ప్రజా స్వామ్యం ముసుగు తీసి చూపిన కథలు

విశ్లేషణ

- వల్లభాపురం జనార్దన 9440263687

''దోసెడు పల్లీలు'' ఉదయమిత్ర రాసిన కథా సంపుటి. ఇందులో ఉదయమిత్ర (చెప్పిన) రాసిన కథలు ఉబుసుపోక చెప్పిన గాలి కబుర్ల కతలు కావు. ప్రజల జీవన సమరంలోని ఘట్టాలు. జీవిత సత్యాలు. నడుస్తున్న - సాగిస్తున్న ఆధిపత్య దుర్మార్గానికి - పక్ష పాతానికి సాక్ష్యాలు. జీవితం ఇంత విషాదాన్ని మోస్తున్నదా? అని సామాన్య పాఠకులు ఆశ్చర్య పడే వాస్తవిక సామాజిక దశ్యాలు. ఈ కథలు చదివే పాఠకుణ్ణి సమాజాన్ని లోచూపు చూసే పనిలోకి పరిశోధకుడిగా దింపుతాయనడం సత్యం. అలాగే జీవితాన్ని పట్టించుకోకుండా ఆషా మాషీగా తీసుకునే మనుషులకు జీవితంలో ఉండే వైరుధ్యాలను-కఠిన వాస్తవాలను- పరోక్షంగా-ప్రత్యక్షంగా అందుకు దారితీసే కారణాలను మనసులలోకి ఎక్కిస్తయి.
ఉదయ మిత్ర కథల్లో సమాజంలో జారిపోతున్న-మాడిపోతున్న-కమిలిపోతున్న-కుమిలిపోతున్న-వాడిపోతున్న-వడలిపోతున్న-సురిగిపోతున్న-రాలిపోతున్న బతుకులు కనిపిస్తయి. ఈ కథలు చదువుతుంటే జీవితం కొందరికే రంగుల సినిమా అని- అది అందరికీ కాదనే సత్యాన్ని కుండబద్దలుకొట్టి చూపిస్తయి.
ఈ కథల్లో పాలమూరు బతుకులు కనిపిస్తున్నా అవి దేశం మొత్తానికి నమూనాలే అనే వాస్తవం పాఠకుల మనసులలోకి చేరుతుంది. ఈ సంపుటిలో పేదలు-శ్రమజీవులు- అభాగ్యులు-అనాధలు-అన్నార్తుల-మధ్యతరగతి జీవుల బతుకు వెతలే కథావస్తువులుగా కనిపిస్తయి. దోసెడు పల్లీలు కథా సంపుటిలోని కథలు కేవలం కథలు కావు. ఆధిపత్యం కాట్లతో-అసమానతల అగ్గితో బుగ్గి అవుతున్న వెతల చితుకుల బతుకుల దశ్యాలు.
ఈ కథా సంపుటి లోని కతలన్నింటినీ సమీక్షిస్తే అది మరో పెద్ద గ్రంథం అవుతుంది. అది సాధ్యం కాని పని. మచ్చుకు కొన్ని కథలను పరిచయం చేస్తాను. ''ఈ పండుగ నీ పేరు మీద'' కథ చూడండి. అది గ్రామాల్లో మంచినీటి సరఫరా తీరు తెన్నులను-జనం నీటికోసం పడే ఇబ్బందులను కళ్ళకు కట్టిస్తది.
ఈ కథలో రచయితే పాత్రధారి. పండుగ రోజు ఇంట్లో చెంబెడు నీళ్లు కూడాలేవని-పండుగ ఎలా చేసుకోవాలని-నీళ్లు సంపాదించుకొస్తేనే పండుగ అన్న శ్రీమతి ఫర్మానాతో సైకిలు కావడికి బిందెలు కట్టుకొని నీళ్ల వేటకు బయలుదేరుతాడు రచయిత. తనోళ్లు-మనోళ్లు అనుకున్నోళ్లను నీళ్లు ఇవ్వమని అడుగుతున్నా ఎవ్వరూ స్పందించకుంటే ఏం చేస్తే నీళ్లు దొరుకుతయో అని ఆలోచించుకుంటూ పోతుంటే మామూలు పరిచయం ఉన్న ఒక ముస్లిం అతని అవస్థను గమనించి అవసరమైనన్ని నీళ్లు తీసుకుపొమ్మని ఇంటికి పిలుచుకపోయి నీళ్లిస్తడు. తన మన అనుకున్నోళ్లు-తన మతం అనుకున్నోళ్లు ఎవ్వరూ అవసరానికి ఆదుకోరు. పరాయి మతం మనిషి ఆదుకుంటడు. ఈ సంఘటన ద్వారా రచయిత సాయానికి తన-మన-పరాయి- తనమతం-పరాయి మతం అనికాదు చూడాల్సింది. ఎవరిలో సాయపడే గుణముందో చూడాలి, సాయానికి చూడాల్సింది మతాన్ని కాదు మనిషితనాన్ని అన్న సందేశంతోబాటు బంగారు తెలంగాణలో మిషన్‌ భగీరథ వచ్చి మంచినీళ్ల కరువు తీర్చిందనే అధికార ఛానల్‌ వార్తలోని నిజాన్ని చూపించిన కతయిది.
