కూలిగింజలు

గనారా - 99492 28298

ఒక నవల ఆత్మ పాఠకుణ్ణి ఆవహించిన తరువాత దాన్నుండి విముక్తి కావడం సాధ్యం కాదు. కొన్ని పాత్రలు, కొన్ని సన్నివేశాలు, శైలి, శిల్పం ఏదైనా కావచ్చు. మనల్ని దూరంగా పోనివ్వవు. వెంటాడుతాయి, వేధిస్తాయి, నిలదీస్తాయి. ఆ రచనలోని వేదన, రోదన మనతో బంధాన్ని పెంచుకుంటాయి. ఆ రచన అందులోని పాత్రలు మనల్ని ప్రశ్నిస్తాయి. నీవు ఎటువైపు పయనిస్తావని అడుగుతుంది, నిలదీస్తుంది. చివరికి మనలో అంతర్మధనం జరిపి మనిషిగా నిలబెడుతుంది. ఆ కోవకు చెందిన రచనే 'తక్కళి శివశంకర పిళ్ళే' 'కూలిగింజలు'. 1985లో రెండవ ముద్రణ పొందింది. 'సహవాసి' తెలుగుసేత. శివశంకర పిళ్ళే ఆధునిక నవలలకు మార్గదర్శి. దీని మాతృక 1975 నాటికి పన్నెండు ముద్రణలు పొందింది. అనేక దేశ విదేశాలలో అనువాదం పొందింది. మరింత వివరంగా ఈ రచయిత గూర్చి చెప్పాలంటే రాష్ట్రపతి స్వర్ణకమలం దక్కించుకున్న 'చెమ్మీన్' సినిమా గూర్చి ప్రస్తావిస్తే పాఠకుడు చటుక్కున గుర్తిస్తాడు.పిళ్ళే జాతీయోధ్యమకారుడు, అన్నిటికన్నా సోషలిస్టు భావాలతో ప్రభావితమైనవాడు అప్పట్లో అనేక రైతు ఉద్యమాల్లో పాల్గొన్నవాడు.

ఒక రాజకీయ నాయకుడనో, సంఘసంస్కర్తనో, రచయితనో వారి జీవితాన్ని పైపై చూస్తే అప్పటి సమాజం పూర్తిగా అర్థం కాదు. అక్కడ సామాజిక జీవితంతో పరిచయం ఉండాలి. వ్యక్తులతో, సమూహాలతో కలిసిపోవాలి. వారి భాషా, యాస తెలిసి ఉండాలి. సమాజాన్ని గతంలో, వర్తమానంలో నడిపించిన, నడిపిస్తున్న శక్తుల్ని అర్థం చేసుకోవాలి. ప్రజల కష్టాలు కన్నీళ్ళుతో పూర్తి పరిచయం

ఉండాలి. అప్పుడు మాత్రమే వేదన, రోదన దాన్నుండి జ్వలించే సంఘర్షణ అర్థం అవుతుంది. ఆ అనుభవం అక్షర రూపం దాల్చినప్పుడు ఆ సమగ్రచిత్రణ పాఠకుణ్ని ప్రభావితం చేస్తుంది. ఉద్యమకారులకు దిక్సూచి అవుతుంది.

నవల్లోకి ప్రవేశిస్తే..

కేరళలో 'కుట్టునాడు' అనే గ్రామానికి సంబంధించిన చిన్నగూడెం. వందలాది సంవత్సరాలుగా ఉన్న ఎస్టేట్ల స్వభావం మారిపోతుంది. చిన్న చిన్న ఖండాలుగా భూమిని గుత్తకు తీసుకొనే భూస్వామిక వ్యవస్థగా రూపుదిద్దుకుంటుంది.  భూస్వాముల దగ్గర, దొరల దగ్గర కూలీలుగా దళితులు కట్టు బానిసల్లా మారిపోతారు. చాలా ప్రాంతాల్లో కమతాలపై ఆధారపడే భూస్వామిక వ్యవస్థగా రూపాంతరం చెందుతుంది. ఫలితంగా పీడితులు మరింత పీడనకు గురవుతారు.

