చే'నేత

మీనాక్షి శ్రీనివాస్‌
91107 23232

రెండు రోజులుగా బాగా ముసురు. సీతమ్మ పరిస్థితి కూడా అలాగే ఉంది. ఒకటే నీరసం. కాళ్ళూ, చేతులూ లాగేస్తున్నాయి. కళ్ళు పోట్లు. మసకలు పడుతున్న కళ్ళను పమిటతో ఒత్తుకుంటూ, దారాలు పోస్తోంది. రోజూ 'టక టక' అంటూ స్పీడ్‌గా వినపడే మగ్గం మొరాయిస్తూ మొరాయిస్తూ నెమ్మదిగా, నీరసంగా వినవస్తోంది.
''ఏవమ్మో! ఎంతవరకూ వచ్చిందీ! చూస్తే చడీ, చప్పుడూ లేదు.'' తలవంచి ఆ పాకలో అడుగుపెట్టాడు రాఘవులు.
''అయ్యా! సేతున్నా! అయిపోవస్తంది'' బిత్తర చూపులు చూస్తూ అంది సీతమ్మ.
మగ్గం కేసి చూసిన రాఘవ నిశ్చేష్టుడయ్యాడు.
''ఏటిదీ! రెన్నాళ్ళ కాడ ఏడుందో, ఆడనే ఉంది. ఇట్టా అయితే నాబం నేదు. మాటచ్చేత్తాది. మాట రాడం కాదు రాయుడు బాబు అగ్గి మీన గుగ్గిలంలా మండి పడతాడు.
అయినా! నే సెప్పా కదా, అది నీ వల్ల కాదు, ఆ సేనాపతోళ్ళ గంగన్నకిత్తానంటే, కాళ్ళాయేళ్ళా పడితివి. కూతురు కాలేజ్‌ ఫీజ్‌ కట్టాల' అంటా. ఇప్పుడు సూడు, రాయుడు బాబుతో మాట. ఏటి సెయ్యాలా?''
ఇప్పుడాడిని అడిగితే ఏకంగా మునగ సెట్టు కాదు, తాటి సెట్టే ఎక్కేత్తాడు. నీ మాట యినడం నా సావుకొచ్చింది. ఈ డిజైన్‌ చేయడం మీ ఇద్దరికే వచ్చు. ఛ ... ఇప్పుడేటి సెయ్యాల?'' చిరాకు పడిపోయి అరిచేసాడు రాఘవయ్య.
''నేదు బాబూ! ఈ రేత్రికి కూసుని ఎట్టాగైనా సేసేత్తాను. మాట రానీయను. పెళ్ళికి సాన్నాళ్ళుంది కదా బావూ! పాడు జరం, రెన్నాల్ల నుంచీ సంపుకు తింటంది.'' కళ్ళ వెంట కారే నీరు తుడుచుకుంటూ అంది.
అది నిస్సహాయతలోంచి వచ్చిన కన్నీరని అనుకున్నాడు రాఘవయ్య. కానీ ఏళ్ళ తరబడి రేయనకా, పగలనకా చేసిన పనికి వచ్చిన ప్రతిఫలం అని ఎరగడు పాపం.
''సర్లే! ఇదిగో కడాకరుగా సెబుతున్నా! నాలుగు రోజుల్లో పూర్తి సెయ్యాల్సినదే! ఇప్పటిదాకా నాలో ఉన్న మంచోడినే సూసావ్‌! తేడా వత్తే, జార్త!'' హుంకరించి అక్కడి నుండి కదిలాడు. అప్పుడొచ్చింది సీతకు పెద్దపెట్టున దు:ఖం.
'తనేమైనా కావాలని అట్టా సేస్తుందా! గేనమొచ్చిన కాడ్నుంచీ సేస్తుంది. మేనమావని మనువాడి ఆడనే ఉంది. కూతురు పుట్టాకా, ఓ రాత్రి యేల వచ్చిన ఉప్పెన మావని అట్టుకెల్లి పోయినా, కూతురిలో మావను సూసుకుంటా, రేత్రనక, పగలనక రెక్కలు ముక్కలు సేసుకుని మగ్గం కాడ పని సేస్తా, కూతురు శాలికని మాత్రం సదివిస్తంది. అది కూడా బుద్ధిగ సదువుకుంటా, మంచిగ పెబుత్వ సాయంతోటే ఎయ్యో పెద్ద సదువులకి యెల్లింది. ఇన్నాల్లూ గుట్టుగా లాక్కొచ్చినా, ఈ మద్దెన కల్లకొచ్చినప్పటి నుంచీ మగ్గం పని మరీ కట్టమైతంది.'
