తప్పులను సరిదిద్దే కవులు కావాలిప్పుడు ...

ప్రముఖ కవి డాక్టర్‌ రావి రంగారావు
''తెలుగు భాషే అంతరిస్తున్న దశలో కవిత్వం బాగా రాసేవాళ్ళను ప్రోత్సహించడం, బాగా రాయనివాళ్ళకు ఎలా రాయాలో చెప్పి వాళ్ళకు మార్గదర్శనం చెయ్యగలిగే గురువులు ఈనాడు కావాలి. వర్ధమాన కవులను విమర్శించడంకంటే, తప్పులు సరిదిద్ది, ప్రోత్సహించేవారు కావాల''న్నారు ప్రముఖ కవి, రచయిత డా.రావి రంగారావు . కవి, రచయిత డా.టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య 'సాహిత్య ప్రస్థానం' తరఫున రావి రంగారావుతో ముచ్చటించారు. ఆ ముఖాముఖి ఇదీ..
నమస్కారం రంగారావు గారూ.. మీతో కొన్ని సాహిత్య విషయాలు మాట్లాడాలనుకుంటున్నాను. మొదటగా మీ బాల్యం, విద్యాభ్యాసం గురించి క్లుప్తంగా చెప్పండి?
చాలా సంతోషం. నేను అక్షరం ముక్కరాని నిరుపేద కుటుంబంలో పుట్టినవాణ్ణి. ప్రకాశం జిల్లాలో గుళ్ళాపల్లికి దగ్గర ఉన్న రాచవారిపాలెం అనే ఒక గ్రామంలో మా తండ్రి వీరయ్య జన్మించాడు. తరువాత మా నాన్న అక్కలిద్దరు గుంటూరు పక్కన ఉన్న అనంతవరప్పాడులో ఉండడంవల్ల మా నాన్న అక్కడికి వలస వచ్చారు. తర్వాతి కాలంలో మా నాన్నకు నార్నే వారి అమ్మాయి అచ్చమ్మతో వివాహం జరిగింది. అలా మా నాన్న కష్టపడి వ్యవసాయ పనులు చేసుకుంటూ ఎకరా, రెండెకరాలు కొనుక్కున్నాడు. అక్కడే నా ప్రాధమిక విద్యా భ్యాసం గడిచింది. తర్వాత, మా వూరు నుంచి పొలాల్లో ఐదు మైళ్ళు నడిచి, వర్షాకాలంలో కాలవల్లో నడుములోతు నీళ్ళలో ఈదుకుంటూ, ఎండాకాలంలో ఇసుక దారిలో కాళ్ళు బొబ్బలెక్కిపోయి, చెప్పులు కూడా లేకుండా నడుచుకుంటూ, రావడం పోవడంతో పాత గుంటూరులోని యాదవ హైస్కూల్లో 6 నుంచి 11వ తరగతి వరకూ నా చదువు కొనసాగింది. నేనేనాడూ పోటీగా చదవకపోయినా, తరగతిలో ఎప్పుడూ ఒకటి లేక రెండవ ర్యాంకులో ఉండేవాడిని. ఉపాధ్యాయులు నన్ను బాగా ప్రోత్సహించేవాళ్ళు. మా కుటుంబంలో ఎవరూ చదువుకోక పోవడంవల్ల మా నాన్న గారు నన్ను బాగా చదివించాలని ఆరాటపడ్డారు. ఒకసారి పానకాలరావనే లెక్కల మాస్టారు హౌంవర్కు చేయలేదని కొట్టేసరికి, బడి మానేశాను. ఎవరితోనూ ఎక్కువగా మాట్లాడడం అలవాటు లేని మా నాన్న నన్ను చేయి పట్టుకుని ఐదుమైళ్ళు నడిచి, స్కూలుకు తీసుకొచ్చి మాస్టారికి నేను ఏవిధంగా రోజూ నడిచి వస్తూ పోతూ, చదువుకుటున్నదీ వివరించారు. ఆయన 'నాకు రంగారావంటే చాలా ఇష్టం. కానీ హౌంవర్కు చేయని మిగతా విద్యార్థులను దండించి, వీణ్ణి వదిలేస్తే అందరూ వేరేగా అనుకుంటారని కొట్టాను' అని చెప్పారు. మా నాన్న మళ్ళీ ఆరోజు నన్ను బడికి తీసుకుని వెళ్ళిఉండకపోతే, నేను కవితా వ్యవసాయం కాకుండా పొలంలో వ్యవసాయం చేసుకుంటూ ఉండేవాడిని.
