సుప్రసిద్ధ కథల సమైక్య వేదిక కథా స్రవంతి

ఎమ్వీ రామిరెడ్డి

098667 77870
తెలుగు కథ వయసు నూటపది సంవత్సరాలు. ఆ కథన కౌశలాన్ని నాలుగు తరాల రచయితలు సుసంపన్నం చేశారు. వస్తువును సామాజికపరం చేశారు. శైలీశిల్పాలను తీర్చిదిద్దారు. భాషను కదం తొక్కించారు. ప్రయోగాల బాట పట్టించారు. విశ్వవేదికపై కథాకేతనం ఎగరేశారు. 'ఆ దీపధారులను ప్రతి తరానికీ పరిచయం చేయాలి. ఆ కథాకాంతులను ప్రసరింప జేయాలనే నిర్మాణాత్మక బాధ్యతను అరసం - గుంటూరు జిల్లా శాఖ చేపట్టింది'.
1943 ఫిబ్రవరి 13, 14 తేదీల్లో గుంటూరు జిల్లా తెనాలిలో ఆవిర్భవించిన అభ్యుదయ రచయితల సంఘం సామాజికాభ్యుదయానికి సాంస్క తిక బాటలు వేసింది. సాహిత్యాన్ని ప్రజాపక్షం చేసింది. ప్రత్యేకించి గుంటూరు జిల్లా అరసం శాఖ విశేషంగా కషి చేసింది. 'కథాస్రవంతి' శీర్షికన 80వ దశకంలో విలువైన కథలతో నాలుగు సంకలనాలతో పాటు విస్మ త కథ, విశాలాంధ్ర తెలుగు కథ వంటి అరుదైన సంకలనాలను పాఠకుల చేతిలో పెట్టింది.
అపురూపమైన కథలన్నీ ఒకేచోట లభించే అవకాశం రావటంతో 'అరసం సంకలనాల సంకల్పాన్ని' పాఠకులు నిండు మనసుతో స్వాగతించారు. ఆ ఉత్తేజంతో- కాస్త ఆలస్యంగానైనా- తొలి విడతగా 2014లో 10 'కథాస్రవంతి' సంపుటాలను గుంటూరులో విడుదల చేశారు. మరుసటి ఏడాదే 13 సంపుటాలు ప్రచురించారు. 2019లో మరో 10 మంది ప్రసిద్ధ రచయితల సంపుటాలు విడుదల చేశారు. ఈ మహత్తర కషికి ప్రధాన సంపాదకులుగా వల్లూరు శివప్రసాద్‌, గౌరవ సంపాదకులుగా పెనుగొండ లక్ష్మీనారాయణ వ్యవహరిస్తున్నారు.
తాజాగా 2022 సెప్టెంబరు 24వ తేదీన మరో 10 కథాసంపుటాలను అనంతపురంలో విడుదల చేశారు. ప్రముఖ కథకులు కనుపర్తి వరలక్ష్మమ్మ, కరుణకుమార, బలివాడ కాంతారావు, తాళ్లూరు నాగేశ్వరరావు, డాక్టర్‌ శాంతి నారాయణ, డాక్టర్‌ వి.ఆర్‌.రాసాని, శశిశ్రీ, సతీష్‌ చందర్‌, సన్నపురెడ్డి వెంకటరామిరెడ్డి, పెద్దింటి అశోక్‌ కుమార్‌ల సుప్రసిద్ధ కథలతో వెలువరించిన ఈ చిరుపొత్తాలు ఈ తరానికి దీపికలు. కథారచనలో తమకంటూ ఒక స్థానం సంపాదించు కున్న ఈ రచయితలు రాసిన కథల సంఖ్య తక్కువేమీ కాదు. వాటిలోంచి అత్యుత్తమమైన వాటిని ఎన్నుకొని, పదీ పదిహేను కథలతో ఈ పుస్తకాలు ప్రచురించారు. సంపాదకులుగా అరసం ఎన్నుకున్న 10 మంది సాహితీవేత్తలు తమ బాధ్యతను శ్రద్ధగా నిర్వహించారు.
