శ్వాస

బి. వేణుగోపాల్‌ రెడ్డి
9908171441


''సిస్టర్‌ పిల్లవాడు ఏడుపు బంజేసిండు. ఏమి సప్పుడు లేదు'' అంటూ జహీర తమకు ఎదురుగానున్న బెడ్‌లో పండబెట్టిన మొగబిడ్డని చూసి భయంతో పరదా తెరిచి గట్టిగా లేబర్‌ రూంలో ఉన్న సిస్టర్‌, డాక్టర్‌కు తెలియజేసింది. అపుడే పుట్టిన తన మనుమరాలిని అపురూపంగా చూస్తూ, క్లీన్‌ చేస్తూ ''యా అల్లా బిడ్డకు ఏమి కావద్దు'' మనసులో ప్రార్థించుకుంది జహీరా.
పుట్టినవాళ్లను పుట్టినట్లు లేబర్‌ రూంకు అటాచ్డ్‌గా పరదాతో ఉన్న గదిలో పండబెడుతున్నారు హాస్పిటల్‌ సిబ్బంది. బిడ్డ ఏడుస్తున్నడా లేదా అనేది ఏమి పట్టించుకోకుండా యాంత్రికంగా పనిచేస్తున్నారు. కనీసం పుట్టిన బిడ్డను గుడ్డతో క్లీన్‌ కూడా చేయడం లేదు. ఇంత నిర్లక్ష్యమా!
ఆ బిడ్డ తల్లికి స్టిచెస్‌ వేయడం మధ్యలోనే ఆపిన డాక్టర్‌ బిడ్డను తలకిందులుగా వేలాడదీసి వీపు మీద టప టప కొట్టింది. నోట్లో పైపు పెట్టి నీళ్లను తీసే ప్రయత్నం చేసింది. లాభం లేదు. పుట్టిన వెంటనే నోటిని క్లీన్‌ చేసేది ఉండె. కాని పట్టించుకునే తీరిక ఎక్కడ వారికి. వరసగా పది డెలివరీలను ఏకధాటిగా చేయాలి. దాదాపు అన్నీ సీజేరియన్‌లే. ఒకటి అర నార్మల్‌ డెలివరీలు. ముఖ్యంగా నార్మల్‌ డెలివరీలకు సమయం అలవాటైపోయింది. సిజేరియన్‌ వల్ల స్త్రీలకు లైఫ్‌లాంగ్‌ చాలా సమస్యలొస్తున్నాయి.  విపరీతమైన అనారోగ్య  సమస్యలతో బాధపడుతున్నారు.
ఒకవైపు తన బిడ్డకు ఏమైందో ఏమో అని ఆ తల్లి తల్లడిల్లుతున్నది. తీవ్ర రక్తస్రావం, భరించలేని నొప్పిని పంటి బిగువున భరించి బిడ్డ కోసం పరితపిస్తున్నది. పండంటి బిడ్డకు ఏమైందోనని ఆమె మనసు తల్లడిల్లుతున్నది. తొమ్మిది నెళ్లు ఎంతో ఓపికగా కేరింగ్‌ తీసుకుంటే ఫలితం ఇదా! పిండం పడినకాడి నుంచి డాక్టర్లు ఇచ్చే మందులు లెక్కేలేదు. పిండం మందులతోనే పెర్గుతున్నది. ముందటి కాలంల ఏ మందులు తిని పిల్లల్ని కన్నరు. విషతుల్యమైన శరీరాలకు మందుల కూడే గతైనపుడు ఈ మందులు ఒక లెక్కా! ఇంతకు ముందే ఒకసారి మిస్‌కారేజ్‌ కావడం వల్ల డాక్టర్‌ను చేంజ్‌ చేసినం. మంచిగా పుట్టాలని ఆమె కనపడిన ప్రతి దైవానికైతే మొక్కుకున్నది. ఫలితం గిట్లా ఉంటదనుకోలేదు. వాస్తవానికి ఈ ఊళ్లో ట్రీట్‌మెంట్‌ సరిగా దొరకదని ప్రతీతి. కాని చక్కగా తిని, యాల్లకు మందులు వేసుకుంటే ఎందుకు మంచిగ పుట్టరనుకున్నం. గింతల్నే గిట్లయిపాయే! బయట ఉన్న మేము గాబరాపడుతున్నాము. ''ఏమి కాదు'' అని మాకు మేము సర్దిచెప్పుకుంటున్నాం.
డాక్టర్‌గారి భర్త కూడా పిల్లల డాక్టరే. వేడి నీళ్లకు చన్నీళ్లన్నమాట. ప్రపంచంలో ఏ ప్రొఫెషనల్స్‌కు ఈ థి¸యరి తెలవదు ఒక డాక్టర్లకు తప్ప. మళ్లీ ఐఎఎస్‌లకు, ట్రెయినింగ్‌కు ముందు పెళ్లయిన అవి పెటాకులు అవ్వాల్సిందే. అఫ్‌కోర్స్‌ కొన్ని మాత్రమే. సిస్టర్‌ పిలిస్తే వచ్చాడు చిల్డ్రన్స్‌ డాక్టర్‌. అపుడే పుట్టిన బిడ్డను ఉల్టా పల్టా చేశాడు. వీపుపైన చరిచాడు. ఇక్కడ లాభం లేదనుకున్నడు. తెల్లటి గుడ్డలో చుట్టి నా చేతిలో పెట్టాడు. బద్మాష్‌.

