చీకటికి వెలుగు నిప్పు

అనిల్‌ డ్యాని
97033 36688

సీనియర్‌ కవి, జర్నలిస్ట్‌, సామాజిక అంశాల మీద తన అభిప్రాయాన్ని నిక్కచ్చిగా చెప్పే ప్రసాద మూర్తి ఇటీవల యుద్ధమే శాంతి అనే దీర్ఘ కవితని సామాజిక మాధ్యమం ఫేస్‌బుక్‌ ద్వారా వెలువరించారు. ఈమధ్య కాలంలో విరివిగా కవితా సంపుటులు తీసుకు వస్తూ వర్తమానపు సంఘటనలకు తనదైన భాష్యం చెబుతున్న కవిగా మనం ప్రసాద మూర్తిని చూడొచ్చు.
ప్రపంచం యుద్దాల శిబిరం వెలుపలే ఉంది. ఏ దేశాన్ని చూసినా ప్రశాంతత లేనేలేదు. ఒక చోట సరిహద్దు సమస్య, మరో చోట శరణార్థుల సమస్య ఇంకోచోట ఆధిపత్యం ఇంకో దేశానిది ఆక్రమణ బుద్ధి ఇలా ప్రపంచం అంతా యుద్ధం మోహరించి ఉంది. ఇలాంటి తరుణంలో ఒక కవి శాంతిని కోరుకుంటూ యుద్ధమే శాంతి అని ఒక విరోధబాసతో మనముందుకు వచ్చాడు.
''ఎండిపోయిన మహా వృక్షం
చిట్ట చివరి కొమ్మ మీద
చిట్టచివరి ఆకు
చిట్టచివరిగా ఒణికింది
కిందినుంచి ఒక మనిషి దాన్నే చూస్తున్నాడు'' అని మొదలైన ఈ దీర్ఘ కావ్యంలోకి మనం అవలీలగా లోపలికి వెళ్లిపోతాం. తన తొలి సంపుటి నుంచి ఈనాటి వరకు తన శైలితో కట్టిపడేసే ప్రసాదమూర్తి ఈ సంపుటిలో కూడా అదే స్పష్టతని కొనసాగిస్తారు.
''దారంతా యుద్ధం
అటూ ఇటూ అనాథ పిల్లల్లా
అమ్మకోసం ఏడుస్తున్న నక్షత్రాలు
అవన్నీ నా నీడల సమూహాలే''. అని తన బాధ ప్రపంచ బాధ అని చెప్పకనే చెప్పారు.
తాను ఈ సంపుటి నిండా మానవుని తలపోతే ఉంది. వర్తమాన దేశాల్లో యుద్ధాల్లో నలుగుతున్న మానవుల పట్ల ఉండాల్సిన కన్సర్న్‌ని కవి తన బాధ్యతని చాలా చక్కగా నిర్వర్తించారనే చెప్పాలి.
దున్నేవాడిదే భూమి కాలేదు అనే మాట వెనక ఉన్న వెనుకబాటుతనం మనకి మళ్ళీ మళ్ళీ గుర్తుచేస్తాడు. తనలో సరిహద్దుల పేగులు మెడలో వేసుకుని పుట్టిన దేశాలున్నాయని, అలాగే శాంతిని కోరుకున్న దేశాలు కూడా ఉన్నాయని, అందుకే నేనిప్పుడు రెండుగా చీలిపోయాను అని అంటూనే నాలో రెండు వృక్షాలు ఉన్నాయని పైన ఉన్న రెండు మార్గాల గురించి చెప్పిన కవి తనలో రెండు వృక్షాలు ఉన్నాయని అన్నాడు. అందులో ఒకటి బోధి వృక్షం రెండు కాబోది వృక్షం. బోధి వృక్షం ఈ ప్రపంచానికి శాంతిని ప్రసాదిస్తే, కబోది వృక్షం యుద్ధాన్ని బహుమతిగా ఇస్తుంది. అందుకే శీలం ఆరిపోయింది, జ్ఞానం జారిపోయింది, సమాధి పారిపోయింది అంటున్నాడు. అంటే మనలో ఉండవలసిన శాంతి, ఉండవలసిన కాంతి మనకి మన పక్కవాడికి కూడా ఉపయోగపడడం లేదు కదా... ఈ పోయినవన్ని మనవద్ద లేకపోతే ఈ బతుకు ఎందుకు దండగే కదా అంటాడు. సత్యాన్ని మాట్లాడవలసిన సమయంలో ఒడుపుగా తప్పుకున్న మన గోడమీద వాటాన్ని ఈ కవి ప్రశ్నిస్తాడు.
