా.  ఈ ఊర్లోనే మా దగ్గరి బంధువులు నలబై ఇల్లున్నాయి.  ఇది చూడండి ఈ సేమియా పాయసం వీధిలో ఉన్నోళ్ళకు ఇంటికొక కప్పన్నా వస్తుందా? మీరే చెప్పండి'' అంటూ వైరాగ్యంగా 'ఇంతకూ మన బంగారం గట్టిదైతే ఒకర్ని అనాల్సిన పనేముందిలేమ్మా.  కోడల్నని నట్టింట్లో నిలబడి కులకడం కాదు.  జరగాల్సినవన్నీ పుట్టింటి వాళ్ళను నిలదీసి చేయించుకోవాలి.  మేమంతా చేయించుకోలా' అంటూ ఆ రోజు పెద్ద రాద్దాంతమే చేసింది అమ్మీజాన్‌.  తాను నిస్సహాయంగా నిలబడి కుమిలిపోవడం తప్ప మారు మాట్లాడలేకపోయింది.

తనకు నెల తప్పి ఆరు మాసాలు దాటిందో లేదో అప్పుడే ఫర్మాయిష్‌లు మొదలు పెట్టింది అమ్మీజాన్‌.  ''సత్వాస (సీమంతం) సాంగ్యం ఎప్పుడు తెస్తారో రెండ్రోజులు ముందే ఫోనుచేసి చెప్పమనుమ్మా.  అప్పటికప్పుడు తెస్తే ఏం జేయాలో నాకు దిక్కుతోచదు అని కటువుగా చెప్పింది.  ఆ మాట వింటూనే తనకు భయం పట్టుకుంది.  రెండ్రోజులుగా ఒకటే ఆలోచన సత్వాస్వాకు ఏమేమి డిమాండ్‌ చేస్తుందోనని.  చివరకు ఒక నిర్ణయానికొచ్చింది తాను.  ఆమెనే అడిగి తెలుసుకుంటే బాగుంటుంది కదా అని.

ఒకరోజు అందరిముందు 'అమ్మీజాన్‌ నాకు అట్టే తెలియదు సత్వాసాకు ఏమేమి తేవాలో' అంది.  ఆమె నవ్వుతూ 'ఆ మాత్రం తెలియదా, మీ ఇంట్లో చేయకపోతే సరి ఎక్కడైనా చూడలేదా? ఏం లేదమ్మా సరిపడ్డమొయిన పది రకాల తీపి వంటకాలు మీ ఆలుమొగుళ్ళ కిద్దరికీ కొత్త బట్టలు, ఆ రోజు మధ్యాహ్నం భోజనాలకయ్యే ఖర్చులూ... అదేనమ్మా బియ్యము, మాంసం, నెయ్యి సమస్తమూ అనుకో - ఇంకా వాళ్ళకు ప్రేమ ఉంటే అల్లునికి నజరానాగా బంగారు ఉంగరం కూడా ఇయ్యచ్చు' అంది నవ్వుతూ.

తాను వాళ్ళ వాళ్ళతో మాట్లాడింది.  వాళ్ళు తమ ఇరుకులు ఇబ్బందులు ఏకరువు పెట్టారు.  ఆ మాటముందే అమ్మీజాన్‌కు చెప్తే బాగుంటుంది కదా అని.  'అమ్మీజాన్‌ ఉంగరం లేదుకానీ తగినన్ని తీపి వంటకాలు ఇంటిల్లిపాదికి భోజనాలకయ్యే ఖర్చులు, బట్టలు తెస్తామని ఒప్పుకున్నారు' అని తెగేసి చెప్పింది.  దానికి అమ్మీజాన్‌ కోపంగా తనవైపు చూస్తూ 'అట్లంటే ఎట్లమ్మ దగ్గరి బంధువులనన్నా భోజనాలకు పిలవాలి కదా! మరీ అంత గిర్రగీసుకుంటే ఎట్లా?' అని దీర్ఘం తీస్తూ కస్సుబుస్సుమంటూ లోనికి పోయింది.

తాను ఎనిమిదో నెల పడిన తర్వాత కాన్పుకు పోతానంటే వినకుండా సాంగ్యం తెచ్చినవాళ్ళ వెంటే తన్ను కూడా బలవంతంగా పంపించివేసింది అమ్మీజాన్‌.

