ఏ వెలుగులకీ ప్రస్థానం

గన్నవరపు నరసింహమూర్తి
77520 20123
ఇంజనీరింగ్‌ పూర్తి కాగానే నా స్నేహితులందరూ అమెరికాకి ప్రయాణం కట్టారు. టోఫెల్‌ రాయడం, మంచి విశ్వవిద్యాలయాల్లో సీటుకి ప్రయత్నించడం వంటి పనుల్లో బిజీ అయిపోయారు. కొందరు కేంపస్‌ ప్లేస్‌మెంట్స్‌లో వచ్చిన ఉద్యోగాల్లో చేరిపోయారు.
నేను చదివింది మెకానికల్‌ ఇంజినీరింగ్‌. కంప్యూటర్‌ ఉద్యోగాలు నాకిష్టం లేదు. ఏదైనా మన దేశంలోనే
ఉద్యోగం చెయ్యాలన్న కోరిక. గ్రూప్‌ 1, సివిల్‌ సర్వీసెస్‌, ఇంజనీరింగ్‌ సర్వీసెస్‌... గేట్‌ ఇలా చాలా పరీక్షలు రాశాను. కానీ వేటిలోనూ అర్హత సాధించలేక పోయాను. కాలేజీల్లో సరిగ్గా చెప్పకపోవడం ఒక కారణమైతే, నాలాంటి చాలామందికి లెక్కలు, సైన్స్‌ల్లో సరైన జ్ఞానం లేకపోవడం మరొక కారణం. ఎవరికైతే ఐక్యూ పది స్కేలు మీద 7 దాటుతుందో వాళ్ళకే ఇంజనీరింగ్‌, సైన్స్‌ బాగా పట్టుబడుతుంది అని మా ప్రొఫెసర్‌ ఒకరు చెప్పేవారు. అది నిజమేననీ ఇప్పుడు తెలుస్తోంది.
ప్రైవేట్‌ ఇంజనీరింగ్‌ కళాశాలలు ఇబ్బడి ముబ్బడిగా రావడం, తమ పిల్లల్ని ఇంజనీరింగ్‌ చదివిస్తే ఉద్యోగా లొస్తాయన్న భ్రమలో తల్లితండ్రులు ఉండటంతో అందరూ ఇంజనీరింగ్‌ బాటే పడుతున్నారు. వాళ్ళకి ఐక్యూ ఉందా లేదా అని ఎవ్వరూ చూడలేదు. ప్రైవేట్‌ కళాశాల్లో 30 శాతం యాజమాన్యపు కోటాకింద లక్షలు పోసి కావల్సిన బ్రాంచిలో చేరిపోవడం, ఆ తరువాత హైదరాబాద్‌ వెళ్ళి అమీర్‌పేట్‌లో ఏవో కొన్ని కోర్సుల్లో చేరడం... మమూలైపోయింది.
90 శాతం ఐఐటీ విద్యార్థులు విదేశాల్లోనూ పనిచేస్తూ మన దేశానికి హాని చేస్తున్నారని నాకనిపిస్తోంది. ప్రభుత్వం ఒక్కొక్క ఐఐటీ విద్యార్థి మీద రూ.50 లక్షలు ఖర్చుపెడుతున్న విషయాన్ని వారు పట్టించుకోవటం లేదు. వరద వచ్చినపుడు చెట్టూ చేమతో సహా అన్ని ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోక తప్పదన్నట్లు నేను కూడా అమెరికా వచ్చి పడ్డాను.
రెండేళ్ళు నానా బాధలూ పడి ఎమ్మెస్‌ చదివాను. చాలామంది అనుకున్నట్లు ఇక్కడ విశ్వవిద్యాలయాలు అన్నీ గొప్పవి కావు. కొన్ని మన దేశంలో వాటికన్నా హీనంగా ఉంటాయి. అవి విదేశీ విద్యార్థుల డబ్బు మీదే ఆధారపడతాయి. చిన్న రూమ్‌లో నలుగురం ఉండేవాళ్ళం. సాయంకాలాల్లో పెట్రోల్‌ బంకుల్లో, కాలేజీ లైబ్రరీల్లో, రిసెప్షన్లో పని చేస్తూ చదువులు పూర్తి అయిందనిపించాం. ఇలాంటి బాధలతో చదువులు, ఉద్యోగాలు చెయ్యడానికి ఇంత దూరం ఎందుకు? హాయిగా మన దేశంలో చేసుకోవచ్చు కదా అని అప్పుడప్పుడు అనుకునేవాడిని.