తరతరాలుగా భూస్వాములను నమ్ముకొని బ్రతికే మాల మాదిగ కుటుంబాలలో 'కోరన్' కుటుంబం ఒకటి. అక్కడ వ్యవస్థని నియంత్రించే భూస్వామిక భావజాలం దోపిడీదారుల నరనరాల్లో బలంగా జీర్ణించిపోయి ఉంటుంది. దళితుల సామాజిక, ఆర్థిక స్థితిని ఏ మార్పు లేకుండా ఉంచగలిగే వ్యవస్థ అది.

ఆడపిల్లలకు 'ఓలి' ఇచ్చి మనువాడే ఆచారం అక్కడుంది. 'కోరన్'కు వివాహం కావాలంటే ఆడపిల్ల తండ్రి అడిగినంత ఓలి ఇవ్వాలి, అదేస్థాయిలో ఖర్చులు పెట్టాలి. ఇలాంటి

శుభకార్యాలలోనే విందులు, వినోదాలు. ముఖ్యంగా ఆడపిల్లకు అందం కన్నా మగవారితో సమానంగా పని చేయగలిగే సామర్థ్యం, సంసారం చక్కపెట్టే సమర్థత చూస్తారు.

జాతి, కుల, మత భేదం లేకుండా ప్రతీ ప్రాంతంలో పెళ్ళిళ్ళ సమయంలో ఇరువైపుల పంతాలు పట్టింపులు

ఉంటాయి. కొన్నిచోట్ల తీవ్రస్థాయిలో ఉంటాయి. 'కోరను' పెళ్ళి విషయంలో కూడా అదే జరిగింది. చిన్న చిన్న విషయాలు పెద్దవి చేసుకొని, పంతాలకు పట్టింపులకు పోయిన 'కోరన్' తండ్రితో సహా బంధువర్గం అంతా అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోతారు. కాని, 'చేతను' అనే యువకుడు 'కోరన్'కు అండగా ఉంటాడు.

పెళ్ళికూతురు 'చిరుత'ను ఆశించిన యువకుల్లో 'చేతను' ఒకడు. అయినప్పటికి 'కోరన్'కు అడ్డు తగలకుండా అండగా ఉంటాడు. నిజాయితీగల స్నేహితుడు.

ఎక్కడైనా సరే, పనివాడికి యజమానికి మధ్య కొన్ని ఒప్పందాలు ఉంటాయి. సంవత్సరంలో నూట ఎనభై రోజులు నాగా లేకుండా పనిచేయాలి. అప్పుడు మాత్రమే కూలీ కోత లేకుండా వస్తుంది. లేకపోతే పస్తులు ఉండాల్సి వస్తూంది. ఈ పేదలు దుంపలు, గంజితో కాలక్షేపం చేయాల్సి వస్తుంది.

'కోరన్' దంపతులు తల దాచుకొనేందుకు గూడు దొరకదు. చిన్నపాక వేసుకోవలసి వచ్చినా అక్కడ భూస్వామి అనుమతి కావాలి. భూమిపై హక్కు భూస్వాములదే.

'కుణ్యాప్పి' అనే సాటి కులస్తుడు తల దాచుకొనేందుకు చోటు ఇస్తాడు. ఆ పాక మధ్యన దడి కట్టి రెండు కుటుంబాలు జీవితం సాగిస్తారు. ఆడవాళ్ళ మధ్య సహజంగానే తగాదాలు వస్తుంటాయి. భర్త కోసం దాచిన ఆహారం 'కుణ్యపి' కొడుకు కాజేస్తాడు. కష్టపడి వచ్చే భర్తకు ఏం పెట్టాలో అర్థం కాక చిరుత తిట్టుకుంటుంటే కుర్రాడి తల్లి ఎదురుతిరిగి తగాదా చేస్తుంది. కోరన్స్వంత గూటికోసం ప్రయత్నిస్తాడు. దొరను కాస్త జాగా అడిగితే, ప్రతిఫలంగా 20 కొబ్బరి మొక్కలు పెరిగే మెరక వేయమంటాడు. కోరన్దంపతులు కష్టపడి మెరక చేసి పాక వేసుకొని అక్కడే జీవిస్తారు.