''నేను లెటర్‌ రాసిస్తాను. బేబి ఉమ్మ నీరు మింగింది. ఊపిరి తిత్తులలోకి వెళ్లింది. ఇక్కడ ఆక్సిజన్‌ లేదు, వెంటిలేటర్లు లేవు. గవర్నమెంటు దవాఖానాకే పొండ్లి'' అని బిడ్డను చేతిలో పెట్టేసిండు. ''ఆగకండి. తొందరగా వెళ్లండి'' అంటూ ఆ డాక్టర్‌ తొందరపెట్టాడు. ఏమి మాట్లాడలేని స్థితిలో సర్కారి దవాఖానకు బయలుదేరాము. సీరియస్‌ కేసులైనపుడు డాక్టర్లు చేతులేత్తేయడం పరిపాటి.

అప్పటి వరకు ''మొగబిడ్డ పుట్టిందని'' సిస్టర్‌ ఒక తలుపు రెక్క తెరిచి చెపితే, ఎంత సంతోషించినం. టైము చూసుకున్నం. మొదటగా చెల్లెకి ఫోన్‌ చేసి గుడ్‌ న్యూస్‌ చెప్పినం. మా తాతనే పుట్టిండని వాని తాత సంబరపడ్డడు. ఇంతల్నే మా గుండెలపైన పిడుగుపడ్డట్లయింది. సంతోషమంతా ఆవిరైపోయింది. ప్రొద్దున ఐదున్నరకు వస్తే తొమ్మిది గంటల వరకు డెలివరీ ఎందుకు ఆలస్యం చేసిందో... మా గాచారమే.

