తిరుపతి నాయుడు

కృపాకర్‌ పోతుల
80084 16660

తిరపతి నాయుడు గుర్తొచ్చాడు ఉదయాన్నే. ఆదివారం సెలవు కదా. అందుకే మామూలుగా లేచే టైముకంటే కాస్త ఆలస్యంగా లేచాను. నెమ్మదిగా బయటికొచ్చి చూస్తే ఆకాశమంతా మబ్బుపట్టి చిన్నగా చినుకులు పడుతున్నాయి. ''వాతావరణశాఖ వారు హెచ్చరించినట్టు తుపాను మొదలైందన్నమాట. చస్తున్నాం వెధవ తుపానుల్తో. రెండు నెలల్లో ఇది మూడో తుపాను. ఏ ఒరిస్సావేపో కొట్టేసుంటే ఎంత బాగుండేది'' అని విసుగ్గా అనుకున్నానో లేదో ...
''తప్పు సారూ. ఏమాలోచిస్తున్నారు. కురుస్తున్నది వర్షం కాదు సారూ. అమృతం'' అంటూ చిన్న పిల్లాడిలా వర్షంలో గంతులేసిన తిరపతి నాయుడు గుర్తొచ్చాడు.
ఏనాటి తిరపతి నాయుడు! ఎన్నాళ్ళ కిందటి అనంతపురంజిల్లా! పన్నెండేళ్ళా పదిహేనేళ్ళా? పదిహేను. నేను అనంతపురం వదిలేసి పదిహేను సంవత్సరాలైపోయింది. పాతికేళ్ల వయసులో, బేంకులో రెండేళ్ళ ప్రొబేషన్‌ పూర్తి చేసుకొని, పర్మనెంట్‌ పోస్టింగ్‌ మీద వెళ్ళానా ఊరు. అనంతపురం జిల్లాలో ఒకమూల విసిరేసినట్టున్న కుగ్రామం అది.
అక్కడికి వెళ్ళేవరకూ తెలియలేదు అదెంత చిన్న ఊరో. ఒక హైస్కూలూ, మా బేంకూ తప్ప వేరే ప్రభుత్వ కార్యాలయం ఏదీ, కనీసం ప్రైమరీ హెల్త్‌ సెంటరైనా లేనంత, చిన్న ఊరు. బేంకింగ్‌ వ్యాపారానికి ఏమాత్రం అవకాశం లేని గ్రామం. బుద్ధున్న బేంకేదీ అలాంటి ఊర్లో బ్రాంచి పెట్టదు. అలాంటిది మా బేంకు అక్కడే ఎందుకు బ్రాంచి తెరిచిందో అర్థం కాలేదు నాకు. 'ఫూల్స్‌ రష్‌ ఇన్‌ వేర్‌ ఏంజెల్స్‌ ఫియర్‌ టు ట్రెడ్‌' అంటే ఇదే అనుకున్నాను వేళాకోళంగా. ఆ బ్రాంచిలో రైతులకి రుణాలిచ్చే 'ఫీల్డాఫీసర్‌' ఉద్యోగం నాది.
అక్కడ పరిచయమయ్యాడు తిరపతి నాయుడు నాకు. ఆర్థిక కారణాల వల్ల ఇంటర్మీడియెట్‌ మధ్యలోనే మానేసి వ్యవసాయంలోకి దిగాల్సివచ్చింది అతనికి. మూడెకరాల భూస్వామి. అందులో చెనిక్కాయ పండిస్తాడు. కాడెడ్లూ, ఒక గేదె ఉన్నాయి. గేదెపాలు సొసైటీకి పోస్తాడు. వాటి ఆదాయంతో గుట్టుగా బతుకుబండి లాగిస్తాడు. ఊరి గొడవలకూ, రాజకీయాలకూ ఆమడదూరంలో ఉండే సౌమ్యమైన మనిషి. తనూ, తన వ్యవసాయం తప్ప వేరే విషయాలు అసలు పట్టించుకోని నైజం. అతనిలోని ఆ లక్షణాలు నాకు నచ్చడంవల్ల అతను అప్పుడప్పుడు నా రూముకి వచ్చి కొంచెంసేపు కూర్చున్నా ఎప్పుడూ అభ్యంతరం చెప్పలేదు నేను.