''అమ్మా! లే, ఈ మందేసుకుని పడుకో! రేపు చేద్దూ గాని'' కూతురి మాటలతో ఆలోచనల్లోంచి బయటకొచ్చింది.
''ఎప్పుడొచ్చినావే! నీ స్నేయితురాల దగ్గరికి పోలా!'' కంగారుగా అంది. రాఘవయ్య కేకలు కూతురు విందేమోనని సీత భయం. తమ కష్టాలూ, కన్నీళ్ళూ కూతురుకు తెలియడం సుతరామూ ఇష్టం లేదు.
''ఇప్పుడే వచ్చినాలే కానీ, ఈ మందులేసుకుని పోయి పడుకో'' తనేమీ విననట్టే చెప్పినా, మనసు మండిపోతోంది.
''అట్ట కాదులే, కాసేపు సేసి పడుకుంటా! అసలే సాతవ్వటం లేదు.'' దిగులుగా అంటూ పని మొదలెట్టబోయింది.
''అమ్మా! లే, రేపు చేద్దూ అంటున్నానా! అన్నం తిన్నాకా ఈ మందులు వేసుకున్నావా! ''ఓ చేత్తో మందు బిళ్ళ, మరో చేత్తో నీళ్ళ గ్లాసు పట్టుకున్న కూతురిని చూస్తూనే మళ్ళీ దు:ఖం ముంచుకొచ్చింది సీతమ్మకు.
'ఇన్నేళ్ళ కట్టం తీరబయ్యేటేళ ఇదేటిదీ, పిల్లది ఫీజు కట్ట కుంటే ఇన్నేల్ల కట్టం గంగలో కల్దూ! పోనీ ఇంట్లో ఏదైనా వస్తువు అమ్మేసిద్దామన్నా, ఇగ అమ్మడానికేటుందీ, ఈ పాత మగ్గం తప్ప. పోనీ మగ్గం అమ్మేస్తే! అయ్యో ఎట్టా! అయినా ఇప్పుడు ఈ పాత మగ్గం కొని నేయబోయెదెవుళు!'
''అమ్మా! మందేసుకో అంటుంటే ఏటా ఆలోచన! అన్నీ అవే జరుగుతాయి, బెంగపెట్టుకోక ఈ మందేసుకుని వచ్చి పడుకో, కళ్ళలో మందు వేస్తా!'' కొంచెం గట్టిగానే అంది కూతురు.
లేచింది సీతమ్మ. కూతురు ఇచ్చిన గోలీలు మింగి, పడుకుంది. తల్లి కళ్ళలో మందు వేసి, పక్కనే కూర్చుంది.
''అమ్మా! అన్నీ చక్కగా జరుగుతాయి. పరీక్షలయితే నా చదువు అయిపోయి, మంచి ఉద్యోగమే వస్తుంది. నువ్వు అదంతా చూడాలంటే నీ కళ్ళు, ఆరోగ్యం బాగుండాలి కదా! నువ్వు ప్రశాంతంగా పడుకో'' కూతురి మాటలు జోల పాటలే అయ్యాయి సీతమ్మకు. అప్పటికే శాలిక ఇచ్చిన నిద్రమాత్ర తన ప్రభావం చూపిస్తుండగా నిద్రకొరిగింది.
తల్లి పూర్తిగా నిద్ర పోయింది అనుకున్నాక శాలిక ఓ సారి ఎండి ఒరుగైపోయిన తల్లి నుదుట ముద్దు పెట్టుకుని, 'సారీ అమ్మా! నా చదువు గోలలో పడి నిన్ను పట్టించుకోలేకపోయాను. ఇక నుంచీ నిన్ను ఈ పని చేయనివ్వను,' అనుకుంటూ గోడ మీద ఉన్న భద్రావతీ సమేత భావనా ఋషికి దండం పెట్టుకుని, మగ్గం ముందు కూర్చుంది.