బాల్యంలో పద్య కవిత్వంపై ఉన్న మోజు వచన కవిత్వం వేపు మళ్ళడానికి కారణాలేమిటి?
నేను 7వ తరగతిలో ఉన్నప్పుడు 'లవకుశ' సినిమా చూశాను. దానిలోని పద్యాలు, పాటలు అమితంగా ఆకట్టు కున్నాయి. పాటలు, పద్యాలు రాయగలిగే కవిని అయితే బాగుంటుంది. జనంలో గుర్తింపే కాక జనానికి ఉపయోగ పడేపని అని గుర్తించగలిగాను. నా కవిత్వానికి గురువు, ప్రేరణ లవకుశ సినిమానే. ఛందస్సును నేర్చుకుని 8వ తరగతినుంచి పద్యాలు రాయడం మొదలుబెట్టిన తర్వాత, ఆకాశవాణి 'సరసవినోదిని'లో సమస్యా పూరణలు క్రమం తప్పకుండా 11వ తరగతి వరకూ పంపాను. ఆ పద్యాలు నా పేరుతో ఆకాశవాణిలో వినడం ఆనందం కలిగించేది. ఊళ్ళో పెద్దవాళ్ళు, స్కూల్లో ఉపాధ్యాయులు 'రంగారావు రాత్రి నీ పద్యం రేడియోలో విన్నాం. బ్రహ్మాండంగా రాశావ్‌' అని మెచ్చు కునేవారు. హిందూ కాలేజీలో పియూసి చేరాక ఒక కొత్త పరిణామం. వేసవి సెలవుల్లో నేను మా నాన్న పుట్టిన ఊరు రాచవారిపాలెం వెళ్ళాను. రెండు రోజుల తర్వాత ఆప్రాంతం లోనే బంధువులను చూడడానికి చలివేంద్ర వెళ్ళాను. నాకు ఆ సమయంలో నాగభైరవ కోటేశ్వరరావు గారు చలివేంద్రకు దగ్గరలో ఉన్న రావినూతలలో ఉన్నారని తెలిసి కాలినడకన అక్కడికి వెళ్ళాను. ఆయన నన్ను ఎంతో ప్రోత్సహించారు. వచన కవిత్వం కూడా రాయాలని మొదటగా ఆయనే నాకు చెప్పారు. మా అనుబంధం ఆయన మరణం వరకూ కొన సాగింది. ఆయన నా మార్గాన్ని వచన కవిత్వం వేపు మళ్ళించారు. పైగంబర కవయిన ఎం.కె సుగంబాబుకు పరిచయం చేశారు. నేను కాలేజీలో క్లాసులు లేని సమయంలో సుగంబాబు గారి దగ్గరకు వెళ్ళేవాడిని. అక్కడికి మిగతా పైగంబర కవులైన దేవీప్రియ, ఓల్గా, కమలాకాంత్‌, కిరణ్బాబు వచ్చేవారు. సుగంబాబు నాకు కవితలు ఎలా రాస్తే బాగుం టుంది, తర్వాత ఎలా పత్రికలకు పంపాలి అనే అన్ని విషయాలను వివరంగా చెప్పారు. అలా వచన కవిత్వంలోకి నాగభైరవ, సుగంబాబుల ద్వారా ప్రవేశం చేశాను. నాగభైరవ ద్వారా అభ్యుదయ కవిత్వం, సుగంబాబు ద్వారా విప్లవ కవిత్వం, ఆయా రచయితలు పరిచయమవడం వల్ల, ఆ ప్రభావం వల్ల నా కవిత్వంలో తిరుగుబాటు ధోరణి ప్రవేశించింది.
మీ తొలి కవిత ఎక్కడ అచ్చయింది? ఆనాటి మీ అనుభూతి?