అమెరికా సమాజం ఎవరి గురించీ పట్టించుకోదు. ప్రతివాళ్ళు తమ వ్యక్తిగత ఎదుగుదల, డబ్బు సంపాదన, జీవితాన్ని అనుభవించడం మీదే కేంద్రీకరిస్తారు. తల్లిదండ్రులు, పిల్లల మధ్య ఉండే అనుబంధాలు చాలా ప్రాక్టికల్‌గా ఉంటాయి. చాలా కుటుంబాల్లో భార్యాభర్తలు పిల్లలు పెద్దయ్యేసరికి విడిపోయి, ఇంకొకర్ని వివాహం చేసు కుంటారు. దాంతో, పిల్లలు ఇంటర్‌ తరువాత పెళ్ళి చేసుకొని తల్లితండ్రులకు దూరంగా వెళ్ల్లిపోతారు. మన దేశంలో విడాకులు తక్కువ కాబట్టి కుటుంబాల్లో అనుబంధాలు ఎక్కువ. ఈ విషయం అమెరికా వెళ్ళిన చాలా రోజులకి నాకు బోధపడింది.
అమ్మ ఒకసారి ఫోన్‌ చేసి, నేను పనిచేస్తున్న కాలిఫోర్నియా లోనే ఉంటున్న మా మావ కూతురు సీతను కలవమని చెప్పడంతో- ఒక ఆదివారం కష్టపడి ఆమెను కలిసాను. అప్పటికే ఆమె భర్తతో విడాకులు తీసుకొని ఓ అమెరికన్‌తో సహవాసం చేస్తోంది. ఆ విషయం వాళ్ళ తల్లితండ్రులకు చెప్పలేదట. అక్కడ మా అత్తావాళ్ళు కూతురు అమెరికాలో హాయిగా ఉందని అందరికీ చెబుతూ కలల్లో విహరిస్తున్నారు.
ఒక శనివారం నా స్నేహితుడు రవి, అతని స్నేహితు రాలితో పిక్‌నిక్‌ వెళ్ళాడు. అది 50 కిలోమీటర్ల దూరంలోని ఒక వాటర్‌ఫాల్‌ లొకేషన్‌. నన్ను రమ్మంటే పనుండటం వల్ల వెళ్ళలేదు. ఆ అమ్మాయి విద్య కూడా మాతో చదువుకున్నదే. ఈ మధ్యనే ఆమెకు ఉద్యోగం వచ్చింది. ఏదో హౌటల్లో పనిచేస్తోంది. తల్లిదండ్రులు ఆమెనిక్కడ చదివించడానికి చాలా డబ్బులు ఖర్చుపెట్టారని ఒక రోజు చెప్పింది. అక్కడ మన రాష్ట్రంలో చదివితే తల్లితండ్రుల ఆంక్షలుంటాయి. ఇక్కడ అవేమీ లేకపోవడం వల్ల వారాంతాల్లో బారుఫ్రెండ్స్‌తో ఎక్కడికో వెళుతుంటుంది. అడిగే వాళ్ళెవరూ లేరు.
