బ్రౌన్‌ నిఘంటు నిర్మాణ కృషి

Error message

  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/prasthan/public_html/index.php:3) in drupal_send_headers() (line 1243 of /home/prasthan/public_html/includes/bootstrap.inc).

ఆచార్య మూలె విజయలక్ష్మి
9966138779


సి.పి.బ్రౌన్‌ ఆంగ్లేయుడు. పరాయిపాలన పరంగా భారతదేశంలో అధికారిగా నియమితుడు. కానీ తెలుగువారికి ఆత్మీయుడు. తెలుగు భాషా సాహిత్యాలకు అనన్య సేవలందించిన మహనీయుడు. బహుభాషావేత్త. సంస్కృతాంధ్ర పండితుల గ్రంథాలను సంప్రదించి, పరిష్కరణలను, అర్ధ నిర్ణయాలను సరిదిద్దగల దిట్ట. పలు ప్రాచీన తెలుగు కావ్యాల ప్రతులను సేకరించి, పరిష్కరించి, ప్రచురించి తెలుగు తల్లి కర్పించిన భాషాకోవిదుడు. సి.పి.బ్రౌన్‌ కృషి లేకపోతే ఉత్కృష్టమైన తెలుగు కావ్య సంపద కొంతయినా ఖిలమైపోయిండేదేమో!
వేమన పద్యాల సేకరణ, ఆంగ్లానువాదం, చాటు పద్యాల సేకరణ, మెకంజీకైఫీయత్తులు 62 సంపుటాలు ఎత్తిరాయించటం అన్నింటి కంటే ఐదు నిఘంటువుల నిర్మాణం బ్రౌన్‌ భాషా సాహిత్య పాటవానికి గీటురాళ్ళు. 1817లో అక్షరాలు దిద్ది,1822 నాటికి అనర్గళంగా మాట్లాడగలిగి 1824లో నిఘంటువులు నిర్మాణం ఆరంభించారు. బ్రౌన్‌కు ఖ్యాతిని, తెలుగు జాతికి పదసంపద చేకూర్చినవి నిఘంటువులు. బ్రౌన్‌ అకుంఠిత దీక్షకు పట్టుదలకు, నిర్విరామ కృషికి నిదర్శనాలు. జీవితాన్ని, ధనాన్ని, కాలాన్ని వెచ్చించి, పరిశ్రమించిన కృషీవలుడు. వీరు నిర్మించిన నిఘంటువులు ఇప్పటికీ వాడుకలో ఉంటూ పునర్ముద్రణలు పొందుతున్నాయి. నిఘంటు నిర్మాణానికి అవసరమైన ప్రామాణిక ప్రయోగాల కోసం ప్రసిద్ధి గ్రంథాలను సేకరించారు. తెలుగు ప్రజలందరూ తనకుచదువు చెప్పిన గురువులని కృతజ్ఞత తెల్పిన వినయశీలి. తెలుగు బిడ్డలకు ధర్మబడులు పెట్టిన దానశీలి.
సి.పి.బ్రౌన్‌ కడప జిల్లాధికారి (1820)గా, మచిలీపట్నంలో న్యాయమూర్తి (1822-38)గా, పర్షియన్‌ భాషానువాదకులు (1858)గా పదవులు నిర్వహించారు. వీరు ఐదు నిఘంటువులు నిర్మించారు. అవి బ్రౌణ్య తెలుగు - ఇంగ్లీషు (1852), బ్రౌణ్య ఇంగ్లీషు - తెలుగు (1853), బ్రౌణ్య మిశ్రభాషా నిఘంటువు (1854), జిల్లా నిఘంటువు (1855), లఘుకోశం (1852).

1855లో ఇంగ్లండుకు వెళ్ళిన తర్వాత విల్సన్‌ - కోర్టు రెవిన్యూ పదజాల పట్టిక మార్పులు చేర్పులు చేశారు. జాన్‌సన్‌ ఇంగ్లీషు నిఘంటువుకు అనుబంధం కూర్చారు.