కనుపర్తి వరలక్ష్మమ్మ (1896)
కేవలం నాలుగో తరగతి చదివిన కనుపర్తి వరలక్ష్మమ్మ తొలితరం స్త్రీవాద రచయిత్రిగా ప్రకాశించారు. స్వాతంత్య్రో ద్యమ స్ఫూర్తితో ఆమె కథలు రాశారు. తన రచనలతో ప్రజల్ని ఉద్యమంలో భాగస్వాములయ్యేలా ప్రేరేపించారు. తొలుత శిష్ట వ్యావహారికంలో సాగిన ఈమె కథలు ఆ తర్వాత వ్యావహారిక భాషలోకి మారి, ప్రజలకు దగ్గరయ్యాయి. వరలక్ష్మి కథల్లో కష్ణ, గుంటూరు జిల్లాల భాష సహజసుందరంగా శోభిల్లు తుంది. పాత్రోచిత సంభాషణ ఆకట్టుకుంటుంది. విదేశీ వస్త్ర బహిష్కరణోద్యమాన్ని 'ఐదు మాసముల యిరువది దినములు' కథలో ఆసక్తికరంగా చిత్రించారు. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధానంతరం ఏర్పడిన ఆర్థికమాంద్యం దెబ్బకు కుదేలైన రామలక్ష్మి కుటుంబ జీవన విషాదమే 'కుటీరలక్ష్మి' కథ.
ఉద్యమనేతగా మహిళల జీవితాల్లోని చీకట్లను అర్థం చేసుకున్న వరలక్ష్మమ్మ ఆ అంశాలను తన కథల్లో బలంగా చిత్రించారు. బాల్య వివాహాలను నిషేధిస్తూ భారత ప్రభుత్వం అమలు చేసిన శారదా చట్టం నేపథ్యంతో రాసిన కథ 'చిట్టి'. విధవా వివాహాన్ని సమర్థిస్తూ రాసిన మరో మంచి కథ 'దీర్ఘ సుమంగళీభవ'. ప్రతి సంస్కరణకూ మనఃపరివర్తన అవసర మన్న గాంధీజీ ప్రతిపాదన ఆధారంగా రాసిన కథ 'గౌరవస్థానం'. మహిళల హక్కుల ఆవశ్యకతను వివరిస్తూ రాసిన కథలు 'సోదో యమ్మ సోది', 'చట్టసభల్లో మెజారిటీ మీదేగా'. పుట్టినూరిపై మమకారాన్ని మహౌన్నతంగా చిత్రించిన కథ 'మా వూరు'.
12 కథలతో ప్రచురించిన ఈ సంపుటికి సంపాదకుడిగా వ్యవహరించిన పెనుగొండ లక్ష్మీనారాయణ గారి మాటల్లో చెప్పాలంటే- 'ఇవి పాత కథలు కావు. చరిత్రను నమోదు చేసిన చారిత్రాత్మక కథలు. మహిళల మేలు కోరి రాసిన మంచి కథలు'.
కరుణకుమార (1901)
అహంకారపూరిత భూస్వాముల ఆగడాలు, దళితుల ఇక్కట్లు, చేతివత్తులపై ఆధారపడి జీవించేవారి దైన్యం వంటి అంశాలను కరుణకుమార తన కథల్లో ప్రతిభావంతంగా చిత్రించారు. కలం పేరుతో కరుణ రసాత్మక కథలు రాసిన కరుణకుమార అసలు పేరు కందుకూరి అనంతం. 1934లో రచనలు ప్రారంభించిన ఈయన రాసింది 31 కథలే అయినా, ప్రతిదీ ఆణిముత్యమే. చిట్రాజు గోవిందరాజు గారు సంపాద కుడిగా వ్యవహరించిన ఈ సంపుటిలో 8 కథలున్నాయి.
