అరచేతిలో పువ్వు బువ్వ ఆరగిద్దామా?

పిల్లా తిరుపతిరావు
70951 84846

ఉత్తరాంధ్ర నేలతల్లి నుంచి ఉద్భవించిన కవులలో సహజసిద్ధమైన, సుందరమైన దేశీయ కవిత్వాన్ని పండిస్తున్న సృనశీలిగా 'చింతా అప్పలనాయుడు' గారికి విశిష్ట స్థానం ఉంది. ఈయన కవి మాత్రమే కాదు, మంచి కథకుడు కూడా. ఇతని సాహిత్యం ఎటువంటి ఆర్భాటాలకు, భేషజాలకు పోదు. అత్యంత సాదాసీదాగా సరళమైన భాషలో సొగసు ఉట్టిపడేలా వాక్య నిర్మాణం ఉంటుంది. సిక్కోలు జానపదుల మాండలిక శోభ తన నవరసభరిత భావనలతో మరింత పరిమళిస్తుంది. కప్పిపుచ్చేది కవిత్వం అంటారు పెద్దలు. వారే సంక్లిష్టత, మార్మికత మొదలగు లక్షణాలతో నిర్మించబడిన కవిత్వం శ్రేష్ట్రమైనదిగా భావిస్తారు కూడా. కానీ లోతైన భావనలను సులువుగా పాఠకులకు అర్థమయ్యేలా రాయడం కూడా ఒక ప్రావీణ్యతే. అందుకు తగిన భాషా పనిముట్లు ఎంపిక చేసుకోవడం కూడా కవికి తెలియాలి. అదే కదా 'చింతా' కవిత్వం యొక్క ప్రత్యేకత. ఈ మధ్యకాలంలో వస్తున్న కవిత్వంలో 25% నుంచి 50% వరకు వస్తువులోని అంతరంగం పామరులకే కాదు, పండితులకు కూడా అర్థం కావడం లేదు. గాఢత పేరిట నవ కవిత నిర్మాణం పక్కదారి పడుతున్నది. అనునిత్యమూ సంఘర్షించే పీడిత వర్గానికి అందనంత ఎత్తులో ఉన్న కవిత్వం ఎప్పటికీ శ్రేయోదాయకం కాదు. వీటికి విరుగుడుగా చింతా కవిత్వం ఉంది.
ఈ సంపుటిలో గల 55 కవితలలో ఒక్క వాక్యం కూడా సామాన్య జనానికి అర్థం కాకుండా ఉండదు. అంటే జన సామాన్యమైన కవిత్వాన్ని నిర్మించడంలో మాస్టారిది అందెవేసిన చేయి. ఒకపక్క వివిధ సమస్యలను ఎత్తిచూపుతూ మరోపక్క పరిష్కార మార్గాలను అన్వేషిస్తూ అలతి అలతి పదాలతో ఇతని కవిత్వం స్వచ్ఛంగా ఉంటుంది. భౌతికత, స్వాభావికతే ప్రామాణికంగా తీసుకుని ఇతని కవనం ముందుకు పోతుంది. ఈ సంపుటిలో చింతా అనేక సామాజిక కవితా వస్తువులను పఠితులకు పరిచయం చేసారు.
ఈ 'అరిసేతిలో బువ్వపువ్వు' పుస్తకంలో అంశాలను కవి సాధికారకంగా ప్రస్తావించారు. మాతృభాష-తెలుగు భాష వైశిష్ట్యం, మాతృమూర్తి-అవ్యాజనురాగ బంధం, పల్లెల్లో మార్పులు- గతకాలపు వైభవాలు, వ్యవసాయం - రైతు ఆవేదనలు, వృద్ధాప్యము- అంతర్మధనం, అంతర్జాలము- స్మార్ట్‌ ఫోన్ల వినియోగం, సామాజిక అడవులు- జల వనరులు, కరోనా వ్యాధి- మానవుని స్థితిగతులు, వలస జీవనము- అగచాట్లు, ప్రైవేటీకరణ-ఉక్కు ఉద్యమం, బడిబాటలు- విద్యార్థి బేలచూపులు మొదలగు వస్తువులతో ఈ సంపుటి కవిత్వీ కరించబడి నూత్న రూపుదాల్చింది.
