త్రిపురనేని శ్రీనివాస్‌ ... ఓ సామూహిక ఏకవచనం

భమిడిపాటి గౌరీశంకర్‌
94928 58395

What  I assume you shall assume
For every atom belongs to me
as good belong to you - Walt Vitman

ఓ రసవత్తర చర్చతో సాగుతున్న సంభాషణలు గల రచన అసంపూర్ణంగా ముగిస్తే ఆ శూన్యాన్ని ఎవరు పూర్తి చేయగలరు? అస్పష్ట భావ చిత్రాల్లోని వర్ణాలు తెలిపే 'భావ' పరంపరను ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి? సృజనకు సంపూర్ణత్వం అవసరమే కదా? కాని.. అసంపూర్ణంలోనూ ఓ పూర్ణత్వాన్ని ఆపాదించే, ఆస్వాదింప చేయగల కవిత్వం మనకు కొత్త కాదు. ఉబికి వస్తున్న ఉద్యమం నరాల గొంతులను ఆపుజేయగల శక్తులు వ్యవస్థలకున్నాయి. 'రద్దుల' పద్దులో చేరిపోయిన గళాల-కలాల అక్షర సమూహాలున్నాయి. మన మధ్య లేని వారి తీవ్రమైన స్వరాన్ని స్మరించుకోవటం చాలా అవసరం. త్రిపురనేని శ్రీనివాస్‌ కవిత్వం ఓ అగ్ని కొలిమి. ''నా కక్ష్య వేరు నా లక్ష్యం వేరు ఈ భూగోళానికి అసలు సూర్యుణ్ణి నేను'' అంటారాయన. వ్యక్తులు నినాదాలు కాదు, నినాదాలైన వ్యక్తులను గురించి సాహిత్యం చెబుతుంది. ఎవరి కోసం కవిత్వం, ఎందుకోసం కవిత్వమనే ప్రశ్నలు నినదించే గొంతులో ఎంతో ఆవేదన, ఆక్రోశాల నడుమ కొంచె ఆర్తి, ఆర్ధ్రతలు కూడా కలసిపోతాయి. అనవసర పదాడంబరం కన్నా అవసరమైన భావ ప్రసారం కవిత్వం చలన సూత్రం. సరిగ్గా సూత్రప్రాయంగా తనదైన భావజాలాన్ని, పదునైన భాషతో వెలువరించిన త్రిపురనేని కేవలం 'మూడు దశాబ్దాలకే' మన మధ్య లేకుండా పోవటం విషాదకరం.


త్రిపురనేని శ్రీనివాస్‌ కవిత్వాన్ని అనుభవాల, జ్ఞానాల నేపధ్యంలో చూడాలనే వారున్నారు. అక్షరానికి అర్థం, అపార్థం చారిత్రాకమే అయితే శ్రీనివాస్‌ వ్యక్తిత్వం, వ్యక్తిగతం కూడా ఓ చరిత్ర పుట. ఓ అగ్ని శిఖ. జనన మరణాల తేదీలు, ప్రాంతాల వారీ వివరాలు కొంతమందికి ఇష్టం ఉండదు. తెలియని వారికెందుకు? తెలిసని వారికి తెలుసుగా? ఇలా ఎందుకో వెలుగు చాటున నీడలో ఉంటూనే మంటలను అక్షరాలతో అభిమానుల మెదళ్ళను జ్వలింపజేస్తారు. త్రిశ కవిత్వం కూడా అంతే! 'రహస్యాద్యోమో' 'హో' అనే సంపూటాలు ఆయనలోని రహస్యాన్ని, ధిక్కారాన్ని, ఆత్మ త్యాగాన్ని తెలియజేస్తాయి. 'వ్యవస్థను వ్యతిరేకించడం అంటే వ్యవస్థీకరణను వ్యతిరేకించడం' అనేది ఆయన అభిప్రాయం. కె.