ఎదురుగా వేలాడుతున్న డిజైన్‌ బాగా పరికించింది. తదేకంగా చూసిన ఆ డిజైన్‌ శాలిక మెదడులో నిక్షిప్తమై పోయింది. మృదువుగా మెరిసిపోతున్న పడుగును స్పృశించింది.
పేకను పట్టుకు చూసి పనిలో నిమగమైంది. ప్రశాంతంగా ఉన్న ఆ నిశిలో శృతి బద్ధంగా వినవస్తున్న ఆ శబ్దం క్రమేణా స్పీడ్‌ అందుకుంది.
మరో ధ్యాస లేనట్టు దీక్షగా అలా ఎక్కడో కోడి కూసేవరకూ చేస్తూనే ఉంది. సుమారుగా సగం దాకా నేసిన చీరను పరీక్షగా చూసిన ఆమె ముఖంలో నవ్వు మెరిసింది.
అక్కడికి ఆపేసి లేచి, ముఖం కడుక్కుని, కళ్ళలో రిఫ్రెష్‌ టియర్స్‌ వేసుకుని తల్లి పక్కనే నిద్రకుపక్రమించింది.
''సీతమ్మా... ఓ సీతమ్మో! బారెడు పొద్దెక్కినా నెగనేదేటి? పానం గాని బాగలేదా ఏటి?'' అంటూ రేకు తలుపు దబదబ బాదింది పక్క గుడిశ పార్వతి.
మాటలు చెవికెక్కలేదుగానీ, చప్పుడుకు మెలకువ వచ్చింది సీతమ్మకు. కళ్ళు విడివడకుండా బద్ధకంగా అనిపించింది.
పక్కకు తిరిగిన ఆమెకు, తన మీద ఓ చెయ్యివేసి పడుకున్న కూతురి ముఖం కనబడి, చిరునవ్వు వచ్చింది.
'లేస్తానే బంగారుతల్లి ముఖం చూసా, ఈయాలంతా సుబమే' అనుకుంటూ లేవబోయిన ఆమెకు, మళ్ళీ పార్వతి గొంతు వినబడింది. ఈసారి స్పష్టంగా మాటలూ వినబడి 'ఇదేటిదీ! ఇంత మొద్దు నిద్దరోయానా!' లేచి తలుపు తీసింది.
''ఏటి ఈయాల ఇంతసేపు పడుకున్నా! ఎప్పుడూ కోడి కంటే ముందే నెగిసేదానివి! పానం గానీ బాలేదా!'' అంటూ మీద చెయ్యేసి చూసింది పార్వతి.
''ఇప్పుడు బానే ఉందే, ఏటో రేతిరే అంకపొంకాల జరం, ఓ పక్క ఒప్పుకున్న సీర పూర్తవుతలేదన్న దిగులూ!'' అంటూ మగ్గం కేసి చూసిన ఆమె బిత్తర పోయింది.
''అదేటిదీ! నిన్న రేతిరికి రెండు గజాల బట్ట కూడ అవలేదు, తెల్లారే పాటికి ఇంత! అబ్బా! భలేగా వచ్చింది! నా బాద సూడనేక ఆ సామి గాని వచ్చి నేసాడా!'' ఆనందంతో మాట తడబడింది.
''నీ ముకం! రేతిరి తెల్లార్లూ లైట్‌ ఎలుగుతుంటే నీ కూతురు సదువుకుంటదేమో అనుకున్నా! అదే సేసుంటది, నీ బాద సూడనేక, అబ్బా! భలేగా వచ్చిందే!'' చేతులు శుభ్రంగా తుడుచుకుని ముట్టుకుని చూసింది.
''ఆశ్చర్యంగా ఉంది, అదెట్టా! ఏదో అప్పుడప్పుడు అందీయడం తప్ప, అదెప్పుడూ మగ్గమే ఎక్కనేదు, మరి ఇంత బాగా ఎలా నేసిందబ్బా!'' ఆశ్చర్యం, అనుమానం కలబోసి వచ్చిందా మాట సీతమ్మ నోట.
''సేప్పిల్లకి ఈత నేర్పేదెవులూ! అమ్మ, అయ్య నేతగాళ్ళైతే రాక ఏడికి పోతదీ! అది మన రగతంలోనే వచ్చుద్ది.'' ముఖం చింకి చేటంత చేసుకుని అంది పార్వతి.