ఖాదర్‌ బాషా ప్రతి ఆదివారం ఒక నెల రోజులొచ్చాడు.  తర్వాత ఆపని ఈపని అంటూ కుంటిసాకులు చెప్తూ రావడమే మానుకున్నాడు.

ఎంతో అన్యోన్యంగా ఉన్న ఖాదర్‌బాషా ఎందుకిట్లా మారిపోయాడా అని ఆలోచనలో పడింది తను.

తనకు ఆడపిల్ల పుట్టిందని ఫోన్‌చేసి చెప్పారు తన డాడి.  అయినా ఎవ్వరూ తిరిగి చూడలేదు.  నాలుగు రోజుల తర్వాత అమ్మీజాన్‌, ఖాదర్‌బాషా ఆడబిడ్డ పాపకు నాలుగు గౌన్లు తీసుకొని వచ్చారు.  పెద్దాయన ఆడబిడ్డ పుట్టిందని అసంతృప్తితో రాలేదని మాటల సందర్భంగా చెప్పారు.

పాపకు ఫాతిమా అని నామకరణం చేశారు.  ఆడబిడ్డ అని తాస్కారం చేయకుండా మా ఇంట్లో మొదటి బిడ్డ కాబట్టి పురుడు ఘనంగా చేయాలని తన డాడితో మరీ మరీ చెప్పింది అమ్మీజాన్‌.

పాపకు చేతుల్లో ఒక్కోతులం బంగారు కాపులు, కాళ్ళకు వెండి గట్టి గొలుసులు, స్టీలు ఊయల, చిన్న పరుపు దిండ్లు, అల్లుడూ ఆడబిడ్డకు కొత్త బట్టలు, ఖాదర్‌ బాషాకు బంగారు ఉంగరం ఇంకా అభిమానం ఉంటే సన్నా చిన్నా ఆట బొమ్మలతో సహా ఇయ్యచ్చని ఒక పెద్ద లిస్టే ఏకరువు పెట్టింది అమ్మీజాన్‌.  అన్నట్లు మరచాను మా తరపున ఆ రోజు అరవైమంది వస్తారని గట్టిగా నొక్కిచెప్పింది.  వీటిలో ఏవీ తక్కువ చేసినా బాగుండదని కటువుగా చెప్పింది.

పురుడు ఫంక్షన్‌కు వచ్చిన ఇరువైపు బంధువులు భోజనాలు ముగించారు.  ఇక తమ ఇద్దరికీ సాంగ్యం చేయాలి.  తన డాడి అన్నీ సమకూర్చారు గానీ ఉంగరం తీసుకరాలేదు.  తేవాలని విశ్వప్రయత్నం చేశారు.  కానీ పెండ్లి అప్పుల్లోనే నిండా మునిగిన డాడికి కొత్త అప్పు పుట్టలేదు.  తను ముందే చెప్పింది.  వాళ్ళు కఠినాత్ములు ఒప్పుకోరని.  డాడి వియ్యంకుడితో మాట్లాడి బ్రతిమలాడుకుంటానన్నారు.  బహుశా ఆయనకు తెలియకపోవచ్చు.  ఖాదర్‌ బాషా, వాళ్ళ డాడి ఇద్దరూ ఆమె చేతిలో కీలుబొమ్మలని.

తాననుకున్నట్లే అయ్యింది.  ఉంగరం లేకపోతే సాంగ్యం చేయించుకోనని మొండికేశాడు ఖాదర్‌ బాషా.  తాను కూర్చున్న గదిలో కాలుకాలిన పిల్లిలా తిరుగుతున్నాడు డాడి.  ఆయన అవస్థ చూసి తన గుండె తరుక్కు పోయింది.  ఏడ్పు ఆగలేదు.

ఇంతలో మధ్యవర్తులొచ్చి రెండు మాసాలకు ఉంగరం ఇచ్చేటట్టు ఒప్పించామన్నారు.

