మానవీయ స్పర్శ ఉన్న కథలు

అలజంగి మురళీ మోహనరావు
ఒరియా నుంచి తెలుగులోకి సాహిత్యానువాదం ఎప్పటినుండో ఉంది. పురిపండా అప్పలస్వామి ఈ ఒరియా-తెలుగు అనువాదంలో అగ్రగణ్యులుగా ప్రసిద్ధికెక్కారు. వీరు గోపీనాథ్‌ మహంతి 'అమృత సంతానం', కాళింది చరణ్‌ పాణిగ్రాహి 'మట్టి మనుషులు' నవలలను అనువదించారు. ఉత్తరాంధ్ర మాండలికంలో సాగింది వీరి అనువాదం. జయంత మహాపాత్ర కవిత్వాన్ని తెలుగు చేశారు డాక్టర్‌ యు.వి. నరసింహమూర్తి. ఈ మధ్యకాలంలో జ్ఞానపీఠ పురస్కారాన్ని పొందిన మేటి రచయిత్రి ప్రతిభారారు నవల 'యాజ్ఞసేని' కూడా తెలుగులోకి అనువాదమయ్యింది. కవి సీతాకాంత మహాపాత్ర గారి కవిత్వాన్ని నిఖిలేశ్వర్‌ అనువదించారు.
ఇప్పుడు ఈ కోవలో సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారం అందుకొని సుప్రసిద్ధులైన ప్రఖ్యాత ఒరియా కథకులు గౌర హరిదాస్‌ గారి కథలను 'గౌర హరిదాస్‌ కథలు' అన్న పేరుతో తెలుగులో మనకు అందించారు ప్రముఖ కథకులు, అనువాదకులైన మూర్తి కెవివిఎస్‌. ఆయన మేరియో పుజో 'గాడ్‌ ఫాదర్‌' ఆంగ్ల నవలని తెలుగులోకి ప్రతిభావంతంగా అనువదించి గాడ్‌ ఫాదర్‌ మూర్తిగా పేరు గాంచారు. వారి సారళ్యమైన తెలుగు నుడికారంలో అనువదితమైన గౌర హరిదాస్‌ ఒరియా కథలను చదివి మనం చక్కని అనుభూతిని పొందవచ్చు. 'గౌర హరిదాస్‌ కథలు' పుస్తకంలో మొత్తం 12 కథలు ఉన్నాయి. గాజుబొమ్మ, తండ్రి, పాపం, కసింద చెట్టు, ఇల్లు, ఏకుమేకు, అహల్య పెళ్లి, బంగారపు ముక్క, సరిపోయింది, ఊర్మిళ, నేరం - శిక్ష, మాయావృక్షం, చిన్న పంతులు అన్నవి ఆ కథలు. ఈ కథలన్నిటిలో మానవీయ కోణాలున్నాయి, మానవీయ నైజాలున్నాయి. ఒక ప్రత్యేకమైన ఎత్తుగడ, ముగింపులతో సాగే కథా నిర్మాణంలో ముగింపు కొచ్చేటప్పటికి పాఠకుని మదిలో ఒక తటిల్లతలాంటి కదలిక, కళ్ళలో కాసిన్ని కన్నీళ్లు వస్తాయి. మానవ అంతరంగాల్లోని సామాజిక నిర్మితిలోని బోలుతనాన్ని ఎత్తి చూపుతూ సాగే ఈ కథలన్నిటా రచయిత చూపు, సంస్కరణా దృష్టి విదితమౌతూనే ఉంటాయి. సంఘంలోని లోపాన్ని ఇది అని ఎత్తిచూపుతూ ఏదో ఉపన్యాస ధోరణిలోనో, లేదంటే ఏవో ప్రవచనాల రూపంలోనో రచయితా చొరబడి మనకేదో ఉపదేశం ఇస్తున్నట్లు గా ఉండవు కథలు. పాత్రలే మాట్లాడతాయి, కథాగమనంలో పాత్రల నడవడిక, తీరుతెన్నుల ద్వారానే రచయిత ఎత్తి చూపదలుచుకున్న సమస్య మనకు అర్థమై పోతుంది. సామాజిక వాస్తవికతను చూపించే ప్రయత్నాలు రచయిత కథా శిల్పాన్ని ఎక్కడా విడువక కథను నడుపుకుంటూ వెళతారు. పాఠకుణ్ణి కథని చివరంటా చదవాల్సిన పరిస్థితిని కల్పిస్తారు. గౌర హరిదాసు కథల్లో కనిపించే విశిష్టత ఇదే! ఈ 13 కథల సంకలనంలో అన్నీ మానవత్వపు గుభాళింపులతో కూడుకున్నవే అయినప్పటికీ ఇల్లు, బంగారపు ముక్క, సరిపోయింది, ఊర్మిళ, చిన్న పంతులు కథలు అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలతో కాలానికి నిలబడే కథలుగా రూపు దిద్దుకున్నాయి.