ఖండికలుగా విడదీసి ఒక్కోదానికి ఒక్కో శీర్షిక పెట్టినా ఇదంతా ఒకటే కవితగా చూడాలి. యుద్ధము, దాని వెనక ఉన్న కారణాలు, శాంతికి అవరసమైన పనిముట్లు, సరంజామా అంతా మనకోసం సిద్ధం చేసి పెట్టారు. సిద్ధం కావాలి యుద్ధానికి అనే ఖండిక చాలా విచిత్రంగా అనిపిస్తుంది మొత్తం కవిత. ఇందులో నియంతలు గురించి మాట్లాడుతూ... దిగంతాల దాకా విస్తరించిన నియంతను నేను, నియంతవు నువ్వే అని ఒక సంశయంలో మనల్ని పడేస్తారు. యుగాల నాటి శాంతి పంటని కాపాడుకోవాల్సిన బాధ్యత గుర్తుచేశారు, దేశాన్ని సరిహద్దుల పేరిట విభజించడం కానేకాదు, నిన్ను నువ్వే ఖండ ఖండాలుగా విడగొట్టుకుంటేనే శాంతిని కాస్తైనా నీకున్న పరిధిలో కాపాడుకోగలవు అనే ఒక సూత్రాన్ని మనకి వివరించారు. విగ్రహారాధనని వద్దని చెప్పిన బుద్ధుని విగ్రహాలు మనకి భారీస్థాయి నుంచి చివరకి మన ఇంట్లో టేబిల్‌ మీద పెట్టుకునే వరకు ఉన్నాయి. వీటిని కవి తిరస్కరించమన్నాడు, అవన్నీ అబద్ధాలు అంటూనే వాటినుంచి మనం బుద్ధుని కాపాడుకోవాలి అని పిలుపునిస్తాడు.
ఈ కవితా ఉద్దేశం అంతిమంగా మనిషికి తనలో ఉన్న సున్నితత్వాన్ని బయటకు తెచ్చి శాంతిని విశ్వవ్యాప్తం చేయాలని కోరిక. ఖండాలుగా విడగొట్టుకున్నాక అందులో నువ్వే ఒక కొలంబస్‌లాగా మారిపోయి కొత్తగా నిన్ను నువ్వే కనుక్కోమని ప్రతిచోట దీన్నే నొక్కి వక్కాణిస్తాడీకవి. అన్ని రుగ్మతలకు కారణం కోరికలు అన్నాడు బుద్ధుడు. ప్రసాదమూర్తి ఆ కొటేషన్‌ని కవితాత్మకంగా ఇలా అన్నాడు.
''కోరికలు శత్రువులు కాదు
శత్రువులే కోరికలు''
ఇవి కాస్త తికమక పెట్టే మాటలే అయినా వీటి లోతుల్లో మాత్రం చాలా అర్థం ఉంది. కోరికలకు భయపడితే ఎలా...? మన చుట్టూ ఉండేవి కోరికలు కానేకాదు. దేన్నైతే మనం కోరికల పరిధులు దాటి వెళ్లి ఆశ పడతామో దాన్నే కోరిక అంటున్నాడు. ఆధిపత్యం, పాలించడం, మృగవాంఛ ... ఇవన్నీ కోరికలు వీటిని నువ్వు శత్రువులుగా భావించి ప్రవర్తించాలి అని చెప్పడం మనిషిని ప్రేమించడమే కదా. అందుకే కోరికలని జయించాలని అందుకు సైన్యం నుంచి అన్ని బలాలు నీవే నువ్వే నని గుర్తు చేసి ఒక వేళ గనుక నువ్వు గెలిస్తే నువ్వే బుద్ధుడివి అని అంటాడు.
