శిఖామణి కవితా దర్శనం

అవధానుల మణిబాబు
99481 79437


ఓ ఇష్టమైన కవి తాలూకు కవిత్వాన్ని ఉద్దేశ్యపూర్వకంగా పక్కనపెట్టి, ఆ కవిత్వంపై వెలువడిన విశ్లేషణాత్మక వ్యాసాన్ని సమీక్షించడం ఓ ప్రత్యేక సందర్భం. కాసేపు మనం'శిఖామణి' కవిత్వాన్ని గురించి నరసింహమూర్తి మనసుతో మాట్లాడుకోబోతున్నాం. ఇలా, కనువిందు చేస్తున్న కవితా పంక్తుల మోహంలో పడకుండా, మనదైన జుస్త్రశీ ఱఅ్‌వతీటవతీవఅషవ కు గురికాకుండా మూర్తి విశ్లేషణపైనేద ష్టిసారించడం కొంత కష్టమైన పనేనేమో!
పుస్తకానికి సంబంధించిన ప్రాథమిక విషయాల్లోకి వస్తే, వందల మందికి చల్లదనాన్ని, మాధుర్యాన్ని పంచగల పానీయం  గాఢమైన, సాంద్రమైన ఎసెన్స్‌ గా చిన్న సీసాలో ఇమిడిపోయినట్లు, అంతవరకూ వెలువడిన శిఖామణి కవిత్వంపై 2008లో డా. ఉపాధ్యాయుల అప్పల నరసింహమూర్తి చేసిన సమగ్ర విశ్లేషణను ముప్పై పేజీలలో 'బాధానందం' అనే శీర్షికతో అందించారు.  పత్రికలూ, ఇతర గ్రంథాలలో ఇప్పటికే సంక్షిప్తరూపంలో అచ్చయినా, పూర్తిరూపం ఇపుడు 'కావ్య సంజీవి' పేరిట ముద్రించి నరసింహమూర్తి సహధర్మచారిణి శ్రీమతి నరసమ్మగార్కి అంకితమిచ్చారు.  మూర్తి మరణించినపుడు శిఖామణి రాసిన నివాళి వ్యాసాన్ని పుస్తకంలో చేర్చడం ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించవలసిన విషయం.

వ్యాసం చదవడం పూర్తిచేసాక మనకు తెలిసే మొదటివిషయం దీని ముద్రణ ద్వారా శిఖామణికో, వారి కవిత్వానికో ఇపుడు లభించే లేదా లభించవలసిన అదనపు ప్రయోజనమేమీ లేదు. అయితే, ఒక అగ్రశ్రేణి కవిగా రూపొందిన తరువాత కూడా కవి చేసిన క షి ఎంత లోతుగా, ఎన్నెన్ని కోణాలలో మూల్యంకన చేయబడుతుంది? ఎన్నెన్ని పరీక్షలను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది అనేది తెలుసుకోడానికి, వీలైతే ఒకింత మెలుకువలో ఉండడానికి - ఎదగాలనుకునే కవుల కోసం అలాగే, మూలాలను, పరిణామక్రమాన్ని, కవి ప్రకటించిన భావాల వెనుక కార్య కారణ సంబంధాన్ని, గతకాలపు సువిశాల సారస్వతంలో సరూప అభివ్యక్తుల

ఉటంకింపుల్ని,.ఇన్ని నిర్వహించాల్సిన బాధ్యత తెలియజెప్పడానికి - తయారుకావాలనుకునే విమర్శకులకోసం ఈ ముద్రణ ఎంతైనా అవసరం.   

నిజానికి నరసింహమూర్తి, కవిత్వాన్ని గూర్చి తన అభిప్రాయాలను, కవిలోకానికి ఇవ్వదలచిన నిర్దేశాలను అందించడానికి మాధ్యమంగా శిఖామణి కవిత్వాన్ని ఎంచుకున్నారు. అందుకే మొదటి పేజీల్లోనే '' కవి బంగారు పాళీతో రాసాడా? ఇనుప పాళీతో రాసాడా? అన్నది ముఖ్యం కాదు. అభిశప్త సమాజానికి అండదండగా నిలిచాడా, లేడా? అన్నదే ముఖ్యం. అగాధ మానవతా సముద్రాల గఠంలో నిక్షిప్తమైన బడబాగ్ని శిఖలతో ఉవ్వెత్తున ఎగసిన ఉత్తాల తరంగమై, ఉజ్జ్వల కాంతిపుంజ ఉన్నిద్ర కంఠమై,  ఉపక్రమోపసంహారాలు లేని ఉదాత్త స్వప్నంగా నిలిచాడా లేడా? అన్నది ముఖ్యం''   - కవిత్వపు ూఱఎర డ ూపయవష్‌ఱఙవర ని తెలియజెప్పే ప్రయత్నమిది.

తరువాత దశలో, కవి ఏ ఏ పథాలలో పయనిస్తాడు, అతడిని ఏవి అనుసరిస్తాయి, వాటి బాహ్యంతర స్వరూపాల భేదం నుండి తానేం నేర్చుకుంటాడు? ఇన్నిటి గురించి మనలో ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతారు. వాటన్నిటితో శిఖామణి కవిత్వాన్ని బేరీజు వేసి ''కవిత్వ తత్వాన్ని ఆకళించుకోగల నూత్నదర్శనం కారణంగా శిఖామణి కవిత్వం కవిత్వ ప్రియులకు మహా బాధానందాన్ని అందిస్తుంది'' అని ప్రకటిస్తారు. ఈ పుస్తకానికి మూర్తి పెట్టుకొన్న పేరు వెనుక కారణం ఇది.