ఈ సంపుటిలో మొదటి కవిత 'తెలుగు నా కంటి వెలుగు' లో తెలుగు భాష అందాన్ని, దానికి మనిషితో గల అనురాగ బంధాల్ని కవి తన కోణంలో వివరిస్తాడు. 'చీకటిని చీల్చుతూ/మా ఇంటి కోలగూడు లోంచి/ కొక్కురోకోమన్న కోడి కూత తెలుగు/ వలపలదాపల ఎడ్లను పలకరించి/ అయ్య చేతిలో పూసిన ఏరు పూత తెలుగు/ ఏరెనకాల అడుగులేస్తున్న/ అయ్య నడుముకు చుట్టి ఉన్న/ ఐదు మూల గావంచ తెలుగు/ మా అమ్మ కట్టుకున్న ఏడు గజాల నేత కోక తెలుగు' భాషను సాధారణమైన జనజీవనములో బంధించి తెలుగు ప్రాశస్త్యాన్ని కవి చూపిస్తాడు.
నేడు రైతు కరువు కాటకాలను ఎదుర్కొనడం సర్వ సాధారణమైంది. వాటిని ఎంతో హృద్యంగా వివరిస్తూ సాగిన కవిత 'ఒక్క తడి కోసం'. 'ఒక్క తడి తగిలితే సరిపోను/ పొట్ట మీదుంది వొరిసేను/ అటు ఆకాశంకి ఇటు భూదేవతకీ/ సూపుల దాపకర్రల మీద తచ్చాడుతూ/ నిలువెల్లా నీరు గారిపోతున్నాను' ఇలా కర్షకవీరులు కన్నీరు కారుస్తూ వానమ్మ కోసం అనుక్షణం ఎదురుచూస్తుంటారు. కానీ ఆ తల్లి కనికరించక పంటలు ఎండినపుడు ఒకానొక క్షణంలో తీవ్ర మనస్తాపానికి గురై ఎందరో రైతులు ఆత్మహత్యలు చేసుకుంటున్నారు. దాన్ని కవి ఎంతో ఆర్ద్రంగా 'తమ కొమ్మలకే ఏలాడి పేనాలు తీసుకుంటున్నా/ ఏమీ సెయ్యలేకపోతున్నందుకు/ సెట్లు తమలో తామే కుమిలిపోతన్నాయి' అంటాడు.
'తూరుపుకొండ తొలి పొద్దులం'లో గతంలో జరిగిన సిక్కోలు ప్రజల అసమాన్య పోరాటాన్ని జ్ఞప్తికి తెస్తాడు కవనయోధుడు. 'కాదు పోదని అరిచినందుకు జైళ్ళు నోరుసాపడం/ ఈ నేలకు కొత్తేమీ కాదు/ ఎదురు తిరిగిన పాపానికి/ చావులే సమాధానమవ్వడం/ ఇక్కడి చరిత్రకు ఎన్నో సాక్ష్యాలు/ మీరు వీరులు/ సిక్కోలు సిందవలు/ అల్లూరి వారసులు' అంటూ ఉత్తరాంధ్ర ఉద్యమ వారసత్వాన్ని వీరోచితంగా ప్రస్తావిస్తాడు.
50 ఏళ్లకే అకాల వృద్ధాప్యం చెంత చేరడం నేటి మానవ జీవనశైలికి అద్దం పడుతున్నది. ఈ క్రమంలో షుగరు, బిపి, కీళ్లవాతం సంక్రమించడం షరా మామూలయ్యింది. దీన్ని పరిశీలించిన కవి ఇలా అంటాడు. 'ఇల్లరికపు అల్లుడిలా వచ్చిన షుగరు/ ఎన్ని మాత్రలేసి కొట్టినా/ ఇంటివొంటిని వదలి వెళ్ళనంటుంది/ ఆనప తుంబలాంటి/ ఈ పొట్ట ఎలాగొచ్చి పడిందో ఏమో/ అయినా పట్టించుకోకుండా/ మనసు గట్టిచేసుకున్నాను గానీ/ తలమీదికి పట్ట వచ్చిన తరువాత/పట్టాల మీద పడాలనిపించింది' ఇలా వ్యక్తి మధనపడడాన్ని భౌతికతతో నింపి చెబుతాడు.