'జ్వాల' అనే రాజకీయ పత్రికలో 1970లో నా మొదటి కవిత 'బోడితలకు మల్లెపూలు' అచ్చయింది. నేను 36 పాదాల కవిత పంపగా, ఎడిటర్‌ పరుచూరి మొత్తం తీసేసి ఏడు పాదాలు మాత్రమే ప్రచురించాడు. 'సింహాసనమెక్కిన/ అన్యాయమా!/ సభలు సన్మానాలు/ నీకేల?/ బోడి తలకు మల్లెపూలా?/ న్యాయం అనే డైనమైట్‌/ నీ కాళ్ళకింద ఉందిలే!'. మనకు తెలియకుండా మనం రాసిన చెత్తను ఎడిట్‌ చేసుకోవాలని, అనవసరమైనదేదీ కవితల్లో ఉండకూడదని అర్థమైంది నాకు. అప్పటినుంచి కవితల్లో 'సంక్షిప్తత' అనే విషయంపై దృష్టి పెట్టాను. అలా నా మినీ కవిత్వ ప్రయాణానికి కూడా బీజం పడింది.
మీలో 'మిని కవిత్వ దశ' ప్రారంభమయ్యాక మీ తొలి కషి క్లుప్తంగా చెప్పండి?
మినీ కవిత్వం అంటే ఉద్యమం లాంటి ఆలోచన లేకుం డానే ముందు చెప్పినట్లు, కవితల్లో సంక్షిప్తతపై నా దష్టి సాగింది. 1970 నుంచి నా కషి అలా సాగుతున్న క్రమంలో, 1974లో కాగితం కరువు వచ్చింది.ఆంధ్రజ్యోతిలో ఎంవీయల్‌, పురాణం సుబ్రహ్మణ్యశర్మ లాంటి వారు 'మినీ కవితలు' పంపండి అనడం, అద్భుతమైన మినీ కవితల ప్రచురణ వల్ల మినీ కవితల శక్తిని కవులు, ప్రజలు గుర్తించడం జరిగింది. నేను ఆ మినీ కవితల ప్రాశస్త్యాన్ని నిరూపిస్తూ తొలిసారిగా 'భారతి' 1980 ఏప్రిల్‌ పత్రికలో వ్యాసం రాశాను. దానిపై చాలా చర్చలు జరిగాయి. తర్వాత డా.అద్దేపల్లి వంటి వారు కూడా విశ్లేషణాత్మక వ్యాసాలు రాశారు. నాకు తెలీకుండానే నా మొదటి కవితే మినీ కవితకు ప్రేరణగా నిల్చింది.
వచన కవిత్వంపై మీ పరిశోధన అర్ధాంతరంగా ఆగిపోయిందని విన్నాను. కారణాలేమిటి?
నేను తిరుపతిలో టెలిగ్రాఫ్‌ కార్యాలయంలో పనిచేసే రోజుల్లో, అక్కడే ఎంఏ పరీక్ష ప్రైవేటుగా పాసయ్యాను. నాకు గుత్తికొండ సుబ్బారావు గారు జి.ఎన్‌.రెడ్డిగారిని పరిచయం చేశారు. నా ఉద్యోగం గుంటూరుకు బదిలీ అవడంతో గుంటూ రుకు వస్తున్నప్పుడు జి.ఎన్‌.రెడ్డి, పులికంటి కష్ణారెడ్డి పిహెచ్‌.డి కూడా తిరుపతిలో చేయమని సలహా ఇచ్చారు. గుంటూరు వచ్చాక నైట్‌ డ్యూటీలు వేయించుకుని బి.ఎడ్‌., ఎం.ఎడ్‌., కూడా పూర్తి చేశాను. నాకు తెలుగు లెక్చరర్‌గా చేరాలని ఉన్న కారణాన, మచిలీపట్నంలో ఆంధ్ర జాతీయ కళాశాలలో ఇంటర్వ్యూకు వెళ్ళినప్పుడూ, అక్కడి ఇంటర్వ్యూ సభ్యుల్లో ఎయూ ఇంగ్లీషు ప్రొఫెసర్‌ ఎల్‌.ఎస్‌.ఆర్‌ కష్ణశాస్త్రి చెప్పిన మాటల వల్ల ఆ ఉద్యోగం నాకు రాదనే అనుకున్నాను. కానీ ఆయన నా ప్రతిభను గుర్తించి నాకు ఆ ఉద్యోగం ఇవ్వాలని కమిటీకి చెప్పి వెళ్ళడం, వాళ్ళు ఒప్పుకోవడం వల్ల అక్కడ ఉద్యోగం వచ్చింది. బందరులో ఉన్న గుత్తికొండ సుబ్బారావు నా కోసం జి.