బ్రౌణ్య తెలుగు - ఇంగ్లీషు నిఘంటువుకు మూడు రకాల ప్రతులు లభ్యమవుతున్నాయి. 1852లో సి.పి.బ్రౌన్‌చే ముద్రించిన ప్రతి. ఈ ప్రతి కడప సి.పి.బ్రౌన్‌ గ్రంథాలయంలో భద్రపరచబడింది. తెలుగు పర్యాయపద నిఘంటు నిర్మాణ సందర్భంలో ఆచార్య జి.యన్‌. రెడ్డిగారి వద్ద వుండేది. ఈ నిఘంటువు యథాతథంగా పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వ విద్యాలయంచే 2007 లో ముద్రించబడింది. అనుబంధంగా మిశ్రభాషా నిఘంటువు ఉంది.

రెండవ ప్రతి ఎం. వెంకరత్నం, డబ్ల్యుహెచ్‌, క్యాంప్‌బెల్‌, రావుబహద్దూర్‌ వీరేశలింగం పంతులు పరిష్కరించిన ప్రతి. ఏషియన్‌ ఎడ్యుకేషనల్‌ సర్వీసెస్‌, న్యూఢిల్లీ వారిచే 1903లో ముందించబడింది. పరిష్కర్తలు మార్పులు చేర్పులు చేశారు. నాటి ప్రతి 2004, 2005, 2006 నాలుగు పునర్ముద్రణలు పొందింది.

మూడవ ప్రతి బ్రౌణ్య తెలుగు - ఇంగ్లీషు నిఘంటువు ఆవంచ సత్యనారాయణ విక్టరీ పబ్లికేషన్స్‌చే ముద్రితం. 1854 నాటి మిశ్రభాషా నిఘంటువు దాని ముందు జుఞజూశ్రీaఅa్‌ఱశీఅ ్‌శీ ువశ్రీబస్త్రబ ూశ్రీజూష్ట్రaపవ్‌ఱషaశ్రీ చేర్చబడింది. వ్యాకరణ గ్రంథం కూడా ఇవ్వబడింది. సి.పి.బ్రౌన్‌ జీవిత రేఖలు, బ్రౌన్‌ పరిశీలించి మద్రాసు ప్రాచ్యలిఖిత భాండాగారానికి సమర్పించిన పుస్తకాలు, సి.పి.బ్రౌన్‌ భాషాసాహిత్య, వ్యాకరణాలు తదితర కృషిని దీఱశీస్త్రతీaజూష్ట్రవ శీట జ.ూ.దీతీశీషఅర ూతీఱఅషఱజూaశ్రీ శీట ఔశీతీసర శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయంచే ముద్రించబడిన కూఱ్‌వతీaతీవ ూబ్‌శీపఱశీస్త్రతీaజూష్ట్రవ సి.పి.బ్రౌన్‌ నుంచి గ్రహించి ముద్రించారు.

1852 నాటి సి.పి.బ్రౌన్‌ తెలుగు - ఇంగ్లీషు నిఘంటువు నేటికి ప్రమాణంగా వుంది. దీనికి మూల ఆకరం కాంబెల్‌ నిఘంటువు. ఇంకా అనేక పద్యగద్య కోశాల నుండి పదసేకరణ జరిగింది.

అమరకోశానికి వచ్చిన వివిధ తెలుగు వ్యాఖ్యానాలు, విల్సన్‌ సంస్కృత - ఇంగ్లీషు నిఘంటువు, శబ్ధార్ధకల్పతరువు, ఆంధ్రనామ సంగ్రహం, ఆంధ్రదీపిక, ఆంధ్రభాషార్ణవం, ఆంధ్ర భాషా బూషణం, ఓరుగల్లు పదజాలం, కర్కంబాడి నిఘంటువు నుండి ఆరోపాలు గ్రహించారు. ఆంధ్ర నామసంగ్రహం, ఆంధ్రనామశేషము, వెంకటేశ నిఘంటువు, సాంబనిఘంటువు ఈ నాలుగు పద్య నిఘంటువులలోని పదాలు ఆకారాదిలో కూర్చినది కర్కంబాడి నిఘంటువు. ఇంకా తమిళ, కన్నడ, బెంగాలీ నిఘంటువులను సంప్రదించారు.