ఎందుకు ఇంత పెద్ద నర్సింగ్‌¬మ్‌లు? నాలుగైదు అంతస్థుల భవనాలు కట్టుకొని ఆక్సిజన్‌ కూడా ఉండకుండా ఎందుకు హాస్పిటల్స్‌ నడుపుతున్నారు? పుట్టిన పిల్లలను చంపడానికా! ఒకవేళ డెలివరీ సమయంలో తల్లికే ఆక్సిజన్‌ అవసరం పడితే.. ఆమె సంగతి?  అందరిని గాలిల కలపడమా? కనీస వసతులు కూడా లేని హాస్పిటల్స్‌కు ఏమి తెలుసుకోకుండా వెళుతున్న మనంత అజ్ఞానులు ఉండరేమో! మనవారి ప్రాణాలకు విలువ లేదా? సర్కారు వీరికి ఎందుకు అనుమతులు ఇస్తున్నదో? మా ఊళ్లో చాలా మంది మహారాష్ట్రకు పొరుగు పట్టణాలకు వెళ్లి వైద్యం చేయించుకుంటారు. యావత్మాల్‌, నాఖ్‌పూర్‌, వార్ధాకు వెళుతారు. పాలకుల నిర్లక్ష్యం వల్ల రోడ్లు సరిగా లేకున్న, పేషెంట్‌ బాగు కోసం అటువైపే వెళుతున్నారు. మన దగ్గర లక్షలు ఖర్చు అయ్యే వైద్యానికి వందల్లో వేలల్లో మంచి వైద్యాన్ని అందిస్తారు.  డాక్టర్లు కూడా అద్భుతంగా రిసీవ్‌ చేసుకుంటారు. చాలా మంది అంటుంటారు అక్కడి డాక్టర్లకు ధాతృత్వము ఎక్కువేనట. మన డాక్టర్లు అయితే మాట కూడా సరిగా మాట్లాడరు. పేషెంట్‌ కండీషన్‌ కూడా సరిగా చెప్పరు. సీరియస్‌ అయే సమయానికి వాళ్లే యావత్మల్‌ తీసుకు వెళ్ళండి, వార్ధా తీసుకువెళ్ళండి అంటుంటారు. సీరియస్‌ అయే సమయానికి కాళ్లు చేతులు ఆడని స్థితిలో మనముంటాము. ఆ స్థితి దాటి పేషెంట్‌ ఉంటాడు. ఈ స్థితి పగవానికి కూడా రావద్దు. ఇంత బాధలో మనసు ఇన్ని ఆలోచిస్తూ కలవరపడుతున్నది. పాపం పెద్దమ్మ నడవడం కష్టమవుతున్నా పిల్లవాన్ని ఓపికగా ఎత్తుకొని నడుస్తున్నది. ''పిల్లవానికి ఏమైందోనని'' వాని తాత ఒకటే ఏడుపు.

ఒకప్పటి జనరల్‌ హాస్పిటల్‌ రిమ్స్‌గా మారింది. చాలా పెద్ద హాస్పిటల్‌, మల్టీ స్పెషాలిటి హాస్పిటల్స్‌ను తలదన్నే విధంగా అద్భుతంగా కట్టారు. పరిశుభ్రత ఏమాత్రం లేదు. దుర్గంధం వెదజల్లే పరిసరాల్ని దాటుకుంటూ, పిల్లల వార్డులో అడుగుపెట్టాం.

రెండు వార్డుల్లోను అటు ముప్పయి ఇటు ముప్పయి శిశువులకు చికిత్స చేస్తున్నారు. కొందరికి కృత్రిమ శ్వాస అందిస్తున్నారు. కొందరిని ఇంక్యుబేటర్‌లో ఉంచారు. అపుడే పుట్టిన శిశువులు కావున చాలా సున్నితంగా చికిత్స చేస్తున్నారు. డాక్టర్‌ కంటే కూడా ఎక్కువ ఓపిక అక్కడున్న సిస్టర్స్‌కు

ఉండాలి. ఓపికగా ప్యాడ్స్‌ మారుస్తున్నారు.

''రెండు రోజులు గడిస్తేనే కాని ఏమి చెప్పలేము.

ఉమ్మనీరు ఊపిరితిత్తులలోకి పోయింది. కడుపులోకి పోతే తీసేయవచ్చు. కాని ఊపిరితిత్తులలోకి పోయింది. కృత్రిమ శ్వాస పెట్టినా... కోలుకోవడం కష్టమే. మేమేమి చేయలేని పరిస్థితి'' భరోసా ఇవ్వని డాక్టర్‌ అలా అంటుంటే పిల్లవానికి ఏమవుతుందోనన్న టెన్షన్‌లో మా కాళ్ళు చేతులు ఆడడం లేదు. ఒక నిర్లక్ష్యం ఖరీదు ఇది. ఆక్సిజన్‌ ఉందనుకుంటే డాక్టర్లు ఇలా అంటున్నారు. తాము చేసే వైద్యానికి వారికే నమ్మకం లేదు. వీళ్లా డాక్టర్స్‌ అన్న అనుమానం కలుగుతుంది.