నూరెకరాల ఏకఖండం పక్కనే ఉన్న కొండడు భూమి అరెకరాన్ని కూడా తన పొలంలో కలిపేసుకోవాలని పంతం కడుతుంది సంపన్నురాలైన లక్ష్మమ్మ. దళిత రైతు కొండడు ఆమెకు లొంగడు. ఫలితంగా అతగాడు ఎన్ని రకాల హింసకు గురి కావల్సి వచ్చిందో చెబుతుంది 'కయ్య-కాలవ' కథ. కరుణకుమార పేరు చెప్పగానే గుర్తొచ్చే కథ 'కొత్త చెప్పులు'. ఈ కథలో చిన్నపరెడ్డి అనే భూస్వామి దౌష్ట్యానికి వ్యతిరేకంగా దళితులు సహాయ నిరాకరణ చేయటం, పంచాయితీలు పెట్టినా వాళ్లు దిగిరాకపోవటం, చిన్నపరెడ్డి చిక్కి శల్యమైపోవటం వంటి పరిణామాలను సజీవంగా ఆవిష్కరించారు. అస్పశ్యత మూలా ల్ని విశ్లేషించిన 'పోలయ్య', ఆధిపత్య కుల పురుషాహంకారానికి అద్దం పట్టిన 'పశువుల కొఠం', మనిషికీ పశువుకీ గల సంబంధాన్ని చిత్రించిన 'వెంకన్న' కథలు పాఠకుల మనసుపై చెరగని ముద్ర వేస్తాయి. సేవాధర్మం, టార్చిలైటు, చలిజ్వరం కథలు కరుణకుమార రచనా వైవిధ్యానికి ప్రతీకలు.
బలివాడ కాంతారావు (1927)
ప్రముఖ కళింగాంధ్ర రచయితగా పేరొందిన బలివాడ కాంతారావు నిజానికి కేవలం తన ప్రాంతాన్ని మాత్రమే కేంద్రంగా చేసుకుని రచనలు చేయలేదు. దేశం నలుమూలలా కేంద్రీకతమై ఉన్న సమస్యలపైనా దష్టి సారించారు. కథలు, నవలలు విస్తతంగా రాశారు. నిరాడంబరమైన శైలితో, ఆర్భాటం లేని కథనంతో ఆయన రచనలు పాఠకుల మనసుల్లో తేలిగ్గా ఇంకిపోతాయి.
పట్నంలో మొగుడి కొలువుకి యాభై రూపాయల లంచం ఇవ్వటానికి ఆ ఇల్లాలు చంటిబిడ్డని అమ్ముకోవాల్సిన దురవస్థను 'శిశువిక్రయం' కథ వివరిస్తుంది. స్త్రీకి ఉన్న తెగువ, మనోధైర్యం, స్థిరత్వం పురుషుడికి లేనప్పుడు జరిగే పర్యవ సానాలను వరదలా పారించిన కథ 'వరద వెల్లువ'. పడవలు నడిపేవాళ్ల రక్తమాంసాలు పీల్చి బలిసిపోయిన యజమానే అసలైన మొసలి అని తీర్మానించిన విశిష్ట కథ 'భేడాఘాట్‌ మొసలి'. జగన్నాథుని గుడిలో ప్రసాదం తిని కడుపుమంట చల్లార్చుకునే పూజారి కొడుకు కథ 'చక్రతీర్థ'. కడుపు నింపుకొనే ఉపాధిమార్గాలు ఉంటే చిల్లర దొంగతనాలూ ఆకలి చావులూ కొంతవరకైనా తగ్గుతాయని చెప్పే కథ 'బతుకు సవంద్రం'. పెంపకపు మమకారాన్ని విభిన్నంగా వ్యక్తీకరించిన 'ముంగిస కథ', అభివద్ధిపై చర్చను లేవనెత్తిన 'నైజరు తేనె', కుటిల రాజకీయాల ఆనుపానులు వివరించిన 'ఓట్ల సంబరం ' కాంతారావు కథావైశిష్ట్యాన్ని పాఠకులకు పట్టిస్తాయి. జి.ఎస్‌.చలం సంపాదకుడిగా వ్యవహరించిన ఈ సంపుటిలో 14 కథలున్నాయి.