నిఘంటువుల నుండే కాకుండా ప్రజల వ్యవహారంలోని అనేక పదాలు చేర్చారు. 1824లో ప్రారంభించిన నిఘంటువు 1844లో ముద్రణకు ఆదేశాలు వచ్చినా, వంద తెలుగు గ్రంథాల నుండి ఉదాహరణలు పొందుపరిచారు. కాంబెల్‌ నిఘంటువులో 14,862 పదాలుంటే అదనంగా 16,203 పదాలు చేర్చినట్లు బ్రౌన్‌ పేర్కొన్నారు.

వర్ణక్రమంలో అచ్చులు వరసగా పాటించినా, హల్లుల విషయంలో ఒక వర్గంలోని అను నాసికాక్షరం తప్ప తక్కిన వాటినన్నిటినీ వర్గక్రమంలో కూర్చారు. ఉదాహరణకు ఒక వర్గాన్ని గమనిస్తే క,ఖ,గ,ఘ; కా,ఖా,గా,ఘా; కి,ఖి,గి,ఘి; కు, ఖు, గు, ఘు... ఇలా క్రమం పేర్కొన్నారు. అందులో కూడా ఆరోపాలు కలగాపులగంగా ఉన్నాయి. శ,ష,స ఒకటిగా హ,ళ,క్ష విడివిడిగా ఇచ్చారు.

అంతకుముందు కాంబెల్‌, మారిస్‌ తమ నిఘంటువులలో అర్ధానుస్వారం పాటించినా బ్రౌను ఉపరిహరించారు. దంత్యతాలవ్య చ, జల భేదం పాటించలేదు. అది ప్రత్యేకంగా గుర్తింపవలసిందికాదని పేర్కొన్నారు. సాధుశకటరేఫల భేదం పాటించలేదు. మామిడి వెంకటయ్య తమ కాలానికే వాడుకలో లేవన్న బండిరాలను, అరసున్నలను ఉత్తరోత్తర గ్రాంథికవాదులు రెక్కపట్టుకొని తీసుకువచ్చి గ్రంధాలలో చొప్పించారనీ, బ్రౌను పరిశీలించిన కావ్యాల రాతప్రతులలో లేదని ఆరుద్ర పేర్కొన్నారు. బ్రౌన్‌ నిఘంటువులో అరసున్న, శకటరేఫం లేని పదాలు సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువులో (1936) అరసున్న, శకటరేఫతో కన్పిస్తాయి. ఉదా : మెఱుఁగుడునూనె, మెఱుఁగెక్కు, మెఱుఁగురిక్క వంటివి అనేకం. తెలుగు వ్యుత్పత్తి కోశంలో కూడా అరసున్న, శకట రేఫ పాటించారు.

రెండవ ప్రతిలో సజాతీయ సమస్త పదాలనన్నిటినీ ఒక సమూహంగా ఇవ్వడం ప్రధాన మార్పు. ఉదా : దేవతరువు, దేవతాజీవము, దేవతాడిచెట్టు, దేవదత్తము, దేవదత్తుడు, దేవదారువు, దేవదాసి, దేవనాగరి, దేవభూతము, దేవసాయుజ్యం, దేవత్వం, దేవమణి, దేవమాతృకము, దేవ యజ్ఞం, దేవతా విమానం.....వగైరాలన్నీ దేవుడు ఆరోపంలో ఇవ్వబడినాయి. ఇలా సముహాలుగా ఇవ్వడం వల్ల అకారాదిలో పదం దొరకదు.

అంతేకాక బ్రౌన్‌ పాటించని దంత్యతాలవ్య చ, జలు రెండో ప్రతిలో పాటించి ఆరోపాలు ప్రత్యేకంగా చూపించబడ్డాయి.