బ్రహ్మాండమైన భవనం ఉన్నా ఇక్కడ కూడా పరికరాల కొరతతో సర్కారు వైద్యం మొండికేస్తున్నది. ''మీకు వీలైతే వేరే హాస్పిటల్‌కు తీసుకవెళ్ళండి. ఇక్కడ ఆక్సిజన్‌ ఎప్పుడయిపోతుందో చెప్పలేము''. మళ్లీ ఆ డాక్టరన్నాడు ఇంత పెద్ద టౌన్‌లో అది జిల్లా కేంద్ర హాస్పిటల్‌లోనే ఇట్లా ఉంటే మండల కేంద్రాలలో పరిస్థితి ఊహించుకోవచ్చు. ప్రైవేటు హాస్పిటల్‌ సంగతి వేరే చెప్పనక్కరలేదు. ఏవో కొన్ని పరికరాలతో మెరుగైన వైద్యం చేస్తున్నామని భ్రమింపచేస్తారు. వేలకు వేలు ఫీజుల వసూలు చేస్తారు. ఏ వైద్య సౌకర్యాలు లేని రోజుల్లో మంత్రసానులు ఏవిధంగా కాన్పు చేస్తారో! కనీసం వారికున్న ఓపిక వీరికి లేకపోవడం విచిత్రం.

చిన్న పిల్ల వైద్యానికి కూడా నిర్లక్ష్య ధోరణిలో వ్యవహరిస్తున్నారు ఆస్పిటల్‌ సిబ్బంది, ''ఎప్పుడు ఆక్సిజన్‌ అయిపోతుందో తెలువదు'' అంటున్నారు. కార్పోరేట్‌ స్థాయికి దీటున్న ఆస్పిటల్‌లో సౌకర్యాల కొరత! ఇది కుట్రపూరిత ధోరిణా? లేకుంటే నిధుల కొరతనా? లేకుంటే విధుల దుర్వినియోగమా? ఏమిటి వైపరీత్యం. మెరుగైన వైద్యం అందిస్తామంటున్న పాలకుల నిర్లక్ష్యమా? అంతుపట్టదు.

శిశువును వారికి అప్పజెప్పి భారంగా కదిలాము. వాని తల్లి పిల్లవానికి ఏమయిందోనని ఫోన్‌ చేస్తూనే ఉంది. ''ఏమి కాలేదు. ఒక్కరోజు ఆక్సీజన్‌ పెడితే సరిపోతుంది'' అని చెప్పాము. పచ్చి బాలింత. లేకుంటే తన పిల్లవానిని ఆ విధంగా వదిలేదేనా! మాతృత్వం మధురిమ అందినట్టే అంది దూరమైంది. బిడ్డను చూస్తూ తను పడిన కష్టం దూది పింజలా ఎగిరిపోతుండె. ఇపుడు బాధతో పాటు కన్నీటిని దిగమింగడం చాలా కష్టమేమో. ఇపుడు తనకు నిజమైన పరీక్షకాలం. నిరీక్షించి... నిరీక్షించి.. నీరసించి పోతుంది తల్లి మనసు.

వాని తాత ఏడ్చి ఏడ్చి వచ్చిన డాక్టరుకు మొక్కుతున్నాడు. నిమిష నిమిషానికి ఏమైందోనని చూస్తూ వస్తున్నాడు. మనసు మనసులో లేదు. కాళ్లు కదులుతూనే ఉన్నాయి. మరో నలభై  ఎనిమిది గంటలు గడిస్తేగాని ఏమి చెప్పలేమంటున్నారు డాక్టర్లు.

కొత్తగా ఏర్పడిన పిల్లల వార్డుకి ఇరువైపుల ఆ పిల్లల బంధువులు, తల్లిదండ్రులున్నారు. ఆ కారిడార్‌లోనే వారి నివాసం. బయట మూసిని తలపించే భరించలేని వాసన. పండుకుందామన్నా నిద్రరాదు. కనీసం కూర్చుందామన్నా కూచోలేము. దుర్గంధం, దోమల బెడద. రోగి పునర్జీవనం పొందే దవాఖానలల్లో తీవ్ర నిర్లక్ష్యం, మొద్దు నిద్ర, సుశిక్షుతులైన డాక్టర్లుంటే సౌకర్యాల లేమి. సౌకర్యాలుంటే డాక్టర్‌ల కొరత వెరసి సర్కార్‌ వైద్యానికి భయపడవలసిన పరిస్థితి. నిస్సహాయ స్థితిలో పేషెంట్‌ ప్రాణాలు గాలిలో కలవాల్సిందేనా?