కార్తీక మాసంలో వ్యవసాయ పనులు ప్రారంభించే ముందు భూస్వాములు విందులు, వినోదాలు చేస్తుంటారు. ఆ పండుగలో మాల మాదిగ కూలీలు ఒక చోటకు చేరతారు. సహజంగానే ఆ కష్టజీవులు కలసినప్పుడు, సంపద ఎలా సృష్టింపబడుతుందో, ఎలా పంపకం జరుగుతుందో, ఎక్కడ పోగుబడుతుందో చర్చకు వస్తుంది.

అంతేకాదు, నిస్వార్థంతో సేవ చేసే తమ పట్ల భూస్వాముల దౌర్జన్యాలు సహించలేకపోతారు. ప్రతిఫలం రాకపోయినా, హక్కుగా అడగడానికి వీలు లేదు. దొరల గాదెలు నింపడమే వారి ధర్మం. పేదల గుండెల్లో ప్రభుభక్తి జీర్ణించుకుపోయిన భావజాలం. ఎదిరిస్తే శిక్షలు కూడా తీవ్రంగానే ఉండేవి.

ఆ గూడెంలో 'చెన్నుడు' కూలి. తరతరాలుగా దొరల దగ్గర పనిచేస్తుంటాడు. చనువుగా ఆ కుటుంబంలో ఒకడిగా భ్రమిస్తాడు. ఒక సందర్భంలో పని విషయమై మొండిగా

ఉంటాడు. దాన్ని దొర సహించలేడు.

శిక్షలో భాగంగా దొర చెన్నుడిని చితక కొడతాడు. కాలు విరిగిపోతుంది. అతని గుడిసె తగలపెడతారు. పాత్రలు మట్టిపాలు చేస్తారు. అడ్డు వచ్చిన పెద్దకూతురిపై కూడ దాడి జరుగుతుంది. ఆ అలజడిలో ఆరు నెలల పసిగుడ్డతో నీళ్ళల్లో దూకుతుంది. చెన్నుడిని పశువు బాదినట్లు బాదినా, పసిబిడ్డ తల్లిపై దాడి జరిగినా దొరల ముందు తలవంచి నిలబడ్డారే తప్ప ఎవ్వరూ ఆ దుర్మార్గ చర్యను ఎదిరించలేదు. అలా ఎదిరించడం నీతి తప్పడమే. అందుకే కులస్తులు, కూలీలు, యజమానినే సమర్థిస్తారు.

'కోరన్' మనస్సును ఈ సంఘటన కలచి వేస్తుంది. దొరల సంపద తమ కష్ట ఫలితమే అని గ్రహింపు ఉన్నా, తాము దారిద్య్రంలో ఉన్నా 'పుష్పవేలు' దొరల్ని ఎదిరించే దైర్యం చేయలేరు. అన్ని పరిస్థితులోను దొరల్ని అంటి ఉండడం మాలలు గర్వంగా భావిస్తారు. 'పూర్వ పుణ్యం వల్ల మాత్రమే ఈనాడు మనిషికి తిండి పెట్టే భాగ్యం కష్టజీవులకు దక్కిందని సంతృప్తి పడాలంటారు. ఒక్క మాలమాదిగలే కాక కష్టజీవులందరికి అణువణువున ఇంకిపోయిన భావజాలం.

'కోరెన్' మనస్సులో ఎన్నో ప్రశ్నలు!

భూస్వాములు, వారి కొడుకుల దురాగతానికి అక్కడి స్త్రీలు, ఎలా బలి అవుతున్నారో ఈ నవలలో చూస్తాం. 'దళిత స్త్రీ మానాన్ని కాపాడుకోవడం తన విధి'. కుట్టునాడు మాలమాదిగల సంస్కృతి సాంప్రదాయంలో స్త్రీ శీలం గుండెకాయ. భర్తలు వారి రక్షణ గూర్చి ఎంతకన్నా తెగిస్తారు. 'చిరుత'కు అవమానం జరిగినప్పుడు సాటి స్త్రీల అనుభవాల నుండి పాఠాలు నేర్చుకుంటుంది. మానసికంగా దృఢత్వం సంపాదిస్తుంది.

కూలీలకు రావాల్సిన వాటా ధాన్యాన్ని తప్పుడు లెక్కలతో దొరలు ఎలా కాజేస్తున్నారో గమనిస్తాడు 'కోరన్'. ఈ తప్పుడు లెక్కలు ఎవ్వరూ ప్రశ్నించరు. కాని, అన్యాయం జరుగుతుందన్న గమనం వారి మనస్సులో ఉంటుంది. లెక్కలన్ని సరిగ్గానే ఉన్నాయని సాటి కూలీలతోనే చెప్పిస్తారు. 'చిత్తం' అనిపిస్తారు.