ఎన్‌. రెడ్డితో మాట్లాడి తిరుపతిలో పిహెచ్‌.డిలో సీట్‌ ఇప్పించారు. నాకు గైడు లేకుండానే పరిశోధన చేసే అవకాశం కూడా కల్పించారు. నేను 'వచన కవిత - ఆవిర్భావ వికాసాలు' అంశం ఎన్నుకున్నాను. ప్రీ-పీహెచ్‌.డి పరీక్ష రాసే ముందుగానే ఆ అంశం మీద నేను వంద పేజీలు రాసి జి.ఎన్‌. రెడ్డి గారికి చూపించాను. ఆయన అద్భుతం అని, ఇంకో వంద పేజీలు రాస్తే అద్భుతమైన ధీసిస్‌ అవుతుందని ప్రోత్సహిం చాడు. నేను ఆ తర్వాత చాలాసార్లు తిరుపతి వెళ్ళినా, వారి అనేక కార్యక్రమాల వల్ల, టూర్లలో ఉండడం వల్ల, ఆయన్ను కలవలేకపోవడం వల్ల, అలా అలా కాలం జరిగి, చివరకు ఆగిపోయింది. తర్వాతి కాలంలో రాళ్ళబండి కవితా ప్రసాద్‌ మచిలీపట్నంలో నా వంద పేజీల వ్యాసం చూసి ఇదే పిహెచ్‌.డి సిద్ధాంతవ్యాసంతో సమానం అని చెప్పడంతో దాన్ని కూడా 'వచన కవితోదయం' పేరుతో ముద్రించాను.
మీరు పిహెచ్‌.డి సాహిత్యంపై కాక విద్యారంగంపై చేయడానికి కారణం?
తెలుగు పిహెచ్‌.డి ఆగిపోయిన కొద్ది సంవత్సరాలకు నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయంలో ఎడ్యుకేషన్‌ మీద పిహెచ్‌.డి చేసే అవకాశం వచ్చింది. అందరూ ఎడ్యుకేషన్‌ మీద చేస్తే కెరీర్‌పరంగా కూడా ఉపయోగమని చెప్పడం వల్ల నేను ఎడ్యుకేషన్లో కూడా 'తెలుగు సాహిత్యం' వచ్చేట్టుగా 'పిల్లల్లో కవిత్వ నైపుణ్యాలు' అనే అంశం ఎన్నుకున్నాను. ఆ అంశం నచ్చి వారు ఒప్పుకోవడంతో రెండేళ్ళలోనే పూర్తయింది. ఆచార్య చేకూరి రామారావు గారు 'అపూర్వ పరిశోధన' అని ప్రశంసించి, ముందుమాట రాశారు. ఆ సిద్ధాంత వ్యాసం రెండువేల కాపీలు అచ్చయ్యాయి. తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని అన్ని గ్రంధాలయాల్లో ఆ పుస్తకం ఉంది.
'లఘురూప కవిత్వం' అని కొందరంటుండగా, మీరు 'మినీ' అనే ఆంగ్లపదం వాడడం వెనుక ఉన్న అంతరార్ధం ఏమిటి?
'మినీ' అనే మాట నేను వాడలేదు. ఈ మాటను ప్రచారం లోకి తెచ్చింది ఆంధ్రజ్యోతి పురాణం సుబ్రహ్మణ్య శర్మ, ఎంవిఎల్‌ గార్లు. ఆరోజుల్లో న్యూస్‌ప్రింట్‌ కొరత వల్ల పత్రిక పేజీలు, సైజు కూడా తగ్గించారు. పెద్ద కవితలు కాకుండా 'మిని కవితలు' పంపండి అని ప్రకటనలిచ్చేవాళ్ళు. కొత్తకలాలు అనే శీర్షిక ద్వారా మిని కవితలను ప్రోత్సహించారు. అలా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చిన మాటే మినీ కవిత్వం.
మిమ్మల్ని 'మినీ కవితా పితామహుడు'గా మొదట గుర్తించిన దెవరు?