శ్రీనివాస్‌ తన అభిప్రాయంలో 'శ్రీనివాస్‌ సాహిత్యం జీవితాచరణ నుంచి తెలుగు సాహిత్యం ముఖ్యంగా పురోగామి సాహిత్యం ఎంతో ప్రయోజనం పొందింది. పాతికేళ్ళ వెనుకకు వెళ్ళి చూసినప్పుడు, ఆ కాలపు మలుపులో శ్రీనివాస్‌ కీలకమైన కర్తవ్యాలు నిర్వహించాడు. ఏకైక నాయక పాత్రలో ఉన్న విప్లవ సాహిత్యం స్థానాన్ని బహుళ సాహిత్య వాదాలు పరచుకొనే పరిణామానికి అతను ఫెసిలిటేటర్‌గా ఉన్నాడు' అంటారు. కాలక్రమ పరిణామశీల సాహిత్యం మలుపులు దగ్గర ఎవరో ఒకరు తమ వంతు పాత్రను సమర్ధవంతంగా పోషించారు. కనుకన ఈ రోజు చైతన్యవంతమైన సాహిత్యం నిలబడింది. ప్రయోగాలకు వేదికయింది. ఆలోచింపజేసే కవిత్వం ఎన్నెన్నో పదాలను సృష్టించింది. కాని.. కాలక్రమంలో వాటికి తగు ప్రాముఖ్యత లేకుండా పోయింది. త్రిశ ఇందుకు మినహాయింపు కాదు. త్రిపురనేని శ్రీనివాస్‌ -ఓ సామూహిక ఏకవచనం. ''మన ఆలోచనల్లో ఖాళీలు న్నాయి'' వాటిని 'ఫిల్‌' చేసుకోమని చెబుతుంది ఆయన కవిత్వం. ఓ మార్మికవాదం, మంత్రముగ్ధులను చేసే పదజాలం, సరళత స్పష్టతలతోనే 'అరుస్తూ' చెప్పే అక్షరాల అల్లిక నిర్మాణం పాఠకుడి శరీరంలోని రక్తాన్ని ఆలోచింప చేస్తుంది. 'కవిత్వానికి జీవితాన్నిచ్చి 'ఆయుధం' చేస్తారు త్రిశ. అతడి కవిత్వాన్ని అవలోకిస్తే... ఓ జ్ఞానవంతమైన స్పష్ట వర్ణచిత్రం తనలో ఐక్యం చేసుకుంటుంది.
''నా అస్తిత్వం చైతన్యమై భూకంపమై
అస్తమయంలోంచి ఆకారంలోకి దృశ్యమై
జారుడు బండల మీంచి సెలయేటిలోకి ''
చేతనాస్తిత్వంతో ముందుకు దూసిన పరిస్థితి సమాజంలో ఉంది. 'ఈ ప్రపంచంతో సుదీర్ఘ శత్రుత్వం నాది' అనే నిర్భీతి వర్తమాన సామాజిక పరికల్పనలో మానవ మస్తిత్వాన్ని నిస్పృహకు గురిచేస్తుంది. వెంటనే ఉద్యమించ వలసిన అవసరం, కనీసం ఆలోచించవలసిన ఆవశ్యకతను కూడా ఎవరికివారే 'నేను'గా భావించి పోరాటం చేయవలసిన సమయమిది. నేను అనేది ఓ తాత్విక భూమిక నుంచి చూడకుండా ఓ వాస్తవిక దృక్పథం నుంచి చూస్తే భావనా ప్రపంచంలో త్రిశ కనిపిస్తారు. తన మిత్రుడు చలపతితో కలసి రాసిన వైనం చెబుతూ ప్రపంచం తన అస్తిత్వాన్ని నుంచి జారిపోతున్న వైనం ధ్వనింప జేస్తారనిపిస్తుంది. మనిషి క్రమంగా రాజీపడుతూ బతుకులో 'పోరును మరచిపోవుట మంటే' జీవితాన్ని సుదీర్ఘ స్వప్నంలో తోసుకుపోతున్నట్టే కదా!
'ఒకే స్వప్నంతో నిద్రను దేదీప్యమానం చేసాం
ఒకే జీవితాన్ని సగం సగం జీవించాం' అని చెప్పటంలో స్నేహం యొక్క సగం సగం సూత్రం జ్ఞాపకాల పొదలను తడుతుంది.