పేషెంట్‌ తాలుకూ బంధువులే ముందు జాగ్రత్త చర్యగా ఆక్సిజన్‌ సిలెండర్‌లు మోసుకవస్తున్నారు. వారి పిల్లలను బతికించుకోవాలన్న తపన వారిలో కనపడుతున్నది. పేషెంటు తాలూకు బంధువుల మానసిక పరిస్థితి చెప్పతరం కాదు. మనిషిని అమాంతంగా వేరే ప్రపంచంలోకి విసిరేస్తే ఎట్లా

ఉంటుందో అట్లా ఉంటుంది. ఏమి తెలియని సంధిగ్ద స్థితి. క్షణ క్షణం ఒక వ్యధ. ఎపుడు ఏమి వార్త వినాల్సి వస్తుందోనని బయట పేషెంటు బంధువులు తీవ్ర మానసిక వ్యధతో

ఉంటారు. నిమిషాలు, గంటలు మనసును మెలిపెట్టి పడేస్తయి. రోజులు లెక్కపెట్టడం అలవాటైపోతుంది. అంపశయ్య పైన పేషెంటు, మండుతున్న కుంపటిపై వారి బంధువులు. ఆ స్థితి నుండి బయటపడితే ''తామంతా సంతోషంగా ఈ భూ ప్రపంచంలో ఎవరుండరు'' అని అనుకుంటారు. బయట కారిడార్‌లో జీవం లేని మనుషులు. ఒక్కొక్కరిని కదిలిస్తే ఒక భారతం. వారు అనుభవిస్తున్న కష్టాలు, వ్యధలు వింటే మన కష్టం ఒక లెక్కనా! అని అనిపిస్తుంది.

పాపం తులసీబాయి... తన మనుమరాలి కోసం పడరాని పాట్లుపడుతున్నది. తన కోడలు ఇద్దరు కవల పిల్లల్ని కని చనిపోయింది. ఇద్దరు పిల్లలు పోషక లేమితో కనీస బరువు లేకుండా పుట్టారు. ఇద్దర్ని ఈ చిన్న పిల్లల వార్డులో ఉంచారు. కనీస బరువు పెరగడానికి, వీళ్లు గర్భంలో ఉండగానే అర్థంగాని రోగంతో వీళ్ల తండ్రి. అందరు ఎవరి దారి వాళ్లు చూసుకుంటే తను ఒక్కతి ఇలా... తులసీబాయి కండ్ల నీళ్ళు ఎపుడో ఇనికి పోయినయి. ఇద్దరు పిల్లల్లో ఒక పిల్ల చేతికి రాలేదు. ఈ పిల్లనైనా బతికియ్యమని ఆ కనిపించే దేవుళ్లయిన డాక్టర్లను  వేడుకొంటున్నది. తన వారికి కనిపియ్యకుండా చేసిన విధి మరోసారి వెక్కిరిస్తే తాను ఏమవుతుందో... పిచ్చితల్లి. చూసేవాళ్లకు గుండె తరుక్కోక మానదు.

నెలలు నిండకుండా పుట్టిన శిశువుతో ఇక్కడ కిషన్‌. ప్రసవించిన భార్య తీవ్ర అనారోగ్యంతో గైనకాలజీ వార్డులో. ఎప్పుడు ఏమవుతుందోనని మానసిక వ్యధతో కుమిలిపోతున్నాడు కిషన్‌. నెలలు నిండకుండా ఉన్న శిశువులను ఇంక్యుబేటర్‌లో ఉంచుతారు. తల్లి గర్భంలో శిశువు ఎట్లా ఉంటుందో ఆ పరిస్థితులు కల్పిస్తారు. నెలా రెండు నెలలు కూడా పట్టవచ్చు. కొందరు కనీస బరువు లేకుండా పుడతారు. రెండు కిలోలు కూడా ఉండరు. సగం కిలో లేదా డెభ్బై ఐదు గ్రాములే ఉంటారు.  వారిని కూడా కృత్రిమ పరిస్థితులు  కల్పించి, నార్మల్‌ వెయిట్‌ అయ్యే వరకు

ఉంచుతారు. లక్ష్మణ్‌ తన బిడ్డ కోసం నాలుగు మాసాల నుంచి ఓపిక పడుతున్నాడు.