ఒకరోజు... ఈరోజులాగే ఆదివారం. మబ్బుగా ఉండి గంటకో ఘడియకో వర్షం పడేలా ఉంది. ఏదో పుస్తకం చదువుకుంటూ కూర్చున్నాను. అంతలో వచ్చాడు తిరపతి నాయుడు. వచ్చికూర్చుని ఒకపావు గంటసేపు ఏదో పిచ్చాపాటీ మాట్లాడాడో లేదో... ఒక్కసారిగా దడదడమంటూ, కుంభవృష్టిగా వర్షం కురవడం మొదలైంది. అంతే, అంతవరకూ వినయంగా, కుర్చీలో ఒదిగి కూర్చొని కబుర్లు చెప్తున్న తిరపతి నాయుడు ఒక్క ఉదుటున లేచి నిలబడి, కుండపోతగా కురుస్తున్న వర్షంలోకి ఒక్క దూకు దూకి, గంతులెయ్యడం మొదలుబెట్టాడు పూనకం వచ్చినవాడిలా. అలా నాట్యం చేస్తూ చేస్తూ మధ్యలో తలపైకెత్తి, తన్మయత్వంతో కళ్ళు మూసుకొని, నాలుక బయటకి చాచి, దాని మీద కురుస్తున్న వర్షపు చినుకుల్ని, అవి తియ్యటి తేనెచుక్కలన్నంత తన్మయత్వంతో చప్పరిస్తున్నాడు... పరవశంగా. కురుస్తున్నంతసేపూ వర్షంలోనే చిన్నకుర్రాడిలా చిందులేసేడు తిరపతి నాయుడు.
''ఏంటి నాయుడూ, చిన్న కుర్రాడిలా వర్షంలో ఆ గంతులేంటి. వర్షం చినుకులవి. వాటిని తేనె చప్పరించినంత ఆనందంగా చప్పరించడమేంటి'' అని తమాషాగా అంటే ...
''అవి మీ సర్కారు జిల్లాల వాళ్ళకి వట్టి వర్షపు చినుకుల్లాగే కనబడతాయి సార్‌. కాని, మా రాయలసీమోళ్లకి మాత్రం అది అమృతపు జల్లు. మూడు కాలాల్లోనూ దండిగా నీళ్ళుండే మీకెలా తెలుస్తుంది సార్‌ నీటి విలువ, చుక్కనీటి కోసం వెంపర్లాడెపోయే మాకు తెలిసినట్టు. వర్షం మాకొక అపురూపమైన వరం సార్‌. మీలా ఎప్పుడు కావాలంటే అప్పుడు మాకు దొరకదది. అందుకే ఈ ఆనందం'' అని సమాధానం ఇచ్చాడు హాయిగా నవ్వుతూ.
ఆరోజు తరవాత వారం రోజులు కనబడలేదు తిరపతి నాయుడు. కనిపించాక 'ఏంటి సంగతి' అని అడిగితే 'మొన్న మంచివర్షం కురిసింది కదా సార్‌. చెనిక్కాయ వేసేం. ఆ పనులతో అస్సలు ఖాళీలేదు. అందుకే కలవలేకపోయాను' అన్నాడు. ''మొన్న పడిన వర్షం సార్‌, మంచి టైంలో పడింది సార్‌. ఇలాగే రెండుమూడు వర్షాలు కురిస్తే చాలు సార్‌. చెనిక్కాయ బ్రహ్మాండంగా పండేస్తాది. బంగారం లాంటి భూవులు సార్‌ మావి. నీటి సదుపాయం లేకగాని, ఉంటేనా బంగారం పండించేవాళ్ళం మేము కూడా'' అన్నాడు కళ్ళు అరమోడ్చి శూన్యంలోకి చూస్తూ. తరవాత నాలుగు రోజులకి బేంకుకు వచ్చి అప్పు శాంక్షన్‌ చెయ్యించుకొని వెళ్ళేడు.
