'లే' లెమ్మని చైతన్యపరిచే కవిత్వం

మనస్విని
94933 75447
అక్షరాన్ని మస్తిష్కంలో దాచుకుని, ఉద్యమాన్ని భుజానికెత్తుకుని ఉత్తమ కవిత్వాన్ని సృజియించినవాడు... నూనెల శ్రీనివాసరావు. ఇప్పుడతడి కవిత్వం గురించి నాలుగు వాక్యాలు రాయాలంటే కచ్చితంగా కన్నీటితో తడిసి.. కన్నీటిలో కలాన్ని ముంచి రాయాల్సిందే. విశాఖపట్నం సాహితీ స్రవంతిలో చురుగ్గా పనిచేసిన ఆ మిత్రుడు కరోనా కాటుకు బలవ్వడం అత్యంత బాధాకరం. శ్రీనివాసరావు రాసిన కవిత్వాన్ని ఆయన స్మ ృత్యర్థం సాహితీ స్రవంతి 'లే' పేరుతో ఇటీవల ఒక సంపుటిగా తీసుకొచ్చింది. సమకాలీన సమస్యలన్నిటి పైనా శ్రీనివాస్‌ స్పందించిన తీరుకు ఈ సంపుటి ఒక అక్షర రూపం. కరోనాకు బలైన శ్రీనివాస్‌ కరోనా విలయతాండవం గురించి కూడా ఒక కవిత రాశారు.
మిన్ను విరిగి/ నేలపై పడలేదు
మన్ను మరిగి/ నేల కంపించనూ లేదు
భూమండలాన్ని
వందలసార్లు మాడ్చి మసిచేసే
అణుబాంబుల మీటలను నొక్కనేలేదు
మూడవ ప్రపంచ యుద్ధపు
ప్రమాదఘంటికలు మ్రోగనేలేదు
ఐతేనేం !! (కరోనా పాఠం- కఠోర సత్యం)..
నిజమే కదా. కరోనా సృష్టించిన అతలాకుతలానికి.. కుప్పలుగా పడిన నిర్జీవ దేహాలన్నీ ఆఖరి చిరునామాను వెతుక్కుంటూ అంతర్ధానమయ్యాయి. కంటికి కనిపించని కాలనాగు సమాజాన్ని కాటేస్తూనే ఉంది. ప్రపంచంలో ఏ మూల ఏ ఘటన జరిగినా స్పందించే కవి నూనెల. వెంటనే కవిత్వ కలమై మొలిచేవాడు. కరోనా పాఠం అందరికీ చెప్పి దురదృష్టవశాత్తూ తను దానికే బలవ్వడం విచారకరం. అతడి కవిత్వం చదువుతుంటే ఈ సాహిత్య సమాజానికి చాలా చేయాల్సిన వాడు అలా వెళ్ళిపోవడమేంటనే బాధ కల్గుతుంది. సున్నితమైన వ్యక్తిత్వం కలిగిన నూనెల శ్రీనివాస్‌ కవిత్వం పదునైన పిడిబాకులా గుచ్చుకుంటుంది.
బానిస సంకెళ్ళు/ తెంచుకున్న దేశభక్తి/ నేడు దేశద్రోహమైంది/ వారి బుర్రలో ఏముందో/ వారికి తెలుసు/ మన బుర్రలోకి ఏమెక్కించాలో వారికి మరీ తెలుసు/ అందుకే వారి ఆటలకు/ బుర్రలూపే పాముల్లా/ మనం మైకంలో పడివుంటే / ఆకాశ వీధులెంట రాబందులు/ విందులు చేసుకుం టున్నాయి. ఎంత చైతన్యాన్ని నూరిపోస్తాడీ కవితలో.. ఈ పాలక పార్టీలు అచ్చేదిన్‌ పేరుతో చేసే మోసాలు కళ్ళకు గట్టినట్టు కవిత్వీకరిస్తాడు. కవిత్వప్రయోజమంటే సామాజిక ప్రయోజనమే అని బలంగా నిబద్ధతగా నమ్మినవాడు శ్రీనివాస్‌. నిబద్ధత అన్నది రచన అంతర్భాగంలో ఉండే అంశంగా, కవితాశిల్పంగా మలుచుకున్నాడు. బహుశా ఈ నిబద్ధతకు, స్పష్టతకు కారణం తనకున్న శ్రామికవర్గ దృక్పథం నరనరాల్లో జీర్ణించుకుని ఉండటమే! తన కవిత్వంలో గొప్ప ఇతివృత్తం మిళితమై.. సమ్మిళితమై పాఠకుణ్ణి పలకరిస్తుంది. చైతన్యంతో కూడిన కవిత్వాన్ని నిరంతరం సృష్టిస్తాడు. ఆ చైతన్యం ఒక వ్యక్తిదనుకుంటే పొరపాటే.. సమూహాన్ని చైతన్య పరచడమే పరమావధిగా కవిత్వాన్ని రాస్తూపోయాడీ కవి.