ఇది చెప్పడం కొంచెం కష్టమైన విషయం. కుందుర్తిని వచన కవితా పితామహుడు అన్నారు. అంటే ఆయన వచన కవిత్వాన్ని కనిపెట్టాడని కాదు అర్థం. తాత గారు మనవడిని ఎక్కువ ప్రేమించి, భుజాలకెత్తుకుని, వాడికి కావల్సిన వనరులను అధికంగా కల్పిస్తాడు. తాత మనవడిని ప్రేమించి నట్టుగా, బాగా ప్రచారం చేయడం అనే అర్థంలో తీసుకోవాల్సి ఉంది. మొదటగా ఎవరన్నారో గుర్తులేదు కానీ, భారతిలో నా మినీ కవిత్వ విశ్లేషణాత్మక వ్యాసం వచ్చాక, దాని మీద చర్చలు జరిగినప్పటినుంచి, ఏ సభకు వెళ్ళినా 'మినీ కవితా పితామహుడు' అని అనేవారు. ఇది ఎవరో మెచ్చి ఇచ్చిన బిరుదు కాదు. జనసామాన్యంలో మినీ కవిత్వం ప్రచారం చేయడం గమనించిన వారు, ఆప్యాయంగా అన్న మాటగా తీసుకోవాలి.
కవిత్వం సరళంగానే ఉండాలా? వచన కవిత్వంలో కావ్యభాష ఉండడంపై మీ అభిప్రాయం?
కవిత్వానికి ఎవరికి తోచిన నిర్వచనాలు వాళ్ళిచ్చారు. కవిత్వానికి జనంభాష అవసరం. వచన కవిత్వంలో లాగా ఒక తూగు, ప్రాసలు లాంటివేమీ పెద్దగా మినీ కవిత్వంలో ఉండవు. సూటిగా జనం హదయంలోకి వెళ్ళాలి. వ్యవహార-వ్యవహారిక భాష కావాలి అంటాను. వేమన లాగా మాటలో భావ గాంభీర్యం కావాలి. తక్కువ మాటల్లో ఎక్కువ శక్తివంతం గా చెప్పాలి.
ఆరోజుల్లో మీ భావి ఉపాధ్యాయులను తయారుజేసే టీచింగు ఎలా సాగింది?
నేను మచిలీపట్నంలో అధ్యాపకుడుగా చేరాక ఎప్పుడు తరగతిగదిలోకి వెళ్ళి పాఠం చెప్పాలా అని ఎదురుచూసేవాడిని. వాళ్ళ మొహల్లో అర్ధమైందన్న ఆనందాన్ని చూడాలని నిత్యం తాపత్రయం ఉండేది. ఎవరైనా టీచర్లు రాకపోతే ప్రిన్సిపల్‌ అనుమతితో అది సైకాలజీనా? సోషలా? తెలుగా? ఇంకోటా చూడకుండా వెళ్ళి, ఆ క్లాసుకు సంబంధించిన పాఠమే చెప్పే వాడిని. అవన్నీ మధురానుభావాలు. నేను చెప్పడం కంటే నా విద్యార్థులను అడిగితే బాగుంటుంది.
మినీ కవిత్వ ప్రభ ప్రస్తుతం ఎలా ఉందంటారు?
రెెక్కలు, నానీలు ఇలాంటి ప్రక్రియలు పక్కనబెడితే.. ఏ నియమ నిబంధనలు లేకుండానే చక్కని మినీ కవితలు ఇప్పుడు వస్తున్నాయి. అప్పట్లో మినీ కవితలకు భారతి లాంటి గొప్ప పత్రికల ఆదరణ కూడా ఉండేది. ఇప్పుడు పత్రికల్లో, సాహిత్య పేజీల్లో మినీ కవితలు రావడం లేదు. వారానికి ఒకటి, రెండు అద్భుతమైన మినీ కవితలు ప్రచురించడం మొదలు పెడితే మహాశక్తివంతమైన మినీ కవితలు వస్తాయి. ఈనాటి సమాజాన్ని త్వరగా చైతన్య పరచడానికి ఇదొక మార్గం. కవులు నిరుత్సాహం చెందకుండా మినీకవితల పుస్తకాల కూడా బాగా తీసుకొస్తున్నారు. ఎవరి శైలిలో వారు రాస్తూనే ఉన్నారు.
ఇప్పటి యువతరం కవిత్వం పట్ల ఆసక్తి అంతగా చూపడం లేదని అనుకోవడంలో సత్యం ఉందా?
ఆ మాట పూర్తిగా నిజం కాదు. ఇప్పట్లో కూడా యువ కలాలు వస్తూనే ఉన్నాయి. పర్సంటేజుల్లో బేధాలు ఉండొచ్చు తప్ప, ఆసక్తి లేదనడం మాత్రం తప్పు.