లోను శాంక్షన్లతో క్షణం కూడా తీరికలేకపోవడంతో, కొన్ని వారాల పాటు తిరపతి నాయుడు గురించి ఆలోచించడానికే సమయం లేకపోయింది నాకు. ఒకరోజు సాయంత్రం బేంకు బయట కనిపించాడు. ఆందోళనగా ఉన్నాడు. ''ఏంటి నాయుడూ, విశేషాలు. చాలా రోజులైంది కనిపించి. ఎలాగుంది వ్యవసాయం'' అని ప్రశ్నించిన నాకు సమాధానం ఏమీ చెప్పకుండా, ఆకాశం వేపు చూపులు సారించి, చేతులు రెండూ పైకెత్తి, కనిపించని దేవుడికో నమస్కారం పెట్టాడు. తరవాత నావేపు నిర్లిప్తంగా చూస్తూ ''ఏముంది సార్‌. మా అనంత పురానికి ఎప్పుడూ ఉండే దరిద్రమే. వర్షాలు ఎత్తిపెట్టేసాయి. చూసేరు కదా... ఆరోజు పడిన వానే. తరవాత మళ్ళీ పడలేదు. ఇంకొక వారం రోజుల్లో, కనీసం ఒక మాదిరి వర్షమైనా పడకపోతే, పంట మొత్తం ఎండిపోతాది సార్‌. ఏంచెయ్యాలో బోధ పడట్లేదు'' అన్నాడు ఆందోళనగా.
''పోయిన ఏడు కూడా చెనిక్కాయ పీకే టైంకి వర్షం పడలేదు సార్‌. దానితో పంట సరిగ్గా పీకలేకపోవడంతో దిగుబడి బాగా తగ్గిపోయింది. ఇప్పటి పరిస్థితి చూస్తుంటే పోయినసారి వచ్చినంత దిగుబడి కూడా వచ్చేటట్టు కనబడటంలేదు సార్‌'' అన్నాడు దిగులుగా.
''భయపడకు నాయుడూ. ఇంకా వారం రోజులు టైం ఉంది కదా. ఈలోపులో పడుతుందిలే'' అని ధైర్యం చెప్పాను తిరపతి నాయుడుకి.
''అదే సార్‌, ఆ ఆశే... ఈరోజు కాకపోతే రేపు, రేపు కాకపోతే వచ్చేవారం, ఈ సంవత్సరం కాకపోతే వచ్చే ఏడు. ఎప్పటికన్నా వర్షం పడకపోతుందా అన్న ఆశ. అదే సార్‌ మమ్మల్ని చావకుండా బతికించేది'' అన్నాడు బాధగా.
''నాకు తెలియక అడుగుతున్నాను నాయుడూ, పెద్దపెద్ద రాజకీయ నాయకులు ఇంతమంది ఉన్న ప్రాంతం కదా మీ రాయలసీమ. ముఖ్యమంత్రుల్లో చాలామంది మీ సీమవారే కదా. అయినా ఈనీటి ఎద్దడికి శాశ్వత పరిష్కారం ఆలోచించకుండా ఎందుకలా వదిలేసారు?'' అడిగాను నేను.
''ఏమో సార్‌. ఆ రాజకీయాలేవీ నాకు సరిగ్గా తెలీదు గాని మా నాన్ననేవాడు ఆయన చిన్నప్పట్నుంటీ వింటున్నాడట మా సీమకి నీళ్ళు తీసుకొస్తామని రాజకీయ నాయకులు చెప్తున్న మాటలు. మా నాన్నెల్లిపోయాడు. నేనొచ్చేను. నీళ్ళు మాత్రం రాలేదు. నేనుండగా ఒస్తాయన్న నమ్మకం కూడా లేదు సార్‌'' అన్నాడు నిరాశగా.
చూస్తుండగానే రోజులూ వారాలూ గడిచిపోయాయి. చినుకు మాత్రం రాలలేదు. అప్పటికే అక్కడి పరిస్థితులూ, రైతులు శతాబ్దాల తరబడి అనుభవిస్తున్న ఇక్కట్లూ ఆకళింపు చేసుకొని, వారికి నేను చేయగలిగిన ప్రతి సాయం చేసితీరాలనే నిర్ణయానికి వచ్చానేమో, నాకు కూడా తిరపతి నాయుడులాగే, గంటకో అరగంటకో తల పైకెత్తి, ఎక్కడైనా చిన్న మబ్బుతునక కనడుతుందేమోనని ఆకాశంలో ఆశగా వెతుక్కోవడం అలవాటైపోయింది.