వ్యాసనిర్మాణంలోని  ఒక నిర్దిష్టమైన శిల్పం మనకు కనిపిస్తుంది. ముందుగా సార్వకాలికము, సార్వజనీనము అయిన విషయాలను తెలియజేసి, అక్కడినుండి శిఖామణి కవిత్వంలోకి ప్రవేశించి, ప్రశంసించి సాధికారికంగా వారి పరిశీలనలను మన ముందుంచుతారు.

''ఉత్తమోత్తమ కవులకు అవసరమైన సంయమనం, సమగ్రత అనే లక్షణాలు శిఖామణిలో ఒక పాలు తక్కువని చెప్పకతప్పదు. ఈ లోపం కూడా శిఖామణిలో ఒక అత్యంత ఆకర్షణీయమైన స జనబీజంగా పరిణమించింది'' -   

ఉండాల్సిన కొన్ని లక్షణాలు లేవని చర్చ మొదలుపెట్టి  అది ఆమోదయోగ్యమే అని రూడి చేసి ముగించడం ఇక్కడ వ్యాసకర్త ప్రదర్శించిన టెక్నిక్‌.

తరువాతి సోపానంగా శిఖామణి కవిత్వానికి ప్రేరణదాయకంగా నిలిచిన సాహిత్యంతో వారి కవిత్వాన్ని తులనాత్మక సంసర్గం జరపుతారు. ఈ దశలో మనం చదువుతున్నది వ్యాసమైనా,  వాక్య నిర్మాణం కవిత్వాన్ని చదువుతున్న అనుభూతిని కలిగిస్తుంది.  వేదన ఏ రూపంలో ఉన్నా కవిత్వం దానిని మన కళ్ళ ముందు నిలుపగలదనే సత్యానికి శ్రీ శ్రీ తో పాటు శిఖామణి కూడా సాక్ష్యం  పలుకుతాడు. ఈ శతాబ్దం నాదని ప్రకటించిన కవితో సారూప్యం కవి పొందిన ఉన్నత గౌరవం.  చాలాచోట్ల సుదీర్ఘ వాక్యాలు - చివరికి ఏం తేలుస్తారో అనే ఉత్సుకతను కలిగిస్తాయి. మరోచోట రెండు దశాబ్దాల నుంచి తెలుగు కవిత్వ పాఠకులకు తారసిల్లిన తరితీపు శిఖామణి. ఎంత

హ ద్యమైన వాక్యమిది.

ఇతర కవుల ప్రభావాలు, వైరి సమాసాలు, పద ప్రయోగాలు కవితా నిర్మాణంలో అలసట, అనవధానం చోటుచేసుకున్న సందర్భాలను  సోదాహరణంగా సూచిస్తూ, కొన్ని బలహీనతలకు, కొన్ని ప్రలోభాలు ఉంటాయి. వాటిని గుర్తించినపుడు కవి ఇంకా సంయమనశీలి కాగలడు, సమగ్రతను సాధించగలడు - అంటూ వారి కవిత్వాన్ని సాధనంగా చేసుకుని మనకు సూచన చేస్తారు.  వచన కవిత్వంలో అతి నవ్యమైన అభివ్యక్తి నైపుణ్యం,  అత్యంత సహజమైన వస్తు విస్తరణ శిఖామణికి ఒక ప్రత్యేకస్థానాన్ని అందించినా,  అతని కవితా స్వభావంలో మినీ కవితా శిల్పం ఒదగలేక పోయింది అని సూటిగా స్పష్టం చేస్తారు.  

తరువాత అభివ్యక్తి తీవ్రతలో వచ్చిన క్రమానుగత మార్పుని, ఔచిత్య భూమిక నాశ్రయించి నిర్వహించడంలో వచ్చిన పరిణతిని నర్మగర్భంగా తెలియజేస్తారు. అయితే ఈ ప్రతిపాదనలన్నిటికీ ముందే '' వేసవి నీటి పాయలో ఉండే ఒక సారళ్యం, ఒక తళ తళ ఆ అభివ్యక్తిలో కనిపిస్తాయి'' అని కవిపై తనకు గల శాశ్వత అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేస్తారు.   

చివరకు, శిఖామణి కవిత్వమర్మాన్ని ప్రకటిస్తారు. '' శిఖామణికి పూలను ప్రేమించడం తెలుసు, అందుకే అతని మాటలు పరిమళిస్తాయి, అతడు కవిత్వపు ఇండుబకాయతో వరదగా పారే భాషకు తేటదనం తెస్తాడు, సరళము ప్రసన్న గంభీరము అయిన కావ్య భాషాపరిచయంతో పాటు భావకవులు, అభ్యుదయ కవులు ఉపయోగించిన ఆధునిక ప్రామాణిక భాషను అనుసరించిన వాడీ కవి.  

సభ్యత, సంస్కారాలతో పాటు, శబ్ద సంస్కారం కుడా

ఉన్నవాడు ఈ కవి.  

కవిత్వానికి నలుపూ తెలుపూ అంటూ ఉండదు. చదరంగం గళ్ళలా శిఖామణి కవిత్వంలో ఎత్తు ఎత్తుకీ గడి మారినా ఏదో ఒక కొత్త వ్యూహం  కదులుతూ మనల్ని కదిలిస్తుంది లాంటి ర్‌a్‌వఎవఅ్‌ర తో శిఖామణి కవిత్వం తాలూకు సమగ్ర చిత్రాన్ని మనకు సాక్షాత్కరింపజేసి ముగిస్తారు.