మినీ కవిత ద్వారా 'వస్తువు' సంగ్రహంగానే కనిపిస్తుంది. సమగ్రంగా సాక్షాత్కారం కాదు కదా?
మినీ కవితలు మాత్రమే రాయాలని నేనెప్పుడూ అనలేదు. నేను కూడా అన్ని రకాల కవిత్వం రాస్తూనే ఉన్నాను. దేశంలో జరుగుతున్న అన్యాయాలు, అక్రమాలపై శక్తివంతంగా రాయాలనే ఉద్దేశంతో మినీ కవితల గురించి ప్రచారం చేశాను. అందరూ కవిత్వంలోకి ప్రవేశించాలని చేసిన ప్రచారం అది. విషయం విస్తతంగా చెప్పాలంటే కచ్చితంగా వచన కవిత కావల్సిందే! అది కూడా చాలదంటే దీర్ఘ కవిత రాయాలి. ఇంకా కవిత్వం మాట్లాడే పాత్రలతో కవిత్వ నాటకం రాయొ చ్చు. పద్యాల్లో రాయొచ్చు. మినీ కవిత్వం ఒక సంశ్లిష్ట ఉద్యమం. ఒక భాషా ఉద్యమంగా, ఒక యువ సాహిత్య ఉద్యమంగా, ఒక సజనాత్మక ఉద్యమంగా, ఒక సామాజిక పోరాట ఆయుధంగా భావించి మినీ కవిత్వాన్ని ప్రచారం చేశాను. చేస్తున్నాను.
మినీ కవిత్వాన్ని ఒక ఉద్యమంగా డా.అద్దేపల్లి అభివర్ణించగా, డా.ఎస్వీ సత్యనారాయణ ఉద్యమం కాదని, ఒక ప్రక్రియ మాత్రమేనని వాదించాడు. మీరేమంటారు?
ఉద్యమం అంటే ఒక గొప్ప ప్రయత్నం. కొందరి దష్టిలో ఉద్యమమంటే వస్తువులో మార్పు. ఇలాంటి నియమ నిబంధనలు ఏవేవో పెట్టుకున్నారు. నేను జనానికి ఉపయోగ పడడమే ఉద్యమమని అనుకుంటున్నాను. నాలుగు పాదాల్లోనే ఒక గొప్ప భావనను చెప్పి ఆనందపరచడమనే విషయాన్ని ప్రజల్లోకి విస్తతంగా తీసుకెళ్ళాం. అలాంటి కవిత్వాన్ని ఎన్నో వందలమందితో రాయించాం. భాషమీద కొత్త కవులకు అభిమానం పెంచే విధంగా పని చేశాం. తెలుగుభాష వచ్చిన ఎవరైనా కవిత్వం రాయొచ్చని నిరూపించాం. అరసం, విరసంల కంటే మాది గొప్ప ఉద్యమమని మేమేనాడు అనలేదు. వాటి కొనసాగింపుకు ఉపయోగపడేదే మినీ కవిత్వం. ధోరణి, ప్రక్రియ ఇలాంటి పేర్లేమైనా పెట్టుకోండి. మేము చేసిన ప్రయత్నం సఫలీకతమైందనే మా విశ్వాసం.
'రోర్షాచ్‌ ఇంక్‌ - బ్లాట్‌' అనేది, వ్యక్తిత్వ లక్షణాలను పరిశీలించ డానికి చేసే పరీక్ష. దీన్ని మీరు కవిత్వంలో ప్రయోగించిన విధానాన్ని, తద్వారా మీరు చేసిన మూల్యాంకనం గురించి క్లుప్తంగా చెప్పండి ?