'కోరన్' ఎదురు తిరిగి అన్యాయాన్ని ప్రశ్నిస్తాడు.

'ఓరే పుండాకోరు. నా లెక్క తప్పు పడతావా' అంటూ గద్దిస్తాడు. కాని, అక్కడ కూలీలు దొరవైపు ఉండి 'కోరన్'ను తప్పు పడతారు. ఈ అన్యాయాన్ని 'కోరన్' సహించలేకపోతాడు. క్రమంగా అతని మనస్సులో కొత్త ఆలోచనల సంఘర్షణ మొదలవుతుంది. ప్రతిఘటన శక్తి క్రమంగా రూపుదిద్దుకుంటుంది. దయా ధర్మాలు కాక సంపదలో తమకు హక్కు ఉందని అర్థం అవుతుంది.

కాలక్రమంలో ధాన్యం బదులు రొక్కం డబ్బు రూపంలో ఇచ్చే విధానం వచ్చింది. మార్కెట్టు శక్తులు ఎలా పరిమాణం చెందుతున్నాయో మనకు చూపిస్తాడు రచయిత.

ఈ నవల్లో మానవ సంబంధాలు ఎలా ఉంటాయో చూసి చలించిపోని హృదయం ఉండదు.

పెళ్ళిచూపుల రోజు అలిగి వెళ్ళిన 'కోరన్' తండ్రి చివరి రోజుల్లో కోడల్ని, కొడుకును వెదుక్కుంటూ గూడెం చేరతాడు.

'ఆ చేతులు ఎన్నో వందల ఎకరాల్లో పరపర వరి పైరు కోసాయి. ఆ కాళ్ళ క్రింద ఎన్నో వేల పుట్ల గింజలు నలిగి రాలాయి. ఆయన శ్రమ ఫలితంగా ఎన్నిలక్షల మంది జనానికి కూడు దొరికింది. మానవ జాతికి ఇంతకు మించిన సేవ ఏముంది? అటువంటి వాడు ఇవాళ తన జీవిత చరమాంకంలో నిస్సహాయంగా బ్రతుకు బరువు మోయలేక మోస్తున్నాడు.'

'గంజి నీళ్ళు మొహం చూసి పది రోజులైందట' జీవితమంతా చెమటోడ్చి పండించిన పంటంతా దొరల గాదెల్లోకి పోయింది.

'కూలికి ఇక్కడ గింజలు కొలుస్తున్నారా అబ్బాయి' అని అడిగాడు ముసలయ్య.

'లేదయ్యా ఒక గింజయినా నరుడికంట పడనీయరు. నిన్న ఈ రోజు డబ్బులు పెట్టి కొన్నాను'. అన్నాడు కోరన్.

చిరుత వైపు తిరిగి 'అయ్యకి అంబలి తినిపించావా' అడిగాడు కోరన్.

'నిన్న అల్లిన బుట్ట పావలాకి అమ్మాను. ఆ పావలాతో బియ్యం కొనుక్కొచ్చి గంజి కాసాను.' అదే ఇద్దరం తాగాం'. అంది 'చిరుత'.

'యిద్దరం అనే మాట అబద్దం' అన్నాడు ముసలాయన.

ఆ మాట విన్న చిరుతకి అనంతమైన తృప్తి కలిగింది.

'కోరను' తెచ్చిన బియ్యం గంజికాసింది. కర్ర పెండలం కోసి వుడక బెట్టింది. అందరూ కలసి కూర్చోని సంతోషంగా ఆరగించారు. 'కోరను' జీవితంలో అది మర్చిపోలేని రోజు. ఆ రోజు సంపాదించిన కూలీతో ఒక దినం తండ్రికి రుణం తీర్చాడు.

భారత స్వాతంత్య్ర పోరాటం ప్రారంభం అయింది. బ్రిటీష్వారి పాలనలో స్వదేశీ సంస్థల, భూస్వాముల రాజకీయ ప్రవేశం. రాజకీయ శక్తుల సమీకరణ, ఆకలి మాల మాదిగల్లో,  కూలీల్లో అగ్గి రగిల్చింది.

