మధ్యతరగతి జీవితం కథలకు మాగాణం

పెద్దిభొట్ల సుబ్బరామయ్య

రచయిత కావడం ఎలా సంభవించింది?

ఎక్కువ అభ్యాసం చేత వచ్చేది కవిత్వం. మధనపడడం వల్ల వచ్చేది కథ. చిన్నతనంలో మా ఒంగోలు ప్రాంతంలో కాలేజీలు లేవు. మున్సిపల్‌ హైస్కూల్లో చదివాను. మా తెలుగు మాష్టారు సాహిత్యం గురించి చెబుతుండేవారు. ఆయన సంస్కరణవాది. వితంతు వివాహం చేసుకున్నారు. ఆయన ప్రేరణతో 'భారతి, కోమలి' వంటి పత్రికలు చదివేవాళ్ళం. ఇంటర్మీడియట్‌కు వచ్చేసరికి కెవి రమణారెడ్డిగారు మాకు చరిత్ర బోధించేవారు. ధారా రామనాథశాస్త్రి గారు కూడా ఒక లెక్చరర్‌. చిన్నప్పుడే కాలేజీ మ్యాగజైన్‌లో కథ రాశాను. అయితే దాన్ని మొదటి కథగా పరిగణించననుకోండి. ఇంటర్మీడియట్లో స్పెషల్‌ తెలుగు తీసుకున్నా బిఎలో కూడా ఎస్‌ఆర్‌ఆర్‌ కాలేజీలో విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, మెట్లపల్లి సీతాపతిరావు, జటావలోక పురుషోత్తమరావు, జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణ వంటివారు మా లెక్చరర్లు. స్పెషల్‌ తెలుగులో నలుగురమే. విశ్వనాథ కొన్నిసార్లు క్లాసుకు వచ్చేవారు కాదు. వెళ్లి అడిగితే ఇంటికి రమ్మనేవారు. వెళ్తే చాలాసేపు చెప్పేవారు.

బిఎ పూర్తిచేశాక- లయోలా కాలేజీలో ట్యూటర్‌గా ఉద్యోగం వస్తుందని వెళ్లమన్నారు. బస్సెక్కి వెళ్తుంటే విజయవాడ జవహర్‌ టాకీస్‌ (ఇప్పటి విజయ)లో సత్యజిత్‌రే 'పథేర్‌ పాంచాలి' నడుస్తోంది. అక్కడే దిగిపోయాను. ఎందుకంటే ఆ సినిమా గొప్పతనం గురించి, న్యూయార్క్‌లో ఒకే థియేటర్‌లో ఆరు నెలలకు పైగా నడవడం గురించి 'టైమ్‌' మ్యాగజైన్‌లో చదివి ఉన్నాను. కాలేజీకి వెళ్లడం కుదరలేదని ఇంట్లో చెప్పాను. తరువాత మళ్లీ వెళ్లి ట్యూటర్‌గా చేరాను. తర్వాత ఎంఎ కూడా పూర్తిచేశాను. 1959లో సరదాగా 'చక్రనేమి' అనే కథ రాశాను. అది అనుకోకుండా భారతిలో అచ్చయింది. థ్రిల్‌ అయ్యాను. భారతిలో 4, 5 కథలు, రెండు నవలలు రాశాను. తర్వాత విశాలాంధ్ర వారు అనేక సంపుటాలు ప్రచురించారు.

సాధారణంగా మీరు రచయితలు కాగోరే వారికి స్వయంగా చూసింది రాయమని చెబుతుంటారు, అయితే మీపై చదివిన పుస్తకాల ప్రభావం కూడా చాలా ఉన్నట్లు కన్పిస్తుంది.

నేను చాలా ఎక్కువగా చదివేవాణ్ణి... తిరుగుతూ చూస్తుండేవాణ్ణి. అయితే ఎలాగైనా రచయిత కావాలని అనుకోలేదు. మనం మటుకు ఎందుకు రాయకూడదని అనిపించి ఉండొచ్చు. సామాజిక వాస్తవికతను సాహిత్యంలోకి తేవాలనిపించింది. 'దో బీఘే జమీన్‌' వంటి సినిమాల ప్రభావం కూడా ఉంది. వాస్తవికతను చిత్రించడానికి శ్రీశ్రీ పద్ధతి కూడా చాలదనిపించింది. దానిలో భాష పెంచి, ప్లేంబాయింట్‌గా పొంగించి రాయడం జరిగేది. అందుకే నాకు కథ బెస్ట్‌ అనిపించింది. నవల అల్లుకుపోవచ్చు. కథ కష్టం. నాటికైతే నాలుగు నోళ్లు మాట్లాడతాయి. నవలలో నాలుగు చాప్టర్లు అదనంగా చేర్చవచ్చు. కానీ, కథ చాలా సున్నితమైనది. ఏదైనా మనసులో పడిన తర్వాత మథనం జరుగుతుంది. ఉదాహరణకు రైలు పెట్టెలు ఊడ్చుతూ బతుకు ఈడ్చే పిల్లల గురించి నాలుగు కథలు రాశాను. ఒకసారి పోలీసులు వారిని కొట్టారు. ఎటువారటు పారిపోయారు. ముగ్గురు ఒకవైపు పోతే ఒక్కడు మాత్రం ఇంకో వైపు పోయాడు. కాని ఎక్కడికి పోతాడు? కొన్ని అనుభవాలతో ఎలాగో మళ్లీ స్టేషన్‌కే వచ్చాడు. ఆ కుర్రవాడి సమస్యకు నేనేం పరిష్కారం చూపగలను? వరవరరావు 'కుక్కపిల్ల' కవిత నన్ను బాగా ఆకర్షించింది. ఆ ఇతివృత్తం కూడా ఇలాటిదే. 'లేచిన వేళ' 'నిప్పుకోడి' 'వగైరా' కథలు ఆ కోవకు చెందినవే.