'' జాగ'' కథ తీసుకోండి. ఈ కథలో పల్లెటూరి ఆసామీ తనపళ్లు అమ్ముకోడానికి పట్నంవచ్చి పడ్డ తిప్పలు చెప్తుంది.
ఆ ఆసామి పళ్ళు పెట్టుకునే జాగ కోసం పడ్డ తిప్పలు అన్నీఇన్నీకావు. జాగ కోసం సాయిబుతో ఒప్పందం చేసుకుంటడు. అది కుదరదు. జాగా కోసం వెదుకులాటలో ఆటోవాడికి-తోపుడు బండివాడికి-పోలీసుకు-రైల్వే గేటు కీపర్‌ కు-మునిసిపాలిటీ నౌకరుకు నజరానాగా పండ్లు యిచ్చి వట్టిచేతులతో మిగిలిపోతడు. ఈ దశ్యాన్ని కథకుడు రోడ్డు ఒక అనాథ పగలు చూస్తే పచ్చిపుండు-రాత్రి చూస్తే రాక్షస రతికి గురైన వేశ్యలా ఉంది అన్న మాటలతో ప్రపంచీకరణ ప్రవేశంతో రంగు మార్చుకున్న మార్కెట్‌ తీరును-అవినీతిని కళ్ళకు కట్టిస్తడు రచయిత. అలాగే పళ్ళు అమ్ముకోడానికోచ్చిన ఆసామీ పరిస్థితిని పోతున్న పడవలో నిస్సహాయుడుగా రోదిస్తున్న మనిషితో పోల్చి నగరీకరణలోని అమానవీయ దశ్యాన్ని అక్షరాల్లో చూపించిండు రచయిత.
''దోసెడు పల్లీలు'' కథలో గొల్లరాజు-మశన్న ముఖ్యపాత్రలు. ఆకలితో నకనకలాడి పోతున్న మశన్న పల్లీల కుప్పచూసి ఆ కుప్పలోంచి దోసెడు పల్లీలు తీసుకొని తింటడు. ఆ నేరానికి గొల్లరాజు మశన్నను కట్టేసి గొడ్డును బాదినట్లు చావు దెబ్బలు కొడ్తడు. ఈ సంఘటన ద్వారా ఇప్పుడు ప్రజాస్వామ్యం ముసుగులో భూస్వామ్య దాష్టీకమే రాజ్యం చేస్తున్న విషయాన్ని మన దష్టికి తీసుకొస్తడు రచయిత. అంతే కాదు కష్ణా నది స్వగతం పేరుతో లక్షలాది మందికి జీవిక నిచ్చిన తాను ఒడ్డున ఉన్న చెంచు బిడ్డలకు ఇన్ని మంచినీళ్లయినా ఇవ్వకపోతినే అన్న మాటలతో తెలంగాణలో జరుగుతున్న సహజ వనరుల దోపిడీని మనకు గుర్తు చేస్తున్నడు రచయిత.
''నిప్పుల కొలిమి'' ప్రపంచీకరణ దుష్ఫలితాలను ఎత్తి చూపినకథ. ప్రపంచీకరణలో భాగంగా సెజ్‌ల ఏర్పాటుతో ఆధిపత్యం ప్రజల బతుకుకు భరోసాను గాలికి వదిలేసి అభివద్ధి పేరుతో ఏర్పాటు చేసిన సెజ్‌లు పాలమూరులోని పోలేపల్లిని పోలికలేని పల్లెగా మార్చిన తీరును కథనం చేసిండు రచయిత. సెజ్‌ దురాక్రమణలో జగదీశ్‌ పొలం పోయింది. రోడ్డున వడ్డడు. బతుకు తెరువు గాలికి ఊగిసలాడుతున్న దీపమై పోయింది. జగదీష్‌ కుటుంబం పట్నం మెరుపుల వరదల్లో కొట్టుకుపోయింది. జగదీశ్‌ మందుల ఫ్యాక్టరీలో సెక్యూరిటీ గార్దయిండు. బతుకుకు సెక్యూరిటీ లేకుండా పోయింది. కార్మికుల హక్కులపోరాటంలో గొంతుకలుపడడంతో ఉన్న ఉపాధి ఊడిపోయింది. ప్రపంచీకరణ పేర జరిగే అభివద్ధి'' ''ఆకాశంబుననుండి శంభుని శిరంబందుండి '' అనే భర్తహరి పద్యంలా జగదీష్‌ బతుకు అగాధంలో పడింది. సమస్యలకు కార్మిక సమ్మెనే పరిష్కారమని సందేశమిస్తడు రచయిత ఈ కథలో.