సోమవారం నాడు మిత్రుడు శ్రీనాథ్‌ ఫోన్‌ చేసి, రవి ఈ రోజు ఆఫీసుకి రాలేదని, ఫోన్‌ స్విచాఫ్‌ వస్తోందని, విద్య ఫోన్‌ కూడా పనిచెయ్యటం లేదని చెప్పడంతో... నేను వెంటనే అతని దగ్గరికి వెళ్ళాను. పోలీసుల సాయంతో రెండురోజుల తరువాత వాళ్ళ ఆచూకీ తెలిసింది. వాళ్ళ కారు ఒక లోయలో పడిపోయి అందులో ఇద్దరూ చనిపోయి కనిపించారు. వారం రోజుల తరువాత వాళ్ళ డెడ్‌బాడీలను వాళ్ళ ఊళ్ళకు విమానాల్లో పంపించారు. పిల్లలు అమెరికా వెళ్ళి తమను ఉద్ధరిస్తారు అనుకున్నవాళ్ళ తల్లితండ్రులకు ఇదొక పెద్ద శరాఘాతం. వాళ్ళనెవరు ఓదారుస్తారు!
వీటికి తోడు ప్రతి ఆరు నెలలకూ ఉద్యోగాలు మారవల్సి వస్తోంది. ఉద్యోగాల్లో ఏవో సమస్యలు... మా వాళ్ళు మాత్రం అందరికీ నేను సాఫ్ట్‌వేర్‌ ఇంజనీరుగా పనిచేస్తున్నాననీ చెబు తున్నారు. దూరపు కొండల నునుపు. బెంగుళూరుల్లోనూ, హైదరాబాద్‌లోనూ పనిచేస్తున్న మా స్నేహితుల పది వేల రూపాయల ఉద్యోగాలకీ, మాకు ఏమిటి తేడా అనే నేను రోజూ అనుకుంటూ ఉంటాను.
అలా అని అందరిదీ ఇదే పరిస్థితి కాదు. స్టాన్‌ఫోర్డ్‌, మెస్సచూసెట్‌, కాలిఫోర్నియా లాంటి మంచి విశ్వవిద్యా లయాల్లో చదివితే మంచి కంపెనీల్లో వస్తాయి. వాళ్ళ ఉద్యోగ జీవితాలు బాగుంటాయి. కానీ వాళ్ళు ఓ 20 శాతం మందే ఉంటారు. మిగతావారంతా నాలాంటివాళ్ళే. ఇక కార్లూ, విలాసవంతమైన జీవితం అమెరికన్‌ సమాజంలో మామూలే. మన దేశంలో పొదుపుగా బతకటం ఒక అలవాటు. ఇక్కడ అందుకు భిన్నం. ఏవారం సంపాదన ఆవారాంతం ఖర్చు అయిపోవల్సిందే! సోమవారం నుంచి క్రెడిట్‌ కార్డుల వాడకం మొదలవుతుంది.
నేను అమెరికా వచ్చిన నాలుగేళ్ల తరువాత మా ఊరు వెళ్ళాను. అమ్మావాళ్ళు నన్ను చూసి ఎంతో గర్వపడ్డారు. అందరితోనూ మావాడు అమెరికాలో ఉద్యోగం చేస్తున్నాడనీ, 2 లక్షలు జీతం అనీ చెబుతుంటే నాకు చాలా సిగ్గనిపించింది. నేను అక్కడ నెల రోజులంటాననీ చెప్పడంతో మా అమ్మ నాకు సంబంధాలు చూడటం మొదలు పెట్టింది. అమెరికా పెళ్ళికొడుకుని కాబట్టి చాలా సంబంధాలు రావడం మొదలైంది.
ఓరోజు మా మేనమావ, అత్త వచ్చారు. మావ ఒక పల్లెలో ఉపాధ్యాయుడు. ఒక్కర్తే కూతురు. దీపాంజలి. బిఈడీ చేసి టీచరుగా పనిచేస్తోంది. మావ ఆ రాత్రి మా నాన్నతో దీపాంజలిని కోడలిగా చేసుకొమ్మని అడిగాడు. మా అమ్మ వద్దంది. మా మామ చాలా బాధపడుతూ వెళ్ళిపోయాడు. నాకైతే దీపని చేసుకోవాలనుంది. నాకు చిన్నప్పట్నుంచి తను తెలుసు. కానీ, అమ్మని ఎదిరించలేకపోవడం నా బలహీనత. కానీ ఆ నెల్లాళ్ళలో ఒక్క సంబంధం కుదరలేదు. చాలా సంబంధాలు జాతకాల వల్ల తప్పి పోవడం నాకాశ్చర్యం కలిగింది. ఈ కాలంలో కూడా జాతకాలా?