బాలింతయిన తన భార్యను రక్షించుకోలేక, తన బిడ్డ క్షేమం కోసం నాగోరావు ఇక్కడ. భార్యకు నొప్పులొస్తున్నయంటే మండలం కేంద్రంలోని దవాఖానకు తీసుకవస్తే, డ్యూటి డాక్టర్‌ లేడు. భయంకర నొప్పులతో ఆమె. దిక్కుతోచని స్థితిలో పాపం నాగోరావు. ఎక్కడికి వెళ్లలేని పరిస్థితి. డ్యూటి డాక్టర్‌ రావడానికి సమయం పట్టేట్లున్నదని స్టాఫ్‌ నర్సే డెలివరి చేసింది. ఆడబిడ్డ పుట్టింది. స్టాఫ్‌ నర్స్‌ డెలివరైతే చేసింది కాని, సరిగ్గా స్టిచెస్‌ వేయకపోవడమో ఏమో మరి తీవ్ర రక్త స్రావం కాసాగింది. గ్లూకోజ్‌లో ఏమి ఇంజక్ట్‌ చేసినా ఆగడం లేదు. ''డ్యూటి డాక్టరైతే రాదు. ఉట్నూరు ఏరియా ఆస్పిటల్‌కు తీసుకవెళ్లండి'' అని స్టాఫ్‌ నర్స్‌ తెలియజేసింది.  అంబులెన్స్‌ డ్రైవర్‌కు ఫోన్‌ చేస్తే, లిఫ్ట్‌ చేయడంలేదు. నిమిషాలు గంటలవుతున్నాయి. ఏమి చేయాలి. దిక్కుతోచని స్థితిలో నాగోరావు కుటుంబం. బాలింతరాలి పరిస్థితి హృదయ విధారకంగా ఉంది. చివరికి డ్రైవర్‌ తన మొబైల్‌  లిఫ్ట్‌ చేశాడు. పేషెంట్‌ను ఎక్కించుకొని కొద్ది దూరం కదిలిన అంబులెన్స్‌ మళ్ళీ స్టార్ట్‌ అవడానికి మొరాయించింది. ప్రాణాలతో చెలగాటమంటే ఇదే. కనీసం డీజిల్‌ ఉందో లేదో చూసుకోని దవాఖాన యంత్రాంగంను ఏమనాలి. ఏ శిక్ష వేయాలి.  ఆదివాసుల ప్రాణాలకు ఏ విలువ ఉందో ఈ సంఘటన చూస్తే అర్థమవుతుంది. ఎలాగో డీజిల్‌  పోసిన మార్గమధ్యంలోనే తనువు చాలించింది. వారిద్దరి కలల పంట ఇంక్యుబేటర్‌లో ఇక్కడ. నాగోరావు కదిలిస్తే ఒకటే ఏడుపు. మన కళ్ల నీళ్లను తుడుచుకుంటూ ''ఉరుకో'' అనడం ఎంత ఇబ్బందో! తను అనుకున్న మనిషి తనకు దూరమవడం ఎంత నరకమో! నాగోరావు ముడుచుకొని మూగగా రోదిస్తున్నడు.