కవి యుద్ధాన్ని కోరుకున్నాడు అందుకే యుద్ధమే శాంతి అంటున్నాడు. అంటే యుద్ధం చేయడం అనే దాన్ని మనం భౌతికపరమైన యుద్ధంగా భావించకూడదు. యుద్ధం అంటే ఒక కళారూపం అనుకోవాలి, ఒక మంచిమాట కూడా అది నచ్చని వాడి పట్ల యుద్ధ ప్రకటనే. కవిత్వం కథ, నాటకం ... ఇలా ఏ కళారూపాన్ని ప్రదర్శించే ప్రతి ఆలోచనాపరుడు చేసేది యుద్ధమే. ఇలాంటి యుద్ధాల్లో గౌరీ లంకేశ్‌ లాంటి వాళ్ళు ప్రాణాలు కోల్పోతారు. సల్మాన్‌ రష్దీ లాంటి వాళ్ళు ప్రాణాలు కాపాడుకోవడానికి దేశ దేశాలు తిరుగుతారు. కొన ఊపిరితో ఆసుపత్రిలో సమాజానికి తమకి ఉన్న దూరాన్ని కొలుస్తూ ఉంటారు. యుద్ధం చేయని వాడు కవే కాదని తీర్మానం చేసేస్తాడు కవి. బౌద్ధంలోనుంచే మార్క్స్‌, అంబేడ్కర్‌ వచ్చారని కాబట్టి అన్ని సిద్ధాంతాల కన్నా ముందు బౌద్ధమే ఉందని ఈ కవి వాదన.
శ్రీలంక అంతర్యుద్ధంతో హడావుడిగా ఉంది. ఆధిపత్యం కోసం జరుగుతున్న పోరులో ఉక్రెయిన్‌ పావుగా మారింది. అన్ని దేశాలకి ఆయుధాలు అమ్ముతూ అమెరికా అన్ని కాలాల్లోనూ చలి కాచుకుంటుంది. ఎన్ని యుద్ధాలు జరిగినా సరే ఎంత నష్టం సంభవించిన సరే నీకు ఓదార్పు కావాలంటే మళ్ళీ అదే శాంతి వచనాలు అవసరం అని కవి మన తల నిమిరి చెవుతాడు. దేశాలు ఆయుధాలు తిని బలిసాయి అనే మాటలో కవి ఎంత ఆగ్రహాన్ని ప్రదర్శిస్తున్నది తెలుస్తుంది. ప్రసాద మూర్తి 'దేశం లేని ప్రజలు' అనే కవితా సంపుటిలో రోహింగ్యాల గురించి రాసిన కవితలో ప్రస్తావించిన అదనపు జనం, ఎవరికి అక్కరలేని జనం గురించి మరి ఎక్కువగా ఈ సంపుటిలో మాట్లాడాడు. ఎన్ని చెప్పినా మనలోనే శాంతి మార్గం ఉంది అని భావాన్ని సుస్పష్టంగా వర్ణించాడు.
ప్రస్తుతం భారతదేశంలో ఆ మాటకి వస్తే యావత్‌ ప్రపంచంలో ఎన్నో మతాలు పరిఢవిల్లుతున్నాయి. మెజారిటీ ప్రజలు వాటిని అనుసరిస్తున్నారు. వాళ్ళ వాళ్ళ మత విశ్వాసాలని ఆధారం చేసుకుని రాజ్యం తనకు అవసరమైన ముసుగు తొడుక్కుంటుంది. ఆ ముసుగు మోసం చేస్తుంది. దానివల్లే యుద్ధాలు శాంతి జెండా వెనక భాగం అంతా నెత్తుటి మరకలు, నీటికోసం, ఆయిల్‌ కోసం, ఆధిపత్యం కోసం ఎగబడడం ఈ రోజుల్లో సర్వసాధారణం అయింది. హింసను ఆయుధం చేయడం ఒక విడంబన అని రాసిన కవి దానికి ముందుగా రాజ్యాన్ని బౌద్ధం ఆశ్రయించడం విడంబన అని ముక్తాయింపు ఇస్తారు. నీలోనే బుద్ధుడున్నాడని, విన్నాడని నిన్ను నువ్వు నిర్భయంగా నిర్మించుకోమని చెప్పే మాట నచ్చుతుంది.
ప్రపంచ దేశాల మధ్య శాంతి నేతిబీర చందంగా ఉన్న ఈ తరుణంలో దేశం లోపల సరిహద్దుల్లోపల కూడా అలాగే ఉంది. ఆధిపత్య దేశాల కోసం మూడో వర్గపు దేశాలు తమ ప్రజల మెడలు వంచి మరీ కొత్త కొత్త చట్టాలు చేసి హింసకు పర్యాయపదంగా మారుతున్నాయి.