విజయవాడ రామా టాకీస్‌ పరిసరాల్లో 60వ దశకంలో మురికివాడలుండేవి. కార్లషెడ్డు కూడా ఉండేది. అక్కడ చవకబారు వ్యభిచారం పెద్దఎత్తున సాగుతుండేది. తర్వాత అక్కడ పెద్ద పెద్ద సినిమా కాంప్లెక్సులు వచ్చాయి. సినిమా పోస్టర్లు రాష్ట్రమంతటికీ అక్కడి నుంచే పంపిణీ అవుతాయి. వ్యభిచారులను నిర్మూలించిన చోటు నుంచి సాగే ఈ సినిమా విషం అంతకంటే జుగుప్సాకరమైంది. అపాయకరమైంది కూడా. అంతేగాక ఈ వ్యభిచార గృహాల నిర్వాహకులు చుట్టుపక్కల నిర్మించిన భారీ అపార్ట్‌మెంట్లలో ఫ్లాట్లు తీసుకుని అక్కడినుంచి నడపటం మొదలు పెట్టారు. ఈ పరిణామాన్ని 'పంజరం', 'ముక్తి' వంటి నవలల్లో చిత్రించాను.

మీ పాత్రలు ఎక్కువగా చనిపోతాయనే అభిప్రాయం ఉంది కదా. ప్రధానంగా మీరు కరుణ రసానికే పెద్దపీట వేశారు.

(నవ్వుతూ)  'సుబ్బరామయ్య కథల్లో పాత్రలు చచ్చిపోతాయి. లేక హాయిగా నిద్రపోతాయి' అని కప్పగంతుల మల్లికార్జునరావు అన్నారు. ప్రయత్నించినా హాస్యాన్ని రాయలేకపోయాను. ప్రసిద్ధ నటుడు కె. వెంకటేశ్వరరావు గొడవపెడితే ఒక నాటకం రాశాను. కాని కంటిన్యూ చేయలేదు. నా కథల్లో కూడా మాటల పొదుపు పాటిస్తాను. ఆర్థ్రత నింపడం, కరుణ రసాన్ని పండించడం చాలా కష్టం. కరుణ రస సూత్రం చాలా సున్నితమైంది. ఎక్కువగా లాగినా పెద్ద నష్టం లేదు. హాస్య రసం అలా కాదు. ప్రతి మనిషికీ ఒక జీవలక్షణం

ఉంటుంది. అలాగే ప్రతి సిన్సియర్‌ రచయితకు ఒక లక్షణం ఉంటుంది.

మీ పేరు చెప్పగానే గుర్తుకు వచ్చే కథ 'నీళ్ళు' దాని నేపథ్యం చెప్పండి.

ఇప్పటికి చాలామంది నన్ను 'నీళ్ళు' రచయితగానే గుర్తు పెట్టుకున్నారు.  ఒంగోలు, పొదిలి వంటి చోట్ల నీటి కొరత. మా స్నేహితుడు ఒకరు విజయవాడకు టెంపరరీ ఉద్యోగం కోసం వచ్చాడు. ఇక్కడ బావుల్లో నీళ్లు పైనే ఉండడం, కృష్ణా నది ఒరుసుకుంటూ పారడం తనకు అద్భుతంగా అనిపించింది. అంత గొప్పనీటి ప్రవాహం చూడటం వాడి జీవితంలో అదే తొలిసారి. రోజూ స్నానానికి వెళ్లి చాలాసేపు గడిపేవాడు. తర్వాత చచ్చిపోయాడు. మామూలుగానే అనుకోండి. ఆ నేపథ్యంలోనే 'నీళ్లు' కథ రాశాను.

'ఇంగువ' విషయం?

అదీ అంతే..! ఇంగువ అంటే ఏమిటి? ఎలా వస్తుంది? అని నా మిత్రుడొకడు మరీ మరీ అడిగాడు. నాకు అప్పుడు తెలియదు. కొన్నాళ్ళ తర్వాత వాడు చచ్చిపోయాడు. జీవితంలో కొన్నిసార్లు ఏవో సందేహాలు తీర్చుకోకుండానే వెళ్లిపోతామని అనిపించింది. ఇప్పుడు సన్నిహితులు కొంతమంది నన్ను 'ఇంగువ' అనే పిలుస్తున్నారు.