'నిజమైన మనుషులందరూ అజ్ఞాతంగా బతకటమే
ఇక్కడి విషాదం'ను రాసిన వేళ 'అస్తిత్వా రాహిత్యాన్ని రాల్చుకున్న సజీవ జ్ఞాపకాలు' దొంతర్లు మనముందుకు వస్తాయి. అక్షరాల మంత్రాక్షరాలుగా పాఠకులపైన చల్లి తనలోకంలో విహరింపజేసి, ఆలోచనల్లో పడేసే కలం త్రిపురనేని. 'కవిత్వం ఓ అల్కేమీ' అంటారు తిలక్‌. కవిత్వం ఓ అక్షరాయుధం అంటారు త్రిశ.
'కవిత్వ రాయి
కాగితం మించి కన్నులోకి వెన్నులోకి దన్నులోకి
దూసుకు పోయే కవిత్వం రాయి'
మరో సందర్భంలో ...
'చెత్తల్‌ బుట్టల్‌ మాటల్‌ రాల్చి కవిత్వమని ఘీంకరించకు
కవిత్వాన్ని వంచించకు
వచనమై పుడతావని' శపిస్తారు.
సామాజిక నిర్మాణంలో ఏర్పాటయిన మనుషులను విడదీయగల, అసమానతలను పెంచగల భౌతిక పరమైన విలువలు ప్రయోజన శూన్యమని కవిత్వం అనాదిగా చెబుతూనే ఉంది, స్వార్ధంలో ఎన్నెన్నో 'విలువలు' పతనమవుతున్న సాధారణ జీవితంలో స్థూలంగా ...
'విలువల్ని భగం చేయడమే జీవితమైనప్పుడు
మృత్యువును కౌగిలించుకొనైనా మాట నిలబెట్టాలి'
'ఎన్‌కౌంటర్‌' నిర్వచనం నాలుగు వాక్యాల్లో క్లుప్తంగా ఘాటుగా' వివరిస్తారు.
'కొన్ని కొత్త కొత్త సంగతులను
పాతగా చెబితే కొత్తగా అర్ధమవుతాయి కదా మరి!'
సమాజంలోని, వ్యక్తుల శక్తిలోని విలోమ స్థితికి నాగరికత చిహ్నాలు కారణమని చెబుతారు. ఈ నేపథ్యంలో 'మార్పు' కొత్తగా, చైతన్యవంతంగా వేదని చెబుతారు. పచ్చని పల్లెలు అజ్ఞాతంలోకి వెళ్ళిపోతున్నాయంటారు.
'మనూరిప్పుడు/ అజ్ఞాతవాసంలో ఉంది'
'యిప్పుడు కన్న బిడ్డలే కాదు పొమ్మంటుంటే
హరర్‌ సినిమా ఫిల్మ్‌ ముక్కలు గుచ్చుకుంటున్నాయి.
ఓ భయానక దృశ్యాలు నిత్య జీవితపు కౌటుంబిక వ్యవస్థలో వికృత రూపంలో కనిపిస్తున్న చిత్రం అక్షర రూపం దాల్చినదని చెప్పవచ్చు. ప్రేమలు విరిగి మనసులు తరిగి 'మనుషులుగా నిర్లిప్త ప్రాణులుగా మిగులుతున్న 'ప్రేమికులు' ను ''ఈ దేశంలో ప్రేయసి ప్రియులు లేరు/ అందరూ భార్యాభర్తలే' కవితలో ప్రేమలేని దాంపత్యం గురించి రేఖామాత్రంగా స్ప ృశియిస్తూ ఎన్నో హెచ్చరికలు చేస్తారు.