తాళ్లూరు నాగేశ్వరరావు (1934)
'ఈ కథల్లో షావుకార్లు, మోతుబరులు, పెత్తందార్ల ఆడంబ రాలు, దర్పాలు, డాంబికాలు, వారి సిల్కు లాల్చీలు, ఖద్దరు పంచలు, జరీ పైపంచల పెళపెళల్లో తళతళల్లో, వెండిపన్ను వేసిన గంధపు చేతికర్ర నిగనిగల్లో దర్జాలు పోతుంటాయి. మరోవైపు రెక్కల కష్టం మీద బతికే రైతుకూలీలు, చేతివత్తి దార్లు, కౌలు రైతులు, చిన్నాచితక వ్యాపారాలతో పొట్ట పోసు కునే బడుగు జీవులు, పరాధీనుల బతుకులు తెల్లారటంలోని విషాదం ధ్వనిస్తుంది' అంటూ తాళ్లూరు నాగేశ్వరరావు కథల సారాన్ని విశ్లేషించారు ఈ సంపుటి సంపాదకుడు కె.శరచ్చంద్ర జ్యోతిశ్రీ.
గ్రామీణ పెత్తందారీ ఆధిపత్య ధోరణులను కళ్లకు కట్టినట్లు గా చిత్రించిన కథ 'వడ్రంగి వీరన్న'. చెంచు పున్నయ్య ప్రలోభానికి తన వ్యక్తిత్వాన్ని కోల్పోయేంత బలహీనుడు కాక పోయినప్పటికీ, పెత్తందార్ల ఆధిపత్య పోరులో వీరన్న ఎలా బలయ్యాడో ఈ కథ వివరిస్తుంది. పురుషాధిక్యపు కఠిన స్వభావాన్ని 'ముగింపు' కథ వివరిస్తే, పట్నంలో వెంకటలక్ష్మి అనే యువతి బతుకుపోరాటాన్ని 'మగదిక్కు' వెల్లడిస్తుంది. 'పాలల్లో విషం', 'చేను పక్క చేను', 'మమత - భ్రమత' కథలు రైతు, కౌలురైతు, రైతుకూలీల జీవితాల్లోని విషాదాన్ని చిత్రిక పడతాయి. కాంట్రాక్టరు అవతారం ఎత్తిన గ్రామ పెత్తందారు అమానుషానికి, వెటకారానికి ప్రతీక 'గుడిలో తీర్థం' కథ. అధికారులు, పెత్తందార్లు, షావుకార్లు ఏకమై సాగించే అవినీతి బాగోతానికి ప్రతీక 'బహుమానం'. బువ్వ పెట్టలేని పేదరికంలో మగ్గే తల్లుల హదయ విదారక దశ్యం 'ఆకలి చదువులు'. క్లుప్తత, స్పష్టత ప్రధానాంశాలుగా కనిపించే 14 కథలతో తయారైన సంపుటి ఇది.
డాక్టర్‌ శాంతినారాయణ (1946)
రాయలసీమ క్షుభిత హదయాన్ని సాహిత్యంలో పచ్చిగా ఆవిష్కరించిన సీనియర్‌ కథారచయిత శాంతినారాయణ. సీమ జిల్లాలను కుదిపేసే కరువు అక్కడి వ్యవసాయాన్నీ, మానవ సంబంధాలనూ ఎలా ధ్వంసం చేస్తుందో తన కథల్లో రికార్డు చేశారు. దళిత జీవుల వేదన, ముఠాకక్షల పర్యవసానాలను వినిపించారు. శాంతినారాయణ వెలువరించిన 5 కథా సంపుటాల్లోంచి విలువైన ఏడు కథలు ఎన్నిక చేయటంలో రాచపాళెం చంద్రశేఖరరెడ్డి ప్రత్యేక శ్రద్ధ తీసుకున్నారు. రైతు జూదగాడుగా మారిపోయి రైతు కుటుంబాలు శిథిలం కావడాన్ని శాంతినారాయణ వాస్తవికంగా ఈ కథల్లో చిత్రించారని రాచపాళెం ప్రశంసించారు.