''పిచ్చి పిల్ల రేతిరంతా సేస్తనే ఉంది గామోసు! అందుకే నాలుగు నాళ్ళు పట్టే పని ఒక్క రేత్రికే అయింది. అయినా తెల్లార్లూ మగ్గం సప్పుడున్నా నాకు తెలివి రాపోడం ఏటిది? యిడ్డూరంగా ఉంది.'' ఆశ్చర్యంగా అంది సీతమ్మ.
''పానం సొమ్మసిల్లుంటది, నేకుంటే సీమ సిటుక్కుమన్నా లేస్తావు గదేటి. పోనీలే ఇంక బెంగ పెట్టుకోకు, రాఘవ బాబుకు అన్న పెకారం సీర అందిచ్చేయొచ్చు. సరి సరి.. నే నెల్తా! ఇయ్యాల పొలంలో నారు మళ్ళున్నాయి.'' వెడుతూ అంది పార్వతి.
''ఏటో! ఇయ్యాల రేపు తాతల నాటి నుండీ వస్తున్న నేత మానేసి, ఇలా కూలికి పోడమేటో!'' నిట్టూర్చింది సీతమ్మ.
''మరేటి సేత్తాం, కూలికి పోతే, ఎంతో కొంత రోజుకు కల్ల సూత్తన్నాం. కడుపుకింత తినగలుగుతున్నాం. అదే నేత పని సేత్తే సీరకి ఎయ్యో, రెండేలో! ఎప్పుడన్నా పట్టు సీరలకైతే నాలుగైదు ఏలు. రోజంతా కంట్లో కన్నెట్టుకు సేత్తే పదేను, యిరవై నాళ్ళకో సీర సెయ్యగలం. నెలకు రెండు సీరలు నేత్తే అబ్బరం. కీల్లరిగి, కళ్ళు పోడం తప్పితే ఒరిగేదేముంది. మన కట్టంతో ఆల్లు మాత్రం మేడలూ, మిద్దెలూ కడతన్నారు! నీదంతా యెర్రిబాగులతనం.''
'కులవృత్తి మానుకోని ఇలా కూలోళ్ళలా మారడం ఏటి!' అంటావు. కూడెట్టని కులవృత్తిని పట్టుకుని ఎన్నాళ్ళని పాకులాడతాం సెప్పు? అయినా ఇదెప్పుడూ ఉండేదే, నీ మాట నీదే గానీ యింటావా, పెడతావా నా యెర్రి గాని.
ఇదిగో ఓ మాట సెపుతున్నా ఇనుకో, పిల్లది బంగారంలా సదువుకుంది, దాన్నీ రొంపిలోకి లాక్కు, ఇప్పుడు సీర బాగా నేసింది గదాని. ఈ మాటైనా ఇనుకో! సర్లే నేనెల్తన్నా!'' వెళ్ళిపోయింది.
'ఏటో 'కూల్ది' అనిపించుకోనాకి నామోషి అనిపించి కానీ, ఈ పనిలో ఉన్న కట్టనట్టాలు తెలకా! ఆరునూరైనా సరే పిల్లని మాత్రం ఇందులో దిగనీకూడదు. ఇప్పుడు రాఘవబాబు దీని పనితనం సూసాడంటే కచ్చితంగా బలవంతం సేత్తాడు. పాము సావకుండా, కర్రా యిరక్కుండా ఎట్టానో నెమ్మదిగ బయట పడాల. పెద్దోల్లతో తగూ, సావుని ఎతుక్కుంటా పోడమే! ఏటో ఈ మాయదారి జొరం ఇప్పుడే రావాలా! సరే సూద్దాం'' లేచి కాలక ృత్యాలు తీర్చుకుని, కాస్త అన్నం, కూరా వండేసి మగ్గం ముందు కూర్చుంది.
అప్పటికే అలారం మోగడంతో లేచిన శాలిక తల్లితో..
''అమ్మా! పావుగంటలో నేను రెడీ అయి వస్తా! నువ్వు లే. ఏటి! సెపుతుంటే నీక్కాదూ!'' తల్లి దగ్గరకు వస్తూ అంది.