మళ్ళా అమెరికా వచ్చేసాను. ఆ సమయంలో కోవిడ్‌ మొదలైంది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన అమెరికాని ఒక కుదుపు కుదిపింది. లాక్‌డౌన్‌ ప్రకటిస్తే చాలామంది ఉద్యోగాలు కోల్పోయి ఎన్నో బాధలు పడవలసి వస్తుంది. అందుకనీ వాళ్ళూ ప్రభుత్వపు మాట వినకపోవడం వల్ల ఆ వ్యాధి అమెరికా అంతటా వ్యాప్తి చెంది 4 కోట్లమందికి సోకింది. 15 లక్షలకు పైగా చనిపోయారు. నాకైతే ఇండియాకి వెళ్ళిపోవాలనిపించింది కానీ చాలా రోజులు దాకా విమానాలు దొరకలేదు. రోజూ బయటకు వచ్చినప్పుడల్లా భయం వేస్తుండేది.
కోవిడ్‌ వల్ల సమాజంలో చాలా మార్పులు వచ్చాయి. ప్రపంచాన్ని చిటికెన వేలితో శాసించే మానవుడు ఒక కంటికి కనిపించని అతి సూకë వైరస్‌కి లొంగి పోక తప్పలేదు. కనిపించని శత్రువుతో యుద్ధంలో అలసిపోయి చాలా మూల్యం చెల్లించుకున్నాడు.
ఏడాది పాటు వర్క్‌ ఎట్‌ హౌమ్‌. జీతాల్లో కోత విధించారు. ఈ ఉద్యోగం ఎన్నాళ్ళుంటుందో తెలియదు. బయటకెళ్ళాలంటే భయం. రోజూ రాత్రిపూట ఒంటరితనం ఆవహించేది. అమ్మ నాన్న గుర్తుకు వచ్చేవారు. వెళ్ళాలంటే వేల మైళ్ళు... అమెరికా జీవితం ఎండమావి లాంటిది. మనిషిని ఆకర్షిస్తూ పరిగెత్తిస్తూ చివరకు మొండిచెయ్యి చూపిస్తుంది.
ఒక ఆదివారం మా దూరపు చుట్టాలింటికి న్యూయార్క్‌ వెళ్ళాను. అప్పటికి కరోనా కొద్దిగా తగ్గుముఖం పట్టింది. వాళ్ళు ఇక్కడ కొచ్చి ఇరవై ఏళ్ళైంది. ఆమె మా నాన్నగారికి చెల్లెలు వరసవుతుంది. వాళ్ళకిద్దరు పిల్లలు... ఇంటర్‌ చదువుతున్నారు. భోజనాలప్పుడు వాళ్ళని పరిచయం చేసింది ఆంటీ. అంకుల్‌ ఏదో కంపెనీలో పనట. అతని తెలుగు వింటే నాకాశ్చర్యం వేసింది. పూర్తిగా మరచిపోయాడట. పిల్లలకు మన తెలుగే రాదట. అంతా అమెరికన్‌ ఏక్సెంట్‌తో ఇంగ్లీషులో మాట్లాడుతున్నారు.
''ఆంటీ! వాళ్ళకి తెలుగు రాదు. ఇంక తరువాతి తరానికి అసలు రాదు. కొన్నాళ్ళకు మన జాతి అంతరించి పోదా?'' అని అడిగితే ఆమె నవ్వేసింది.
అలా ఎన్నో తెలుగు కుటుంబాలు మరుగున పడిపోతున్నాయి. ఈ అమెరికా ఉద్యోగాలు లక్షల మంది తెలుగువారిని మింగేయబోతున్నాయి. పెద్ద చేపకు చిన్న చేప బలి కావలసిందేననీ ఎక్కడో చదివాను.