వ్యాపార పంటల వ్యవసాయంతో సంబంధంలేని వ్యక్తులు రైతులను ఎలా మోసగిస్తారో వివరించే కథ 'దళారి'. దిక్కు తోచని పరిస్థితుల్లో భూమిని అమ్ముకొని, పట్నాలకు వలస పోతున్న తీరును ప్రతిఫలించిన కథ 'కల్లమయిపాయె'. అనంతపురం జిల్లాలో సుగాలీల కుటుంబాల్లో కరువుభూతం సష్టించిన సుడిగుండాలను ఆర్ద్రంగా ఆవిష్కరించిన కథ 'నమ్ముకున్న రాజ్యం'. పది మందికి అన్నం పెట్టే రైతులు తిండికోసం కరువు దాడులకు దిగి, దారినపోయే వాహనా లను కొల్లగొట్టే పనికి పూనుకొనే దుస్థితిని అంతే కఠినంగా అక్షరీకరించిన కథ 'కేసు వాయిదా పడింది'. బతుకుబంతి, గర్భస్రావం, ఉక్కుపాదం కథలు పాఠకుల ప్రశాంతతను భగం చేసే కఠిన వాస్తవాలు.
సతీష్‌ చందర్‌ (1954)
'ప్రజ్ఞావంతుడైన కవికి ఔచిత్యం, భాషాధికారం, శైలీ వైవిధ్యం, పద సంయోజనం, గాఢత, క్లుప్తత మొదలైనవన్నీ అబ్బుతాయి. ఆ అబ్బిన గుణాలు కథా నిర్మాణంలోనూ చక్కగా ఉపయోగపడతాయి. సతీష్‌చందర్‌ కథల్లో ఈ కవితాత్మకత ముచ్చట గొల్పుతుంది. ఒక పుట మేర చెప్పే వచన సారాంశా న్ని ఒక్క వాక్యంలో చెప్పగల నైపుణ్యం అది' అంటారు ఈ సంపుటి సంపాదకులు డాక్టర్‌ పాపినేని శివశంకర్‌. రచనలో ధారాళత, హాస్యం, వెటకారం సతీష్‌చందర్‌ కథలకు అదనపు సొబగులు. ఆ విరుపులూ చరుపులూ ఎవ్వరినీ గాయపరచవు.
కులాంతర వివాహాల చిక్కుల మధ్య చివరి అడుగులు ఎటు వేయాలో 'తప్పు' కథ వివరిస్తే, కుల రోగానికి మూడు పలాయన వైద్య విధానాల ప్రతిపాదనతో 'ఎర్ర కమ్మెలు' కథ వ్యంగ్య వైభవంతో ఆకట్టుకుంటుంది. ముసలమ్మ చావును గూడా (కన్నీటి చుక్క లేకుండా) బతుకుతో సమానంగా 'సెలబ్రేట్‌' చేసుకునే మనుషులతో 'కాక్‌టెయిల్‌' కథ అబ్బురపరుస్తుంది. 'భూతనాయకుడు' కథలో 'నిమ్మపండులా మెరిసిపోయే' నాయకులుగా కనపడే ప్రతినాయకులు ఆడపిల్ల లపై ఎట్లా 'ఆరాధన' వల విసురుతారో, అట్లాంటి 'మనోహరు'లకు ఎట్లాంటి శిక్ష విధించాలో తెలిపే సూచన ఉంది. కుక్కను కూడా సజీవంగా మన కళ్లముందు తిప్పే కల్పనా నైపుణ్యం 'డాగ్‌ ఫాదర్‌'లో కనిపిస్తుంది. సామ్రాజ్య కాంక్ష, 'పెగ్గు'మాలిన తనం, ప్రేమ కుటీర పరిశ్రమ కాదు! కథల్లో సతీష్‌చందర్‌ చమత్కార వైభవం కనిపిస్తుంది. ఈ సంపుటి 12 కథల సమాహారం.