నూనెల శ్రీనివాస్‌ కవిత్వం చదువుతుంటే ఇతివృత్తాన్ని జీవితానుభవం నుంచి తీసుకున్నాడనిపిస్తుంది. ఇతివృత్తం వాస్తవికతకు ప్రతిరూపంగా ఉంటుంది. అటువంటి గొప్ప ఇతివృత్తాలున్న కవితలు ఈ సంపుటిలో అనేకం పలకరిస్తాయి. అందుకే ''ఓ చిత్రకారుడా చింతిరచకు/ నీలోన ఇంకని పచ్చదనం/ నీ కాన్వాసు పైకి ఎలా వస్తుంది..'' నిజమే కదా.. నూనెల చెప్పినట్టు వాస్తవ దృశ్యాలు మనోచిత్రమై మదిని పలకరించాలంటే మదిలో అనేకానేక భావాల రంగుల రేఖాచిత్రాలు ఇంకాల్సిందే కదా.. శ్రీనివాస్‌ కవిత్వం ఆచరణా త్మకమైన ఆలోచనల్లోంచి పురుడుబోసుకున్నది. ఆలోచనొక్కటే వుంటే సరిపోదు. అరిస్తే అరుపు మాత్రమే అవుతుంది. ఆ అరుపు ఉద్యమ స్వరమవ్వాలి. ఆ స్వరం రణన్నినాదమవ్వాలి. అలాంటి కవిత్వాన్నే సృష్టించాడు తను. వాస్తవికత- ఆచరణాత్మ కత రెండుకళ్ళుగా ఈ 'లే' కవిత్వాన్ని చూపించాడు. అతడి కవిత్వం గురించి చెప్పినపుడు లెనిన్‌ చెప్పిన ఒక మాట గుర్తొస్తుంది. ాుష్ట్రవ షశీతీశ్రీస సశీవర అశ్‌ీ ఝ్‌ఱరటy ఎaఅ aఅస ఎaఅ సవషఱసవర ్‌శీ షష్ట్రaఅస్త్రవ ఱ్‌ by ష్ట్రఱర aష్‌ఱఙఱ్‌y్ణ కార్యాచరణ ద్వారానే ఈ ప్రపంచాన్ని ఈ ప్రపంచాన్ని మార్చొ చ్చని లెనిన్‌ మహాశయుడు బలంగా నమ్మాడు. ఈ సాహిత్య కార్యకర్త ఆ తరహా భావజాలంతో బతికినన్నాళ్ళు ఆచరణాత్మ కతను కార్యాచరణలోకి తీసుకుని వాస్తవికతమైన సత్యాన్ని కవిత్వంగా అందించాడు.
చంపేశారా?/ చంపేశాం
ప్రశ్న గొంతు నులిమేశారా?/ నులిమేశాం
స్వేచ్ఛకు సమాధి కట్టేశారా?/ కట్టేశాం
మరిదేటి!
ఇన్ని గొంతులు/ ప్రశ్నలై లేస్తున్నారు!
ఇన్ని పిడికిళ్ళు/ నినాదాలై దూసుకొస్తున్నారు! (కాచుకో). దేశంలో ప్రశ్నించేవాళ్ళ మీద దాడులు, రాజద్రోహ కేసులు లేదంటే హత్యలు. ఇవన్నీ రాజ్యం చేస్తున్నవి కాదంటే ఎవరు నమ్ముతారు? పాలకులు చేసే దుర్నీతిని ఎంత త్వరగా ఒడిసిపట్టుకున్నాడీ కవి... ఏడున్నర పదులు దాటిన స్వాతంత్య్ర దేశంలో ఇంకా ప్రశ్నించకపోతే ప్రజాస్వామ్యం ఉన్నట్టా లేనట్టా.. లౌకికత్వానికి కాలం చెల్లినట్టేనా? మనువాదులు, మతోన్మాదులు పాలకులైనప్పుడు ప్రశ్నించే గొంతును నులిమేయకుంటారా? అయినా ఈ కవి పిడికిళ్ళై ఉదయించడం గొప్ప కవితా ఎత్తుగడ. కవిత్వం బలమైన కవితా వాక్యాలతోనే మొదలవ్వాలన్న నియమమేమీ లేదు. సుతిమెత్తగా మొదలై మెల్లగా వేలుపట్టుకుని నడిపించినట్టే నడిపించి ఆకస్మాత్తుగా యుద్ధోన్ముఖుల్ని చేయడం శ్రీనివాస్‌ కవిత్వంలో ప్రత్యేకత. అనేక అక్షరసత్యాలూ, కర్తవ్య కాంతిపుంజాలూ ఉన్న ఈ సంపుటికి 'లే' అని పెట్టారు.. ఈ పతాక శీర్షిక గల కవత ఈ విధంగా సాగుతుంది : మొన్న తెలియని తనమేదో/ నిన్ను అధికారంలోకి/ తోసేసింది/ నిన్న తెలియనితనమేదో/ నిన్ను నిలువునా దగా/ చేసేసింది/ తెలిసి తెలిసి/ ఎండమావు