''అది గాదే అమ్మలూ! ఎప్పుడూ మగ్గం ఎక్కలే, ఇంత బాగా,
తొరగా ఎట్టా సేసావే!'' విస్మయంగా అంది సీతమ్మ.
''అమ్మా! నా చదువే అది, పైగా నువ్వు చెయ్యనీలేదు గానీ, నాన్నున్నప్పుడు నా చేత చేయించేవాడు, నే సరదా పడితే. అది మన రక్తంలోనే ఉంటుందమ్మా! దాన్నే జీన్స్‌ అంటారు. ఇంక నీ ప్రశ్నలు ఆపి, అక్కడ నుంచి లే. నేను ఫ్రెష్‌ అయి రాగానే ఇద్దరం తినేసి కూర్చుద్దాం. నువ్వలా పక్కన కూర్చో నే చేసేస్తా. రేపటికల్లా అయిపోతుంది సరేనా!'' బయట ఉన్న తడికల గదిలో కెళ్ళి, పళ్ళు తోమి, స్నానం చేసి అన్నట్టే పది నిముషాల్లో వచ్చేసింది. ముచ్చటగా చూస్తూ మురిసిపోయింది సీతమ్మ.
లేచి కంచాలు పెట్టి ఇద్దరికీ వడ్డించింది. గబగబా తినేసి, తల్లికి మందులు ఇచ్చి, మగ్గం ముందు కూర్చుంది. ఆ వడుపూ, వేగం చూసిన సీతమ్మ అలా చూస్తూ ఉండిపోయింది కాసేపు. తరువాత లేచి వెళ్ళి రంగుల్లో నానబెట్టిన నూలు దారాలు తీసి ఆరబెట్టడం మొదలు పెట్టింది. అలా సాయంత్రం వరకూ ఆపకుండా నేస్తూనే ఉంది శాలిక.
అలా రెండు రోజులూ రాత్రనక, పగలనక చేసి చీర పూర్తి చేసేసింది., దానికి తగ్గ జాకెట్‌ బట్ట మీద కూడా సరిపడ డిజైన్‌ వర్క్‌ చేసిన కూతురిని కళ్ళప్పగించి చూసింది సీతమ్మ.
అన్నట్టే నాలుగురోజుల తరువాత రాఘవయ్య వచ్చేసాడు 'సీతమ్మా! అయిందా!' అనుకుంటూ.
'రండి బాబూ! కూసోండి, తెత్తాను' అంటూ మగ్గం పక్కనున్న పెట్టెలోంచి చీర కవర్‌ తీసింది.
కచ్చితంగా చేసి ఉండదు, చీల్చి చెండాడాలి అనుకుంటూ వచ్చిన రాఘవయ్య బిత్తరపోయాడు.
''ఏటి నేసేసావా! చోద్యంగుందే! మొన్నటికి రెండు గజాలు కూడా కాలేదు, అప్పుడే అయిపోయిందా, ఇదేటిదీ, జాగెట్టు బట్ట, మగ్గం వర్క్‌తో ... ఏటి సీతమ్మా ఇది, కనికట్టు కానీ నేర్చావా?''
''ఏదోలే బాబూ! అవసరం అట్టాటిదీ! మరా డబ్బులిస్తే'' కూతురు నేసిందని చెప్పడం ఇష్టం లేని సీతమ్మ తొందర సేసింది.
''ఇత్తా! ఇప్పుడు తేనేదు, నేనేడకి పోతా! మరొస్తా!'' సంతృప్తిగా చేతిలో ఉన్న చీర చూసుకుంటూ అన్నాడు.
సీతమ్మ భయంభయంగా లోపలికి చూసింది, కూతురు ఎక్కడ వస్తుందో అన్నట్టు... ''బాబూ! డబ్బు సానా అవసరం. ఫీజు కట్టాల. అందుకే జొరంగా ఉన్నా లెక్క సేయకుండా మగ్గం ఏసింది'' తడబడుతూ అంది.
''ఓసోసి... సాయంత్రం ఇస్తానంటుని గదా!'' లేచాడు.
''నమస్తే అంకుల్‌!'' లోపలి నుంచి వచ్చిన శాలిక వినమ్రంగా అంది.