డాక్టర్‌ వి.ఆర్‌.రాసాని (ఏప్రిల్‌ 1957)
కుగ్రామంలో పుట్టి, రాయలసీమ పల్లెల ఆత్మను ఆవాహన చేసుకున్న రచయిత డాక్టర్‌ వి.ఆర్‌.రాసాని. అసలు పేరు రాసాని వెంకట్రామయ్య. సీమ ప్రాంతంలోని- ప్రధానంగా చిత్తూరు జిల్లాలోని- పేదరికాన్ని, బడుగుజీవుల బతుకు సారాన్ని సాంస్క తిక నేపథ్యంలోంచి పరిశీలించి, సాహితీ సజనలో నిమగమైన రచయిత. ఈయన కథల్లో 'రాయలసీమ ప్రాంతీయ వాసన గుప్పుమని ముక్కుపుటాలను తాకుతుంది' అంటారు ఈ సంపుటి సంపాదకుడు డాక్టర్‌ పి.సి.వెంకటేశ్వర్లు.
బాటకాడపల్లె ప్రాంతంలో గుడిసెలో బతుకుతూ, అడవి లోకి వెళ్లి ఉడుతలు, ఇసుళ్ల వంటి సన్న జంతువుల్ని, కీటకాల్ని, పక్షుల్ని పట్టుకుని జీవించే వెంకటస్వామి ప్రభుత్వ నిర్ణయం ఫలితంగా రోడ్డున పడ్డ ఇతివత్తంతో రాసిన కథ 'వేట'. కుటుంబ వ్యవస్థలో రావాల్సిన స్త్రీ చైతన్యాన్ని గుర్తుచేసే కథ 'గాలిచెట్టు'. రాయలసీమ ఫ్యాక్షన్‌ కల్లోలాన్ని కళ్ల ముందుంచే కథ 'మెరవణి'. గిరిజనులైన నక్కలోళ్ల బతుకుల గురించి లోతుగా అధ్యయనం చేసి, ఆ సంచారతెగ బతుకు ల్లోని విషాదాన్ని ప్రభావశీలంగా ఆవిష్కరించిన కథ 'పయనం'. చిత్తూరు జిల్లాలోని సాంస్క తిక విశేషమైన భారతం తిరునాళ్ల విశిష్టతను 'తపస్సు' వివరిస్తే, మూడు సంచార యాచక కులాల సాంస్క తిక సంగమాన్ని 'నాలుగో నాటకం' రక్తి కట్టిస్తుంది. సెజ్‌లకు వ్యతిరేకంగా గొంతు విప్పిన రైతుల ఆక్రందన 'బరియల్‌ పార్క్‌'. ఈ సంపుటిలో 9 కథలున్నాయి.
శశిశ్రీ (డిసెంబరు 1957)
సాహిత్యలోకానికి చిరపరిచితులైన శశిశ్రీ అసలు పేరు షేక్‌ బెపారి రహమతుల్లా. ఆయన కథలతో వెలువడిన 'దహేజ్‌', 'రాతిలో తేమ', 'అందరి మనిషి' సంపుటాల్లోంచి 12 కథల్ని ఎన్నిక చేశారు పెనుగొండ. జీవితంలో వామపక్ష ఉద్యమాలకు సన్నిహితుడైన శశిశ్రీ మార్కి ్సజం వెలుగులోనే తన కథాసాహిత్యాన్ని సష్టించారు. మానవీయ విలువకు పట్టం కట్టారు.
వస్తువులపై ఉన్న ప్రేమ మనుషులపైన, మనుషుల మధ్య సంబంధాలపైన లేకుండాపోయిన ఆధునిక జీవనసంక్షోభాన్ని 'పెద్దల పండగ' ప్రతిఫలిస్తుంది. మ్యూజికల్‌ నైట్‌ సందడికి మైమరచిపోయి పెద్ద మనుషులు కూడా రెచ్చిపోయి డాన్స్‌ ఎందుకు చేశారో 'ఆ రాత్రి... ఆ పాట!' కథ చదివి తెలుసు కోవాల్సిందే. పేదవాడి ఆర్థికగాయాల బాధల్ని, అవసరానికి ఆదుకునే సహదయుల సాన్నిహిత్యాన్ని ఆర్తిగా చెప్పిన కథలు 'గుండె తడి', 'ఆత్మబంధువు'. 'గోదా' కథ చదవటం ముగించాక కూడా కోటివిద్యల రామయ్య మన వెనక దౌడు తీస్తూనే ఉంటాడు. ముస్లిం కుటుంబాల ఆచార వ్యవహారాల్లోని దార్శని కతను లోతుగా స్పశించిన కథలు 'దహేజ్‌', 'ఆనవాళ్లు', 'వలీమా'. 12 మేలిమి కథల సంపుటి ఇది.