రోజులు భారంగా గడుస్తున్న సమయంలో నా కొలీగ్‌ హెన్రీ తండ్రి చనిపోయినట్లు కబురొచ్చింది. అతనిది కెన్యా... బ్లాక్‌... చాలా పేదరికంలో పుట్టాడు. రేసిజంని భరిస్తూ ఎన్నో కష్టాలు పడి ఉద్యోగం చేస్తుండేవాడు. తండ్రి వడ్రంగి పనిచేస్తుంటాడనీ చెప్పాడు.
ఎంతో పురోభివృద్ధి చెందిన దేశం అని చెప్పుకునే అమెరికాలో రేసిజం ఒక మాయని మచ్చ. వాళ్ళు మన దేశంలో అంటరానితనం ఉందని ఎత్తి చూపుతారు. కానీ అంతకన్నా ఘోరమైన రేసిజం వాళ్ళ దేశంలో ఉందన్న నిజాన్ని వాళ్ళు ఒప్పుకోరు.
ఎంత అభివృద్ధి చెందినా మనిషి తన సహజసిద్ధమైన లక్షణాలను వదులుకోడు. అసూయ, స్వార్థం, అహంకారం ఈ గుణాలు అన్ని దేశాల్లో ఉన్నాయి. చాలామంది వీటికి ముసుగు తొడుగుతారు.
హెన్రీతో నేను కూడా కెన్యా వెళ్ళాను. అది తూర్పు ఆఫ్రికా ఖండంలో ఒక చిన్న దేశం. హిందు మహాసముద్రం ఒడ్డున ఉంది. నైరోబీలో దిగి అక్కడి నుంచి ఐదు గంటలు కారులో ప్రయాణించి ఆ పల్లె చేరుకున్నాం. 6 లక్షల చదరపు కిలోమీటర్ల అతి చిన్న దేశం. 5 కోట్ల జనాభా. అక్కడ చాలామంది ఎయిడ్స్‌తో చనిపోతారని వినీ నాకు ఆశ్చర్యం కలిగింది. అక్కడి ఆ ప్రదేశాలను, ఆ ఊరి ప్రజల్ని చూసిన తరువాత మన దేశం చాలా గొప్పదనిపించింది.
ఆఫ్రికాలో ఒక చిన్న రేకుల ఇల్లు హెన్రీది. ఇద్దరు తమ్ముళ్ళు, ఒక చెల్లె.... తండ్రి చనిపోవడంతో ఆ కుటుంబానికిప్పుడు హెన్రీయే ఆధారం. నేనక్కడ వారం రోజులున్నాను. వాళ్ళ సంప్రదాయంలో తండ్రికి అంత్య క్రియలు చేసాడు హెన్రీ. ఇంక బయలుదేరే సమయంలో తను ఇంక అమెరికా రానని చెప్పాడు. అతని మాటలు నాకు ఆశ్చర్యం కలిగించాయి.
''రామ్‌! నా కుటుంబాన్ని వదలి నేనెక్కడికీ రాను. ఇన్నాళ్ళూ మా నాన్నగారుండేవారు. ఇప్పుడు నేను అమెరికా వస్తే వీళ్ళని చూసే వారుండరు. అమ్మకి ఒంట్లో బాగుండదు. నేను కూడా లేకపోతే మా తమ్ముళ్ళు, చెల్లెలు అనాథలవుతారు. నా స్వార్థం కోసం వాళ్ళని బలిపెట్టలేను. ఇక్కడే ఏదో చేసుకొని వీళ్ళని పోషిస్తాను. అసలు నేను ఈ జన్మభూమిని వదలి అనవసరంగా అమెరికా వచ్చాననిపిస్తోంది. నాన్న చనిపోయిన తరువాత కానీ తల్లిదండ్రుల విలువ తెలీలేదు' అన్నాడు ఏడుస్తూ. అతన్ని ఓదార్చటం కష్టం అయింది. ఆ మర్నాడే నేను అమెరికా వచ్చేసాను.