మొదటి ప్రతిలోని కావ్య ప్రయోగాలను అనవసరమనిపించిన వాటిని రెండో ప్రతిలో తొలగించామని పరిష్కర్తలు ముందు మాటలో తెల్పారు. ఉదా: తొడరుట అనే ఆరోపంలో పోరాడుట, యుద్దముచేసుట, మార్కొనుట, పోరుట, పొందుట, పూనుట, విజృంబించుట, చెలరేగుట, అర్ధాలిస్తూ ఆయా అర్ధాలకు సంబంధించి 19 ప్రయోగాలు వివిధ కావ్యాలనుండి బ్రౌను ఇచ్చారు. రెండో ప్రతిలో కలుగు, పూను, యత్నించు, సక్తమగు, తొట్రుపడు, అనుసరించు, ఎదిరించు, ప్రాపించు అనే అర్థాలకు మూడు ప్రయోగాలు మాత్రమే ఇచ్చి ఏ అర్థంలో ఏ ప్రయోగమో కూడా సూచించలేదు. ఇలా తొలగించటం వల్ల ఆయా అర్థాలను సూచించే ప్రాచీన కావ్య ప్రయోగాలు నిఘంటువులో లేకపోవడమే కాకుండా, అర్ధావగాహనలో స్పష్టత పోతుంది. ఆయా అర్ధఛాయల కనుగుణంగా ఇచ్చిన ప్రయోగాలు అవసరం.

నిఘంటువుల అధ్యయనం వల్ల ప్రాచీనపదాలు, వాటి అర్థాలు, ప్రయోగరీతులు, సామాజిక, సాంస్కృతికాంశాలు వెల్లడవుతాయి. సి.పి.బ్రౌన్‌ తెలుగు - ఇంగ్లీషు నిఘంటువును పరిశీలించినపుడు నేడు జంట పదాల్లో మాత్రమేకన్పించే రెండో పదం వ్యస్తంగా ప్రయోగం వున్నట్లు తెలుస్తోంది. గొడ్డు గోద, గడ్డీ గాదం వంటి జంటపదాల్లో రెండో పదానికి కూడా అర్థాలున్నాయి. గోద - aఅవ ష్ట్రశీతీఅవస జa్‌్‌శ్రీవ, a పవaర్‌ గొడ్డు గోద ఖఱఅవ, a పబశ్రీశ్రీ

గొడ్డు - a పవaర్‌ యెనపగొడ్డు,

ఎలుగుగొడ్డు, చిరుతగొడ్డు అనే పదాల్లో గొడ్డుతో సమస్త పదాలు కన్పిస్తాయి.

గడ్డీ గాదం జంట పదంలో గాదం అంటే ఖఅశ్‌ీ స్త్రతీaరర ్‌ష్ట్రa్‌ ఱఅటవర్‌ర టఱవశ్రీస శీట సతీవ స్త్రతీaఱఅబీ

గడ్డీ, ఆకు, కలుపుగడ్డి అని తెలుగు వ్యుత్పత్తి కోశంలో అర్థం.

కొన్ని ప్రాచీన పదాలు ఈ నిఘంటువుల్లో కన్పిస్తాయి. జానుగు (కంకి); తిడిమి (రథంపోయేటపుడు మోత); దుంత (దున్నపోతు), తద్దె (పండుగ) తదితరాలు

మేన - విశేషంగా మేనమరిది, మేనవదిన, మేనమరదలు, మేబావ వంటి బంధుత్వ వాచకాల్లో ఉంది. నేడు మేనత్త, మేనకోడలు, మేనల్లుడు, మేనమామ అనే పదాల్లోనే ఎక్కువ వాడుక.

కొన్ని పదాలు నేడు అర్థవిపరిణామం పొందినట్లు గమనించవచ్చు.

సవ్వడి - జాడ (ప్రా), శబ్దం (ఆధు).