'నీ నాటో వెనుక నా మోటో ఉంది
నీ వార్చా వెనుక నీ వార్‌ వ్యూహం ఉంది
దేశాలని దేహాలుగా మార్చలేకపోయాం
దేహాలని దేశాలుగా చీల్చి/ సరిహద్దుల్లో పిల్లల్ని కూర్చోబెట్టి
నెత్తుటి బేరాలు సాగించాం.' ఇదే ప్రపంచపు సరికొత్త చిరునామా ఇదే కదా. ఇదే నడుస్తున్న చరిత్ర.
శ్రీలంక నుంచి చీకటి ఖండాల్లో సాగుతున్న ఆకలి కేకల ఆర్తనాదాల నుంచి, ఉక్రెయిన్‌ లాంటి బడుగు దేశాలని ఆడించే అగ్ర రాజ్యాల ఆధిపత్యం నుంచి, ఇసుక దేశాల పొరల కింద ఉన్న చమురు నిల్వల కోసం, మరోచోట మతం కోసం జరుగుతున్న కొట్లాటలు, యావత్‌ మానవ జాతికి యుద్ధాన్ని రుచి చూపిస్తూనే ఉన్నాయి. పిడికెడు శాంతి కోసం కాలం గొంతు పిడచగట్టుకు పోయింది. అందుకే ఈ కవి సరి కొత్తగా ఈ దీర్ఘకావ్యంలో ఒక ప్రతిపాదన తీసుకువస్తున్నారు. శాంతి కోసం మనిషి చేయవలసింది యుద్ధమే అని అందుకు కళారూపాలు వాహిక కావాలని ఆకాంక్షించారు. నక్షత్రాలని పిండి కొన్ని వెలుగు నీళ్లు కాలం గొంతులో పోయమని అంటూ నీకు తప్పదీ యుద్ధం అని భవిష్యత్‌ దర్శనం చెబుతాడీ కవి. వినవలసిన మాటే కదా అని అనిపిస్తుంది. ప్రపంచ శాంతికి బౌద్ధం ఒకటే మార్గం అనే మాటతో సరి పుచ్చకుండా శిష్యులని కూడా తయారు చేయమని వాళ్ళతో ఒక సంఘాన్ని పునర్నిర్మించమని ఒక సలహా ఇస్తున్నారు. శాంతి కోసం లుంబిని వనం నుంచి బయలుదేరి క్రియ మాత్రమే ముఖ్యమని నిరూపించిన బుద్ధుడే కదా మన అనాది కవి అని ముగించడం శాంతిని కోరుకోవడమే అవుతుంది కదా!
ప్రసాదమూర్తి వస్తువుని చాలా అపురూపంగా నిర్వహించగల సమర్ధుడు. తన మొదటి సంపుటి కలనేత నుంచి ఈనాటి వరకు ఏ కవితా సంపుటి చూసినా ఆయన మార్గం సుస్పష్టం. పీడిత ప్రజల వైపు, సమస్య వైపు తన దృష్టి సారించి రచనలు చేయగల నిపుణత కలిగిన ఈ సీనియర్‌ జర్నలిస్ట్‌, ఈ దీర్ఘకావ్యంలో చాలా ఆవేదనను పలికించారు. ఇందులో చాలా చోట్లా శాంతి గురించి మనం ఊహించిన దానికన్నా ఎక్కువే మాట్లాడతారు. అందువల్ల మధ్య మధ్యలో కాస్త వచనం కనబడుతుంది. దీర్ఘ కావ్య లక్షణాల్లో ఒకటైన చదివించే గుణం ఈ కావ్యానికి ఉంది. విడి విడి శీర్షికల బదులు కాస్త గ్యాప్‌ ఇస్తే బాగుండేది. కలత పెడుతున్న వర్తమానపు కల్లోలం నుంచి ఆయన శాంతి పావురాన్ని ఎగరేసే పనికి పూనుకున్నారు. బాబాసాహెబ్‌ బాటలోనే బౌద్ధాన్ని పాటిస్తూ ప్రపంచ పావురం నోటికి అందించిన ఆలీవ్‌ ఆకు ఈ దీర్ఘకావ్యం.