పొద్దున్నే ఊరికి బయలుదేరేముందు అమ్మీజాన్‌ తన వద్దకొచ్చి మా వెంట నిన్ను పిలుచుకపోవడం లేదు.  ఒకేసారి ఉంగరం తీసుకొని రా అంటూ విసురుగా వెళ్ళిపోయింది.

నానా అవస్థలుపడి డాడి నెలరోజులకే ఉంగరం సిద్ధం చేశాడు.  వెంటనే ఖాదర్‌ బాషాకు ఫోన్‌ చేశాను.  తాను బయలుదేరి వస్తాను అని.  ''వద్దూ నాకు నెలరోజులు కడపలో ట్రైనింగ్‌ క్లాసుంది.  నేను అక్కడ ఉండవలసి వస్తుంది.  నువ్వు ఎప్పుడు రావలసింది ఫోన్‌ చేసి చెప్తానులే'' అన్నాడు.

తాను ఫోను చేసినప్పుడంతా అదో ఇదో అని కుంటిసాకులు చెప్తూ జరగదోశాడు.  ఎందుకిట్ల చేస్తున్నాడో తనకు అర్థం కాలా.  మనసులో ఏవేవో ఆలోచనలు తన్ను భయపెడుతున్నాయి.  ఇక బయలుదేరి పోవడమే మేలని నిశ్చయించుకొంది.

తాను అత్తగారింట్లో అడుగుపెడుతూనే ఏదో వెలితి కొట్టవచ్చినట్లు కన్పించింది.  చాలాసేపు తనను ఎవ్వరూ పలకరించలేదు.  కనీసం బిడ్డనుకూడా గారాబంగా ఎత్తుకోలేదు.  తానేదైనా అడిగితే పొడి పొడి సమాధానాలు చెప్పడం తప్ప ఎవ్వరూ మనసు విప్పి తనతో మాట్లాడలేదు.

ఖాదర్‌ బాషా కూడా రెండు మూడు రోజులు ఇంటికి రాలేదు.  ఎందుకు అని అడిగితే ఎవ్వరినుండి సమాధానం లేదు.  తాను ఫోనుచేసి అడిగితే పనులున్నాయి వస్తానులే అని విసుక్కుంటున్నాడు.  ఒక రోజు  ఏమైందని ఇంటికొచ్చిని ఖాదర్‌ బాషాను నిగ్గదీసింది తాను.  మొన్న ఫంక్షన్‌లో మాకు అవమానం జరిగిందని, మా బంధువులంతా మనసు నొచ్చుకున్నారని, నెత్తిన గింజపడినప్పటినుండి ఏ సాంగ్యమూ సంతోషంగా ఘనంగా చేయడం లేదని మా వాళ్ళంతా ఈ సంబంధం... అంటూ నీళ్ళు నములుతూ ఊరుకున్నాడు.

పాపకు పాలు తనకు భోజనాలు కూడా సరిగా విచారించడం లేదు.  అతికష్టంమీద నెల రోజులు గడిపింది తాను.  చివరకు ఖాదర్‌ బాషాకు చెప్పి పుట్టింటికి వచ్చేసింది.

వాళ్ళ వాలకం చూస్తే ఏదో అనర్థానికి ఒడిగట్టినట్లే

ఉందని తన మనసు శంకిస్తూ ఉంది.  తన తర్వాత ముగ్గురు చెల్లెల్లకు పెళ్ళిళ్ళు కావాలి.  ఈ విషయం తెలిస్తే డాడి బాధతో గిలగిలలాడిపోతారు.  రేయింబవళ్ళు ఒకటే ఆలోచన ఏం జరుగుతుందోననే భయంతో ఆర్నెల్లు గడిచిపోయింది.

ఖాదర్‌ బాషా రెండో పెళ్ళి చేసుకున్నాడని తన దగ్గరి బంధువొచ్చి చెప్పాడు.  ఇంట్లో అందరూ దిగులుతో కూలిపోయారు.  అందరి ముఖాల్లో నైరాశ్యము ఆవరించుకుంది.