ముఠా - ూబప సఱఙఱరఱశీఅ శీట సఱర్‌తీఱష్‌ (ప్రా) (అక్రమ పనులు చేసే) గుంపు (ఆధు)

పారణ - వ్రతాంతభోజనము, ఉపవాసం ఉండి మరునాడు చేసే భోజనం (ప్రా)పండుగ మరుసటిరోజు (ఆధు)

పెంట ూ ష్ట్రవaజూ, aర సఱత్‌ీ రషవవజూఱఅస్త్ర శీతీ ్‌తీaరష్ట్ర, a సబఅస్త్ర ష్ట్రఱశ్రీశ్రీ

కోళ్ళపెంట, తుమ్మలపెంట, గొల్లపెంట పాదాల్లో ూజూశ్‌ీ, శ్రీaఅస అని అర్థం.

పశువుల మలం అనీ, ఇబ్బంది కల్గించే విషయం అని నుడికారంగా నేడు వాడుక ఆ పెంట మనకెందుకు అని ప్రయోగం.

కొన్ని జాతీయాలకు సహజార్థం అక్షణార్ధం రెండూ సూచింపబడినాయి. ఉదాహరణకు : వాని చేతికి నరాలు లేవు : ష్ట్రవ ష్ట్రaర అశీ అవతీఙవర ఱఅ ష్ట్రఱర, ష్ట్రaఅస ఱ.వ., ష్ట్రవ ఱర a ఙవతీవ శీజూవఅ ష్ట్రaఅసవస ఎaఅ.

పదాల్లో కాలక్రమంలో జరిగిన ధ్వని మార్పులు గుర్తించవచ్చు. పదాది సంయుక్తాక్షరాల్లో రకారం ఉన్న రూపాలు అధికంగాను, రకారం ఉన్న లోపించిన రూపాలూ రెండూ

ఉన్న ఆరోపాలు ఉన్నాయి.

ఉదా : క్రంత, క్రక్కు, క్రంప, క్రుళ్ళు క్రుంకు, క్రిందు; క్రానుగు - కానుగ మ్రాసు - మాను క్రొత్త కొత్త

ఒకభాషా పదజాలం సమాజ సంస్కృతిని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఆచార వ్యవహారాలు, సంస్కృతి సంబంధి అంశాలు విశదంగా ఇవ్వడం ఈ నిఘంటువులోని మరో ప్రత్యేకత.

చిమ్మిరి, చిమ్మిలి, శీతీ చిమ్మిలుంటలు - a ూషవవ్‌ఎవa్‌ ఎaసవ శీట టతీఱవస రవఝఎబఎ రవవసర షఱ్‌ష్ట్ర సతీవ షశీషశీఅబ్‌ సవతీఅవశ్రీ aఅస రబస్త్రaతీ. I్‌ ఱర వa్‌వఅ సబతీఱఅస్త్ర జూతీవస్త్రఅaఅషవ

ఆరతి ూతీ హారతి ూతీ మంగళహారతి ూపశ్రీa్‌ఱశీఅ శీతీ షaఙవ శీటటవతీఱఅస్త్ర aఅ శీటటవతీఱఅస్త్ర శీట శ్రీఱస్త్రష్ట్ర్‌ర, శీతీ శీట షa్‌వతీ, ్‌బతీఎవతీఱష aఅస షష్ట్రబఅaఎ, షaఙవస శీఙవతీ a సవఱ్‌వ శీతీ శీఙవతీ aఅవ ఱఅసఱఙఱసబaశ్రీ, ్‌శీ ్‌aసవ శీటట ్‌ష్ట్రవ రబజూజూశీరవస ఱశ్రీశ్రీ వటటవష్‌ర శీట ్‌ష్ట్రవ వఙఱశ్రీ శ్రీశీశీసర. ుష్ట్రఱర షవతీవఎశీఅవ ఱర జూవతీటశీతీఎవస a్‌ ఎaతీతీఱaస్త్రవర శీతీ శీఅ శ్‌ీష్ట్రవతీ ష్ట్రaజూజూవ శీషషaరఱశీఅర, ఱ్‌ aఅరషవతీర ్‌శీ శ్రీబర్‌తీa్‌ఱశీఅ శీతీ రజూతీఱఅసఱశ్రీఱఅస్త్ర షఱ్‌ష్ట్ర ష్ట్రశీశ్రీవ షa్‌వతీ.