వృత్తి నిర్వహణలో రైతులతో కలసి, వాళ్ళ పొలాల తనిఖీకి కూడా వెళ్ళాల్సి రావడంతో, ఆ ప్రాంతంలో నీటిఎద్దడి ఎంత భయంకరంగా ఉంటుందో నా కళ్ళతో నేను స్వయంగా చూడాల్సి వచ్చేది. చుక్కనీరు లేక, ఎండకి మాడిమసైపోతున్న వేరుశెనగ పంటా, గిడసబారిపోయి నేలరాలిపోతున్న చీనీకాయలూ, బప్పాయి కాయలూ, ఇవి మాత్రమే కాక, రైతుల గుండెల్లో గూడుకట్టుకున్న ఆవేదనా, గడ్డకట్టుకుపోయిన కన్నీరూ, భవిష్యత్తు గురించి ఆందోళనా ప్రత్యక్షంగా చూడాల్సిరావడం తప్పేది కాదు. ఇన్స్పెక్షన్‌కి వెళ్ళచ్చినరోజు ముద్ద గొంతు దిగేది కాదు, కంటిమీద కునుకుండేది కాదు.
పోనీ, రైతులకి బోరు బావులు వేయ్యించుకోవడానికి సాయం చేద్దామంటే, దానికీ అవకాశం లేని పరిస్థితి. 'ఆ ప్రాంతంలో భూగర్భ జలాలు పాతాళమంత లోతున ఉంటాయనీ, ధైర్యం చేసి అంత లోతుకు ఎవరైనా తవ్వుకెళ్ళినా, నీళ్ళు పడే అవకాశం చా...లా స్వల్పం అనీ' భూగర్భజల విభాగం వారే చెప్పడంతో ఆ ఆలోచన కూడా విరమించుకొని, దేవుడి మీదే భారం వేసి, రైతులందరి లాగానే, వర్షం కురిపించమని ఏడుకొండల వాడికి దణ్ణం పెట్టుకోవడం మొదలెట్టాను నేను కూడా.
ఆ సంవత్సరం తిరపతి నాయుడు భయపడినట్టే వర్షాలెత్తిపెట్టేసాయి. పంట సర్వనాశనమైపోయింది. ముందు సంవత్సరం వచ్చినపాటి పంట కూడా రైతుల చేతికి రాలేదు. జిల్లా మొత్తాన్ని ప్రభుత్వం కరవుప్రాంతంగా ప్రకటించింది. దానితో, గుడ్డిలోమెల్లలా, క్రాప్‌ ఇన్స్యూరెన్స్‌ డబ్బులు రావడంతో రైతులు తీసుకున్న అప్పులు తిరిగి వెంటనే కట్టాల్సిన అవసరం రాలేదు వారికి. అంతేకాకుండా, పెట్టుబడులకి కొత్త ఋణాలు కూడా మంజూరు చేసాం.
తిరపతి నాయుడు మళ్ళీ అప్పు తీసుకెళ్ళేడు బేంకు నుండి. ఆ ఏడు కూడా ముందటి ఏడు లాగానే, అదునుకు ఒక పెద్ద వర్షం కురిస్తే, చెనిక్కాయ జల్లేడు. జల్లి... ఆకాశంవేపు చూస్తూ కూర్చున్నాడు. అయితే ఈసారి రెండో వర్షం కూడా సమయానికే కురవడంతో రైతులందరి మొహాల్లోనూ ఆశలు చిగురించాయి. పంట చేతికొస్తుందనే నమ్మకం కలిగింది. తిరపతి నాయుడు అయితే అందరికంటే ఎక్కువ ఆనందంగా ఉన్నాడు.
''ఇంకో రెండు వానలు ఇలా పడితే చాలు సార్‌. చెనిక్కాయ పండేస్తాది. చెరువు కూడా నిండిపోతాది. ఆ తరవాత ఇంకో రెండేళ్ళు వర్షం పడకపోయినా బతికిపోతాం'' అన్నాడు చిన్నగా నవ్వుతూ.