'పూర్ణాహుతి' కథలోనూ పేద బ్రాహ్మడు దయనీయంగా చనిపోతాడు కదా?

'దుర్ధినం', 'పూర్ణాహుతి' వంటి కథల్లో నిరుపేద బ్రాహ్మణుల డెస్పరేట్‌ జీవితాలను చిత్రించాను. 'వాళ్ళు', 'దళిత బ్రాహ్మణులు'.. అలాంటి కథలు సుబ్బరామయ్య ఒక్కడే రాశారు అని ఎవరో అన్నారు.

వ్యక్తికి కుటుంబానికి గల సంబంధం తెలిపేదే కథ అన్న నిర్వచనంతో ఏకీభవిస్తారా?

కథ చాలా జీవితాన్ని ఒక చిన్న దర్పణంలో ప్రతిబింబిస్తుంది. అంతేగాని నిర్వచనాలిచ్చి కంపార్ట్‌మెంటలైజ్‌ చేయనక్కరలేదు. చదివిని వారిలో 'ఫీలింగ్‌' కలిగించాలి. అంతకు మించి వేరే కొలమానం లేదు.

ఈనాడు వచ్చే కథల గురించి మీ అభిప్రాయం?

కాలువ మల్లయ్య, అల్లం రాజయ్య వంటి వారు అట్టడుగు పొరల్లోని జీవితం, వాస్తవికతను చిత్రీకరించడం గొప్ప విషయం. నేను నాకు తెలిసిన జీవితం గురించి రాశాను. వాళ్లు వాస్తవంగా పల్లెసీమల్లోని మట్టి మనుషుల గురించి, వాళ్ళ బాధల గురించి రాశారు. అయితే అలాంటివి ఎప్పుడూ రాయలేమని, ఆ ఒరిజినల్‌ అనుభవాలు అయిపోతాయని ఒక యువ రచయిత నాతో అన్నాడు. అదీ నిజమే. పల్లెలు పట్టణాలవుతాయి. వలసలు జరుగుతాయి. జీవితాలు మారిపోతాయి.

అప్పుడు ఇతివృత్తాల కోసం హ్యూమన్‌ సెన్సిబిలిటీస్‌, జీవిత తాత్వికత వైపు పోవాలంటారా?

అలా అయినా పోవాలి. లేకపోతే.. మధ్యతరగతి జీవితం వైపన్నా రావాలి. కథలకు ఆ జీవితం సారవంతమైన మాగాణం అని చెప్పాలి.

నేటి సామాజిక పరిస్థితులపై మీ అభిప్రాయం?

అందని అంతరంగాల్లో అసంతృప్తి, బాధ... ఒకప్పుడు ఎన్నో అనుకున్నాం. ఎన్నెన్నో కలలుగన్నాం. ఇప్పుడు చూస్తే చుట్టూ కాలుష్యం, మూఢ విశ్వాసాలు, తెలివి ఎక్కువ కలవారి దోపిడీ, అహంకార ధోరణులు, బలహీనులపై, స్త్రీలపై పెరుగుతున్న అత్యాచారాలు, అధికార గణం, అవినీతి, కులాల పేరుతో అమాయకుల కష్టార్జితం దోచుకుని బలపడి, తమ పలుకుబడిని రాజకీయాల్లో వ్యాపింపచేసి భ్రష్టు పట్టిస్తున్న కుటిలత్వాల విజృంభణ... అంతా అసహ్యంగా, రోతగా

ఉంది. 60వ దశకం తర్వాత సినిమా భారతీయ యువతను నిష్క్రియాపరంగా మార్చివేసింది. అంతరాత్మలు లేనివారంతా సినిమాను చేజిక్కించుకుని తమ అథమ స్థాయి అభిరుచులు తీర్చుకుంటూ అదే గొప్పగా ప్రచారం చేసుకున్నారు. ఎంజాయ్‌మెంట్‌ పేరుతో స్టుపిడిటీ వ్యాపించింది. ఇప్పుడు టివి చానళ్లతో ఈ కాలుష్యం ఇంకా పెరిగింది. ఇది 'సాఫ్ట్‌ ఫోర్నో' తప్ప ఇంకోటి కాదు. సినిమాల్లోని వంచన, వేనిటీ రోత పుట్టిస్తాయి. లేకపోతే స్విట్జర్లాండ్‌లో పాట తీయడమేమిటి?

మీకు బాగా నచ్చిన కథకులెవరు?

రావిశాస్త్రి నాకు చాలా ఇష్టం. అంతకంటే గొప్ప ఆరాధనా భావం. ఆయన కార్నర్‌ సీట్‌ కథ నాకు చాలా ప్రియమైంది. శ్రీపాద కూడా గ్రేట్‌. ఇవన్నీ నేను చాలాసార్లు రాశాను.

(ఇంటర్వ్యూ : తెలకపల్లి రవి)