'వాళ్ళు ఎటువంటి మనుషులు. మొలబంటి నీళ్ళల్లో, మండుటెండలో, ఎముకలు కొరికే చలిలో ఎగరేసుకుపోయే పెనుగాలిలో, విరామ మెరుగక పరిశ్రమించే మనుషులు, పంచభూతాలు యేకమైనా వంచలేని నిద్రాణశక్తి వాళ్ళలో మేలుకుంది'.

చోదక శక్తులు పరిభ్రమించే చోట మార్గనిర్దేశికత కీలక పాత్ర వహిస్తుంది. రాబోయే కీలక పోరాటానికి 'కోరన్' ఒక నాయకుడు. దొరల ఆగ్రహానికి గురికాక తప్పదని తండ్రి గ్రహించాడు. 'కోరన్'కు ఏ ప్రమాదమూ సంభవించక ముందే ఈ లోకం నుంచి వెళ్ళిపోవాలని ముసలాయన కోర్కె.

దళితులకు స్మశాన వాటిక లేకపోవడం ఈనాడు కూడా చూస్తున్నాము. వాటిని సాధించడానికి పోరాటాలు చేస్తున్న సంఘటనలు ఉన్నాయి. అందుకు పాలకవర్గాలు ఓట్ల రాజకీయాలు చేస్తుంటారు.

తండ్రి దహన సంస్కార విషయమై ఇదే పరిస్థితి ఎదుర్కుంటాడు 'కోరన్'. ఎక్కడా ఖాళీ స్థలం లేదు. గుడిసె పక్క బారెడు నేల తవ్వితే బుస్సుమంటూ నీళ్ళు ఊరతాయి. ఎవ్వరూ కాపురాలు చెయ్యని ఖాళీ జాగ అడిగితే దొర 'జోసెఫ్' నిరాకరిస్తాడు.

'చర్చి అధికారుల్ని సంప్రదించి ఉంటే మత గురువు వచ్చి జ్ఞాన స్నానం చేయించేవాడు. పులయాలకు ప్రత్యేకించి స్మశానంలో శవాన్ని సమాధి చేసే వీలుండేది. ఇప్పటికైనా కోరన్క్రైస్తవ మతం స్వీకరించ ఒప్పుకుంటే అజ్ఞాత మృతుల కోసం కేటాయించిన స్మశానంలో సమాధికి అనుమతి లభిస్తుందని' వార్త వస్తుంది.

'చోటు దొరకలేదని విచారం లేదు. వేరే ఏర్పాటు చూస్తాను'. అంటూ కన్నీళ్ళతో కోరన్పడవ తీసుకొని                ఉత్తరదిశగా వెళతాడు.

అక్కడ అందరూ శవానికి స్నానం చేయించి గంధం, విభూది పూస్తారు. 'చిరుత' తెల్లబట్ట కప్పుతుంది.

'కోరన్' పడవలో పెద్ద సరిహద్దు రాయితో వచ్చాడు. తండ్రి శవంపై పడి బోరున విలపించాడు. తరువాత శవాన్ని చాపలో చుట్టి తాళ్ళతో కట్టాడు. అందరూ భయపడి వారిస్తారు.

'పెట్రోజు' స్నేహితుణ్ణి సహాయం రమ్మని తండ్రి శవాన్ని నది మధ్యలో తీసుకువెళ్ళి వేసేస్తాడు. క్షణంలో మునిగిపోతుంది. అక్కడి ప్రజల్లో పైకి కనిపించని బడభాగ్ని. ఇది ఎప్పుడో ఒకప్పుడు పెల్లుబికి ముంచుతుంది.  ఆఖరికి ఆరడుగుల నేలకైనా నోచుకోలేని ఒక 'సేవా జీవితం', భరత వాక్యం పాడిన సంఘటన.

గుండెల్ని పిండే ఒక విషాద గాధను చిత్రించడానికి శివశంకర పిళ్ళే ఎంత వేదనకు గురయ్యాడో! ఎన్ని కన్నీళ్ళు కార్చుంటాడో!