''ఎంత అల్ప సంతోషులు పాపం'' అనుకున్నాను మనసులో. నా చిన్నప్పుడు నాన్న పనిచేసిన స్వర్గసీమలాంటి కోనసీమ గుర్తొచ్చింది. ఇలాంటి పరిస్థితులు కనీసం కలలో కూడా ఊహించనంత అదృష్టవంతులు అక్కడి ప్రజలు.
''ఒకే రాష్ట్రం. రెండు వేరు వేరు ప్రాంతాలు. ఎంత వ్యత్యాసం
రెండింటి మధ్యా. అక్కడి ప్రజలు చేసుకున్న పుణ్యం 'కాటన్‌ దొర'. అందులో ఎవరికీ సందేహానికి తావే లేదు. కాని, ఈ రాయలసీమ ప్రజలు చేసుకున్న పాపం ఏంటో, వీరికి ఎవరు పెట్టిన శాపమో ఇది, ఎవరైనా కాస్త చెప్తే బాగుండును'' అనుకునేవాడ్ని బాధగా.
రెండు వర్షాలు ధాటిగా కురిపించిన వరుణుడు మూడో దాని దగ్గరకు వచ్చేసరికి మొహం చాటేసాడు. దాని పుణ్యాన, ఎకరాల కొద్దీ పంట, రాలని చినుకులకోసం అంగలార్చి అంగలార్చి, ఎండిపోయి చచ్చిపోయింది. పంట మాటసరే, పశువులు తినడానికి మేత కూడా దక్కలేదెవరికీ.
''వచ్చే ఏటికి జల్లడానికి విత్తనాలు కూడా లేవు సార్‌. గవర్నమెంటు వాళ్ళు సప్లై చేస్తే జల్లుతాం. లేకపోతే లేదు. అయితే వాళ్ళిచ్చే విత్తనాలు ఎలా ఉంటాయో తెలుసుగా మీకు. సగానికి పైగా సచ్చువీ, పుచ్చువీ ఉంటాయి. మొలిచి చావవు సార్‌'' అన్నాడు తిరపతి నాయుడు.
వరసగా రెండేళ్ళు పంటలు పోయాయేమో తాగడానికి నీళ్ళుగాని, తినడానికి సంకటి గాని లేదు అక్కది రైతులకి. వలసపోవడం తప్ప వేరే మార్గం ఉన్నట్టు నాకైతే కనబడలేదు. ఒక బేంకు ఆఫీసరుగా నేను అంతకంటే ఏం చెయ్యగలనో కూడా అర్థం కావట్లేదు నాకు. అదే మాట మా మేనేజరుతో అంటే ...
''మనం చెయ్యగలిగినదంతా సిన్సియర్‌గా చేసేంకదయ్యా. అంతకంటే ఇంకేం చెయ్యగలం చెప్పు. ఒక మాట చెప్పనా? బేంకు మనకి అప్పజెప్పిన బాధ్యతల్ని నిజాయితీగా చేసితీరాలి గాని, ఉద్యోగాన్ని మరీ అంత సీరియస్‌గా తీసుకోకూడదయ్యా. మైండూ బాడీ రెండూ పాడవుతాయి. లవ్‌ యువర్‌ జాబ్‌, నథింగ్‌ రాంగ్‌ ఇన్‌ ఇట్‌ బట్‌ నెవర్‌ లవ్‌ ఇట్‌ మోర్‌ దేన్‌ యువర్‌ గర్ల్‌ ఫ్రెండ్‌. కుర్రాడివి. ఎక్కడో విశాఖపట్నం నుంచి వచ్చావు. ఇలాంటి భయంకరమైన కరువు కాటకాలు ఎప్పుడూ ఎక్కడా చూసుండవు. అందుకే ఇలా గింజుకుపోతున్నావు. మేమిక్కడే పుట్టిపెరిగిన వాళ్ళం. చిన్నప్పట్నుండీ ఇవన్నీ చూసినవాళ్ళం. అలవాటైపోయింది మాకు'' అన్నాడాయన తేలికగా.