హెన్రీ మాటలు నన్ను వెంటాడుతున్నాయి. ఆ రాత్రి శ్రీశ్రీ మహాప్రస్థానం చదివాను - అందులో ఒక వాక్యం నన్ను వెంటాడసాగింది. ఏ వెల్గులకీ ప్రస్థానం? అవును... తానెందుకు అమెరికా వచ్చాడు? ఏ వెలుగుల కోసం... తనలాగే వచ్చిన హెన్రీ తిరిగి తన దేశం వెళ్ళిపోయాడు. తన మూలాలను తెలుసుకున్నాడు. తన వేళ్ళు అక్కడే ఉన్నాయనీ గ్రహించాడు. వారంరోజుల సంఘర్షణ తరువాత నాకు అక్కడ ఉండబుద్ధి కాలేదు.
అసలు తాను ఎందుకొచ్చాడు? ఏం సాధిద్దామనీ... కేవలం డబ్బు కోసమే... అది ఎంత కష్టమో ఈ నాలుగేళ్ళలో తెలిసింది. ఈ పాటి కష్టపడితే, ఇండియాలో ఇంత కన్నా ఎక్కువే సంపాదించేవాణ్ణి... ఇక్కడైతే ఎవ్వరికీ తెలియదనీ ఏ పనికైనా సిద్ధపడే మనవాళ్ళు అక్కడ సామాజిక హౌదా అడ్డు వచ్చి ఆ పనులు చెయ్యరు.
ఈ నాలుగేళ్ల అమెరికా జీవితం నాకు చాలా నేర్పింది. ఎలా బతకాలో చెప్పింది. జీవితం చాలా చిన్నదనీ, క్షణభంగురమనీ ఒక చిన్న వైరస్‌ కరోనా రూపంలో మనకి పాఠం నేర్పింది. డబ్బుకన్నా ప్రాణం, మానవ సంబంధాలు గొప్పవన్న చేదు నిజాన్ని అంతర్లీనంగా గుర్తుచేసింది. నెలరోజుల తరువాత నేను మన దేశం బయల్దేరాను.
చెప్పాపెట్టకుండా రావడంతోనే అమ్మనాన్న ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యారు. అందరితోనూ వాళ్ళు పెళ్ళి కోసం నెలరోజుల సెలవు మీద వచ్చాడని చెప్పబోతుంటే వారించాను.
''అమ్మా! నేనింక అమెరికా వెళ్ళను. ఎవ్వరికీ నేను మళ్ళీ వెళ్ళిపోతాననీ చెప్పకండి. ఇప్పుడు నేను అమెరికా నుంచి వచ్చేసాను కాబట్టి నాకు పిల్లనిస్తాననీ బహుశా ఎవ్వరూ రాకపోవచ్చు. ఇక్కడే నేనేదో ఉద్యోగం చూసుకుంటాను. ఇకనుంచి మనందరం నేలమీద నడుద్దాం. వాస్తవాలను మాట్లాడదాం'' అని చెప్పాను.
అమ్మానాన్నా నా మాటలు విని అవాక్కయ్యారు.
పరీక్ష రాయడానికి వెళ్ళినపుడు మామ కూతురు దీపాంజలి కలిసింది. ఆమె కూడా ఆ పరీక్ష కోసం వచ్చింది.
జరిగిన విషయాలు ఆమెకు చెప్పాను.
రెండు నెలల తరువాత ఫలితాలొచ్చాయి. ఆమె సెలక్టైంది. నేను కాలేదు.
ఆమెకు కంగ్రాట్స్‌ చెప్పి ఇంటికి వచ్చేసాను.
మళ్ళీ ఉద్యోగ ప్రయత్నాలు...
్జ్జ్జ
నాలుగు నెలల తరువాతనుకుంటాను ఒకరోజు దీప నుంచి ఫోన్‌ వచ్చింది. అర్జెంటుగా తనని కలియమనీ ఎక్కడ కలవాలో చెప్పింది.
అదొక చిన్న రైల్వేస్టేషన్‌. పాసింజర్లో దిగింది. కొద్దిసేపు మౌనం తరువాత ...
'నేను ముస్సోరీ ట్రైనింగ్‌ కోసం 10 రోజుల్లో బయల్దేరు తున్నాను. సంవత్సరన్నర తరువాత పోస్టింగిస్తారు...' అని చెప్పింది.