మరో కైత 'రోజుకో కథ'. ఇందులో మానవుడు తరచూ అంతర్జాలంలో చెడు అంశాలను చూసి, మృగంగా మారడాన్ని వివరిస్తాడు. ఆడపిల్లలపై అనునిత్యమూ అత్యాచారాలు జరగడానికి గల కారణాలు విశదీకరిస్తాడు కవి. 'వాడి మత్తు కళ్ళకి ఆడపిల్లలంతా తోలుబొమ్మలే/ ఈ రెండు పాదాల పశువులన్నీ రంకెలేస్తూ/ అవి వచ్చిన ద్వారంలో దూరడానికి/ కాలు దువ్వడం ఎంత నీచం' అంటూ కవి తీవ్ర మనస్తాపం చెందుతాడు. 'మదపుటేనుగులు మీదికొస్తున్నప్పుడు/ మల్లెతీగల్లా కాదు/ పల్లేరుల్లా నేలంతా అల్లుకోవాల/ తోడేళ్ళు చుట్టుముట్టినప్పుడు/ అత్తిపత్తిలా ముడుచుకోవడం కాదు/విచ్చుకత్తులై మొలకెత్తలా' ఆడది అబల కాదు సబల అంటూ తిరగబడాలి ఈ మానవ మఅగాలపై అనే వైప్లవికి సందేశాన్ని కవి ఇస్తాడు.
వానను 'వాన' అనే కవితలో జానపద సౌందర్యాన్ని మేళవిస్తూ వర్ణిస్తాడు కవి. 'వాన ఇలాంటలాంటి వానా/రూపాయల వాన/ మడికట్టు వాన/ ముత్యాల వాన/ వాన ఇలాంటలాంటి వానా/ ఏడాది బతుక్కి ఎదురులేదని చెప్పిన వాన' అనావృష్టిలో పల్లెల్లో ప్రజలు వాన కోసం ఎదురు చూసి నపుడు పెద్ద వర్షం వచ్చి పడి, భూమంతా నీటి కళకళలు నింపితే ఆ క్షణాన రైతులు వర్షాన్ని రూపాయలతో కొలవడం పరిపాటి.
'చెట్టు' అనే కవితలో పరోపకారానికి ప్రతిరూపాలు చెట్లే, అని వృక్షరాజాలను కవి గొప్పగా వర్ణిస్తాడు. 'తల్లిలా లాలించాలన్నా/ వైద్యుడై రోగాలు నయం చేయాలన్నా/ పందిరి కోలు పట్టిమంచమవ్వాలన్నా/ కడసారి మనిషితో కలిసి బూడిదవ్వాలన్నా/ చెట్టుకే చెల్లింది' అంటూ ప్రకృతి ప్రసాదించిన జీవజాలాన్ని రక్షించుకోవలసిన బాధ్యతను ప్రకటిస్తాడు కవి.
గిరిజనుల జీవనశైలిని 'కొండా కొండా దండగుచ్చుకొని' కైతలో ప్రశంసిస్తాడు. కొండ దిగునున్న ప్రాంతపు మనుషులతో స్నేహాన్ని వారు కోరుకుంటారు. ఈ క్రమంలో లభించే ప్రతి వస్తువుకూ పులకరించి పోతారు. పట్టెడు మెతుకులకు మురిసిపోతారిలా. 'మా ఆవిడ పెట్టే పట్టెడు మెతుకులకే/అమాయకం నిండిన మనుషులు/ నెలవంకలై మెరిసిపోతుంటే/ఇటికీ పున్నమి వెన్నెల/ నా ఇంటి ముందే విరగగాసినట్టుండీది' వీరు కొండమీద పండిన పంటలన్నీ మైదానవాసులకు ప్రేమతో ఇస్తూ పరవశించిపోతారు. ఇది గిరిజన అమాయక ప్రజల సుందర జీవనశైలి. ఈ జీవన మాధుర్యాలను నేడు వారికి దక్కకుండా నాగరిక సమాజం కుట్ర పన్నడం దారుణం కదా!
నల్ల చట్టాలపై నిరసనగా చేపట్టిన ఉత్తర భారత రైతు ఉద్యమం ధాటికి కేంద్రం మెడలు వంచక తప్పలేదు. ఆయా చట్టాలను రద్దు చేసింది కూడా. 'కుకుందువుగాని కుర్చీ మీద' అనే కవితలో పాలకుల వైఖరిని కవి ఇలా ఆక్షేపిస్తాడు. 'నీ నల్ల సట్టాల బెల్లం పూతలు/ నాకడానికి మాకింకా ఓపిక లేదు/మద్దతు ధర సట్టబద్దం కాదంటే/ఉన్న గోసిల్ని ఊడదీయడమే గదా/ తిరగల్లో గింజల్లా మీము గింజుకొని/ కలోగెంజో తాగి నిరసన గీతాలమైతే/ దున్నపోతు మీద వాన కురిసినట్టే ఉంది/కూకుందువుగాని కుర్చీమీద/ నిన్న కుర్చీలమీద కూకున్నోలు/ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉన్నారో ఒక్కసారి ఎనుదిరిగి సూడు/కూకుందువుగాని కుర్చీమీద' పాలకులకు చురకలంటిస్తాడు కవి. రాబోవు ఎన్నికలలో కుర్చీ దిగక తప్పదని హెచ్చరిస్తాడు కూడా.