నేనక్కడికి వెళ్ళి రెండేళ్ళు పూర్తయ్యాయి. బేంకు నిబంధనల ప్రకారం రెండేళ్ళ తరవాత ట్రాన్స్ఫర్‌కి రిక్వెస్ట్‌ పెట్టుకోవచ్చు. కళ్ళముందు కరాళ నృత్యం చేస్తున్న కరువు కాటకాల్ని నిస్సహాయంగా చూస్తూ, మనశ్శాంతి లేకుండా అక్కడే పడుండడం కంటే వెళ్ళిపోవడమే మంచిది అనే నిర్ణయానికి వచ్చాను. కొద్దిపాటి ప్రయత్నంతోనే అక్కడనుంచి బదిలీ చెయ్యించుకోవడంలో సఫలీకృతుడ్నయ్యాను.
రిలీవై వెళ్ళిపోతున్నరోజు... నిజం చెప్పాలంటే, నేనా ఊరి నుంచి పలాయనం చిత్తగిస్తున్న రోజు... తిరపతి నాయుడు బేంకుకి వచ్చి కలిసాడు నన్ను. నా రెండు చేతులూ పట్టుకొని ... ''మనస్పూర్తిగా మా మంచి కోరుకున్న దేవుడులాంటి ఆఫీసరు సార్‌ మీరు. ఇంతవరకూ మీలాంటి అధికారి ఎవరూ ఈ బేంకుకి రాలేదు. మీరే మొట్టమొదటివారు. ఇప్పుడు మీరు కూడా వెళ్ళిపోతున్నారు. ఒకటి మాత్రం నిజం మీ స్థానంలో ఎవరొచ్చినా మీలా మాత్రం ఉండరు సార్‌. మిమ్మల్ని నేనేకాదు మా ఊరి రైతులెవ్వరూ కూడా ఎప్పుడూ మరచిపోలేరు సార్‌'' అన్నాడు గద్గదమైన గొంతుతో.
్జ్జ్జ
ఆ ఊరు వదిలి వచ్చేసిన మూడేళ్ళకి ఏదో పనిమీద బెంగుళూరు వెళ్ళాల్సి వచ్చింది. వెళ్ళిన పని పూర్తైపోయాక కాస్త టైం దొరకడంతో, అక్కడే ఉంటున్న చిన్నప్పటి స్నేహితుడ్ని కలుద్దామని వాడి అపార్ట్మెంటుకు వెళ్ళాను ఎడ్రస్‌ వెతుక్కుంటూ. నేను బయలుదేరేటప్పటికి చిన్నగా వర్షం కురుస్తోంది. కేబ్‌ దిగి పెద్ద పెద్ద అంగలు వేసుకుంటూ సెల్లార్లో ప్రవేశించాను. రుమాలుతో మొహం తుడుచుకుంటూ, నెమ్మదిగా తలఎత్తి చూసిన నాకు... రెండుచేతులూ జోడించి నాముందే నిలబడి ఉన్న తిరపతి నాయుడ్ని చూసి చెప్పలేనంత ఆశ్చర్యం కలిగింది. చిరుగుల చొక్కా, మాసినగెడ్డం, కళ్ళలో ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తున్న దైన్యం, వాటికింద నల్లటివలయాలూ... పుష్కరకాలం వయసు పైబడినవాడిలా, దీనంగా, జాలిగా ఉన్నాడు.
''నాయుడూ... నువ్వేంటి ఇక్కడ'' అన్నాను ఆనందంగా అతని భుజాల చుట్టూ చేతులు వేస్తూ.
''ఇక్కడే వాచ్మేన్‌గా చేస్తున్నాను సార్‌'' అన్నాడు పెద్ద పాపమేదో చేస్తూ అడ్డంగా దొరికిపోయిన వాడిలా, నేలచూపులు చూస్తూ.
''వాచ్మేనా. నువ్వా. ఇక్కడా'' అన్నాను ఆశ్చర్యంగా. ''మరి ఊరిలో వ్యవసాయం....'' ప్రశ్న పూర్తిచెయ్యలేకపోయాను.