ఇది ఒక మనస్తత్వ పరీక్ష. ఒక పేపర్‌ మధ్యలో ఒక సిరాచుక్క వేసి మడిచి తెరిస్తే ఒక ఆకారం వస్తుంది. దాన్ని వివిధ వ్యక్తులు వివిధ రకాల్లో విశ్లేషణ చేస్తారు. వారి మూర్తిమత్వంలో లోపముంటే సరిచేయడానికి ఉపయోగించే పరీక్ష. దీన్ని నేను ఒక కవిత రాసి చూపించడం ద్వారా ఒక్కొక్కరు ఒక్కో విధంగా విశ్లేషణ చేసేవాళ్ళు. అలాగే 'తెల్లచీకటి' అనే అంశంపై 'బహుముఖ భావ కవితలు' అనే పుస్తకం కూడా తీసుకొచ్చాను. ఒక కవితను చదివిన పాఠకులకు ఒకే భావం కాకుండా ఎవరి అలోచనా రీతులను బట్టి వారికి అనేక భావాలు స్ఫురించేలా చేసిన ప్రయోగ కవితల సంపుటి 'తెల్ల చీకటి'. సినారె గారు నా కోరిక మన్నించి, బందరు వచ్చి మా కళాశాల వేదిక మీద ఆ పుస్తకం ఆవిష్కరించడమే కాకుండా అరగంటపైన దానిపై సమీక్ష కూడా చేశారు.
ఈ తరం కవిత్వాన్ని సీరియస్‌గా తీసుకోకపోవడం వల్ల రాశిలోనే తప్ప వాసిలో నాణ్యత కనపడ్డం లేదు. సరైన అవగాహన, పరిజ్ఞాన లోపంతో కవితలు రాయడాన్ని ఎలా చూడాలి?
అసలు కవిత్వం రాయడం మొదలుపెట్టాడు అంటేనే మనం సంతోషించాలి. అసలు తెలుగే అంతరిస్తున్న దశలో బాగా రాసే వాళ్ళను ప్రోత్సహించడం, బాగా రాయని వాళ్ళకు ఎలా రాయాలో చెప్పి వాళ్ళకు మార్గదర్శనం చెయ్యగలగడం గొప్ప. మొదట్లోనే నిరుత్సాహపరచకూడదు
మీరొక 'బానిస' అనే కవితలో పసి పిల్లవాడు/ పొట్టను/ నేలమీద పెట్టి/ తలను పైకెత్తుతాడు/ వయసొచ్చిన వాడు / తలను/ నేలమీద పెట్టి/ పొట్టను పైకెత్తుతున్నాడు' దీనిలోని అంతరార్థం ఏమిటి?
మినీ కవితలో రకరకాల భావాలు విభిన్నంగా ప్రదర్శించ డం ఉంటుంది. ఈ కవితలో మనిషిలోని బానిస తత్త్వాన్ని చెప్పాను. మామూలుగా పసిపిల్లవాడు పొట్టతో దోగాడుతూ పొట్టనేల మీద పెట్టి, తలపైకెత్తి చూస్తూ ఉంటాడు. అంటే పిల్లవాడు ఆలోచనకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చాడన్నమాట. వయసొచ్చాక మనిషి పరిస్థితి తలకిందులవుతోంది. ఆలోచిం చడం మానేసి తలను నేలకు పెట్టి, నాలుగు కాసుల కోసం, పొట్టకూటి కోసం బానిస బతుకు గడుపుతున్నాడనే రెండు వైరుధ్యమున్న భావ చిత్రాలను అక్కడ చూపించాను.
చివరిగా వర్ధమాన కవులకు మీ సందేశం ఏమిటి?
నిరభ్యంతరంగా వాళ్ళ ప్రయత్నం వాళ్ళు కొనసాగిస్తూనే ఉండాలి. కొత్తగా రాయాలి. అంటే ప్రతీకలు, భావచిత్రాలు లాంటివి స్వంతంగా వాళ్ళ అనుభవంలోనుంచి పుట్టాలి. పాత పోలికలకు, పద్ధతులకు స్వస్తి చెప్పాలి. సొంత ముద్ర ఉండాలి. బాగా రాసే కవుల పుస్తకాలను అధ్యయనం చెయ్యాలి. ఎవరైనా మార్గదర్శకత్వం ఇచ్చే కవుల సలహాలను విని, పాటించాలి. కవులందరూ తెలుగు పండితులు కానక్కరలేదు. తెలుగు భాష తప్పులు లేకుండా రాయగలిగితే చాలు. ఒక సమస్యను దర్శించినప్పుడు, నిజమైన ఆవేదన కలిగినట్లైతే, మంచి కవిత్వం తప్పకుండా వస్తుంది. స్పందించి హదయంతో రాయాలని నేను కోరుకుంటాను. వర్ధమాన కవులను విమర్శించడం కంటే, తప్పులు సరిదిద్ది, ప్రోత్సహించే గురువుల అవసరం నేడు కావాలి. నేను ప్రస్తుతం ఆ పనే చేస్తున్నాను.