''స్వేచ్ఛ ఎంత చిన్నదైనా'' కథ స్వేచ్ఛయొక్క అవసరాన్ని-మనిషి వ్యక్తిత్వాన్ని నిలబెట్టేదే స్వేచ్ఛ అనే సందేశం ఇస్తడు ఈ కథలో. మనిషి అంగారక గ్రహాన్ని చూసొస్తున్నా పురుషుడి బుద్ధి సంకుచితంగానే ఉందని-పురుషుడు స్త్రీని సామాజికంగా-''కుటుంబ పరంగా బానిసగా చిన్న చూపు చూడటమే సాగుతుందన్న సత్యాన్నీ చాటిందీ కథ. మొగుడనే పురుషుడు భార్య అనే స్త్రీని బానిసగానే చూస్తున్నడు. ఈ కథలో అలాంటి మొగుడున్న ఒక స్త్రీ మొగుడు వెంటవచ్చే వీలులేక ఒక శుభకార్యానికి ఒక్కదాన్నే పంపిస్తడు. తను ఒక్కతే పోతున్నందుకు సంబర పడుతుంది ఆమె. వచ్చేటపుడు బస్‌ దిగినంక ఫోన్‌ చెయ్యి నేను వచ్చి తీసుకొస్తానని చెప్తడు కానీ ఆమె ఈ చిన్న అవకాశాన్ని తన స్వేచ్ఛకోసం వాడుకుంటది. బస్సు దిగిన సంగతి భర్తకు ఫోన్‌ చేయకుండా బస్సుదిగి ఒక్కతే ఇంటికి వెళ్తుంది కథలో. ఎవరి ఆజమాయిషీ లేకుండా సొంతంగా యింటికి వెళ్లడం ఆమె దష్టిలో స్వేచ్ఛను అనుభసవించడమే. స్వేచ్ఛగా పని చేసినానని మురిసిపోతుంది. ఈ సన్నివేశం ద్వారా రచయిత స్వేచ్ఛ అన్నది చిన్నదా-పెద్దదా అనికాదు. దాని విలువ అది ఇచ్చే ఆత్మ విశ్వాసాన్ని బట్టి
ఉంటుందనే సత్యాన్ని చెప్పిండీ కథలో.
ఈ సంపుటిలోని మరో కథ శిఖరం. ఈ సంపుటిలోని కథలకు భిన్నమైన కథ. వికలాంగుడిని కేంద్రంగా చేసుకుని చెప్పిన కథ. ఆత్మ విశ్వాసం లేని సకలాంగుడి కంటే ఆత్మ విశ్వాసం ఉన్న వికలాంగుడు గొప్ప అనే సందేశం ఇస్తుంది ఈ కథ. సాధారణంగా వికలాంగుడు తానేమీ చేయలేనని-ఏదీ సాధించలేనని ఆత్మ న్యూనతతో ఉంటడు వికలాంగుడు. వికలాంగుడు తనలోని ఆత్మ న్యూనతను వదిలించుకొని ఆత్మ విశ్వాసంతో ముందడుగులు వేస్తే సకలాంగునికంటే ఎత్తుకు ఎదిగి శిఖరమై ని లబడతాడనే ప్రయోగాత్మక సందేశం ఇచ్చిన కథ శిఖరం. ఇందులో కథానాయకుడు వికలాంగుడు. అంధుడు. అయినా కుంగిపోకుండా ఒక ధ్యేయాన్ని సష్టించుకొని ఆత్మ విశ్వాసంతో అడుగులు వేసి విద్యాధికుడై ఆఫ్రికాలో ఉన్నతన్యాయస్థానంలో జడ్జిగా ప్రస్తానం సాగించిన మనిషి. నిజంగనే అతడు శిఖరమే కదా. తనలో లోపం
ఉందని ఏడుస్తూ కూర్చోకుండా ఆత్మ విశ్వాసంతో-పట్టుదలతో పనిచేస్తే ఎక్కలేని మెట్టు ఉండదనే సత్యాన్ని ఢంకా బజాయించి చాటిన మనిషి మన కళ్ల ముందే ఉన్నడన్న సత్యాన్ని చాటిన కథ శిఖరం.
అందుకే ఉదయ మిత్రగారి దోసెడు పల్లీలు కథా సంపుటి అందరూ చదవాల్సిన పుస్తకం. మంచి కతలు అందించిన
ఉదయమిత్ర గారికి అభినందనలు.