సన్నపురెడ్డి వెంకటరామిరెడ్డి (1963)
కరుణకుమార, తాళ్లూరి నాగేశ్వరరావు వంటి గొప్ప రచయితల స్ఫూర్తిని అందిపుచ్చుకొని కథలు, నవలలు రాస్తున్న సీమ నేల ఆస్థాన లేఖకుడు- సన్నపురెడ్డి వెంకటరామిరెడ్డి. ప్రధానంగా రైతు సమస్యలు, దళితుల ఇక్కట్లు, నగరీకరణ చెందుతున్న పల్లెలపై ఎక్కువగా కథలు రాశారు. 'ఏటా దోవ దప్పకుండా కరువులొచ్చే నేల' మీద జూదమాడే మేఘాలు, కురవని వానల నడుమ చితికిపోతున్న రైతుల జీవితాల్ని తన కథల్లో ప్రతిభావంతంగా సజించారు.
కళ్లాలకు కాపలాగా పడుకొనే రామయ్య చలి నుంచి రక్షణ పొందేందుకు మనవడు పంపే బొచ్చుదుప్పటి కోసం చూసే ఎదురుచూపును 'కొత్త దుప్పటి' కథలో హద్యంగా చెప్పారు. నిరంతరం పొలం పనుల్లో మునిగితేలిన కొండా రామయ్యను ఇంటికే పరిమితం చేస్తే ఏమవుతుందో 'గిరి గీయొద్దు' వివరిస్తుంది. పొలాలకు నీళ్లు పారించుకునే విషయమై అన్నదమ్ముల మధ్య చెలరేగిన గొడవలు తడి'తడి'గా మన మనసుల్ని తడిపేస్తాయి. రైతుబిడ్డకు పిల్లనిచ్చే మనుషులు కరువైన నగ వాస్తవాన్ని 'సేద్దెగాడు' కథ గొంతెత్తి అరిచి మరీ చెబుతుంది. చనుబాలు, అతడి బాధ, పంపకాలు, దెబ్బ, ఆమె చూపు కథలు సన్నపురెడ్డి సజనాత్మక వైవిధ్యాన్ని పట్టిస్తాయి. ఎమ్వీ రామిరెడ్డి సంపాదకుడిగా వ్యవహరించిన ఈ సంపుటిలో 10 కథలున్నాయి.
పెద్దింటి అశోక్‌ కుమార్‌ (1968)
విస్తతంగా కథలూ నవలలూ రాస్తున్న రచయిత పెద్దింటి అశోక్‌ కుమార్‌. 'తెలంగాణ భాషా మాధుర్యాన్ని, మర్యాదని అక్షరాల్లోకి ఒంపడమే కాదు, ప్రతి కథలోనూ, ప్రతి పేరా లోనూ అలవోకగా ఇమిడిపోయే విధంగా ఎక్కడా బ్రేక్‌ లేకుండా, సాఫీగా సాగిపోయే కథనం పెద్దింటి ప్రత్యేకత' అంటారు ఈ సంపుటి సంపాదకులైన సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్‌. అశోక్‌ కుమార్‌ ప్రచురించిన 8 సంపుటాల నుంచి 10 విలువైన కథలతో ఈ సంపుటి ముస్తాబైంది.