''ఏటే! ఎట్టాగున్నావ్‌! బాగా సదూతున్నావా! నీకోసం మీ అమ్మ రెక్కలు ముక్కలు చేసుకుంటంది'' పలకరింపుగా అన్నాడు.
''అవును! అంకుల్‌ ఓ సారి ఆ చీర యివ్వండి, చూస్తాను.'' అడిగింది.
''సానా బాగా వచ్చింది, ఎప్పుడూ కంటే ఓ యెయ్యి రూపాయలు ఎక్కువే ఇస్తాలే, ఫీజ్‌ కట్టాలట కదా!'' చీర ఇస్తూ అన్నాడు.
''అంటే ఎంత అంకుల్‌?'' అడిగింది.
''ఎప్పుడూ పట్టు సీరలకి మూడేలు కదా, ఈసారి నాలుగిస్తాలే, అసలే ఆరోగ్యం కూడా బాలేదు కదా! నీ సదువే కాదు, కాసింత మీ అమ్మని కూడా సూసుకోవాలి మరి'' హితవు పలికాడు.
''యాభై, అరవై వేలకి మీరు అమ్ముకునే ఈ చీరకు, ఇంత శ్రమపడి నేసిన మా అమ్మకి నాలుగు వేలా! కుదరదు అంకుల్‌, ఈ చీరకు పెట్టిన పెట్టుబడి పోనూ సుమారుగా మీకు నలభై వేలకు పైనే లాభం, న్యాయంగా అయితే పెట్టుబడి పెట్టి, మార్కెటింగ్‌ మీరు చూస్తున్నారు కనుక, కష్టం అమ్మది కనుక చెరి సగం అయినా యివ్వాలి. కానీ ముందే అవేవీ మాట్లాడుకోలేదు కనుక కనీసం పాతిక శాతం ఇస్తేనే మీరు ఈ చీర తీసికెళ్ళండి.'' మృదువుగానే చెప్పినా కచ్చితంగా ఉందా స్వరం.
''అమ్మారు! ఏం మాట్లాడుతున్నావ్‌!'' కళ్ళెర్రబడ్డాయి రాఘవయ్యకు.
''న్యాయం మాట్లాడుతున్నా! ఇన్నేళ్ళ శ్రమ ఫలితం మా అమ్మకు కీళ్ళు అరిగి, కంటి చూపు మందగించింది. అయినా ఏ పూట కా పూట తినడానికే వెదుక్కోవాల్సస్తోంది.
''ఇలా అంటున్నందుకు ఏం అనుకోకండి. మరి మీకు ఏ కష్టం లేకుండా లాభాలు, మేడలూ, మిద్దెలూ... సరే ఇప్పటి వరకూ అయిందేదో అయింది. వదిలేయండి. ఇప్పుడు ఈ చీర మాత్రం పదివేలు ఇస్తేనే మీకిచ్చేది. అది కూడా ముందుగా మా అమ్మ ఒప్పుకుంది కనుక, ఆ మాటకు కట్టుబడి...'' కూల్‌గా అంది.
''ఎవరితో ఏం మాట్లాడుతున్నావో తెలుస్తోందా! నాలుగక్షరం ముక్కలొచ్చేసరికి కళ్ళు నెత్తికెక్కాయా! అయినా నీతో నాకు మాటలేంటి?'' అంటూ సీతమ్మ వైపు తిరిగి..
''ఏం! నీకిది మర్యాదగా ఉందా! లేక ఇప్పుడింక నా అవసరం తీరిపోయిందా?'' కళ్ళు నిప్పులు చెరుగుతుండగా అడిగాడు.
''బాబూ! అదీ ...'' ఎదురు చెప్పడం రాని సీతమ్మ నీళ్ళు నములుతోంది.
''అది నా కష్టం, ఇప్పుడిస్తే పదివేలు ఇచ్చి తీసికెళ్ళండి, లేదా మీ పెట్టుబడి మీకు ఇచ్చేసి, మేమే అమ్ముకుంటాం.'' నిదానంగా చెప్పిన ఆ మాటలకు రాఘవయ్య అగ్నిపర్వతమే అయ్యాడు.