వైద్యం అందివ్వడానికి ఇన్ని అవస్థలా? డ్యూటి డాక్టరు అందుబాటులో ఉండడు. సిబ్బంది కొరత. వారి నిర్లక్ష్యం, సౌకర్యాల లేమి. ఇది ఇండియా షైనింగ్‌. ఏమిటీ వ్యవస్థ మారేదెట్ల? మనుషుల ప్రాణాలకు ఈ దేశంలో విలువ లేదా? తీవ్ర పోషకాహార లోపంతో చనిపోతున్న గర్భవతులు, వారి పిల్లలు. నిత్యం ఆదివాసి ప్రాంతాలలో మనకు కనిపించే దృశ్యం. మలేరియా మరణాలకు లెక్కేలేదు. కనీస వైద్య సౌకర్యాలు లేని ఈ రాజ్య వ్యవస్థను శ్రేయో రాజ్యమందామా! లేక నరకానికి నకళ్లు అందామా! వ్యవస్థను తిట్టుకోవడం తప్పితే ఏమి చేయలేని సంఘజీవులం మనం. విధిని తిట్టుకోవటం తప్ప చేసేది ఏమి ఉండదు.

నా పరిస్థితిని చూసి ఒక పెద్ద మనిషి ''బిడ్డ ఏమి కాదు. కాస్త ఓపిక పట్టాలి అంతే. కాలం గడిస్తే అన్ని చక్కబడతాయి. మేము వచ్చి వారం రోజులైతది. అపుడు బిడ్డ పరిస్థితి ఏమి చెప్పరాకుంట ఉండె. ఇపుడు కాస్త మెరుగైంది. ఏం కాదు బిడ్డ. ధైర్యంగా ఉండాలే'' అంటూ ధైర్య వచనాలు పలికాడు ఆ పెద్ద మనిషి, ఎవరేమి చెప్పిన మన ఆతృత మనకుంటుంది. చాలా మంది తమ అదృష్టాన్ని నమ్ముకొని ఇక్కడ ఉంటున్నారు. వారిని కదిలిస్తే మనకు స్పష్టంగా తెలుస్తున్నది.

చాలామంది పేద మధ్య తరగతివారున్నారు ''బతకడమే దిన దిన గండమైన నేటి కాలంలో మెరుగైన వైద్యం ఎక్కడ దొరుకుతుంది. కష్టమో నష్టమో ఇక్కడ్నే ఉండాలి. పరిస్థితులు చక్కబడితే మనంత అదృష్టవంతులు ఉండరు'' లక్ష్మణ్‌ అంటుండు.

''అవును, అందరికి అందుబాటులోకి మెరుగైన వైద్యం అందించాలి. సర్కారు దవాఖానలకు మంచి వసతులు కల్పించాలె'' అని నేనంటుంటే...

''ఏడ కల్పిస్తరు భాయ్‌... ఆరోగ్యశ్రీ అనుకుంట ప్రైవేటు ఆస్పిటల్‌కే దారిపడుతున్నరు. ఒక పద్ధతి ప్రకారం సర్కారు ఆస్పిటల్‌లను నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నరు. ప్రైవేటు దవాఖానాలకు సర్కారోళ్లు పైకం చెల్లించడమేమిటి? అవే పైసలతో సర్కారు దవాఖానలను మల్టీ స్పెషాలిటీ ఆస్పిటల్‌గా మార్చవచ్చు కదా! అప్పుడు ఉన్నోడు లేనోడు అందరు ఒక్క జాగల్నే ట్రీట్‌మెంట్‌ తీసుకుంటరు. హెల్త్‌ కార్డులు, ఆరోగ్యశ్రీ కార్డులు ఎందుకు భయ్‌. హెల్త్‌ కార్డుల కుంభకోణం రోజూ పేపర్ల వస్తలేదా? ఏమంటరు'' అని  హైదర్‌ అంటున్నడు.

నిజమే... ప్రభుత్వాలు ప్రవేటు హాస్పిటల్స్‌ను మేపడం ఏమిటి? ఇది ఒక పద్ధతి ప్రకారం జరుగుతున్న కుట్రనే. చాలా మంది మంత్రులు, ఎమ్మెల్యేలకు సూపర్‌ స్పెషాల్టీ, మల్టీస్పెషాలిటీ హాస్పిటల్స్‌ ఉన్నాయి. హైదర్‌ మంచి అవగాహన ఉన్న వ్యక్తిలా ఉన్నాడు. ఇంక్యుబేటర్‌లో ఉన్న తన బిడ్డ కోసం ఇక్కడున్నాడు. హైదర్‌ చెప్పిన దానికి అందరు ఏకీభావంగా తల కదిలించారు.