బ్రిటీష్పాలనలో శాసనసభకు సాధారణ ఎన్నికలు వచ్చాయి. కాంగ్రెస్పలుకుబడి కలిగినవాన్ని ఒక నియోజక వర్గానికి నిలబెట్టింది. 'కుట్టినాడు' రైతు కూలీ సంఘం ఏర్పడింది. గడచిన చరిత్ర అనుభవాలు ఒక నిర్ణాయక శక్తిగా రూపొందడానికి అవకాశం ఏర్పడింది. భూస్వాములు దీన్ని ''మాల, మాదిగల సంఘం'' అని అవహేళన చేసేవారు.

దేశభక్తి గల కాంగ్రెసు ఎన్నికల ప్రణాళిక విడుదల చేసింది. అనుకూల అంశాలు చూసి రైతు సంఘం కాంగ్రెస్కు ఓటు వేయాలని తీర్మానించింది. కాంగ్రెస్గెలిచింది. కుట్టునాడు కూలీలకు ఐక్యత అంటే ఏమిటో తెలిసింది.

చరిత్ర తన గమనాన్ని మార్చుకుంది.

'కోరెన్' సంఘానికి గుండెవంటివాడు. తరతరాలుగా అమానుష, అసమానతల్ని గూర్చి తెలిసినవాడు. అనుభవించినవాడు కావడం వల్ల అతని ఉపన్యాసాలు రక్తం వుడికించేవి. కుట్టునాడు వ్యవసాయ కూలీలకు తమ ప్రాధమిక హక్కుల్ని గూర్చి తెలుసుకునే అవకాశం వచ్చింది. రైతు కూలీ సంఘం వేదికగా ప్రభుత్వానికి తమ డిమాండులను తెలియజేసేవారు. అదే పాలకులకు పరోక్ష హెచ్చరిక అయింది.

ఆ రైతు కూలీల్లో ఎంతో మార్పు వచ్చింది. నిన్నటిదాకా దొరగారు 'ఛీ' అన్నా, 'ఛా' అన్నా నోరు మూసుకొని పడుండే 'పరయా', 'పులియా'లులు దొర విసిరేసిన ఎంగిలి మెతుకుల్ని మారు మాట్లాడకుండా మహా ప్రసాదంగా కళ్ళకద్దుకొనే మనుష్యులు ఎంత మారిపోయారు! వాళ్ళకివన్నీ నేర్పిన వారు ఎవరు? అదొక దిగ్భ్రాంతికరమైన పరిణామం.

ఫ్యూడల్వ్యవస్థ పూర్తిగా బద్దలు కాకపోయినా కాంగ్రెస్రూపంలో కొత్త బూర్జువా వర్గం ప్రాణం పోసుకుంది. అది ఫ్యూడల్సంస్కృతి లక్షణాలతో రాజ్యాధికారానికి వచ్చింది.

ఆనాడు వచ్చిన ఆర్థిక సంక్షోభాలకు శ్రామిక వర్గం ఎదురు నిలిచింది. రాష్ట్రం అంతా మేల్కొంది. మళయాళ సీమలో ఇదొక మహత్తర అవకాశంగా వచ్చింది. అందుచేతనే పెట్టుబడిదారి వర్గం ఒక భయోన్మత్తతలో చిక్కుకుని గిలగిలలాడింది. చర్చిలో సుదీర్ఘ ప్రార్థనలు జరిగాయి. దేవాలయాలలో అభిషేకాలు జరిగాయి ఎందుకట? ప్రపంచాన్ని కమ్యూనిస్టుల బారి నుండి కాపాడడానికి.

నవలకు సంబంధించినంత వరకూ, చివర్లో ముగింపు భావోద్రేకాలు, ఆదర్శాలతో, మానవత నిండిన హృదయాలతో మనల్ని బాహ్య ప్రపంచానికి దూరంగా తీసుకుపోతుంది. కష్టజీవుల లక్ష్యం ఏమిటో విశదీకరించింది. అప్పటి ఆర్థిక, రాజకీయ మార్పులను ప్రభావితం చేసిన ఉద్యమాలు అవి.

స్థల కాలాలతో నిమిత్తం లేకుండా శ్రమశక్తి దోపిడీపై జరిగిన ప్రతీ చారిత్రక సంఘటనలోనూ, క్షణంలో వెయ్యోవంతు ముందుకు కదిలినా చాలు!