''ఓహౌ! అంతాదాకా వచ్చిందా! సరే ఎక్కడ, ఎలా అమ్ముతారో సూస్తా! దొంగతనం కేసు బనాయించి మిమ్మల్ని లోపల యెట్టించకపోతే సూడండి. తాడూ బొంగరం లేనోళ్ళని దయ తలిస్తే, నాకే ఎదురు తిరుగుతారా!'' పెద్ద పెద్ద అంగలు వేసుకుంటూ వెళ్ళిపోయాడు రాఘవయ్య.
సీతమ్మ భయంతో ఏడుస్తూ కూర్చుంది. రాఘవయ్యతో గొడవ పెట్టుకుంటే ఏం జరుగుతుందో తెలుసు. ఇప్పుడీ పిల్ల పోయిపోయి ఆయనతో పెట్టుకుంది. ఏమవుతుందో!' దిగులుగా కూర్చుంది.
శాలిక ఆ చీర తీసుకుని నేరుగా రాయుడిగారింటికే వెళ్ళింది. చీర చూసి అంతా చాలా మురిసిపోయారు. వెంటనే యాభై వేలు తెచ్చి చేతిలో పెడుతుండగా, రాఘవయ్య పోలీస్‌ ఇనస్పెక్టర్‌తో వచ్చాడు. ఆ అమ్మాయి ఆ చీర తన షాపులో దొంగిలించిందన్న అభియోగంతో.
శాలిక చెక్కుచెదర లేదు. ఆ చీర తన చేతులతో తనే స్వయంగా నేసింది అన్నది నిజం' అని నిర్భయంగా చెప్పింది.
''కాదు! ఆ పిల్ల అబద్ధం ఆడుతోంది. ఆ చీర నా షాపు లోదే. మీ ఇంట్లో పెళ్ళి కోసం నేను సేనాపతోళ్ళ గంగన్నతో నేయించా, కావాలంటే ఆడినే పిలిపించి అడగండి.'' రాఘవయ్య రాయుడుగారితో అంటూ ఇనస్పెక్టర్‌ కేసి చూసాడు.
''ఏటయ్యా ఈ గందరగోళం అంతా, శుభమాని పెళ్ళింట్లో, అయినా నువ్వా చీర సీతమ్మ చేత నేయిస్తున్నానని సెప్పావుగా! ఈ పిల్ల సీతమ్మ కూతురే గదా! దొంగతనం అంటావేటి?'' విసుక్కున్నాడు రాయుడు.
''అవునండి, ఈ పిల్ల చదువుకు డబ్బు కావాలనీ, పనిప్పించ మనీ కాళ్ళా వేళ్ళా పడింది దీని తల్లి. తీరా ఇచ్చాకా జొరం, అదీ ఇదీ అని దొంగెత్తు వేసింది. చూస్తే తమరింట్లో పెళ్ళి దగ్గరకి వచ్చేస్తుండే, అందుకే ఇక దాని వల్ల కాదని సేనా పతులోళ్ళ గంగన్నకప్ప చెప్పా'' వివరించాడు రాఘవయ్య. ఇంతలో గంగన్నను తీసుకుని ఇనస్పెక్టర్‌ వచ్చాడు.
''గంగన్నా! ఈ చీరనోపాలి సూడు.. ఎప్పుడన్నా సూసావా ఇట్టాటిది'' అడిగాడు ఇనస్పెక్టర్‌.
''అయ్యబాబో! అదేటండి.. అది నేను సొయంగా నేసి నిన్ననే
గదా రాఘవయ్య బాబు కిచ్చాను. సూసేవా అంటారేటండీ!'' ఆశ్చర్యం ఒలకబోసాడు గంగన్న.
''అబద్ధం, ఆ చీర నేసింది నేను. ఆ కష్టానికి నాలుగు వేలు ఇవ్వ జూపితే, కుదరదనీ కనీసం పదివేలైనా ఇస్తే కానీ మీకివ్వనంటూ, నేనే అమ్ముకుంటానని ఇక్కడకు తెచ్చాను.'' శాలిక కోపంగా అంది.
''ఎట్టెట్టా! రెన్నాళ్ళ కింద ఊళ్ళోకొచ్చావ్‌! ఈ సీర సొయంగా నువ్వు నేసావా! అసలు ఇది నేయడానికి ఎన్ని రోజులు పడుతుందో అయినా నీకెరుకా!'' ఎకసెక్కంగా అడిగాడు గంగన్న.