''ఇంకెక్కడి వ్యవసాయం సార్‌. మీరు వెళ్ళిపోయిన తరవాత వరసగా రెండేళ్ళు వర్షాలు ఎత్తిబెట్టేసాయి. మా తిండి మాట సరే, కనీసం గొడ్లకి మేత కూడా పెట్టలేకపోయాక, ఇంక వ్యవసాయం ఏం చెయ్యగలను సార్‌. అందుకే భూమి బీడు పెట్టేసి, ఎండిపోయిన బర్రెగొడ్డునీ, దుక్కిటెడ్లనీ కసాయోడికి అమ్మేసి, ఈ ఊరొచ్చేసాం'' అన్నాడు పొట్ట చేత్తో తడుముకుంటూ.
''అయ్యో అలా ఎందుకు చేసేవు నాయుడూ. పంట పోతే క్రాప్‌ ఇన్స్యూరెన్స్‌ రాలేదా? మళ్ళీ లోను తీసుకొని చెనిక్కాయ వెయ్యలేకపోయావా?'' ప్రశ్న నా నోటిలో నుంచి బయట పడ్డాకగాని తట్టలేదు నేనడిగినది ఎంత తెలివితక్కువ ప్రశ్నో!
''రెండేళ్ళు మాతోనే ఉండి, మా బతుకులు కళ్ళారా చూసి కూడా ఇదేం ప్రశ్న సార్‌'' అన్నట్టు వింతగా చూసాడు నావేపు.
''మీకు తెలియని కతా సార్‌ మా కథ. మా జిల్లా రైతులకి కావలసినది పంట పెట్టడానికి లోనూ, అది మంటగలిసిపోతే దానికి ఇన్సూరెన్సూ కాదు సార్‌. పంట పండించుకోవడానికి నాలుగు చుక్కల నీరు... అంతే. అదే మాకు కావలసినది. అయితే అదేం దురదృష్టమోగాని, నీరు తప్ప మిగిలినవన్నీ ఇస్తామంటారు మాకు. ఏం చేసుకుంటాం సార్‌ వాటితో. అప్పు తీసుకుంటాం. విత్తనాలు కొనుక్కొచ్చుకొని జల్లుతాం. ఎరువులు పట్టుకొచ్చుకుంటాం. పొలాలకి వేస్తాం. తరవాత? ఆకాశం వేపు నోరు తెరుచుకొని చూస్తా కూర్చుంటాం.. నాలుగు చినుకుల కోసం. అవి మాత్రం రాలవు సార్‌. పంటలెండిపోతాయి. ఇదిగో ఇన్సూరెన్సంటారు. ఎలక్షన్లొస్తాయి. అదిగో ఋణమాఫీ అంటారు. మళ్ళీ కొత్త అప్పులంటారు. కాని వాటికంటే ముందు మాకు కావలసింది నాలుగు చుక్కల నీరు అని ఎవడికీ ఎందుకు అర్ధం కాదు సార్‌. దాని గురించి ఒక్కడు కూడా ఎప్పుడూ ఎందుకు సార్‌ మాట్లాడడు'' ఉద్రేకంతో ఊగిపోతున్న తిరుపతి నాయుడ్ని నోరు తెరుచుకొని చూస్తూ శిలాప్రతిమలా నిలబడిపోయాను.
్జ్జ్జ
మొహంమీద ఈడ్చికొట్టిన వర్షపు జల్లుతో ఈ లోకంలోకి వచ్చిపడ్డాను. తుపాను ఉధృతి పెరిగినట్టుంది. వర్షం జోరందుకుంది. గాలివేగం హెచ్చింది. ఉధృతంగా కురుస్తున్న వర్షంవేపూ, సైడు కాలవల్లో వృధాగా కొట్టుకుపోతున్న వర్షపునీటి వైపూ కొన్ని క్షణాలు సాలోచనగా చూసి, భారంగా ఇంటిలోనికి ప్రవేశించాను. నెమ్మదిగా తలుపులూ కిటికీలూ మూసేసి, అవి తెరుచుకోకుండా గట్టిగా గడియలు పెట్టేసాను. ఎందుకంటే... చినుకుల సవ్వడి మధురమైన సంగీతంలా నాకు వినబడడం మానేసి... పదిహేనేళ్ళు దాటిపోయింది మరి!