తాను మాత్రం ఇసుమంత చలించలేదు.  ఎన్నాళ్ళీ బానిస బతుకు? ఈ అన్యాయాన్ని ఎదుర్కోవాలని నిర్ణయించుకుంది.  గుండె దిటవు చేసుకుంది.  మరుసటి రోజు చంటిబిడ్డ నెత్తుకొని రాయచోటికి బయలుదేరింది.  నిఖా చేసే సర్ఖాజీని కలుసుకుంది.  పెళ్ళి తానే చేశానని ఒప్పుకున్నాడు.  ముస్లిం పురుషులు నాలుగు పెళ్ళిలైనా చేసుకోవచ్చని షరియత్‌ను వల్లించాడు.  సరేనని నిఖా సర్టిఫికెట్‌ ఇవ్వమని అడిగింది.  ఆయన పది రోజులు సతాయించి విధిలేక ఇచ్చినాడు.

నాలుగు పెళ్ళిళ్ళ మాట ముస్లిం పెద్దల నడిగింది.  వాళ్ళూ తప్పులేదన్నారు.  పోలీస్‌ స్టేషనులో కేసుపెట్టింది.  రేపు మాపు అని పది రోజులు తిప్పుకొని తుదకు వాళ్ళూ అదే చెప్పారు.

మూడు నెలలు తిరిగినా శ్రమ తప్ప ఏం ఫలితం కన్పించలేదు.  అయినా తాను నిరుత్సాహపడలేదు.  సహాయం చేయమని అడ్డమైన వాళ్ళ నడిగింది.  అందర్ని అర్థించింది.  నిద్రాహారాలు అనుకోకుండా తిరిగింది.

ఒకరోజు డిఈవోను కలిసి తన గోడును వెళ్ళపోసుకుంది.  తన నికా సర్టిఫికెట్‌ చూసి నిట్టూర్చింది ఆమె.  'టీచర్‌ రెండు పెళ్ళిళ్ళు చేసుకున్నాడా?' అంటూ మహజర్‌ రాసి యిమ్మంది.  అతన్ని సస్పెన్షన్‌ చేస్తాను పొమ్మని భరోసా ఇచ్చింది.  తనలో ధైర్యం ఇనుమడించింది.

ఒక రాజకీయ పెద్ద మనిషితో పోలీసు స్టేషనుకు ఫోను చేయించుకొని మళ్ళీపోయింది.  సస్పెన్షన్‌ ఉత్తర్వులు చూసి వాళ్ళు రిపోర్టు తీసుకున్నారు.  విచారించి కేసు రిజిస్టర్‌ చేస్తాం పొమ్మన్నారు.

సాక్షులందర్ని విచారించి కేసు కొలిక్కి రావడానికి రెండున్నరేళ్ళు పట్టింది.  కాళ్ళరిగేలా తాను కోర్టు చుట్టూ తిరుగుతూ ఉంది.

కోర్టు జవాన్‌ పిలుస్తున్నాడు.  ఆమె గుండె దడదడలాడుతూంది.  ఆమె, బిడ్డ యిద్దరు కోర్టు హాలులోకి వచ్చారు.  ఖాదర్‌ బాష మరో వైపునుండి వచ్చాడు.

'సైలెన్సు' అన్న కోర్టు జవాను కేకతో హాలంతా నిశబ్దం ఆవరించుకుంది.  లోపల గదిలోనుండి గంభీరంగా తన సీటు వద్దకు వచ్చిన జడ్జీ సభికులందరికి నమస్కరించి కూర్చున్నాడు.  అందరూ లేచి నిల్చుని ప్రతి నమస్కారం చేశారు.

జడ్జీ ముద్దాయిని ఉద్దేశించి 'తీర్పు చెప్పేముందు నీవేమైనా చెప్పుకుంటావా' అన్నాడు.  అతను 'నేను ముస్లింను సార్‌.  నాలుగు పెళ్ళిళైనా చేసుకోవచ్చు.  అందరికి ఇదే చెప్పాను' అన్నాడు నిర్భయంగా.

ప్రభుత్వ ఉద్యోగి రెండు పెళ్ళిళ్ళు చేసుకోవడం నేరం.  చట్ట సమ్మతం కాదు కాబట్టి ''మూడు సంవత్సరాలు జైలు శిక్ష, ఇరవై అయిదు వేలు జరిమానా విధిస్తున్నామని చెప్పి'' జడ్జి బేంచి దిగిపోయాడు.