అరశతాబ్ధి కిందట పల్లెల్లో చప్పటగా టశ్రీశీశీతీఱఅస్త్ర

నాపరాయి పరిచిఉన్నా ఇల్లంతా పేడతో అలికేవారు. చక్కని పేడనీళ్ళు చల్లేవారు. ఇప్పుడు ఇంటి ముందర మాత్రమే కళ్లాపి చల్లుతున్నారు. పట్టణాల్లో కళ్లాపి ూతీ పు ఆరోపం ఇల్లంతా పేన్నీళ్ళు చల్లే పద్ధతిని తెల్పుతోంది.

కళ్లాపి ూతీ  పు: జశీష సఱఅస్త్ర aఅస షa్‌వతీ రజూతీఱఅసశ్రీవస శీఙవతీ ్‌ష్ట్రవ టశ్రీశీశీతీ శీట a ష్ట్రశీబరవర శీతీ బరవస ఎaతీసర (రవవ బరగడ)  శీఅ ష్ట్రవaజూర శీట స్త్రతీaఱఅ రెండో ప్రతిలో ఈ ఆరోపం లేదు.

ప్రాచీన కాలంలో బండి, రథచక్రాలు రాయితో చేసేవారని అంశం బండికల్లు ఆరోపం తెల్పుతోంది. బండికల్లు ూతీ కల్లు ుష్ట్రవ షష్ట్రవవశ్రీ శీట a షaతీతీఱaస్త్రవ శీతీ షaత్‌ీ కల్లు, రథచక్రము ణబీ కల్లు ఱర a ర్‌శీఅవ aర ్‌ష్ట్రవ షష్ట్రవవశ్రీర షవతీవ శీతీఱస్త్రఱఅaశ్రీశ్రీవ ఎaసవ శీట ర్‌శీఅవ aఅస రబషష్ట్ర aతీవ ర్‌ఱశ్రీశ్రీ రవవఅ ఱఅ తీవఎశ్‌ీవ ్‌శీషఅర.

నెట్టుబుట్టనగోలలు, గోర్పిళ్లాడు (పుట్టచెండాడు) ఈనెగాజులువంటి నాటి ఆటల పేర్లు దూడలగొట్టిగాడు, పిడేరపుగువ్వ, దేవరాయికొంగ వంటి పక్షుల పేర్లు అనేకం ఈ నిఘంటువులో పొందుపరచబడినాయి.

బ్రౌణ్య ఇంగ్లీషు - తెలుగు నిఘంటువు : పాశ్చాత్యులు నిర్మించిన ఇంగ్లీషు - తెలుగు నిఘంటువులలో జె.యస్‌. మారిస్‌ నిర్మించినది మొదటిది. బ్రౌన్‌ ఇంగ్లీషు - తెలుగు నిఘంటువు రెండవది. 1853లో ముద్రితం. తెలుగు - ఇంగ్లీషు నిఘంటువుకు సమాంతరంగా ఈ నిఘంటు నిర్మాణం జరిగింది. ఆంగ్ల సాహిత్యగ్రంథాలు చదవని తెలుగు వారికి సులభం చేయటమే ప్రధాన ఉద్ధేశమని బ్రౌన్‌ పేర్కొన్నారు.