నేను మౌనం దాల్చేను. ఈ విషయం చెప్పడానికా తనని పిల్చింది... అన్న అనుమానం కలిగింది.
'నీ భవిష్యత్తు ప్లానేమిటి?'
మళ్ళీ ఆమె అడిగింది. ''ఇంకా ఏమీ ఆలోచించుకోలేదు దీపా... గ్రూప్‌ వన్‌కు ప్రిపేర్‌ అవుదామనుకుంటున్నాను''.
''ఇంటి దగ్గర చదవడం కష్టం. ఏ ఢిల్లీకో వెళితే మంచిది''
''ఇప్పుడు ఢిల్లీకేం వెళతానులే... ఇంకో రెండుసార్లు ప్రయత్నించి ఆ తరువాత ఏం చెయ్యాలో ఆలోచిస్తాను'' అని చెప్పాను.
ఇంతలో పల్లీలవాడు వస్తే రెండు కొని ఆమెకొకటిచ్చాను.
''పోనీ నాతో ముస్సోరీ వస్తావా? అక్కడ బాగా ప్రిపేర్‌ కావొచ్చు'' అంది.
ఆ మాటలు నాకాశ్చర్యం కలిగించి ఆమె వైపు అను మానంగా చూసాను.
ఆమె ముఖం సీరియస్‌గానే ఉంది.
''జోక్‌ చేస్తున్నావా? అక్కడికి ఇతరులను రానిస్తారా?'' అన్నాను కోపంగా.
''తప్పకుండా రానిస్తారు... నన్ను పెళ్ళి చేసుకుంటే ...'' అంది నవ్వుతూ.
మొదట ఆమె మాటలు నాకర్థం కాలేదు..
ఆ తరువాత అర్థమై ఆశ్చర్యంగా చూసాను.
నా ముఖంలో భావాలు అర్థం చేసుకొని ''నీకిష్టమైతే చెప్పు. పెళ్ళి చేసుకొని కలసి వెళ్ళిపోదాం'' అంది.
''వద్దు దీపా.. ఆరోజు మీ నాన్న వచ్చి అడిగినపుడు ఇష్టం ఉన్నా పిరికివాడినై ఆ విషయం ధైర్యంగా చెప్పలేకపోయాను. ఇప్పుడు ఒప్పుకుంటే అంతకన్నా ఆత్మవంచన ఉండదు. నీ ట్రైనింగ్‌ పూర్తి చేసుకొని ఉద్యోగంలో చేరు. నువ్వు ఉన్నత శిఖరాలకు చేరుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను. సమాజానికి సేవ చేసే అవకాశం సివిల్‌ సర్వీసెస్‌లో ఎక్కువ. దాన్ని ఉపయోగించుకో... ఇక నా జీవితం అంటావా? చూద్దాం ఏం జరుగుతుందో...'' అన్నాను.
ఆ తరువాత మా ఇద్దరి మధ్యా మౌనం...
ఇంతలో పాసింజర్‌ వస్తున్నట్లు ప్రకటన వచ్చింది.
పాసింజర్‌ వచ్చి ఆగింది...
దీపాకు భారంగా వీడ్కోలు చెప్పాను.
ఆమె కళ్ళలో చెమ్మగిల్లిన నీరు...
మెల్లగా రైలు కదిలింది.
రాను రాను దీప దూరం కాసాగింది.
చాలాసేపటి వరకు ఆమె చేయి ఊపుతూ కనిపించింది.
అలా కొద్ది క్షణాల తరువాత కనుమరుగైంది.
చాలాసేపటికి నేను మామూలు మనిషినయ్యాను...
''జీవితం అంటే కాసింత నవ్వు, మరికొంత ఏడుపు. పిడికెడు ఆనందం, వీసెడంత దుఃఖం... ఎడతెగని ప్రయాణం'' ఎక్కడో నేను చదివిన వాక్యం గుర్తుకొచ్చి బాధ కలిగింది.