ఇల్లు కథ కలకాలం గుర్తుండిపోయే కథ! హ్యూమన్‌ ఎమోషన్స్‌, సున్నితమైన మానవ సహజమైన వాంఛలు, వయసు మళ్ళిన వారిలో కనిపించే ఐడెంటిటి క్రైసిస్‌... ఇట్లాంటి మానవ సంవేదనలు చుట్టూ తిరిగే ఈ కథ పఠిత మనసుని పట్టేస్తుంది. కథాగమనంలో ఏదో ఒక చోట మనం మనకి మంచిగానో, చెడ్డగానో కనిపిస్తాం కూడా. కథ వెంట మనం పరిగెడుతుంటాం, అదే సమయంలో మన మదిలో ఆత్మా చింతనా దౌడు ఒకటి సాగుతూ ఉంటుంది. అదే 'ఇల్లు' కథ యొక్క ప్రత్యేకత! ఇక సరిపోయింది కథని రచయిత చాలా సఅaషసగా, చాకచక్యంగా చెప్పేరు. ఈ కథలోని ఎడ్యుకేషన్‌ డిపార్ట్మెంట్లో డిప్యూటీ సెక్రటరీగా పనిచేసే అనుపమ్‌ పాత్ర స్వభావం, మనస్తత్వాన్ని చాలా గొప్ప ధ్వనితో చెప్పేరు రచయిత. ఇటువంటి కథల నిర్మాణం ఏదో ఒకటి రెండు రోజుల్లో జరిగేది కాదు. ఈ కథని చదువుతున్నప్పుడు ప్రఖ్యాత రచయితల సంకలనం అయిన 'వైరాగ్యంలోని మహిమ' గుర్తుకొచ్చింది. ప్లానింగ్‌ ఎక్జిక్యూషన్‌, పరిశీలనలలో ఈ కన్నడ కథా సంకలనంలోని కథలకు దీటుగా ఉంది ఈ 'సరిపోయింది' కథ. 'ప్రేమ తిండి పెట్టదు, డబ్బే పెడుతుంది' అనే ఒక ప్రాపంచిక పెడ ధోరణికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది అనుపమ్‌ పాత్ర. ఈ సత్యాన్ని వెల్లడి చేయడానికి అనుపమ్‌ పాత్ర మాటున కథకుడు కథని ఎలా నిర్మించేడో, నడిపేడో చదివి ఆనందించాల్సిందే!,
'ఊర్మిళ' మరో గొప్ప కథ. విధి వంచితురాలైన ఒక స్త్రీ దీనగాధ ఇది. పాఠశాల స్థాయిలో ఎంతో చురుకుగా, డామినెంట్‌ గా, అందంగా, ఆరోగ్యంగా, నిక్కచ్చిగా ఉండే ఊర్మిళ, లెవెంత్‌ క్లాస్‌ ఫెయిల్‌ అవ్వడం, ఒక నకిలీ తాంత్రికుడి వలలో పడి తనతో లేచి పోవడం, చివరికి అంటే ఒక ఇరవై ఐదేళ్ళ కాలం గడిచిన తర్వాత ఒక హాస్పిటల్‌లో ఆయాగా జీవితాన్ని వెల్లార్చడం... ఇలా తన జీవితం గిరికీలు కొడుతూ కిందికి పడిపోతుంది. ఆయాగా ఉన్నప్పుడే ఈ కథని మనకి వినిపించే పాత్ర ఆసుపత్రిలో ఆమెని చూడడటం, ఆశ్చర్యపోవడం జరుగుతుంది. ఎందుకంటే వీళ్ళిద్దరూ పాఠశాలలో క్లాస్‌ మేట్స్‌! ఊర్మిళ అప్పట్లో ఇతనిని తరగతిలో విపరీతంగా ఏడిపించేది. ఇంకా ఊర్మిళకు, తనకు సంబంధించిన ఇతర జ్ఞాపకాలు కూడా ఉంటాయి. ఆసుపత్రిలో ఆయాగా చేస్తున్న ఊర్మిళను చూసి 'నువ్వు ఊర్మిళవు కదా?' అనడిగితే ఊర్మిళ ఎవరు? నా పేరు బనలతా ఫరీదా అని అబద్ధం చెబుతుంది. ఊర్మిళ ఇంటికి కథ చెప్పే పాత్ర వెళ్ళినపుడు కూడా తను ఊర్మిళను కానని చెప్పి పంపేసి తలుపులు వేసుకుని ఆమె వెక్కి వెక్కి ఏడుస్తుంటే, ఆ ఏడుపు కథ చెబుతున్న పాత్రకే కాదు, కథ చదువుతున్న మనకీ వినిపిస్తుంటుంది. మనం కన్నీటి పర్యంతం అవుతాం, మంత్రగాని చేతిలో మోసగించబడిన ఊర్మిళ ఇంటికి మనమూ ఒకసారి పోయి ఆమె కన్నీళ్లను తుడవాలనిపిస్తుంది. ఇంత చక్కని కథాసంకలనాన్ని ఎంతో శ్రమతో అనువదించి, కథల్లో బిగిని, వేగాన్ని సడలనీయకుండా తెలుగు పాఠకులకి అందించిన అనువాదకులు మూర్తి కెవివిఎస్‌ ఎంతైనా అభినందనీయులు. తమ అనువాదాల ద్వారా తెలుగు సాహితీ క్షేత్రాన్ని సుసంపన్నం చేస్తున్న వీరు ఈ 'గౌర హరిదాస్‌' కథలు అనువాద సంకలనం ద్వారా మరింత ప్రసిద్ధులు కాగలరు. (ప్రతులకు : నవోదయ బుక్‌ హౌస్‌,హైదరాబాద్‌. పేజీలు :144, వెల : రూ.150)