నిజాలు నిప్పులు కురిపించే కలాలకు 'రహస్యోద్యమం' తప్పనివని వర్గాలున్న సమాజంలో అగ్ని కురిపించే మసస్తత్వా లకు స్వేచ్ఛ లభించటం కష్టమే. బహురూపాలుగా 'రాజ్యం' చేసే 'నిషేధాలు' ఎదుర్కొన్న త్రిశ కవిత్వం ... 'మొదలెట్టిన వాక్యం పూర్తి కాలేదు. మొదటి పేజీ మీద అప్పుడే నిషిద్ధ ముద్ర' .. 'అవును నిషేధించిన అక్షరం మీదేె నాకెప్పుడూ మోజు'
'పూర్తికాని వాక్యాన్ని పోరాటంతో/ 'మళ్ళీ మళ్ళీ రాస్తాను'
ఆంక్షలో విజృంభణ నాకు కొత్త కాదు.' ఇది శ్రీనివాస్‌ వ్యక్తిత్వ శక్తి. అందుకే 'లోపల సరస్సులున్న మనిషి' గా కె. శ్రీనివాస్‌ పేర్కొన్నారు. తానే తన గురించి .. 'అలలు కను రెప్పలెత్తిన ఆకాశాన్ని తీక్షణంగా చూసి/ సాగర నేత్రాలను చిన్నప్పుడే నాకెవరో పొదిగారని' చెప్పుకొన్నారు. కలం కన్ను లతో లోకాన్ని చూసేవారు కవులు. నిన్నటిలో నుంచి రేపులోకి దృష్టి సారించి నగ సత్యాలను ఊహించి చెబుతారు. దండనల ననుభిస్తారు. కాని.. భవిష్యత్‌ చిత్రాన్ని కాన్వాస్‌పైన చిత్రించి రహస్యంగా అక్షరాల్లో బంధించి, 'ఒంటరి ప్రయాణానికి' సిద్ధమవుతారు. రైతులు, నిరుద్యోగులు, నిరాశ నిస్పృహలు నిండిన జనం, దగాపడిన చెల్లెలు. దిగులు పడే మద్య తరగతి మిథ్యావాదుల ఆత్మహత్యలు 'హత్యలే' నంటారు శ్రీనివాస్‌. 'ఆత్మహత్యలన్నీ హత్యలే' కవితలో
'హత్యకు ఆత్మహత్యకు హంతకుడు ఒక్కడే
హతుడే హంతకుడైన చోట హత్య నేరం కాలేదు
ఆధునిక హంతకుని రహస్యం అదే
హతుని చేతనే హత్యలు చేయిస్తే' ఇందుకు కారణాలను అన్వేషిస్తే లభించే సమాధానం ఏమిటంటే 'మనిషి మీద మనిషి అధిరోహణ'. 'మనిషిలోకి మనిషి అదృశ్య ప్రవేశం'. బహుశా నిన్న, నేడు, రేపు కూడా జరిగే 'ఆత్మహత్యలన్నీ హత్యలే'. నిస్తేజం నిండిన జనం 'యుద్ధం మరచిపోయారనిపిస్తుంది. ఆయుధాలు ధరించి చేస్తేనే యుద్ధమనే భ్రమలున్న ప్రజలున్న వ్యవస్థలో 'ఎదురు తిరగటం' ను 'బహుమానాలు' జయించా యి. కాని... కనిపించిన 'శత్రువులు' రాబోయే తరాలను' శాపగ్రస్తులను చేస్తున్నాయనే గ్రహింపు ఎప్పటికీ?
'త్రిపురనేని శ్రీనివాస్‌ నిర్భయమైన ప్రశ్నలు వెల్లువెత్తడానికి సహాయపడ్డాడు. వ్యక్తివాదులుగా, అనుభూతివాదులుగా, అస్పష్ట, సంక్షిష్ట వ్యక్తీకరణ వాదులుగా పేరుపడ్డ అనేకమంది ఒంటరి సామాజికులను కవిత్వ పాఠకులందరి ముందుకు తెచ్చాడు.
'కవిత్వం కావాలి కవిత్వం
అక్షరం నిండా జలజలలాడిపోయే
కవిత్వం కావాలి కవిత్వం'
ూశీవ్‌ ఱర a ఎaఅ రజూవaసఱఅస్త్ర ్‌శీ ఎవఅః అనే వర్డ్స్‌వర్త్‌ వాక్యం అక్షర సత్యం.