ఆరోగ్యశ్రీలో వర్తించే జబ్బులకు చెందిన రోగులను ఒక పద్ధతి ప్రకారం ప్రైవేటు హాస్పిటల్స్‌కు తరలించే బ్రోకర్లు హాస్పిటల్‌ చుట్టూ కనిపిస్తున్నారు. ఒక కమీషన్‌ ఏజెంట్‌ ''మిమ్మల్ని కావాలంటే పట్నంలో మంచి చిల్డ్రన్స్‌ హాస్పిటల్‌కు తీసుకువెళతా'' అన్నాడు. పైసలుంటేనే ప్రైవేటు గురించి ఆలోచించాలి. లేకుంటే ఏ సంఘటన జరిగినా ఎదుర్కోవాలనుకుంట.

''అవసరమైతే చెపుతాను'' అన్నాను. కాని మా అందరికి తీసుకువెళితే బాబును బతికించుకోవచ్చు అనే ఉంది. ఏ డాక్టర్‌ భరోసా ఇవ్వడం లేదు. ఒక డాక్టరు ''పిల్లవాడి కండీషన్‌ బాగాలేదు. భరించే శక్తి ఉంటే హదరాబాద్‌ వెళ్లండి'' అంటున్నాడు. ప్రైవేటు హాస్పిటల్‌లో వసతుల లేమితో సర్కారు దవాఖానకు వస్తే ఇక్కడ అదే పరిస్థితి. ఇక కార్పొరేటు ఆస్పత్రులే దిక్కా? ఆరోగ్యశ్రీ పధకం ద్వారా ప్రత్యక్షంగా, వసతుల కొరత, సిబ్బంది నిర్లక్ష్యం ద్వారా పరోక్షంగా కార్పోరేటు వైద్యాన్ని ప్రోత్సహిస్తున్న సర్కారుకు పేదల ఆరోగ్యంపైన శ్రద్ధ లేదనిపిస్తుంది. ఏ వైద్యం ఎవరిని కాపాడుతుందో అర్థం కాలేని స్థితిలో ఉన్నాము. విధిలేక, గత్యంతరం లేక కార్పోరేటు వైద్యమే మేలనే స్థితిలో మేమున్నాము.

నిమిష నిమిషానికి దిగజారుతున్న పిల్లవాడి కండీషన్‌ వాని తాత గుండె వేగాన్ని పెంచుతోంది. సెకన్లు, గంటలు ఇరవై నాలుగు గంటలు నిద్రలేదు. సరైన ఆహారం లేదు. పిల్లవాని కోసం పరితపిస్తున్నాడు. దుర్గంధంలో, దోమల్లో ఒక రాత్రి నిర్నిద్రగా...

ప్రొద్దున్న, అవసరానికి ఉంచుకున్న రెండు బాండ్లు విడిపించాడు వాడి తాత. ''భరోసా దొరకని వైద్యాన్ని అదృష్టానికో దురదృష్టానికో వదిలేస్తే మూర్ఖత్వం అవుతుంది. ఏమైనా కాని మంచి వైద్యం అందివ్వాలి. చూస్తూ చూస్తూ పండంటి బిడ్డను పోగొట్టుకోలేము'' అన్నాడు. మంచి వైద్యం కోసం పట్నం నుండి వచ్చిన పేరున్న చిల్డ్రన్‌ హాస్పిటల్‌ అంబులెన్స్‌లో పయనమయ్యాం. కాలాన్ని నమ్ముకున్న మనుషుల ఓదార్పుల మధ్య ఒక దీర్ఘ శ్వాస. పరుగెత్తే కాలమే పేదవారికి ఊపిరిగా మారుతున్నది. ఒక తపనతో అక్కడి నుండి కదిలాము. తాత చేతిలో భవిష్యత్తు రూపుదిద్దుకుంటోంది. ఒక శ్వాసగా... ఒక ఆశగా....