మనిషిని చంపాలన్నంత కోపమున్నా క్షమాగుణమే మిన్న అని నిరూపించే కథ 'జుమ్మేకి రాత్‌మే'. ప్రపంచీకరణ ధాటికి ఛిద్రమవుతున్న వత్తులు, వ్యవసాయంబీ మేడిపండులా మారిన అభివద్ధి నినాదాల్లోని డొల్లతనాన్ని 'కాగుబొత్త', 'కీలుబొమ్మలు' తేటతెల్లం చేస్తాయి. మార్కెట్టు మాయాజాలం రైతుల్ని నష్టాలలోయలోకి నెడుతున్న వైనాన్ని 'కొన్ని చేపలు ఒక గాలం' కథ వివరిస్తుంది. మహిళల ఇక్కట్లను లోతుగా చర్చకు పెట్టిన కథలు 'తెగారం', 'గుండెలో వాన'. మనుషుల కన్నా పశువులే నయమన్న విషయాన్ని అత్యంత వైవిధ్యంగా చెప్పిన కథ 'మాయిముంత'.
ఉపసంహారం
నాలుగైదేళ్లుగా కథలు రాస్తున్న ఓ యువ రచయిత ఇటీవల నాకో కథ పంపి, తప్పొప్పులు చెప్పమన్నాడు. రెండుమూడు సార్లు చదివినా ఆ కథలో జీవం దొరకబుచ్చుకోలేకపోయాను. వెంటనే ఫోన్‌ చేసి 'మిత్రమా, మనస్ఫూర్తిగా నీ ఎదుగుదలను కోరి చెబుతున్నాను. నువ్వు అర్జెంటుగా కథలు రాయటం ఆపేసెరు. కథాస్రవంతి పేరిట అరసం-గుంటూరు వారు ప్రచురించిన పుస్తకాలన్నీ తెప్పించుకో. వాటిలో కనీసనం కొన్నిటినైనా అధ్యయనం చేసి, అప్పుడు మళ్లీ కథలు రాయటం మొదలు పెట్టు. నీ శైలి కచ్చితంగా కొత్త పుంతలు తొక్కుతుంది. నాదీ హామీ' అని చెప్పాను.
అతను చాలా పాజిటివ్‌గా స్పందించాడు. తాజాగా ప్రచురించిన ఈ పది పుస్తకాల సెట్టు తెప్పించుకుని, ప్రస్తుతం సీరియస్‌గా చదువుతున్నాడు. రెండ్రోజులకోసారి ఫోన్‌ చేసి 'సార్‌, ఎంత గొప్ప కథలండీ! వీటిని చదవకపోతే నేను చాలా మిస్సయ్యేవాణ్ని' అంటుంటాడు.
అసలు కథలెలా రాయాలనే విషయంపైనే కనుపర్తి వర లక్ష్మమ్మ రాసిన విలక్షణమైన కథ ఈ స్రవంతిలో ఉండటం విశేషం. 'కథ ఎట్లా ఉండాలె' శీర్షికతో రాసిన ఆ కథలో... ప్రతి రచనలోనూ నైతికమైన లేక వైజ్ఞానికమైన ఒక సత్యవస్తువు కూడా ఉండాలని, తాత్కాలికోల్లాసం కోసం కథలు రాయటం సరికాదని గొప్పగా ప్రతిపాదించారు. కథారచయితలు తప్పని సరిగా చదివి తీరాల్సిన కథ.
కొసమెరుపు
ఆ కుర్రాడికి ఇచ్చిన సలహాను నేనూ చిత్తశుద్ధితో పాటిస్తు న్నాను. తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో నిలిచిపోయే అమూల్యమైన ఈ కథాయజ్ఞాన్ని 43 సంపుటాల దాకా కొనసాగించిన పెనుగొండ లక్ష్మీనారాయణ, వల్లూరు శివప్రసాద్‌ గార్లు ధన్యులు. ఆ సంఖ్య అతి త్వరలోనే 50గా, ఆ తర్వాత 75గా, ఆలస్యంగానైనా 100గా దర్శనమిస్తుందని నా నమ్మకం. (కథాస్రవంతి పుస్తకాల కోసం సంప్రదించండి : 92915 30714)