    బ్రౌణ్య మిశ్రభాషా నిఘంటువు : తెలుగు భాషపై అన్యభాషా ప్రభావాన్ని తెలుసుకోవటానికి ఈ నిఘంటువు బహుప్రయోజనకారి. మధ్యయుగాల్లో పర్శో అరబిక్‌ పదాలు తెలుగులో అనేకం చేరాయి. తెలుగు - ఇంగ్లీషు నిఘంటువుకు అనుబంధంగా ఇవ్వబడింది. ఆరోపం తెలుగు లిపిలో పక్కనే ఏ భాషా పదమైతే ఆ లిపిలో, తర్వాత రోమన్‌ లిపిలో ఉంది. అర్ధం ఆంగ్లంలోను, తెలుగులోను తెల్పారు. మొత్తం ఆరోపాలు 2286. హిందూస్థానీ, ఆంగ్ల, తమిళ, కన్నడ, బెంగాలీ, ఒరియా తదితర భాషల నుంచి చేరిన అన్యదేశాలున్నాయి. పదసేకరణ బ్రౌన్‌ సేకరించిన లేఖలు, మెకంజీ రికార్డ్సు, బ్రౌన్‌ పనిచేసే న్యాయస్థానంలో రికార్డ్సు నుండి చేశారు.

తెలుగు భాషనుండి అన్యభాషా పదాలు తొలగించడానికి వీలుగా కొన్ని చోట్ల తెలుగు పర్యాయపదాలు సూచించారు.

బస్తా : ూ పaశ్రీవ శీట స్త్రశీశీసర నగ, కట్ట, మూట

మన్నా / మనా ూతీశీష్ట్రఱపఱ్‌ఱశీఅ, ష్ట్రఱఅసతీaఅషవ, జూతీవఙవఅ్‌ఱశీఅ అభ్యంతరము, అడ్డి

ఈ పదం దేవుడీమన్నాచేయు జాతీయంలో ఉంది.

దేవుడి; దేవిడీ. కోటవాకిలి, నగరవాకిలి, దేముడీమన్నాచేయు అంటే ఓడించు అని అర్ధం.

ఈ నిఘంటువులోని పదాలన్నీ ప్రజలువాడే పదాలేనని, సాధ్యమయినంతవరకు రాసేటప్పుడు, మాట్లాడేటప్పుడు విదేశీ పదాలు పరిహరించాలని బ్రౌన్‌ సూచించారు.

మహమ్మదీయ పాలన కాలంలో వేలాది పార్షీ, అరబిక్‌ భాషాపదాలు దక్షిణ భారతీయ భాషల్లో కలిసిపోయాయి, నేడు హిందూస్థానీ పదాల స్థానంలో ఆంగ్లపదాలు చేరుతున్నాయని అభిప్రాయపడ్డారు. ఆంగ్లేయుల పరిపాలన సంబంధం కలవారికి ఆంగ్లభాషా పరిచయం అవసరం కారణంగా నిత్యవ్యవహారంలోను, వ్యాపార సంబంధిగాను అనేక ఆంగ్లపదాలు చేరినట్లు ఇంగ్లీషు - తెలుగు నిఘంటువు ముందుమాటలో పేర్కొన్నారు.

మిశ్రభాషా నిఘంటువులోని చాలా పదాలు రెండవ ప్రతిలో కలుపబడినాయి. కొన్ని పదాలకు అదనపు అర్థాలను, సమస్త పదాలను చేర్చారు. భావార్ధక రూపాలు, క్రియారూపాలుగా మార్చబడినాయి.

అడుచుట - ుశీ షశ్రీశీరవ, ్‌శీ రష్ట్రబ్‌ మూసివేయుట అందులో నాలుగు వాకిళ్ళు అడిచియున్నవి టశీబతీ శీట ్‌ష్ట్రవ స్త్రa్‌వర aతీవ షశ్రీశీరవస, ఔaశ్రీశ్రీవస బజూ ఆ గుడ్డలను ఈ పెట్టెలో అడుచు. ్‌ష్ట్రవ షశ్రీశ్‌ీష్ట్రవర ఱఅ్‌శీ ్‌ష్ట్రవ పశీఞ) అని మొదటి ప్రతిలో ఉండగా, అదనంగా ూశ్రీరశీ, హ.a. ుశీ పవa్‌, ర్‌తీఱసవ, ్‌ష్ట్రతీaరష్ట్ర. ుశీ సవర్‌తీశీవ కొట్టు, నశింపచేయు.''ఎమ్ములిరియగ శిలతో నడిచిన' జూ.ఱ.729 అడుచుకొను a స బ ్‌ రబసశీఅబ ఙ. ్‌శీ షఅ్‌తీaష్‌, షష్ట్రశీసవ, పవ ర్‌శీజూజూవస