పాఠశాలల్లో కనీస వసతులు కల్పనా లక్ష్యంతో ప్రభుత్వం నిధులు మంజూరు చేయగా, బళ్ళు సర్వాంగ సుందరంగా తయారయ్యాయి. కానీ ప్రభుత్వం అస్తవ్యస్త విధానాలతో పాఠశాలలను విభజించడం, విలీనం చేయడానికి పూనుకుంది. దాంతో బడి-పిల్లలు-ఉపాధ్యాయుల మధ్య దూరం పెరిగింది. విద్యా ప్రమాణాలు దిగజారే ప్రమాదముంది. రెండు మాధ్యమాలను కొనసాగించాల్సిన స్థితిలో పరభాష మాధ్యమాన్ని మాత్రమే కొనసాగించడం అప్రజాస్వామికం. 'బడికెళ్ళమంటే/ బెదిరిన బేపికూనలా/ యనకడుగులేస్తండు/ బడి అనీసరికి/ పాలకొదిలిన కుడుబ్బెయ్యలా పారిపోయాడు/ పరబాస గొంతులో/ యలంకాయలా పడుతందనో/ మూతికాలిన పిల్లికూనలా/ తెగులొచ్చిన కోడిపిల్లలా బడికెళ్ళమంటే ఎల్లడు' అని నేటి దుస్థితిని కళ్ళ ముందుపెడుతూ రాజ్యం అనాలోచిత విధానాలను కవి ఎండగడతాడు.
ఈ సంపుటి నిండా సిక్కోలు పదబంధాలు, సామెతలు సొగసు చూడతరమా అనేలా పాఠకులను రంజింపజేస్తాయి. 'కోలగూడు, వలపల దాపల, ఎర్రి బాగులోడా, గోర్జి, బేపి, సేరు సితకల, ముంత, పుంజిడు, అగ్గసం, పర్రాకులు, బంగురుతూ, సిగ్గుకు సిమిడిపోయి, ఇటికీ పున్నమి, ఒడ్డునపడిన మిట్టపిల్లే, తియ్యొరుగు బద్ద, నిండా ములిగినోలికి సలేటి, అచ్చేసి అప్పన్నకోడిని సేసి, అనువులనలేదు మినువులనలేదు, సిలకపిట్టలు సిందులేసినట్టే, ఆమాసకి కబురంపితే పున్నానికి వచ్చిన ఆడపిల్లలా, ఏ రాయి ఐతేటి ఏటి బుర్ర బద్దలు కొట్టడానికి, పులి బక్కిరిన తరువాత అయ్య బతుకుతాడేటి, ఓరెం మీదొచ్చి వాలతాయేటి, ఏసినప్పుడే యాపకొమ్మ తీసినప్పుడు అసిరమ్మ' లాంటివి ప్రతి వాక్యంలోనూ గోచరిస్తాయి.
ఇటీవల రాస్తున్న ఉత్తరాంధ్ర కవులలో హెచ్చు శాతం 'ప్రపంచీకరణ- ఉత్తరాంధ్ర విధ్వంసకరం' అనే అంశాన్ని ప్రధాన వస్తువుగా తీసుకొని కవన యజ్ఞం చేస్తున్నారు. ఒకే రకమైన అంశానికి అందరు కవులు ప్రాధాన్యత ఇస్తుండడంతో అన్ని కవితలు ఒకేలా కనిపిస్తున్నాయి. ఎంతసేపూ ప్రపంచీకరణ పైనే సాహిత్యం నడుస్తున్నది. ఇది తప్పితే మరో అంశం లేనట్లు ఆయా సాహితీవేత్తలు భావిస్తున్నారు. అనాదిగా ఉత్తరాంధ్రను పీడిస్తున్న సమస్యలు అనేకం ఉన్నాయి. వాటి పరిష్కార దిశగా సృజనశీలురు ప్రయత్నించాలి.
ఈ విషయంలో కొందరికి భిన్నంగా 'చింతా' సాహితీ సేద్యం చేయడం గమనార్హం. ఆచరణాత్మకమైన జీవనశైలి గల కవివరేణ్యుల వలనే సామాజిక ప్రాయోజకత్వం ఉంటుందనేది సత్యం. ఆ రకంగా చూస్తే మాస్టారు కవనం ప్రశంసనీయం. మరిఇంకేమి 'అరిసేతిలో బువ్వపువ్వు'ను ఆరగించడానికి మీరూ సిద్ధమేనా?