లెంటపడే/ మూర్ఖత్వమేదో/ నిన్నో సరుకుగా మార్చి/ ప్రపంచ విపణిలో/నిలబెట్టింది/ రేపేమౌతుందో/ ఎరుక నీకుంటే/ అదిగో విశాఖ తీరం/ ఎరుపెక్కి పాడుతోంది సమరగీతం/ దేశానికదే వెలుగు పదం/ లే.../ అటు అడుగెరు/ రేపు నీదేనని/ సగర్వంగా రంకెరు.. ఈ కవితలో అంతర్లీనమైన ఫిలాసఫికల్‌ థాట్స్‌ ఉద్యమానికి ఉసిగొల్పుతాయి. చేతికి జెండానిచ్చి రమ్మన్నట్టు.. కాసిన్ని నినాదాలు మన మదిలోకి విసిరేసినట్టు ఎంతబాగా చెప్తాడీ కవి. భవిష్యత్తునెంత గొప్పగా చెప్తాడీకవి.. విశాఖతీరం సాక్షిగా చైతన్యపురుస్తాడీ కవి.. ఇలాంటి కవితలు చూసినప్పుడు కవిగా నూనెల శ్రీనివాస్‌ ఎంతో పరిణతి సాధించాడనిపిస్తుంది. కవిగా లోతుల్లో సంచరించి ప్రజా పక్షమై.. ప్రజాస్వరమై గర్జించాడు. శ్రామిక వర్గానికి ఇంకా ఇంకా చాలా చేయాల్సినోడు... ఎన్నో అక్షర ఉద్యమాలను నాయకత్వం వహించాల్సిన వాడు... తన ఈ మానస పుత్రిక 'లే' ని కళ్ళారా చూడకుండా కనుమరుగైన వాడు. జీవితాన్ని ఎలా గడిపాడో కాని.. కవిత్వ జీవితాన్ని మాత్రం మనసారా గడిపాడనిపిస్తుంది. దానికి కారణం లేకపోలేదు.. ''ఇన్ని కూడికలు తీసివేతల మధ్య/ ఇన్ని గుణకారాలు మమకారాల మధ్య జీవితం/ తగులూ మిగులూ అసలు కొసరుల మధ్య / ఎక్కడో చిక్కుకొని లెక్కకందకుంది/ అర్థం కాని లెక్కల మధ్య అటు ఇటు ఉరకలు పరుగులు ఆటు పోట్లు ఎగుడు దిగుడ్లు/ తీరా అన్నీ తట్టుకుని తేరుకునే సమయం జీవితం సుదీర్ఘ విరామానికి పయనం/ శూన్యంలోంచి శూన్యంలోకే జీవనయానం ఇది జీవిత సత్యం (అదీ లెక్క).. బహుశా ఈ కవిత ఎప్పుడు రాశాడో తెలీదు కాని జీవితాన్నిలా అర్ధాంత రంగా తన కవితలో తనే చెప్పుకున్నట్లు ఉంది. ఈ కవిత చదువుతుంటే దు:ఖం ప్రవాహమౌతున్నది.
ఎప్పుడొస్తావ్‌ మిత్రమా.. విశాఖ నీకోసం ఎదురు చూస్తుందనే వాడు.. నీకోసం ఒక సాహిత్యసభ ఏర్పాటు చేసి మాట్లాడిస్తానని ప్రమాణం చేసినోడు.. నేను అప్పుడు వెళ్లలేదు. ఇప్పుడు వెళ్లినా అతడిని కలవలేను. తనుద్యోగం చేసే డాక్‌యార్డులో కలియదిరుగుదామని చెప్పిన ఆ మాట నామస్తిష్కంలోంచి నిష్క్రమించలేదే.. అందుకేనా నూనెల ఒక చిన్న నానీలాంటి కవితలో 'జననం ఆశ/ మరణం నిరాశ/ ఆ రెంటి మధ్య ప్రయాస' అన్నది. అందుకేనా 'జీవితం ఒక్కటే, సూర్యాస్తమయాల మధ్య కాలంలా నువ్వూ నేనూ.. దిక్కుల కలయికలలో చుక్కల దారులలో మనలను మనం వెదుక్కుంటూ కనుక్కుంటూ పారేసుకుంటూ దోచేసుకుంటూ చివరకు హఠాత్తుగా ఎవరికెవరు ఏమికాని ఎవరికెవరు ఏమి ఎరుగని బాటలోకి విధిరహస్యపు నీడలోకి పయనం..' అని జీవిత సారాన్ని కవిత్వం చేసి అర్ధాంతరంగా వెళ్లిపోయావా? మిత్రమా.. నువ్వు ఎక్కడికీ వెళ్లిపోలేదు. 'లే..లే' అంటూ చైతన్యాన్ని, పోరాటాన్ని నూరిపోయే ఉత్తేజపు కవిత్వం నిండా ఆవరించే ఉన్నావు. ఎప్పటికీ ఉంటావు.