ఆ కాలవలో ఇసుక అడుచుకొన్నది ుష్ట్రవ షష్ట్రaఅఅవశ్రీ ఱర షష్ట్రశీసవస షఱ్‌ష్ట్ర ఝఅస రొమ్మడుచుకొన్నది నవ ష్ట్రaర a షశీఅ్‌తీaష్‌ఱశీఅ శీట ్‌ష్ట్రవ షష్ట్రవర్‌ గొంతు ఆడుచుకొన్నది మాట్లాడకూడలేదు నఱర ్‌ష్ట్రతీశీa్‌ ఱర ష్ట్రశీaతీరవ, ష్ట్రవ షaఅఅశ్‌ీ రజూవaస.

కొన్ని పదాలు తొలగింపబడినాయి. ఉదా: అట్కారి, అట్కాపు, అట్టవగై, అడుపు, అడ్డాకులచెట్టు తదితర ఆరోపాలు చేర్చలేదు.

మూడవ ప్రతిలో ఎమ్‌. వెంకటరత్నం తదితరులు పరిష్కరించిన నిఘంటువుకు మిశ్రభాషా నిఘంటువు అనుబంధంగా ఇచ్చారు. ఆయా భాషల లిపులను తొలగించారు. ఆరోపం ఏ భాషా పదమో సూచించటానికి తమిళ కన్నడాది భాషా పదాలను మాత్రమే భాషలను సూచించారు. తక్కినవన్నీ హిందుస్థానీ పదాలుగా భావించవచ్చు. బ్రౌన్‌ మిశ్రభాషా నిఘంటువులోని పదాలను తెలుగు - ఇంగ్లీషు నిఘంటువు (రెండవ ప్రతి)లోని అన్యదేశాల మార్పులు చేర్పులను ప్రత్యేకంగా అధ్యయనం చేయవలసిన అవసరముంది. 1852లో ప్రకటించిన తెలుగురీడరుకు అనుబంధంగా 4000 పదాలతో కూడిన లఘుకోశం చేర్చబడింది. వ్యవహారిక పదాలకు ఆంగ్లంలో అర్ధం వివరించబడింది. తెలుగు నేర్చుకొనే పాశ్చాత్యులకు ప్రయోజనకారి. జిల్లా నిఘంటువు 1852లో నిర్మాణం అయింది. ఈ నిఘంటువులోని పదాలు విల్సన్‌ ఎగ్లోసరీ ఆప్‌ జుడిషియల్‌ అండ్‌ రెవిన్యూటర్మ్‌స్‌ సంకలనంలో చేరాయి. తెలుగు ప్రజల అవసరాల దృష్ట్యా నిర్మించినా పున: పరిశీలించాలనీ బ్రౌన్‌ పేర్కొన్నారు.

బ్రౌన్‌ నిఘంటు నిర్మాణ కృషి అభినందనీయం. భాషాపరిణామాన్ని గుర్తించటానికి, తెలుగుపై అన్యభాషా ప్రభావాన్ని అధ్యయనం చేయటానికి సామాజిక సాంస్కృతాంశాల్లో వచ్చిన మార్పును అనుశీలించటానికి బ్రౌన్‌ నిఘంటువులు ప్రయోజనకారి. వ్యవహారభాషా పదజాలానికి నిఘంటువులో స్థానమిచ్చిన వారిలో బ్రౌన్‌ అగ్రగణ్యుడు. వీరి నిఘంటు నిర్మాణ కృషి స్ఫూర్తిదాయకం.