''నీలాంటోళ్ళు ఉండబట్టే మన బతుకులిలా తగలబడ్డాయి. సరే! అది నేనే నేసాను అనడానికి నా దగ్గర బలమైన సాక్ష్యం ఉంది. మరి నీ దగ్గర అలాటిదేమైనా ఉందా!'' సూటిగా అడిగింది శాలిక.
''ఏటా సాచ్చం.. పిల్లికి ఎలక సాచ్చం అన్నట్టు, నీకు మీ అమ్మ సాచ్చీకమా!'' గొల్లున నవ్వాడు రాఘవయ్య.
''కాదు! ఈ చీరలో ఒక పేరు ఉంది. అదేమిటో? ఎక్కడుందో? చెప్పగలవా గంగన్న బాబారు!''
గతుక్కుమన్నాడు రాఘవయ్య, అయోమయంగా చూసాడు గంగన్న. ఇనస్పెక్టర్‌, రాయుడూ కుతూహలంగా చూసారు.
''అవును.. నేతలో పమిటంచులో కలిసిపోయి 'శాలిక' అన్న పేరు ఉంటుంది.. కావాలంటే చూడండి.'' నిర్భయంగా చెప్పింది. రాయుడు చీర తీసి, పరికించి చూసాడు. డిజైన్‌లో కలిసిపోయేలా అందంగా, స్పష్టంగా కనపడింది చిన్న పేరు ముచ్చటగా.
''ఏటిది రాఘవయ్యా! ఇంత బతుకూ బతికి ఇట్టా సేత్తావా!'' అంటూ రాయుడు రాఘవయ్యను మందలిస్తూ గంగన్నను కొట్టినంత పని చేసాడు. ఇనస్పెక్టర్‌ ఇద్దరికీ వార్నింగ్‌ ఇచ్చి వెళ్ళిపోయాడు. రాయుడు ఆ చీరకు అరవై వేల రూపాయలు తాంబూలంలో పెట్టి మరీ ఇచ్చి మర్యాద చేసాడు శాలికకు.
శాలిక ఊర్లో ఉన్న నేతగాళ్ళనందరినీ సమావేశపరిచి వాళ్ళకు తెలియని ఎన్నో విషయాలను తెలియజేసి, ఒక సంఘం ఏర్పరచి... 'ఇకపై తమ శ్రమకు తగ్గ ఫలితం ఉండేలా మనమే చూసుకుందాం' అన్న భరోసా ఇచ్చింది.
అప్పటికే ఈ అరకొర బతుకులు బతకలేక కూలీలుగా మారిన అందరికీ నచ్చ చెప్పింది.
'ముఖ్యంగా 'చెట్టు పేరు చెప్పుకుని కాయలమ్ముకునే' వాళ్ళు ఎక్కువైపోయారు. ఎప్పటినుండో మనకున్న పేరు ప్రఖ్యాతులను అడ్డం పెట్టుకుని ఎక్కడెక్కడి చీరలో మనవిగా చెలామణి అవడం ఘోరం. అందుకే మీరు నేసే ప్రతి చీరమీదా, మీకు మాత్రమే తెలిసేలా ఏదో ఒక గుర్తో, పేరో ఏదో ఒకటి నేతలో కలిసిపోయేలా చూసుకోండి. అప్పుడే మనం నకిలీ సరుకు నుంచి మనవి వేరు చేసి చూపగలం. ఇకనుంచీ నేను మీతోనే ఉంటా. మన కష్టానికి తగిన ప్రతిఫలంతో మనమే అమ్ముకునే ఏర్పాట్లన్నీ చేస్తాను.'
చిన్నప్పటి నుంచీ మనందరి కష్టాలూ చూసాను. అందుకే నేను ఎంతో కష్టపడి మనకు సంబంధించిన ఈ చదువు కోసం అంత దూరం వెళ్ళి అహమ్మదాబాద్‌లో చదివినది.'
ఈ కళ మనకు మాత్రమే సాధ్యమైన కళ అనీ, దీనిని పదికాలాలపాటు నిలుపుకోవలసిన బాధ్యత మనదేననీ నచ్చచెప్పింది. ఆమె మాటలతో ఊరడిల్లిన ఆ జనంలో చైతన్యం వెల్లివిరిసింది.